Sayıştay 7. Dairesi 51587 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Harcırah

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 7

• Dosya No: 51587

• Tutanak No: 55798

• Tutanak Tarihi: 04.10.2023

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yurt dışı konaklama bedelinin yasal sınırların üzerinde ödenmesi:

164 sayılı İlamın 6. maddesiyle; ... Belediyesi’nce yurtdışı geçici görevlendirme için ödenen harcırah hesaplamalarında, konaklama bedelinin yasal sınırın üzerinde ödenmesi sonucu ... TL’nin tazminine hükmedilmiştir.

TEMYİZ DİLEKÇESİ

İlamda Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan ... sunmuş olduğu temyiz dilekçesinde;

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34’ünün maddesinde; “Bu kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerin miktarı, gidilecek ülkeye, memura ' ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle Cumhurbaşkanınca tayin olunur”, hükmü tesis edildiğini,

KKTC ve Yurt Dışı Gündeliklerine ilişkin olarak 07.02.2019 tarihli ve 30679 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 714 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda “8/1/2018 tarihli ve 2018/11213 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile yürürlüğe konulan “KKTC’ye Yapılacak Yolculuklarda Verilecek Gündeliklere Dair Karar ile “Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın, bu Kararla yapılan değişiklikler ile birlikte uygulanmasına 2019 yılında da devam edileceği’’nin ifade edildiğini,

2018/11213 Karar sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’na istinaden yürürlüğe konulan Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 4’üncü maddesinde;

“(1) Bu Karar hükümlerine göre yurtdışına veya sürekli görevle yurtdışında iken başka ülkelere geçici görevle gönderilenlere, Türkiye ’den veya sürekli görevle bulundukları ülkelerden her çıkışlarında, seyahat ve ikamet süresinin ilk on günü için ödenecek gündelikler, ekli cetveldeki miktarların %50 artırılması suretiyle hesaplanır.

(2) Türkiye’den yurtdışında geçici görevle gönderilenlerden, seyahat ve ikamet süresinin ilk on günü ile sınırlı olmak kaydıyla, www.alomaliye.com yurtdışında yatacak yer temini için ödedikleri ücretleri fatura ile belgelendirenlere, faturada gösterilen günlük yatak ücretinin birinci fıkrada belirtildiği şekilde artırımlı olarak hesaplanan gündeliklerinin %40’ma kadar olan miktar için bir ödeme yapılmaz, %40 ’ını aşması halinde ise aşan kısmın sadece %70 i ayrıca ödenir. Ancak, yatacak yer temini için ödenecek günlük ilave miktar, artırımlı olarak hesaplanan gündeliklerin ekli cetvelin;

a) I-III no ’lu sütunlarda gösterilen unvanlarda bulunanlar için %100 ’ünden,

b) IV-VIII no ’lu sütunlarda gösterilen kadrolarda bulunanlar için %70 ’inden, fazla olamaz,” hükmünün belirtildiğini,

Bulguya konu harcırah hesaplamalarının yukarıda belirtilen kanun maddelerine istinaden yapıldığını,

2. 5018 sayılı Kanunun "Kamu zararı" başlıklı 71. maddesinde;

"Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması.

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yapılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin takip, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

j) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır. “ şeklinde olduğunu,

Somut olayda, mevzuatın öngörmediği; iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması gibi bir durumun söz konusu olmadığını, aksine Meclis Kararına istinaden ve alınan hizmete ilişkin faturalarla ortaya konulan bir bedelin ödenmesinin söz konusu olmadığını,

Kamu zararına sebebiyet verilmediğine ilişkin beyanların saklı kalmakla beraber kasten herhangi bir zarara sebebiyet verilmediğini, ödemelerin, faturalara uygun olarak yapıldığını; tüm hususların muhasebe yetkililerinin de kontrolünden geçtiğini,

3. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 33. maddesine göre; Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler, denildiğini,

Kamu zararına konu edilen işe ait harcama talimatına Başkanlık Makamının oluru doğrultusunda hazırlayan sıfatıyla ödemelere ise gerçekleştirme görevlisi olarak imza atmış bulunduğunu,

Başkanlık Makamının oluruna ve Harcama Yetkilisinin talimatına istinaden hazırlamış olduğu belgelerde herhangi bir takdir yetkisi bulunmadığını ve var olan karara istinaden tarafına verilen görevi yerine getirdiğinin değerlendirilmesi dolayısıyla sorumluluğun bana ait olmadığına karar verilmesini talep ettiğini,

4. 5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61. Maddesinde;

“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

kontrol etmekle yükümlüdür. ” denildiğini ifade ederek, bu sebeplerle tarafına sorumluluk yüklenmesinin hakkaniyete ve yasal mevzuata aykırı olduğunu ifade ederek ödenmesi gereken kamu zararından sorumlu tutulmaması yönünde karar verilmesini arz ve talep etmektedir.

BAŞSAVCILIK MÜTALAASI

Başsavcılık mütalaasında özetle;

Dosya içeriğinin incelenmesi neticesinde; ...'nın ... Belediyesinin daveti üzerine; ...tarihleri arasında, söz konusu kentte yapılan belediyecilik çalışmalarını yerinde incelemek ve iki belediye arasındaki ilişkileri geliştirmek amacıyla, ... Belediyesi tarafından İçişleri Bakanlığı onayıyla Belediye Başkanı da dahil 5 kişilik ziyaret gerçekleştirilmiştir.

2018/11213 Karar sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na istinaden yürürlüğe konulan Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar'ın 4'üncü maddesinde;

“(7) Bu Karar hükümlerine göre yurtdışına veya sürekli görevle yurtdışında iken başka ülkelere geçici görevle gönderilenlere, Türkiye'den veya sürekli görevle bulundukları ülkelerden her çıkışlarında, seyahat ve ikamet süresinin ilk on günü için ödenecek gündelikler, ekli cetveldeki miktarların %50 artırılması suretiyle hesaplanır.

(2) Türkiye 'den yurtdışına geçici görevle gönderilenlerden, seyahat ve ikamet süresinin ilk on günü ile sınırlı olmak kaydıyla, yurtdışında yatacak yer temini için ödedikleri ücretleri fatura ile belgelendirenlere, faturada gösterilen günlük yatak ücretinin birinci fıkrada belirtildiği şekilde artırımlı olarak hesaplanan gündeliklerinin % 40 'ına kadar olan miktar için bir ödeme yapılmaz, %40'ını aşması halinde ise aşan kısmın sadece % 70'i ayrıca ödenir. Ancak, yatacak yer temini için ödenecek günlük ilave miktar, artırımlı olarak hesaplanan gündeliklerin ekli cetvelin;

a) I-III no ' lu sütunlarda gösterilen unvanlarda bulunanlar için %100 'ünden,

h) IV-VIII no'lu sütunlarda gösterilen kadrolarda bulunanlar için %70'inden, fazla olamaz, (...)" düzenlemesi yer almaktadır.

Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar'ın 4'üncü maddesi gereği yatacak yer temini için ödenecek günlük ilave miktar, artırımlı olarak hesaplanan gündeliklerin ekli cetvelin IV-VIII no.lu sütunlarda gösterilen kadrolarda bulunanlar için %70'inden fazla olamayacağı için fazla ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, Daire İlamında, söz konusu resmi ziyaret kapsamında 3 günlük görevlendirme yapılmasına karşın ilgililere iki günlük tam gündelik ve bir günün de 2/3'ü kadar gündelik verildiği tespit edilerek, mevzuat hükümleri gereği ilgililerin 3 tam gün üzerinden alması gereken gündelik hesap edilmek suretiyle oluşan kamu zararı tam olarak tespit edilmiş ve hükme bağlanmıştır.

Açıklanan nedenlerle kamu zararının doğduğu açık olup, sorumlunun temyiz talebi ret edilerek Daire Kararının onanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz olunur.” denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

164 sayılı İlamın 6. maddesiyle; ... Belediyesi’nce yurtdışı geçici görevlendirme için ödenen harcırah hesaplamalarında, konaklama bedelinin yasal sınırın üzerinde ödenmesi sonucu ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Bu defa İlamda Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan ... tarafından temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.

Esas Yönünden İnceleme

İlam hükmünün konusu; ... Belediyesi tarafından, ...’nın ... Belediyesinin daveti üzerine; ...tarihleri arasında, belediyecilik çalışmalarını yerinde incelemek ve iki belediye arasındaki ilişkileri geliştirmek amacıyla, İçişleri Bakanlığı onayıyla görevlendirilen personelin, konaklama bedelinin yasal sınırın üzerinde ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verilmesi hususudur.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34 üncü maddesinde;

“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle Cumhurbaşkanınca tayin olunur.” hükmü yer almaktadır.

KKTC ve Yurt Dışı Gündeliklerine ilişkin olarak 07.02.2019 tarihli ve 30679 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 714 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda, “8/1/2018 tarihli ve 2018/11213 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne Yapılacak Yolculuklarda Verilecek Gündeliklere Dair Karar” ile “Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar ‘ın, bu Kararla yapılan değişiklikler ile birlikte uygulanmasına 2019 yılında da devam edileceği” ifade edilmektedir.

2018/11213 Karar sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’na istinaden yürürlüğe konulan Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 4 üncü maddesinde ise;

“(1) Bu Karar hükümlerine göre yurtdışına veya sürekli görevle yurtdışında iken başka ülkelere geçici görevle gönderilenlere, Türkiye’den veya sürekli görevle bulundukları ülkelerden her çıkışlarında, seyahat ve ikamet süresinin ilk on günü için ödenecek gündelikler, ekli cetveldeki miktarların % 50 artırılması suretiyle hesaplanır.

(2) Türkiye ‘den yurtdışına geçici görevle gönderilenlerden, seyahat ve ikamet süresinin ilk on günü ile sınırlı olmak kaydıyla, yurtdışında yatacak yer temini için ödedikleri ücretleri fatura ile belgelendirenlere, faturada gösterilen günlük yatak ücretinin birinci fıkrada belirtildiği şekilde artırımlı olarak hesaplanan gündeliklerinin % 40’ına kadar olan miktar için bir ödeme yapılmaz, %40'ını aşması halinde ise aşan kısmın sadece % 70‘i ayrıca ödenir. Ancak, yatacak yer temini için ödenecek günlük ilave miktar, artırımlı olarak hesaplanan gündeliklerin ekli cetvelin;

a) I-III no’ lu sütunlarda gösterilen unvanlarda bulunanlar için %100 ‘ünden,

b) IV-VIII no'lu sütunlarda gösterilen kadrolarda bulunanlar için %70’inden, fazla olamaz, (...)” denilmektedir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, yurtdışında geçici olarak görevlendirilen söz konusu belediye personelinin konaklama bedellerinin, yukarıda yer verilen; yatacak yer temini için ödenen günlük ilave miktarın, artırımlı olarak hesaplanan gündeliklerinin, ekli cetvelin IV-VIII no.lu sütunlarında gösterilen kadrolarda bulunanlar için %70’inden fazla olamayacağı düzenlemesine aykırı olarak ödendiği anlaşılmaktadır.

Daire İlamında, yurtdışında görevlendirilen söz konusu 5 personel için fazla ödenen tutar ... Avro karşılığı ... TL olarak hesaplanmıştır. Yine İlamda, aynı personele, söz konusu resmi ziyaret kapsamında 3 günlük görevlendirme yapılmasına karşın ilgililere 2 gün tam gündelik ve 1 gün için ise, bir günün 2/3’ü kadar gündelik verildiği; mevzuat hükümleri gereği ise ilgililerin 3 tam gün üzerinden gündelik alması gerekmekte oldukları, dolayısıyla ilgililere, toplam ... Avro karşılığı ... TL eksik ödeme yapıldığı ifade edilerek, fazla ödeme ve eksik ödeme arasındaki fark hesap edilmek suretiyle kamu zararı tam olarak tespit edilip hükme bağlanmıştır.

Temyiz dilekçesiyle, harcırah ödemelerinin, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda hesaplanıp ödendiği belirtilmekte ise de yurtdışı görevlendirmesine ait harcırahların hesaplanmasında konaklama bedelinin yasal sınırın üzerinde ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Sorumlular ve sorumluluk halleri” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun sorumlular ve sorumluluk halleri uygulamasında; 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk halleri esas alınır.” hükmü, üçüncü fıkrasında; “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” hükmü bulunmaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda harcama sürecinde yer alan sorumlulara ve sorumluluk hallerine bakıldığında, Kanunun “Harcama Talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi ikinci fıkrasında; “Harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” hükmü,

Kanunun “Giderin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde ise;

“... (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

...

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

...” hükmü yer almaktadır.

Bu düzenlemeler doğrultusunda; mali sorumluluğu bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemi sonucu illiyet bağı kurulması halinde oluşan kamu zararından tek başına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür. Dolayısıyla, herhangi bir takdir yetkisi bulunmadığını ve Meclis Kararına istinaden tarafına verilen görevi yerine getirdiğini ifade eden Gerçekleştirme Görevlisinin, harcama talimatı üzerine hazırlamış olduğu belgeleri düzenlemesi ve imza atmış olması sebebiyle mali sorumluluğu bulunmaktadır ve bu sebeple sorumluluk itirazı yerinde görülmemiştir.

Bu itibarla, 164 sayılı İlamın 6. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliğiyle,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 04.10.2023 tarih ve 55798 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.