Sayıştay 8. Dairesi 174 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 26.12.2019

• Karar No: 174

• İlam No: 40

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Uzaktan Eğitim Programlarında Ek Ders Ücreti

…... Enstitüsü’nde Uzaktan Eğitim Programları kapsamında derse giren bazı öğretim elemanlarına yaptıkları ek derslerin karşılığı olarak ödenebilecek azami saat sınırının aşılarak ödeme yapılması konusuna ilişkin olarak;

2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nun “Ek Ders” başlıklı 11’inci maddesinde;

“2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır. ”denilmektedir.

Ayrıca, Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti ̇Ödemelerinde Uyulacak Esasların "Ders Yükleri ve Ücret Karşılığı Okutabilecekleri Ek Ders Saatleri" başlıklı 1'nci maddesi (a) bendinde ise maaş karşılığı haftalık ders yükü, öğretim üyeleri için 10 saat, öğretim görevlileri ve okutmanlar için 12 saat olduğu; öğretim elemanlarının haftalık ders yükünün dışında gerek kadrosunun bulunduğu, gerekse diğer yükseköğretim kurumlarında, güz ve bahar yarıyıllarında mecburi ve isteğe bağlı olarak, ek ders ücreti ödenmek kaydıyla ders verebileceği; ancak mecburi ve isteğe bağlı dersler ile diğer faaliyetler için haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla öğretim elemanının normal örgün öğretimde ücret karşılığı en çok 20 saat, ikinci öğretimde ise en çok 10 saat ek ders verebileceği hüküm altına alınmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun uzaktan eğitimi düzenleyen 44’üncü maddesinin (e) bendi:

“Öğrencilerin aynı mekânda bulunma zorunluluğu olmaksızın, bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı olarak öğretim faaliyetlerinin planlandığı ve yürütüldüğü ön lisans, lisans ve lisansüstü uzaktan öğretim programları açılabilir. Uzaktan öğretim programlarının açılabileceği alanlar, uzaktan öğretim yoluyla verilecek dersler ve kredi miktarları, ders materyallerinin hazırlanması, sınavlarının yapılma şekli, yükseköğretim kurumları arasında bu amaçla yapılacak protokoller ile uzaktan öğretime ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.

Uzaktan öğretim programı kapsamında yükseköğretim kurumlarında ders veren öğretim elemanlarına, haftalık 10 saati geçmemek üzere verdikleri ders başına, 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesindeki unvanlar itibarıyla belirlenen ek ders ücretinin beş katını geçmemek üzere yükseköğretim kurumları yönetim kurulunca belirlenecek tutarda ek ders ücreti ödenir. Ders malzemelerinin hazırlanması, derse kaydolan öğrenci sayısı, dersin canlı veya kayıttan verilmesi, öğrencilerin sorularına verilen cevaplar, ödev veya uygulamaların değerlendirilmesi için harcanan süreler ile uzaktan öğretimle verilen derslere katılan öğrenci sayısı esas alınarak öğretim elemanlarına yapılacak ek ders ücreti ile ders malzemelerinin hazırlanmasında veya dersin yürütülmesin-de fiilen katkıda bulunanlara yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Ancak, yukarıda belirtilen her türlü ödemelerin toplamı uzaktan öğretim için yatırılan toplam öğrenim ücretinin yüzde yetmişini geçemez. Uzaktan öğretim için yatırılan öğrenim ücretinin bu fıkraya göre yapılan ödemeler sonrası kalan kısmı ile elektronik ortamda veya internet ortamında sunulan uzaktan öğretim materyalinden elde edilen gelirler, ilgili birimin veya yükseköğretim kurumunun mal ve hizmet alımlarında kullanılır.

Senato tarafından uygun görülmesi halinde, birinci ve ikinci öğretim programlarındaki bazı dersler, sadece uzaktan öğretim yoluyla verilebilir. Ancak bu şekilde verilen dersler için öğrencilerden ilave bir ödeme talep edilemez.

Birinci ve ikinci öğretim programlarındaki bir dersin hem örgün öğretim yoluyla hem de uzaktan öğretim yoluyla verilmesinin senato tarafından uygun görülmesi halinde; dersi uzaktan öğretim yoluyla almayı tercih eden öğrencilerden, bu Kanunun 46 ncı maddesinin (c) fıkrasına göre belirlenen kredi başına öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti alınır. Dersin uzaktan öğretim yoluyla verilmesinde görev alan öğretim elemanı ve diğer personele, dersi uzaktan öğretim yoluyla almayı tercih eden öğrencilerden alınan öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti toplamının yüzde yetmişini geçmeyecek şekilde bu fıkranın ikinci paragrafına göre ödeme yapılır.

Dersleri verecek yeterli öğretim elemanı bulunmayan yükseköğretim kurumlarında uzaktan öğretim yoluyla ders vermek üzere Yükseköğretim Kurulu tarafından görevlendirilen öğretim elemanlarına, ders yükü dikkate alınmaksızın haftalık 10 saati geçmeyecek şekilde 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesindeki unvanlar itibarıyla belirlenen ek ders ücretinin dört katını geçmemek üzere ek ders ücreti ödenir.” hükmündedir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, uzaktan öğretime ilişkin ders saatlerinin, öğretim elemanlarının normal örgün eğitim ve ikinci örgün eğitim ders saatleri ile birlikte değerlendirilerek haftalık ders yükü ve ek ders ücreti hesaplamalarının yapılması gerekmektedir. Şöyle ki; 2547 sayılı Kanun’un 44’üncü maddesinin (e) bendi incelendiğinde üniversitelerde ön lisans, lisans ve lisansüstü uzaktan öğretim programlarının açılabileceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Ayrıca yine anılan maddede uzaktan eğitim programının açılabileceği alanlarda verilecek dersler, kredi miktarları, ders materyallerinin hazırlanması, sınavların yapılma şekli ve diğer hususların Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü alınmak kaydıyla Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Bunun yanında anılan maddede uzaktan öğretim programı kapsamında yükseköğretim kurumlarında ders veren öğretim elemanlarına, haftalık 10 saati geçmemek üzere verdikleri ders başına, 2914 sayılı Kanunun 11’inci maddesindeki unvanlar itibarıyla belirlenen ek ders ücretinin beş katını geçmemek üzere yükseköğretim kurumları yönetim kurulunca belirlenecek tutarda ek ders ücreti ödeneceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır. İlgili düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde uzaktan eğitim programlarının ön lisans, lisans, lisansüstü programlarındaki derslerden ayrı ve bağımsız olarak düşünülmesi mümkün değildir.

Söz konusu uzaktan eğitim faaliyetleri yükseköğrenim kurumlarının normal ve ikinci öğretim kapsamında olduğundan, ödemelerin 2914 sayılı Kanun kapsamı dışında olması olanaklı değildir. Bu nedenle, zorunlu ek ders yükünü doldurduktan sonra haftalık örgün öğretim kapsamında 20 saat ve ikinci öğretim kapsamında 10 saat olmak üzere haftalık en çok 30 saat ek ders ücretiödenebileceğinden, 30 saatin üstünde verilen dersler için ödeme yapılması imkanı bulunmamaktadır.

Ayrıca, savunmalarda iddia edildiğinin aksine, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesinde 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nun 11’inci maddesinde belirtilen azami ödenebilecek ek ders ücretlerini kaldıran veya bu hükümlere aykırılık teşkil eden herhangi bir düzenleme olmadığı gibi, 2914 sayılı Kanun hükümlerini zımnen ilga eden veya bu hususla çelişen yeni bir düzenleme de bulunmamaktadır.

Yapılan incelemede İdare tarafından …… Enstitüsü’nde görevli bazı öğretim elemanlarına uzaktan eğitim programları kapsamında girdikleri dersler karşılığı olarak ödenebilecek olan 20 saati normal örgün eğitim, 10 saati ikinci öğretim olmak üzere toplam 30 saat ders sınırının aşılarak ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, …… Enstitüsü’nde Uzaktan Eğitim Programları kapsamında derse giren bazı öğretim elemanlarına yaptıkları ek derslerin karşılığı olarak ödenebilecek azami saat sınırının aşılarak ödeme yapılması sonucu oluşan ……... TL kamu zararının;

……….. TL’sinin, Harcama Yetkilisi (Enstitü Müdürü) ………………. ile Gerçekleştirme Görevlisi (Enstitü Sekreteri) .........…….’a

…………. TL’sinin, Harcama Yetkilisi (Enstitü Müdürü) ……………... ile Gerçekleştirme Görevlisi (Enstitü Sekreteri) .........…..’a

Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, Üye ......…..’ın karşı oyu ile, oy çokluğuyla, karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye .........….’ın karşı oy gerekçesi;

“2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44’üncü maddesinin (e) bendinde, öğrencilerin aynı mekânda bulunma zorunluluğu olmaksızın, bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı olarak öğretim faaliyetlerinin planlandığı ve yürütüldüğü ön lisans, lisans ve lisansüstü uzaktan öğretim programlarının açılabileceği belirtildikten sonra, uzaktan öğretim programlarının açılabileceği alanlar, uzaktan öğretim yoluyla verilecek dersler ve kredi miktarları, ders materyallerinin hazırlanması, sınavlarının yapılma şekli, yükseköğretim kurumları arasında bu amaçla yapılacak protokoller ile uzaktan öğretime ilişkin diğer hususların, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği, uzaktan öğretim programı kapsamında yükseköğretim kurumlarında ders veren öğretim elemanlarına, haftalık 10 saati geçmemek üzere verdikleri ders başına, 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesindeki unvanlar itibarıyla belirlenen ek ders ücretinin beş katını geçmemek üzere yükseköğretim kurumları yönetim kurulunca belirlenecek tutarda ek ders ücreti ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Program veya ders açma” başlıklı 6 ncı maddesinde;

“(1) Yükseköğretim kurumlarının uzaktan öğretim yoluyla yürütülecek olan ön lisans, lisans ve yüksek lisans programları ile birinci ve ikinci öğretim programlarındaki bazı dersler için aşağıda belirtilen program ve ders açma esasları uygulanır.

a) Yükseköğretim Kurulu kararı üzerine yükseköğretim kurumlarında önlisans, lisans ve yüksek lisans uzaktan öğretim programları açılabilir. Bu şekilde yükseköğretim kurumlarının hangi programlarında uzaktan öğretim yapılacağına, her yılın en geç Şubat ve Temmuz ayı sonuna kadar yükseköğretim kurumları, senatolarının önerisi ile başvurulması üzerine Yükseköğretim Kurulunca karar verilir. Yükseköğretim Kurulu tarafından açılmasına izin verilen önlisans ve lisans programları ve bu programlara ilişkin kontenjanlar ile gerekli bilgilere ilgili yılın öğrenci seçme ve yerleştirme kılavuzunda veya ek yerleştirme kılavuzunda yer verilir.”

Denilmektedir.

Yukarıda yer alan yasal düzenlemelerde ifade dildiği üzere Yükseköğretim kurumları önlisans, lisans ve yüksek lisans uzaktan öğretim programları açabilecekleri gibi, birinci ve ikinci öğretim programlarındaki bazı dersleri uzaktan öğretim usulleri dahilinde yürütebilmektedirler. (Esasların 6/b,c bentlerindeki sınırlamalar gözetilerek) Yükseköğretim kurumunun uzaktan öğretim programı açması halinde, bu programda ders veren öğretim elemanlarına, haftalık 10 saati geçmemek üzere verdikleri ders başına ek ders ücreti ödenebilecek iken, birinci ya da ikinci öğretim programları kapsamında yer alan kimi derslerin uzaktan öğretim yoluyla verilmesi halinde ise bu dersler için ödenecek ek ders ücreti, söz konusu normal ve ikinci öğretimde verilecek ek ders ücreti sınırlamasına tabi olacaktır. Bu nedenle rapora konu olayda kamu zararına yol açtığı iddia edilen ek ders ödemelerinin, yükseköğretim kurumunda normal ya da ikinci öğretim kapsamında yer alan derslerden bir kısmının uzaktan öğretim yoluyla verilmesinden mi, yoksa bağımsız olarak uzaktan öğretim yoluyla açılmış bir öğretim programı kapsamında verilen derslerden mi kaynaklandığının tespit edilmesi elzem olup, bu tespit yapıldıktan sonra uyuşmazlık hakkında karar verilmesini teminen konunun hüküm dışı bırakılması gerekir.”