Sayıştay 8. Dairesi 191 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 24.12.2020

• Karar No: 191

• İlam No: 9

• Madde No: 10

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Yüklenicinin yararlandığı asgari ücret desteğinin, hakedişlerden KDV dahil bir şekilde kesilmemesi

… Belediyesi … Çevre Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yükleniminde bulunan, personel hizmet alım işinde, Yüklenicinin 2019 yılı içinde yararlanmış olduğu asgari ücret destek tutarlarının hak edişlerinden KDV dahil bir şekilde kesilmemesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak;

7162 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 10’uncu maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenen Geçici 78’inci maddede;

“Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;

a) 2018 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 102 Türk lirası ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2019 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

b) 2019 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

2019 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için bu maddede belirtilen tutarlar ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ancak (a) bendinde belirtilen prime esas günlük kazanç tutarı 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesine tabi özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 203 Türk lirası olarak esas alınır.

…

4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Konu ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yayımlanan 2019/8 sayılı “Asgari Ücret Desteği” konulu Genelge’nin 6’ncı bölümünde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 78’inci maddesi kapsamında destekten yararlanan işverenlerin yararlandıkları destek tutarlarının, ihale makamlarınca hakedişlerinden kesilebilmesi için, söz konusu destek kapsamında yararlanılan tutarın İdarece “e-borç sorgulama” ekranından görüntülenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Öte yandan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun;

“Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1’inci maddesinde;

“Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir:

1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,

…”

“Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah” başlıklı 20’nci maddesinin 1’inci ve 2’nci fıkralarında ise;

“1. Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeldir.

2. Bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade eder. ”

Hükümlerine yer verilmiştir.

Bu hükümlere göre, mal teslimi veya hizmet ifalarında, teslim edilen malın veya hizmetin ifasına yönelik olarak düzenlenen hak edişin tutarı KDV’nin matrahını oluşturduğundan, düzenlenecek faturada, toplam hak ediş bedeli üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir. Diğer taraftan, Hazine tarafından sağlanan asgari ücret destek tutarlarının, Yükleniciye yapılacak olan hakediş ödemelerinden kesilmesi gerektiğinden, yapılacak olan hakediş ödemelerinin, destek tutarı kadar daha az olacağı ve KDV’nin de destek tutarı düşüldükten sonra kalan hakediş bedeli üzerinden hesaplanacağı açıktır. Dolayısıyla, Yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinden kesilmesi gerekirken, kesilmeyen destek tutarlarının, sonraki hakediş ödemelerinden kesilerek tahsil edilmesi esnasında, KDV tutarının da Yükleniciden tahsil edilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda yapılan incelemede; söz konusu hizmet alım işine ilişkin olarak, Yüklenicinin 01.01.2019-31.08.2019 döneminde toplam … TL tutarında asgari ücret desteğinden yararlandığı ve yararlanılan bu desteğin, tamamının sorgudan önce … tarih ve … yevmiye no.lu MİF ile aynı yıl içinde Yükleniciden tahsil edilerek 333 no.lu Emanetler hesabına kaydedilmesi nedeniyle denetçi tarafından, bu kesintinin KDV hariç yapılması nedeniyle oluşan (… x0,18) …TL’nin sorgu konusu edildiği görülmüştür.

Ancak, 09.05.2018 tarih ve 30416 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2018/11658 sayılı “Mal ve Hizmetlerde Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar” ile il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların bağlı olduğu mahalli idare birliklerine, doğrudan doğruya veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı, sermayesinin yarısından fazlası bunlara ait şirketler tarafından, 04/01/2002 tarih ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (e) bendi kapsamında gerçekleştirilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet sunumlarında, daha önce %18 olarak uygulanan KDV oranı, 01/06/2018 tarihinden itibaren %1 olarak uygulanmaya başladığından, bir belediye şirketi olan … Belediyesi … Çevre Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti’ye yapılan fazla ödeme hesap edilirken KDV oranının % 18 yerine % 1 olarak dikkate alınması gerekmektedir. Nitekim, ilişikli ödeme emri ekinde yer alan faturada da KDV oranının % 1 olarak uygulandığı görülmüştür.

Dolayısıyla, KDV oranının % 1 yerine % 18 olarak uygulanması sonucu, 2019 yılı içinde yapılan … TL tutarındaki tahsilat düşüldüğünde, gerçekte [(… x1,01)- …] … TL olarak hesap edilmesi gereken kamu zararının sorguda sehven [(… x1,18) -…] … TL olarak hesaplandığı anlaşılmış bulunmaktadır.

Bu itibarla, … Belediyesi … Çevre Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yükleniminde bulunan, güvenlik hizmeti alım işinde, Yüklenicinin 2019 yılı içinde yararlanmış olduğu asgari ücret destek tutarlarının hak edişlerinden KDV dahil bir şekilde kesilmesi gerekirken, buna uyulmamasından kaynaklanan … TL kamu zararının;

Kamu zararı oluşturmadığı anlaşılan … TL’si hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına,

Mevzuata aykırı olan … TL’sinin ise; … tarih ve … no.lu Ödeme Emri Belgesi ile … Belediyesi … Çevre Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından, ilişilecek bir husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine, oy birliğiyle karar verildi.