Sayıştay 8. Dairesi 168 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 24.10.2019

• Karar No: 168

• İlam No: 6

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Belediye Meclisi Üyesi Başkan Yardımcılarına Sosyal Denge Tazminatı Ödenmesi

Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen Belediye Meclis Üyeleri … ve …’ a sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak;

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesinde;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”

Denilmektedir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun; “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;

“Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ya da bunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.” hükmüne yer verilmiş olup,

Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin (a) bendinde ise; “Kamu Görevlisi” teriminin;

“Bu Kanun kapsamında yer alan kurum ve kuruluşların kadro veya pozisyonlarında istihdam edilenlerden işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerini” ifade ettiği belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “İstihdam Şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinde, kamu hizmetlerinin memur, sözleşmeli personel, geçici personel (20/11/2017 tarih ve 696 sayılı KHK’nın 17 maddesi ile mülga edilmiştir.) ve işçiler eliyle gördürüleceği ve anılan Kanunun 5’inci maddesinde ise; bu Kanuna tabi kurumların, dördüncü maddede yazılı dört istihdam şekli dışında personel çalıştıramayacakları vurgulanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Norm Kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin 7’nci fıkrasında;

“Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu 50.000'e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-200.000 arasında olan belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir ve taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilir. Bu şekilde görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev süresini aşamaz. Sosyal güvenlik prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları belediye bütçesinden karşılanır.” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, sosyal denge tazminatı ödenmesine kaynak teşkil eden gerek 375 sayılı KHK gerekse de 4688 sayılı Kanunda bahsi geçen “belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlisi” ifadesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda öngörülen 4 istihdam şekli içerisinden memur ve sözleşmeli personelin kastedildiği açıktır. Buna göre, başkan yardımcısı olarak görevlendirilen meclis üyelerinin 4688 sayılı Kanunda bahsedilen “kamu görevlisi” kapsamında değerlendirilerek kendilerine sosyal denge tazminatı ödenmesi mümkün değildir. Ayrıca, meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcılarına görevlerinin başlarında bulundukları sürece 5393 sayılı Belediye Kanununun 49’uncu maddesi hükmü uyarınca verilen ödenek, aylık olarak değerlendirilemeyeceğinden bu kişilere 657 sayılı Kanun hükümlerinin kıyas yapılmak suretiyle uygulanması ve bu suretle de sosyal denge tazminatı ödenmesi imkanı bulunmamaktadır.

Kaldı ki, … Belediyesi ile Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası (TÜM-BEL-SEN) arasında 26.12.2017 tarihinde imzalanan ve 01.01.2018-31.12.2019 tarihleri arasında geçerli olan sözleşmenin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin (f) bendinde; “çalışan” kavramı; … Belediyesi’nde 657 sayılı Kanuna tabi çalışan TÜM- BEL –SEN üyesi devlet memurları olarak tanımlanmış olup, anılan Sözleşmenin “Sözleşmenin Kapsamı ve Yararlanma Koşulları” başlıklı 5’inci maddesinde; bu sözleşmenin 657 sayılı Kanuna tabi çalışan TÜM-BEL-SEN üyesi devlet memurlarını kapsadığı ve sözleşme hükümlerinden bu kişilerin yararlanacağı belirtilmiştir.

Anılan Sözleşmenin “Mali Haklar” başlıklı 6’ncı Bölümünün “İyileştirme Zammı” alt başlıklı 27’nci maddesinde de; 657 sayılı Kanuna tabi TÜM-BEL-SEN üyesi devlet memurlarına halen almakta oldukları aylıklarına ilaveten her ay net 1.272,00 TL iyileştirme zammı ödeneceği belirtilmek suretiyle, işbu Sözleşme kapsamında yapılan ödemelerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi TÜM-BEL-SEN üyesi devlet memurlarını kapsadığı vurgulanmıştır.

Açıklanan nedenlerle, Belediye meclisi üyeleri arasından belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilen … ve …’a sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının;

… TL'sinin, Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Md.) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Büro Görevlisi) … ve Diğer Sorumlu (Belediye Başkanı) …’ya,

… TL'sinin, Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Md.) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Büro Görevlisi) … ve Diğer Sorumlu (Belediye Başkanı) …’ya,

… TL'sinin, Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Md. Vk.) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Büro Görevlisi) … ve Diğer Sorumlu (Belediye Başkanı) …’ya,

… TL'sinin, Diğer Sorumlu ve Harcama Yetkilisi (Belediye Başkanı) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Büro Görevlisi) …’a,

… TL'sinin, Diğer Sorumlu ve Harcama Yetkilisi (Belediye Başkanı) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Büro Görevlisi) …’ye,

… TL'sinin, Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Müdür Vk.) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Büro Görevlisi) … ve Diğer Sorumlu (Belediye Başkanı) …’ya,

Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, Başkan … ve Üye …’ın karşı oyları ile ve oy çokluğuyla, karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Başkan … ve Üye …’ın karşı oy gerekçesi;

“Norm kadrosunda Belediye Başkan Yardımcısı bulunan belediyelerde 5393 sayılı Kanunun 49/7 nci maddesi düzenlemesi gereğince Belediye Başkanı Belediye Meclisi Üyeleri arasından Belediye Başkan Yardımcısı görevlendirebilmektedir. Söz konusu görevlendirme ile görevlendirilen Belediye Meclisi Üyesi Belediyede, Belediye Başkan Yardımcısı pozisyonunda istihdam edilmektedir. 4688 sayılı Kanunun 3/a maddesinde yer alan tanım gereğince de bahsi geçen Belediye Başkanı kamu görevlisi statüsünü haizdir. 375 sayılı KHK nın Ek 15 inci maddesi ise Sosyal Denge Tazminatı ödenebilecekleri, Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri olarak belirlemiş, bunlara söz konusu tazminatın ödenmesi halinde ise ödenecek tutarın, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere, ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği, hüküm altına alınmıştır. Yine 4688 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde bu Kanunun madde metninde sayılan Kurum ve Kuruluşlarda işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanacağı ifade edilmiştir.

Şu halde Belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine ödenecek Sosyal Denge Tazminatının yasal dayanağını İş Sözleşmeleri değil 375 sayılı KHK nın Ek 15 inci maddesi oluşturmaktadır. Bahsi geçen Ek 15 inci maddede yer alan atıf ise ödenecek tazminatın tutarını tespite yöneliktir. Zira bahsi geçen Ek 15 inci maddede Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilmesi, iş sözleşmelerinde bu yönde bir hükmün bulunması şartına bağlanmamıştır. Bir başka anlatımla, Belediyelerde kamu görevlisi statüsünde çalışanlara sosyal denge tazminatı 375 sayılı KHK nın Ek 15 inci maddesi gereğince ödenecek, ancak bu ödemenin tutarı yukarıda bahsedilen limiti aşmamak üzere iş sözleşmeleri ile belirlenecektir.

Bununla birlikte yasa hükümleri yorumlanırken ve uygulanırken anayasal eşitlik ilkesi göz ardı edilmemelidir. Anayasa hukuku semantiğinde (anlambiliminde) eşitlik, aksini haklı kılan akla uygun (makul) özel nedenler bulunmadıkça, eşit kişiye ve olguya eşit, eşit olmayan kişiye ve olguya ise bu eşitsizliğe uyacak şekilde eşit olmayan işlemin yapılması anlamına gelir. (Rona SEROZAN; Hukukta Yöntem sf. 60, İstanbul 2015) Dolayısıyla, Belediye Meclis Üyeleri arasından görevlendirilen Belediye Başkan Yardımcısı ile diğerleri arasında, kendilerine yasalarca verilen görevleri yerine getirmesi sırasında bir farklılık bulunmamaktadır.

Dolayısıyla bahsi geçen tazminat ödemesi yapılmasında diğer Başkan Yardımcıları ile aynı yetki ve sorumlulukları paylaşan Belediye Meclis Üyesi Başkan Yardımcıları arasında bir farklılık oluşturmanın makul bir sebebi de bulunmamaktadır.

Yukarıda yer alan gerekçelerle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.”