Sayıştay 7. Dairesi 493 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 16.12.2021

• Karar No: 493

• İlam No: 163

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Belediye iç denetçilerine ve müfettişlerine ödenen görev tazminatlarından gerekli mahsup işleminin yapılmaması:

... Belediyesi iç denetçilerine ve müfettişlerine ödenen görev tazminatlarından gerekli mahsup işleminin yapılmayarak kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 26’ncı maddesinde;

“a) Bu Kanuna ekli IV sayılı cetvelde unvanları yazılı görevlerde bulunanlara hizalarında gösterilen gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda makam tazminatı ödenir. Makam tazminatı damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz ve ödemelerde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır. Bu tazminattan yararlananlara ayrıca yüksek hakimlik tazminatı ödenmez.” denilmektedir.

Söz konusu cetvelin 8’inci sırasının (c) ve (d) bentlerinde ise;

Sıra no Kadro ve Görev Unvanı Tazminatı Tazminat Göstergeleri

8 c) Birinci dereceli kadroya atanmış İç Denetçiler 2000

8 d) En az dört yıl süreli yükseköğrenim veren fakülte veya yüksekokulları bitirmiş, mesleğe özel yarışma sınavıyla girerek belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavında başarılı olmuş, birinci dereceli kadroya atanmış ve doğrudan belediye başkanı veya genel müdür adına teftiş, denetim ve inceleme yetkisine sahip büyükşehir belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük müfettişleri ve büyükşehir belediye sınırları içindeki ilçe belediye müfettişleri 1000

Düzenlemesi yapılmıştır.

11.06.2008 tarihli ve 26903 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2008/13694 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Görev Tazminatı Göstergeleri” başlıklı 1’inci maddesinde;

“(1) Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personelden; bu kanunlarda makam tazminatı öngörülmüş olan kadrolara atanmış olanlardan, almakta oldukları makam tazminatı gösterge rakamı;

6. 000 olanlara 9. 000,

7. 500 - 4. 500 olanlara 7. 000,

8. 000 ve daha az olanlara 6. 000,

gösterge rakamının, almakta oldukları makam tazminatı gösterge rakamına ilave edilmesi suretiyle bulunan görev tazminatı gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda görev tazminatı ödenir.”

“Uygulama” başlıklı 3’üncü maddesinde;

“(1) 10.03.2000 tarihli ve 2000/457 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kararın 3, 4, 5 ve 6’ncı maddeleri görev tazminatı hakkında da uygulanır.”

“Asgari Görev Tazminatı” başlıklı 4’üncü maddesinde;

“(1) Bu Kararın 1'inci maddesi gereğince ödenecek görev tazminatı tutarından mahsup edilecek tutarın, görev tazminatının %20'sini geçmesi halinde, görev tazminatının % 80'i asgari görev tazminatı olarak ödenir.” hükümleri yer almaktadır.

10.03.2000 tarihli ve 2000/457 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’na ekli Temsil Tazminatı Ödenmesi Hakkındaki Karar’ın 4’üncü maddesinde ise;

“Bu tazminatın ödenmesinde; aylık (ek gösterge dahil), taban aylığı, kıdem aylığı, makam ve yüksek hakimlik tazminatları, aile yardımı ödeneği, lojman ve yabancı dil tazminatları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 213’üncü maddesinden sonra gelen “Zam ve Tazminatlar” başlıklı Ek Maddesi kapsamındaki zam ve tazminatlar ile aynı Kanunun Ek 33’üncü maddesindeki nöbet ücreti, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun Ek 3 ve Ek 17’nci maddeleri kapsamındaki zam ve tazminatlar, 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu kapsamındaki üniversite ödeneği, idari görev ödeneği, eğitim öğretim ödeneği, geliştirme ödeneği, akademik teşvik ödeneği ve yükseköğretim tazminatı 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 106’ncı maddesi kapsamındaki ödenek ve tazminatlar, Anayasa Mahkemesi Başkanlığı ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve diğer yargı kuruluşlarında ödenen ek ödenek ve ek tazminatlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28’inci maddesi kapsamındaki tazminatlar, 28/2/1982 tarihli ve 2629 sayılı Kanun kapsamında yapılan ödemeler, 13/11/1996 tarihli ve 4208 sayılı Kanunun 14’üncü maddesinin (a) bendi uyarınca yapılan ek ücret ödemeleri, doğal afetler nedeniyle yapılan ödemeler, Personel ve Teşkilat Kanunları gereği verilen ve aylık veya ücret mahiyeti taşımayan mükafat ve ödüller, 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun kapsamında yapılan ödemeler, 28/2/1985 tarihli ve 3160 sayılı Kanun kapsamında yapılan ödemeler, huzur hakkı, toplantı ödeneği ile yönetim ve denetim görevi karşılığında yapılan ödemeler mahsup işlemine tabi tutulmaz.

Yukarıdaki fıkra kapsamı dışında kalan personel veya teşkilat kanunları veya diğer düzenlemeler ile kaynağı ne olursa olsun ödenmekte olan; ilgili mevzuatları uyarınca kurulmuş fon ve hesaplardan yapılan her türlü ödemeler, 24/6/1994 tarihli ve 4009 sayılı Kanunun 56’ncı maddesinin (a) fıkrası uyarınca yapılan ödemeler, İl Özel İdaresi Kanununun 100 ve 140’ıncı maddeleri uyarınca yapılan ödemeler, fiilen yapılmayan ders karşılığı ödenen ek ders ücretleri, maktu ve nisbi olarak ödenen her türlü fazla çalışma ücretleri (asayiş tazminatı dâhil, doğal afetler nedeniyle yapılan ödemeler hariç), ek tazminat ve kurumsal bazda yapılan tazminat ödemeleri, 8/5/1991 tarihli ve 3717 sayılı Kanunun değişik 2’nci maddesi uyarınca yol tazminatının 1/2 si olarak kamu bankasına yatırılan paralardan her ay itibarıyla yapılan ödemeler, döner sermaye kaynaklarından yapılan her türlü ödemeler, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca yapılan ek tazminat ödemeleri, muhtelif mevzuat çerçevesinde yapılan; ödeme, ücret ödemesi, ek ücret ödemesi, teşvik ödemesi ve ikramiye ile benzeri adlar altında yapılan bütün ödemelerin aylık net tutarları, temsil tazminatının net tutarından mahsup edilir.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; iç denetçilere (6000+2000) 8000, müfettişlere (6000+1000) 7000 gösterge rakamı üzerinden görev tazminatı ödenmektedir. İç denetçilere ve müfettişlere Temsil Tazminatı Ödenmesi Hakkındaki Kararın 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan ödemeler dışında sosyal denge tazminatı ödenmektedir. Mezkûr Karar’ın 4’üncü maddesinin ikinci fıkrası gereği, bu ödemenin görev tazminatı ödemesinden mahsup edilmesi gerekmektedir.

... Belediyesinde görevli iç denetçiler ve müfettişlere ödenen sosyal denge tazminatı tutarı 1500 TL olduğundan ve mahsup işlemi görev tazminatı tutarının %20’sini aştığından, 2008/13694 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 4’üncü maddesi gereği görev tazminatının %80’inin ödenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, Belediyede görevli iç denetçilere ve müfettişlere ödenecek görev tazminatları gösterge rakamları iç denetçiler için 6400 (8000*%80), müfettişler için 5600 (7000*%80) olmalıdır.

Belediyede görevli iç denetçiye ve müfettişe görev tazminatları ödenirken yapılması gereken mahsup işleminin yapılmadığı; iç denetçiye 6400 yerine 8000 gösterge üzerinden, müfettişe ise 5600 yerine 7000 gösterge üzerinden görev tazminatı ödendiği ve yapılan ödemelerin ise mevzuatına aykırı olduğu tespit edilmiştir.

Sorumlular savunmalarında özetle; 10.03.2000 tarihli ve 2000/457 sayılı Kararnamenin Eki Karar yayınlanıp yürürlüğe girdiğinde, memurlara henüz “Toplu İş Sözleşmesi” hakkı tanınmadığını ve bu nedenle “sosyal denge tazminatı” ifadesinin açık bir şekilde mahsup yapılacak ödemeler arasında sayılmadığını, İdare tarafından imzalanmış olan sözleşmenin amaçları kapsamında çalışanların mevcut diğer hak ve menfaatlerinin yanında mevcut ekonomik hak ve menfaatlerinin de göz önünde bulundurulduğu, bu sözleşme çerçevesinde sağlanan ekonomik haklardan dolayı kurumdaki iç denetçilerin ve müfettişlerin maaşlarında mahsup yapılarak kesinti yapılmasının, bu sözleşme ile çalışanlar için sağlanmak istenen ekonomik menfaat dengesinin sağlanamamasına ve ekonomik hak ve çıkarlarının korunup geliştirilememesine neden olacağını, başka bir deyişle, bu sözleşme ile sağlanmak istenen amaçların kısmen gerçekleştirilmemesine neden olacağını, bu nedenle sosyal denge tazminatı ödemelerinin söz konusu Kararname’ye ekli Kararın 4. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yorumlanamayacağı, dolayısıyla herhangi bir kamu zararının bulunmadığını belirtmişlerdir.

Sorumlular savunmalarını iki farklı gerekçeye dayandırmışlardır: Bunlardan ilki; sosyal denge tazminatı ödemesinin daha sonradan ortaya çıktığı ve Kararname’de bu nedenle yer almadığıdır. Personel hukukunda herhangi bir kesintinin uygulanmaması, herhangi bir mahsup işleminin yapılmaması veya öngörülmeyen herhangi bir ek ödemenin yapılması ile ödemelerin yapılmasını gerektiren mevzuat veya kesintilerin, mahsupların yapılmasını gerektiren mevzuatın çıkış tarihi ile kıyaslama yapılması gibi bir durum söz konusu değildir. 2000/457 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında hangi ödemelerin mahsup işlemine tabi tutulmayacağı tek tek sayılmıştır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkra kapsamı dışında kalan bütün ödemelerin aylık net tutarlarının, temsil tazminatının net tutarından mahsup edileceği belirtilmiştir. İç denetçiler ve müfettişlere ödenen sosyal denge tazminatı ödemesi de birinci fıkrada sayılan ek ödemeler kapsamında yer almadığı için mevzuatın öngördüğü şekilde ve sorgu metninde hesaplandığı şekliyle mahsup işlemine tabi tutulmak durumundadır.

Sorumluların savunmalarının ikinci gerekçesi ise, ... Belediyesi tarafından toplu sözleşme (sosyal denge sözleşmesi) yapılırken belediye çalışanlarının ekonomik hak ve menfaatlerini korumak amacının güdüldüğü ve bu nedenle mahsup işlemi yapmanın sözleşmenin amacıyla ters düşeceğidir. Bu savunmanın hukuki bir geçerliliği yoktur. Çalışanların hak ve menfaatini korumak, ekonomik dengeyi sağlamak amacıyla mevzuatla yapılması zorunlu tutulmuş bir maaş hesaplaması işlemini yapmanın hukuki bir geçerliliği olamaz. Bu savunma geçerli olsa idi, belediyelerin çalışanlarının haklarını korumak maksadıyla vergi kesintisi, SGK kesintisi vb. hiçbir kesintiyi çalışanlarına yansıtmaması gerekirdi. İdare bu amaçla mahsup işlemini yapmayarak kendisi mevzuattaki bir mahsup işlemini yoksaymış olmaktadır.

Bu itibarla ... Belediyesi iç denetçilerine ve müfettişlerine ödenen görev tazminatlarından gerekli mahsup işleminin yapılmaması sonucu oluşan … TL’lik kamu zararının;

Harcama Yetkilisi … ile Gerçekleştirme Görevlisi ne….

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

iş bu İlamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanun’un 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,