Sayıştay 7. Dairesi 86 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İş Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 10.03.2016

• Karar No: 86

• İlam No: 206

• Madde No: 10

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KIDEM TAZMİNATI

… Belediyesinde işçi olarak çalışan ve özel kalem müdürlüğüne açıktan atanan ….’e kanuna aykırı kıdem tazminatı ödemesi yapılması ve ayrıca ilave tediyenin yanlış hesaplanması suretiyle kamu zararına neden olunduğu hususunda;

4857 sayılı İş Kanununun 24. maddesinin II/e fıkrasında,“İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse,” işçinin haklı nedenle fesih hakkı olduğu, Derhal fesih hakkını kullanma süresi başlıklı 26. maddesinde, “24 ve 25 inci maddelerde gösterilen ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Ancak işçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz.

Bu haller sebebiyle işçi yahut işverenden iş sözleşmesini yukarıdaki fıkrada öngörülen süre içinde feshedenlerin diğer taraftan tazminat hakları saklıdır.” denildikten sonra, 31. maddesinde, Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olduğu, Ücretin gününde ödenmemesi başlıklı 34.maddesinde de, “Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.” düzenlemeleri yapılmıştır.

Adı geçen … 26.08.1998 tarihinde belediyede geçici işçi olarak işe başladığı, 5620 sayılı Kanunla kadrolu işçi olduğu; yazdığı 13.7.2014 günlü dilekçe ile, “6772 sayılı Yasa gereği ödenmesi gereken ikramiyemin bir bölümü ödenmemiş bulunmaktadır. Bu şartlarda hizmet akdimi devam ettirmem mümkün olmadığından 4857 sayılı İş Kanununun 24/II-e maddesi gereğince hizmet akdimi bildirimli ve tazminatlı olarak fesh ettiğimden tüm hak ve alacaklarım ile kıdem tazminatımın hesap edilerek tarafıma ödenmesini arz ederim.” talebinde bulunduğu ve aynı gün Belediye Başkanı …’ın imzalı oluru ile işlem tesis edildiği görülmüştür.

… Belediyesince 16.5.2014 gün ve 2014/336 sayılı Belediye Başkanı … imzalı İçişleri Bakanlığına yazılan yazıda ise aynen,“ Belediyemizde boş bulunan 1. derece özel kalem müdürü kadrosuna 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 59’uncu maddesi gereğince açıktan atanması yapılacak olan .....’e ait belgeler düzenlenerek ilişikte sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.” denildiği, açıktan atama izin talebi İçişleri Bakanı …’nın 16.6.2014 günlü oluru ile verildiği, Kaymakam … tarafından … Belediye Başkanlığına bildirildiği, 20.6.2014 tarihinde Belediye Başkanı tarafından İnsan Kaynakları Müdürlüğüne havale edildiği;. …’ün 14.7.2014 tarih ve 2014/512 sayılı yazı ile Belediye Başkanı …’ın imzasıyla özel kalem müdürlüğüne, … sayılı yazı ile Belediye Başkanı …’ın imzasıyla 7 kadro dereceli memur kadrosuna atandığı ve özel kalem müdürlüğünü de vekaleten yürütmesinin uygun görüldüğü, … sayılı yazı ile de Belediye Başkanı …ın imzasıyla Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna 1/1 derece ve kademe karşılığı aylık almak üzere atandığı, adı geçen memurun özel kalem müdürlüğünün iş ve işlemleri ile sınırlı olmak kaydı ile bu görevi yürüttüğü anlaşılmıştır.

İşçilere yapılan maaş, fazla çalışma, yılda 30 günlük ikramiye (30 günlük ikramiye 3’er gün olarak Mart ayından başlamak üzere maaşlara eklenerek 10 ay süresince ödenmektedir.) gibi ödemelerde sıkıntı oluşmadığı, sadece bazı ilave tediye ödemelerinin yapılamadığı da anlaşılmıştır.

Ancak dört adet ilave tediye ödemesinin yapılamaması haklı nedenle fesih kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte değildir. Ücretin sürekli olarak geç ödenmesinin işçinin yaşam şartlarında esaslı değişikliğe yol açması, hayat şartlarını zora sokması haklı nedenle fesih hakkını oluşturur. İşçinin maaş ve diğer ödemeleri belirli bir dönem 6 ay gibi ödenmez ise bu hakkı kullanabilir. Burada sadece ilave tediyeden kaynaklanan önemli miktarda olmayan ve kişinin geçimini etkilemeyen bir alacağı vardır. Dolayısıyla derhal fesih hakkı burada uygulanamaz. Kaldı ki ilave tediyenin ücret kapsamında sayılmaması gerekmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu 32’inci maddesinde “Madde 32 - Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.” denilsede maddenin devamında “ (Ek fıkra : 17/4/2008-5754/85 md.) Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir.” denilmektedir. Dolayısıyla genel anlamda ücreti en geç bir ayda ödenen her türlü para ile ödenen tutar olarak değerlendirmek gerekir. İlave tediye ise 6772 sayılı “Devlet ve ona bağlı müesselerde çalışan işçilere ilave tediye yapılması hakkında kanun” hükümlerine göre yılda 4 taksitte yapılan bir alacak hakkı olduğundan ücret kapsamında değerlendirilmemesi gerekir.

Öte yandan, işçinin haklı nedenle fesih hakkının sınırını dürüstlük ve iyi niyet kuralları belirler. …’ün maaş ve diğer haklarını aldığı, ilave tediyelerden sadece dört adedini alamadığı ve Belediye Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı arasında yapılan yazışmalar ve 13.7.2014 günlü dilekçesi ile 14.7.2014 günlü açıktan atanma onayının (işlemin başlama tarihinin 16.5.2014 günü olduğu dikkate alındığında) birlikte değerlendirilmesinde, kendi isteğiyle ayrılmak durumunda kalacak olan ....’e kıdem tazminatı ödenmeyeceği açık olduğundan kıdem tazminatı ödenmesini sağlamak için böyle bir işlem yapıldığı kanaatine varılmıştır. Diğer taraftan alacak olan dört ilave tediyenin tutarı dikkate alındığında 4857 sayılı Kanunun 24/II Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve benzerlerinden sayılan (e) fıkrasındaki "İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse," hükmü kapsamına girmediği görülmüştür.

…’e yapılan 2014 yılı 3’üncü ilave tediyenin yanlış hesaplanması hususunda ise; söz konusu ilave tediyenin tam ödendiği, oysa 13.07.2014 te işten ayrılan kişiye ödenen 3’üncü ilave tediyenin 13 gün üzerinden hesaplanması gerektiği değerlendirilmiştir.

Özel kalem müdürlüğüne açıktan atanan ve oradan memurluğa geçirilen …’ün kendi isteğiyle işçilikten ayrıldığı, ancak 4857 sayılı Kanun’un 24. maddesinin ilave tediye ödemelerinden bazılarının zamanında yapılmaması gerekçe gösterilerek kıdem tazminatı tahakkuk ettirilmesi suretiyle … TL ve 2014 yılı 3. ilave tediyenin yanlış hesaplanması sonucu ….TL olmak üzere toplam …TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Bu itibarla; … Belediyesinde işçi olarak çalışan ve özel kalem müdürlüğüne açıktan atanan …’e kanuna aykırı kıdem tazminatı ödemesi yapılması ve ayrıca ilave tediyenin yanlış hesaplanması suretiyle oluşan ..TL kamu zararının, raporda belirtilen sorumlularına, müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi uyarınca ilamın tebliğinden itibaren altmış gün içinde temyiz başvurusu ve aynı Kanunun 56’ncı maddesi uyarınca ilamın tebliğinden itibaren 5 yıl içinde yargılamanın iadesi başvurusu yolları açık olmak üzere; oy birliğiyle, karar verildi