Sayıştay 8. Dairesi 106 Kararı - Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler Harcırah Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 06.04.2017

• Karar No: 106

• İlam No: 243

• Madde No: 99

• Kamu İdaresi Türü: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Harcırah Kanunu hükümlerine aykırı konaklama gideri ödenmesi:

… İl Müdürlüğü’nce, … tarihli ve … sayılı Bakan Olur’u gereğince petrol ve LPG piyasasında yapılan çapraz denetime katılan Bakanlık muayene memurlarının 6245 sayılı Harcırah Kanununda belirtilen tutarları aşan konaklama gideri farklarının, Bakanlık İl Müdürlüğünce ayrı bir banka hesabında tutulan yerinde muayene giderleri hesabından ödenmesi konusuna ilişkin olarak;

28.06.2006 tarihinde … Bakanlığı ile … Kurumu arasında Petrol Piyasası ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Yapılacak Denetimlere İlişkin İşbirliği Protokolünün imzalandığı görülmüştür. Söz konusu Protokolde; işbirliği içinde yapılacak denetimin gereği olan her türlü taşıt, mal ve hizmet alımı ile bakım, onarım ve kalibrasyon giderleri ve Bakanlıkça görevlendirilen personelin katılacağı denetim amaçlı kurs, seminer, eğitim, toplantı vb. hizmetler için yapılacak her türlü mal ve hizmet alımı ile harcırah giderlerinin … Kurumu tarafından Bakanlık bütçesine aktarılan ödenekten karşılanacağı, ifade edilmektedir.

Yukarıda yer verilen Protokol hükmü gereğince Bakanlık-… Kurumu işbirliği ile petrol ve LPG piyasasında yapılacak denetimlerde (çapraz denetim) Bakanlıkça görevlendirilen personelin harcırah giderlerinin, diğer giderler ile birlikte … Kurumu tarafından Bakanlık bütçesine aktarılan ödenekten karşılanması gerekmektedir. Nitekim bu amaç için … Kurumu tarafından 2015 yılı içerisinde … TL ödenek ayrıldığı ve Bakanlık bütçesine aktarılan bu ödeneğin, İl müdürlüklerinin bütçe hesaplarına tahsis edildiği de görülmüştür.

Ancak … tarihli ve … sayılı Bakan Olur’u ile; çapraz denetime giden personelin otelde konaklamalarının sağlanması amacıyla konaklama bedelinin günlük harcırahının üzerindeki farkı ile araçların park ücretlerinin İl Müdürlüklerinin yerinde muayene giderleri hesabından karşılanması konusunda karar alınmıştır.

3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu’nun “Yerinde muayene giderleri” başlıklı 19’uncu maddesinde;

“Ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri, muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödenir. İhbar üzerine yapılan muayenelerde yolluk ve giderler Bakanlık bütçesinden karşılanır.” denilmektedir.

Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinin “Yerinde Muayene Giderleri” başlıklı 16’ncı maddesinde ise;

“Periyodik Muayene için 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yolluklar ile muayenelerde gerekli olan araç ve malzemenin taşıma ücretleri, periyodik muayene yapılmak üzere gidilen yerdeki ölçü ve ölçü aletleri sahiplerince ödenir. (Bunlar belediye, kişi veya kuruluşlardır)” denilmektedir.

Söz konusu mevzuat hükümlerinde; ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak periyodik muayenelerde görevli memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile araç ve gereçlerin taşıma ücretlerinin, yerinde muayene giderleri hesabından karşılanacağı, ihbar üzerine yapılan muayenelerde ise; gerekli yolluk ve giderlerin Bakanlık bütçesinden karşılanacağı, belirtilmektedir.

Bakanlık-… Kurumu ile işbirliği çerçevesinde petrol ve LPG piyasasında yapılan çapraz denetimin, Bakanlık talimatı ile ani denetim şeklinde yapıldığı, ölçü ve ölçü aletleri sahiplerince talep edilen periyodik muayene niteliğinde olmadığı görülmüştür. Bu sebeple, çapraz denetimin gerektirdiği yolluk ve diğer giderlerin, İl Müdürlükleri nezdindeki yerinde muayene giderleri hesabı ile ilgisinin bulunmadığı ve söz konusu masrafların, işbirliği Protokolü çerçevesinde Bakanlık bütçesinden karşılanması gerektiği değerlendirilmiştir. Nitekim bu amaç için … Kurumu tarafından Bakanlık bütçesine ödenek aktarılmıştır.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 33’üncü maddesinin (a) fıkrasında yurtiçi gündeliklerinin miktarının her yıl bütçe kanunları ile tespit edileceği, (d) fıkrasında ise gündelik ödenenlerden yurt içinde yatacak temini için ödedikleri ücretleri belgelendirenlere, belge bedelini aşmamak üzere gündeliklerinin tamamına kadar olan kısmının ayrıca ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca 2015 yılı Bütçe Kanunu H Cetvelinde “6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) ve (d) fıkralarına göre yatacak yer temini için ödenecek ücretlerin hesabında, gündeliklerinin %50 artırımlı miktarı esas alınır.” hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla çapraz denetime katılan Bakanlık personelinin, harcırahının bu hükümler çerçevesinde bütçeden karşılanması gerekmekte olup, otelde konaklama halinde Harcırah Kanunu’nda belirlenen konaklama giderini aşan kısmın, yerinde muayene giderleri hesabından ödenmesinin imkanı bulunmamaktadır.

Bu durumda, görevli memurun otelde konaklaması halinde konaklama gideri farkının yerinde muayene giderleri hesabından karşılanması yönünde … tarihli ve … sayılı Bakan Olur’u ile alınan Karar, 3516 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesi ile 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun ilgili madde hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Savunmalarda; konaklama farkının ödenmesinde kamu geliri sayılmayan bir kaynağın kullanıldığı, bu açıdan 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde bahsedildiği şekilde kamu zararının doğmayacağı ileri sürülmekte ise de; yerinde muayene giderleri hesabında bulunan paranın kamu geliri niteliğinde olmaması, bu paranın mevzuata aykırı ödemeler için kullanılabileceği anlamına gelmeyecektir. Çünkü, 5018 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde; kamu kaynağının tanımı; “borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerler” şeklinde yapılmıştır. Bu hüküm göz önüne alındığında, yerinde muayene isteğinde bulunanlardan tahsil edilen muayene ücretleri; her ne kadar muhasebe kayıt sistemi içerisine alınmamış olsa da, 3516 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine dayanılarak tahsil edildiğinden ve İl Müdürlüklerince Bakanlık adına açılan banka hesaplarında yer aldığından bu yönleriyle kamu kaynağı olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla bu kaynaktan mevzuatın öngörmediği her hangi bir harcamanın yapılması kamu zararını oluşturur.

5018 sayılı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde; Kamu zararı; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış ve kamu zararının belirlenmesinde; mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasının esas alınacağı belirtilmiştir. O halde, 6245 sayılı Kanun’da ve 3516 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesinde öngörülmediği halde, Bakanlık muayene memurlarının Harcırah Kanunu’ndaki sınırı aşan konaklama giderinin ödenmesi kamu zararı niteliğindedir. Bu farkın, yerinde muayene giderleri hesabından karşılanması halinde kamu zararının oluşmayacağı düşünülemez.

Yapılan incelemede;

… tarihli ve … sayılı Bakan Olur’una istinaden yapılan harcama sonucu ortaya çıkan kamu zararından;

Sorgu ile savunması alınan ancak söz konusu Olur’da imzası bulunmayan … (E. Müsteşar Yard.)’ın sorumlu tutulamayacağı,

Yine, Bakanlık İl Müdürleri, … Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yönetmeliği 8’inci madde hükmüne göre, görevlerini Bakanlık talimatlarına uygun olarak merkez teşkilatı ile işbirliği içinde yürütmesi gerekeceğinden, Bakanlığın yazılı talimatını yerine getirmek durumunda olan … İl Müdürü …’ın da sorumlu tutulamayacağı görülmüştür.

Söz konusu kamu zararından;

… tarihli ve … sayılı Bakan Olur’unu hazırlayan ve uygun bulan görevlilerin,

5018 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi ve 635 sayılı KHK’nın 5’inci maddesi gereğince Üst Yöneticinin, kaynakların mevzuat hükümlerine göre etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesinden sorumluluğu bulunduğundan, mevzuata aykırı ödeme yapılmasından bilgi sahibi olan ve gerekli işlemleri yapmayan görevdeki Üst Yönetici … (Müsteşar)’ın ve,

İl Müdürlüğüne, konaklama gideri farkının yerinde muayene giderleri hesabından ödenmesi konusunda yazılı talimat içeren … tarihli ve … sayılı Yazıyı onaylayıp gönderen … (… Genel Müd.)’nun,

sorumlu oldukları anlaşılmıştır.

Bu itibarla, çapraz denetimle görevli Bakanlık memurlarının, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda belirtilen tutarı aşan konaklama giderinin ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine, oy birliğiyle, karar verildi.