Sayıştay 7. Dairesi 51736 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 7

• Dosya No: 51736

• Tutanak No: 54747

• Tutanak Tarihi: 12.04.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

4. 160 sayılı İlamın 5’nci maddesi ile; avukatlık vekâlet ücreti ödemelerinden gelir ve damga vergisi kesintilerinin yapılmaması nedeniyle oluşan … TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Avukatlık vekâlet ücreti ödemelerinden gelir ve damga vergisinin kesilmemesi suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak;193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Mevzuu” başlıklı 1’nci maddesinde; “Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. ” denilmektedir.

Aynı Kanun'un “Ücretin Tarifi” başlıklı 61’nci maddesinde ise; “Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez. ” hükmü yer almaktadır.

Yine aynı Kanun'un “Esas Tarife” başlıklı 103'ncü maddesinde, gelir vergisine tabi gelirlerin,

“18.000 TL'ye kadar %15

40.000 TL'nin 18.000 TL'si için 2.700 TL, fazlası %20

98.000 TL'nin 40.000 TL'si için 7.100 TL (ücret gelirlerinde

148.000 TL'nin 40.000 TL'si için 7.100 TL), fazlası %27

500.000 TL'nin 98.000 TL'si için 22.760 TL (ücret gelirlerinde

500.000 TL'nin 148.000 TL'si için 36.260 TL), fazlası %35

500.000 TL'den fazlasının 500.000 TL'si için 163.460 TL (ücret

gelirlerinde 500.000 TL'den fazlasının 500.000 TL'si için 159.460 %40

TL), fazlası

oranında vergilendirileceği” belirtilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; bir ücret kazancı sahibinin bir yıl içerisinde elde ettiği ücret gelirleri toplanacak ve yukarıda belirtilen vergi dilimleri çerçevesinde gelir vergisi kesintisi yapılacaktır. Dolayısıyla, avukatlık vekâlet ücreti ödemelerinden gelir vergisi alınması gerekmektedir.

Diğer taraftan; maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alman paralar (avans olarak ödenenler dâhil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak carî hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kâğıtlar 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na ekli IV sayılı listenin (b) bendinde sayıldığından, vekâlet ücreti ödemelerinden bu Kanun çerçevesinde damga vergisi kesintisi yapılmalıdır.

Ancak, İdarenin avukatlık vekâlet ücreti ödemelerinden gelir ve damga vergisi kesintileri yapılmamıştır.

Sonuç olarak, ... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünde çalışan avukatlara yapılan vekalet ücreti ödemelerinden gelir ve damga vergisi kesintilerinin yapılmaması sonucunda ... TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sorumluluğa ilişkin olarak;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’nci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

….

Esas alınır.” denilmektedir. Bu bağlamda, avukatlara yapılan vekâlet ücreti ödemelerinden gelir ve damga vergisi kesilmemesi suretiyle oluşan fazla ödemeler “İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması ” kapsamında kamu zararına neden olmuştur.

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Sorumlular ve Sorumluluk Halleri” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun sorumlular ve sorumluluk halleri uygulamasında; 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk halleri esas alınır. ”

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur”

Anılan Kanun’un “Giderin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’ncü maddesinde;

‘‘Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

….

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar. ”

“Gelirlerin Toplanması Sorumluluğu” başlıklı 38’nci maddesinde;

“Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur. ”

“Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’nci maddesinde ise;

‘‘Muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir...

Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur...” hükümleri yer almaktadır.

Dolayısıyla, sorgu konusu kamu zararından vekâlet ücretinin dağıtımı sürecinde görevli olan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin; ayrıca, idarenin gelir vergisi ve damga vergisi açısından vergi sorumlusu olması nedeniyle de muhasebe yetkililerinin sorumlulukları bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, avukatlık vekâlet ücreti ödemelerinden gelir ve damga vergisi kesintilerinin yapılmaması nedeniyle … TL kamu zararına sebebiyet verildiğinden sorumlu talebinin reddi ile 160 sayılı İlamın 5’nci maddesiyle verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliği ile,

Karar verildiği 12.04.2023 tarih ve 54747 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.