Sayıştay 7. Dairesi 60 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 07.01.2016

• Karar No: 60

• İlam No: 152

• Madde No: 3

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yemek Yardımı:

Memurlara yapılan yemek yardımının tamamının belediye bütçesinden ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’inci maddesinde;

“Devlet Memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” denilmektedir

11/12/1986 tarih ve 19308 sayılı R.G. yayınlanarak 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 1’inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemektir.” denilmektedir.

2’inci maddesinde ise; “Bu yönetmelik 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi Devlet Memurları hakkında uygulanır…”

Yine aynı Yönetmeliğin 3’üncü maddesinde ise; “Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamaz.

Yiyecek yardımı haftalık saati 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”

4’üncü maddesinde; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adetine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır…

Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır...”, denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ne göre söz konusu yemek giderinin en az yarısının yardımdan faydalanan memurlarca karşılanması gerekmektedir.

Sorumlularca yapılan savunmada, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu'nun 71 inci maddesinde tanımlanan şekliyle kamu zararının var olmadığı iddia edilmektedir.

5018 Sayılı Kanun'un 71 inci maddesinde "Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır." Kamu zararının belirlenmesinde mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması da esas alınmaktadır.

Savunmalarda ileri sürülen bir diğer husus ta, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alımında Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 günlü. E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği ve idari dava açma süresi geçtikten sonra yapılan fazla ödemenin geri alınamayacağıdır. İçtihadı Birleştirme Kararında; belirli bir işlem (hatalı uygulanan intibak işlemi) bir şart tasarrufun sonradan idare tarafından geri alınması halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yapılmış olan fazla ödemelerin nedensiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenmesinin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığı konusu ile ilgili olup, yokluk ile mutlak butlan durumları ayrık olmak ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile sebebiyet vermemiş olmak kaydıyla, idarenin yanlış şart tasarrufu (özellikle yanlış intibak işlemini) ancak iptal davası süresi içinde geriye yürür şekilde geri alabileceği, bu süre geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçları da dahil olmak üzere, hukuken kazanılmış durum olarak tanınması gerektiği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceği içtihat edilmiştir.

Bu içtihadı birleştirme kararının, idare tarafından yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafından gerek ödeme yapılan kişilerden, gerekse ödemeyi yapan görevlilerden geri alamaması gibi bir sonuç doğmaktadır ki, idareyi işlemez ve iş göremez bir duruma sokacaktır. 5018 ve 6085 sayılı Kanunlar'ın çerçevesini çizdiği sistem, Sayıştay'ın tazmin kararı verdiği miktarların doğrudan ahizlerden alınması şeklinde değil, sorumlulardan tahsil şeklindedir. Dolayısıyla Sayıştay'ın görev alanına giren konularda ilgili İçtihadı Birleştirme Kararı'nın sav olarak yöneltilmesi mümkün değildir.

Sorumlular tarafından ayrıca, bütçeye konulan ödenek aşılmadıkça ödenen miktarların kamu zararı oluşturmayacağı, bütçeye konan ödeneğin toplam yemek maliyetinin yarısını aşmayacak şekilde tespit edildiği, bütçe uygulama talimatında belirlenen miktarların memurların aylığından kesildiği, ileri sürülmektedir.

Bütçe bir kamu hizmet için tahmini olarak belirlenen miktardır. Dolayısıyla bütçeye konan tüm miktarların mevzuatı göz önünde bulundurmadan harcanmasına zaten olanak bulunmamaktadır.

Bütçe uygulama talimatında yer alan asgari tutarların kesilmesi ise ortaya çıkan kamu zararını ortadan kaldırmamaktadır. Sadece tahsil edilen tutarlar için sorumluluğu ortadan kaldırmaktadır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle yemek yardımı olarak yükleniciye ödenen miktarın yarısının Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin 4. maddesi uyarınca çalışanlardan tahsil edilmesi gerekmektedir. Çalışanların aylığından bu bağlamda yapılan kesintiler kamu zararı hesabında dikkate alınarak düşülmelidir.

Sonuç olarak, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda; memurlara yapılan yemek yardımının tamamının belediye bütçesinden ödenmesi neticesinde oluşan ……. TL kamu zararının;

………… TL’sinin 15.07.2014 tarih 2829, 18.08.2014 tarih 3132, 22.09.2014 tarih 3475, 24.10.2014 tarih 3703, 25.11.2014 tarih 3973 ve 23.12.2014 tarih ve 4309 sayılı ödeme emirleriyle maaş bordrolarından kesinti yapmak suretiyle tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına,

……….. TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine, (Üye …. ve Üye ….’nın “Yemek için yapılan ödemelerinin tamamının tazmini gerektirdiğinden, sorumluların tekrardan savunmalarının alınmasını teminen konunun hüküm dışı bırakılarak denetçisine iadesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşın) oy çokluğuyla,

Konu hakkında ...............gerek bulunmadığına oy birliğiyle,

Karar verildi.