Sayıştay 7. Dairesi 51736 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 7

• Dosya No: 51736

• Tutanak No: 54747

• Tutanak Tarihi: 12.04.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sosyal denge

1. 160 sayılı İlamın 1’nci maddesi ile; İdarenin personeline, mevzuatta belirlenen tavan tutarı aşan ikramiye, sosyal yardım, fazla mesai ücreti vb. ödemeleri yapılması nedeniyle oluşan ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

160 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile; İdare ile yetkili sendika arasında akdedilen sosyal denge sözleşmesine istinaden ödenen sosyal denge tazminatlarının ilgili mevzuatıyla belirlenen tavan tutarı aşması suretiyle sebep olunan toplam ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Sorumlular tarafından kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi hükmünü içeren 160 sayılı İlamın 1 ve 2’nci maddesine karşı temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

26.11.2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10 uncu maddesinde:

“MADDE 10-25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 16- Konusu suç teşkil etmemek kaydıyla; bu maddenin yürürlük tarihine kadar bu Kanun veya 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödediği tespit edilen il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin yetkili veya görevli olan sorumluları hakkında yapılan bu ödemeler nedeniyle idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz; başlamış olanlar işlemden kaldırılır.” ”

hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm karşısında ... ... Belediyesi 2019 yılı hesabı ile ilgili olarak Sayıştay 7.Dairesi tarafından çıkarılan 160 sayılı İlamın 1 ve 2’nci maddesine konu sosyal denge tazminatı ödemelerinin, 7421 sayılı Kanun’un 10’ncu maddesi kapsamında bulunması nedeniyle hakkında mali yargılama ve takibat yapılamayacağından temyiz başvurusuna esas dosyanın ilgili maddelerinin İŞLEMDEN KALDIRILMASINA, (…. Daire Başkanı ..., Üye ...’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı), oyçokluğu ile,

Karar verildiği 12.04.2023 tarih ve 54747 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

….Daire Başkanı ...’ın karşı oy gerekçesi;

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesinde;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir …” denilmektedir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 15 inci maddesinde ise;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü bulunmaktadır.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 28’nci maddesine göre toplu sözleşmelerle; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları ile ilgili düzenleme yapılmasına izin verilmişken, sosyal denge sözleşmesine ilişkin 32’nci madde düzenlemesi 28’nci madde de sayılan unsurlar da dahil olmak üzere herhangi bir mali ve sosyal hak ile ilgili düzenleme yapılmasına veya tutar belirleme yetkisi vermemekte olup yalnızca; belirlenmiş olan tavan tutarı (2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’de ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının ek gösterge dâhil %100’ü olarak belirlenmiştir) aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarının, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilmesine imkan sağlanmıştır.

Bu düzenlemeler karşısında; sosyal denge sözleşmeleriyle, özellikle usul ve esasları ve miktarı başka bir mevzuatla düzenlenmiş olan; vekalet ücreti, yiyecek yardımı, ulaşım yardımı, çocuk yardımı, doğum ve ölüm yardımı, harcırah ödemesi, evlilik yardımı, emekli ikramiyesi vb. konularda yapılacak ödemelerle ilgili düzenlemelere yer verilemez, buna ilişkin meri mevzuatta belirlenmiş olan usul ve esaslarda değişikliğe gidilemez, ilgili mevzuatında belirlenmiş olan tutardan daha fazla bir ödeme yapılmasına ilişkin düzenleme yapılamaz.

Temyiz talebine konu olan 160 sayılı İlamın 1 ve 2’nci maddesinde belediye ile yetkili sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesine istinaden ödenen sosyal denge tazminatının ilgili mevzuatıyla belirlenen tavan tutarı aştığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir. Söz konusu sosyal denge sözleşmesinde; yemek yardımı, evlenme yardımı, doğum yardımı, ölüm yardımı, zabıta fazla mesai ücreti, ihale komisyonuna katılanlar için ihale başına katılım ücreti, kıymet takdir komisyonu ile encümende görev yapanlar için komisyona katılım ücreti, fazla çalışma ücreti, emekli ikramiyesi adıyla çeşitli ödemelerin yapılması öngörülmüştür. Bu ödemeler 4688 sayılı Kanun’un geçici 16’ncı maddesi kapsamında değerlendirilemez.

Açıklanan nedenlerle, sosyal denge sözleşmesi dayanak gösterilerek ödenen; yemek yardımı, evlenme yardımı, doğum yardımı, ölüm yardımı, zabıta fazla mesai ücreti, ihale komisyonuna katılanlar için ihale başına katılım ücreti, kıymet takdir komisyonu ile encümende görev yapanlar için komisyona katılım ücreti, fazla çalışma ücreti, emekli ikramiyesi ödemeleri 4688 sayılı Kanun’un geçici 16’ncı maddesi kapsamında olmadığından belirtilen bu ödemelerin ayrıştırılarak hüküm kurulması gerekmektedir.

Üye ...’in karşı oy gerekçesi

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesi, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28’inci maddesine göre akdedilen toplu sözleşmelerin mali hükümleri ile ilgili açıklama yukarıda yer almaktadır.

Bu düzenlemeler karşısında; sosyal denge sözleşmeleriyle, özellikle usul ve esasları ve miktarı başka bir mevzuatla düzenlenmiş olan; vekâlet ücreti, yiyecek yardımı, ulaşım yardımı, çocuk yardımı, doğum ve ölüm yardımı, harcırah ödemesi, emekli ikramiyesi vb. konularda yapılacak ödemelerle ilgili düzenlemelere yer verilemez, buna ilişkin meri mevzuatta belirlenmiş olan usul ve esaslarda değişikliğe gidilemez, ilgili mevzuatında belirlenmiş olan tutardan fazla ödeme yapılmasına ilişkin düzenleme yapılamaz.

Temyize konu olan somut uygulamada Belediye ile yetkili sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde Belediye personeline çalışanın eğitim ve kültür hakkı, engelli çalışanın hakları, ücretli izinler, yemek yardımı, evlenme yardımı, doğum yardımı, ölüm yardımı, kurban bayramı yardımı, ramazan bayramı yardımı, yeni yıl ikramiyesi, yakacak yardımı, dinlenme hakkı, zabıta fazla mesai ücreti, ihale komisyonuna katılanlar için ihale başına katılım ücreti, kıymet takdir komisyonu ile encümende görev yapanlar için komisyona katılım ücreti, fazla çalışma ücreti, emekli ikramiyesi adı altında ödeme yapılması öngörülmüştür. Belirtilen bu ödeme 4688 sayılı Kanun’un geçici 16’ncı maddesi kapsamında değerlendirilemez.

Açıklanan nedenlerle, sosyal denge sözleşmesi dayanak gösterilerek ödenen çalışanın eğitim ve kültür hakkı, engelli çalışanın hakları, ücretli izinler, yemek yardımı, evlenme yardımı, doğum yardımı, ölüm yardımı, kurban bayramı yardımı, ramazan bayramı yardımı, yeni yıl ikramiyesi, yakacak yardımı, dinlenme hakkı, zabıta fazla mesai ücreti, ihale komisyonuna katılanlar için ihale başına katılım ücreti, kıymet takdir komisyonu ile encümende görev yapanlar için komisyona katılım ücreti, fazla çalışma ücreti, emekli ikramiyesi kamu zararı teşkil ettiğinden bu ödemenin ayrıştırılarak hüküm kurulması gerekir.