Sayıştay 7. Dairesi 578 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 14.03.2023

• Karar No: 578

• İlam No:

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Avukatlık vekâlet ücretinin fazla ödenmesi:

12.05.2022 tarih ve 164 sayılı asıl ilamın 15’inci maddesiyle;

2019 yılı memur aylık katsayılarının hatalı uygulanması nedeniyle, Belediyede görev yapan avukatlara avukatlık vekâlet ücretinin fazla ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

İdarede görev yapan avukatlara, 2019 yılı Ocak ayında, yılın ilk altı aylık dönemi (01.01.2019-30.06.2019) için geçerli olan katsayı (0,130597) üzerinden 12 aylık avukatlık vekâlet ücreti hesaplamalarının yapılıp dağıtımın yapıldığı; ancak dağıtımı yapılan 12 aylık avukatlık vekâlet ücretinin daha sonra 2019 yılı Ağustos ayında, yılın ikinci altı aylık (01.07.2019-31.12.2019) döneminde geçerli olan katsayı (0,138459) ile güncellediği ve aradaki farkın tamamının avukatlık vekâlet ücreti olarak ödendiğinin tespit edildiği,

Rapor maddesinde ise; yılda iki defa katsayı belirlendiğinden avukatlık vekâlet ücretinin yıllık tutarının hesabında iki katsayının ortalamasının 20.000 gösterge rakamı ile çarpılmasının yasal düzenlemenin amacına uygun olacağı, bu durumda da 2019 yılında dağıtılan avukatlık vekâlet ücretinin iki katsayının ortalamasına göre bulunması gereken tutarı geçtiği iddia edilmiş ve 2019 yılı memur aylık katsayılarının hatalı uygulanması suretiyle toplam … TL kamu zararı hesabının yapıldığı,

Mevzuata göre yılı içerisinde tahsil edilen dağıtılabilir vekalet ücreti, üst limiti doldurmaya yeterli olmaz ise; emanetler hesabında kayıtlı bulunan geçmiş yıllardan devreden vekalet ücretinin, izleyen yılın Ocak ayı sonuna kadar limitin doldurulamadığı mali yılın katsayıları esas alınarak üst limiti doldurmasına yetecek oranda dağıtılması gerektiği, üst sınır düzenlemesindeki ‘memur aylıklarına uygulanan katsayı’ ifadesinin vekalet ücretinin alındığı zaman uygulanan katsayıyı ifade ettiği, dolayısıyla ocak ayında yapılan toptan ödemede esas olan katsayıdan başka, yıl içinde memur maaş katsayısında yapılan artışı gerekçe göstererek yılın ilk ayında defaten ödenmiş 12 aylık tutarın, ikinci altı ayında belirlenen aylık katsayı artışı gerekçe gösterilerek tekraren üstelik 12 aylık fark ödenmesinin Kanunun hem lafzına hem de ruhuna aykırılık teşkil ettiği, bu çerçevede Ocak ayında tüm yılın vekalet ücretinin defaten ödenmiş iken Temmuz memur katsayı artışının enflasyon nedeni ile refah payı kaybını telafi etmek amacıyla yapıldığı anlaşıldığından Ocak katsayısı hesabı dışında ödenen tüm farkın kamu zararı olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek vekalet ücreti hesabında ödenen brüt toplam … TL farkın tamamı üzerinden sorumluların savunmasının alınması ve sonucun ek raporla Dairemize intikalini teminen rapor maddesinin denetçisine iadesine karar verilmişti.

Bu defa düzenlenen 02.01.2023 tarihli ek raporda tüm sorumlularının yukarıda belirtilen kamu zararı tutarı üzerinden yeniden savunmaları alınmıştır.

Netice itibariyle; 2019 yılı memur aylık katsayılarının hatalı uygulanması nedeniyle, Belediyede görev yapan avukatlara avukatlık vekâlet ücretinin fazla ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Avukatlık ücretinin dağıtımı” başlıklı 82’nci maddesi;

“Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin, avukatlara (49’uncu maddeye göre çalıştırılanlar dâhil) ve hukuk servisinde fiilen görev yapan memurlara dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâleti Hakkında Kanun hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.”,

659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesi;

“(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri (Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanlığı, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay dâhil) ve özel bütçeli idarelerin hukuk hizmetlerinin etkili, verimli ve usul ekonomisine uygun şekilde yerine getirilmesine ve bu hizmetlerin yürütülmesinde uygulama birliğinin sağlanmasına yönelik usul ve esasların belirlenmesidir.”,

Aynı KHK’nin “Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayacak hükümler ile atıflar” başlıklı 18’inci maddesi;

“2/2/1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır.”,

Anılan KHK’nin “Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesinin (2) numaralı fıkrası;

“İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.

a) Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla,hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…)eşit olarak ödenir.

b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…)(1) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.

...” hükümlerini içermektedir.

659 sayılı KHK’nin 16’ncı maddesindeki yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 08.07.2012 tarihli ve 28347 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Ödenecek vekalet ücretinin limiti ve dağıtım şekli başlıklı" 6 ncı maddesinde ise; emanet hesaplarında toplanan vekalet ücretlerinin, vekalet ücretlerinden yararlanacak kişilere, yıllık tutarı; (20.000) gösterge rakamın memur aylıklarına uygulanan katsayı çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın on iki katını geçmemek üzere, anılan maddenin (a),(b),(c) bentlerinde belirtildiği şekilde dağıtılacağı belirtilmiştir.

Adı geçen Yönetmeliğin “Limit Dışı Vekalet Ücretinin Ödenmesi” başlıklı 7’nci maddesinde;

"Bu Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre vekalet ücreti ödenen ve limitini dolduramayan hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenecek tutarlar, mali yılı takip eden Ocak ayı sonuna kadar tahakkuka bağlanmak suretiyle hukuk biriminin bağlı olduğu merkez muhasebe birimince emanet hesabındaki limit dışı vekalet ücretinden ödenir.",

“Bütçeye gelir kaydedilmesi” başlıklı 8’inci maddesinde ise;

"(1) Emanet hesabında toplanan ve dağıtımı yapılamayan vekalet ücretleri tahsilini takip eden üçüncü bütçe yılının sonunda gelir kaydedilir." hükümlerine yer verilmiştir.

Diğer yandan, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin Birinci Kısmının “Avukatlık Vekalet Ücreti” başlıklı 22’nci maddesinde, “659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen “10.000” gösterge rakamı, “20.000” olarak uygulanır.” denilmiştir. Toplu Sözleşme’nin 5’inci maddesinde ise, aylık gösterge ve ek göstergeye uygulanacak katsayı; 01.01.2019- 30.06.2019 döneminde geçerli olmak üzere (0,114977), 01.07.2019-31.12.2019 döneminde geçerli olmak üzere (0,120726) olarak belirlenmiştir. Söz konusu katsayılar, Toplu Sözleşme’nin 5’inci maddesinin (5) numaralı fıkrasına istinaden de, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 08.01.2019 tarihli Genelge ile (0,130597) ve 04.07.2019 tarihli Genelge ile (0,138459) şeklinde güncellenmiştir.

Yukarıda yer alan yasal düzenlemelerden görüleceği üzere; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Avukatlık ücretinin dağıtımı” başlıklı 82’nci maddesinde, 1389 sayılı Kanun’a atıf yapılmıştır. 659 sayılı KHK’nin “Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayacak hükümler ile atıflar” başlıklı 18'inci maddesi gereğince de, 1389 sayılı Kanun’una yapılan atıflar mezkûr KHK’ye yapılmış sayılmaktadır. Dolayısıyla, belediyelerde avukatlık vekâlet ücreti dağıtımı 659 sayılı KHK’nin ilgili hükümlerine göre yapılacaktır.

Bu bağlamda, İdare avukatlarına ödenecek vekâlet ücretinin yıllık tutarı; mevzuatında belirtilen gösterge rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın on iki katını geçemeyecektir. Bahsi geçen gösterge rakamı, 4’üncü Dönem Toplu Sözleşme’nin 22’nci maddesi ile 20.000 olarak tespit edilmiş ve 2019 yılında da uygulanmıştır. Ayrıca, yasal düzenlemede, söz konusu gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı öngörülmüştür.

Avukatlık vekâlet ücreti dağıtımlarının incelenmesi neticesinde, İdarede görev yapan avukatlara, 2019 yılı Ocak ayında, yılın ilk altı aylık dönemi (01.01.2019-30.06.2019) için geçerli olan katsayı (0,130597) üzerinden 12 aylık avukatlık vekâlet ücreti hesaplamalarının yapılıp dağıtımın yapıldığı; ancak dağıtımı yapılan 12 aylık avukatlık vekâlet ücretinin daha sonra 2019 yılı Ağustos ayında, yılın ikinci altı aylık (01.07.2019-31.12.2019) döneminde geçerli olan katsayı (0,138459) ile güncellediği ve aradaki farkın tamamının avukatlık vekâlet ücreti olarak ödendiği tespit edilmiştir.

Halbuki, Ocak ayında yapılan toptan ödemede esas alınan katsayıdan başka, yılı içinde memur maaş katsayısında yapılan artış gerekçe gösterilerek yılın ilk ayında defaaten ödenmiş on iki aylık tutarın, ikinci altı ayında belirlenen aylık katsayı artışı gerekçe gösterilerek tekrararen üstelik on iki aylık fark şeklinde ödenmesi mezkur Kanun’un hem lafzına hem de ruhuna aykırılık teşkil etmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 Müd..)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır” hükümlerine yer verilmiştir. Yılbaşında peşin ödenen 12 aylık avukatlık vekâlet ücretlerinin daha sonra ikinci altı ayın katsayısı ile güncellemesi ve aradaki farkın tamamının avukatlık vekâlet ücreti olarak ödenmesi, yukarıda belirtilen maddenin (g) bendinde hüküm altına alınan “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında kamu zararını ifade etmektedir.

Mezkur Kanun’un “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“… Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur”,

Anılan Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükümleri yer almaktadır.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli ve 5189-1 no.lu Kararı’nda ise, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, yapılacak olan giderin mevzuat hükümlerine uygunluğunu kontrol etmekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu kamu zararından harcama sürecinde görevli olan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları bulunmaktadır.

Bu itibarla; 2019 yılı memur aylık katsayılarının hatalı uygulanması suretiyle, Belediyede görev yapan avukatlara vekâlet ücretinin fazla ödenmesi sonucu oluşan ve ayrıntılı hesabı aşağıdaki tabloda gösterilen … TL kamu zararının;

Harcama Yetkilisi … (Hukuk İşleri Müdürü) ve Gerçekleştirme Görevlisi …’a (Şef)

müştereken ve mütelsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,

karar verildi.