Sayıştay 7. Dairesi 49195 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 7

• Dosya No: 49195

• Tutanak No: 50938

• Tutanak Tarihi: 26.01.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Mevzuata aykırı maktu mesai ödenmesi

63 sayılı İlamın 4 üncü maddesiyle; … Belediyesinde memur, gelir şefi ve hizmetli kadro unvanlı bazı personele zabıta ve itfaiye hizmetlerinde görevlendirildikleri gerekçesiyle mevzuat hükümlerine aykırı olarak maktu mesai ücreti ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmiştir.

…

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyiz konusu olay incelendiğinde, memur kadro unvanlı …’ın 05.11.2019 tarihine kadar İtfaiye Amirliğinde şoför olarak görevlendirildiği, bu tarihten itibaren Zabıta Müdürlüğünde zabıta memuru olarak görevlendirildiği, hizmetli kadro unvanlı …’nın zabıta memuru olarak görevlendirildiği ve adı geçen kişilere maktu mesai ödemesi yapıldığı, gelir şefi kadro unvanlı …’in ise … işletmesinde şef olarak görevlendirildiği ve haftasonu çalışması karşılığında başkan oluru ile kendisine maktu mesai ücreti ödemesi yapıldığı görülmektedir.

Gelir şefi kadro unvanlı …’in park işletmesinde görevlendirilmesi nedeniyle ödenen maktu mesai ücreti ile ilgili olarak;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinin dördüncü fıkrasında;

“Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”

“İtfaiye” başlıklı 52 nci maddesinin ikinci fıkrasında;

“İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” hükümleri yer almaktadır.

2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun K Cetvelinin “Aylık maktu fazla çalışma ücreti” başlıklı bölümünde, belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç) görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclis kararı ile tespit edilen tutarın, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, maktu mesai ücreti zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenebilir. Dolayısıyla park işletmesinde şef olarak görevlendirilen ve haftasonu çalıştığı gerekçesiyle maktu mesai ücreti ödenen gelir şefi kadro unvanlı …’e yapılan ödemeler mevzuata aykırı olup, tazmin kararında hukuken bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Memur kadro unvanlı … ve hizmetli kadro unvanlı …’ya itfaiye ve zabıta biriminde görevlendirilmeleri nedeniyle ödenen maktu mesai ücreti ile ilgili olarak;

Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Çalışma düzeni” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında;

“(2) Zabıta personelinin çalışma saatleri vardiyalar halinde görevin gereğine göre 24 saat iş 48 saat istirahat veya 12 saat iş 24 saat istirahat şeklinde düzenlenebilir. Belediye zabıta memurlarının haftalık olağan çalışma saatleri 48 saati geçmeyecek şekilde düzenlenir. Ancak, personel sayısı az olan zabıtalarda 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde düzenleme yapılabilir. Bu uygulamadan dolayı hizmetin sürekliliğini aksatmamak kaydıyla ve bir sıra dâhilinde personele 657 sayılı Kanunun 99 uncu maddesi göz önünde bulundurularak ayrıca haftada bir gün ilave izin verilebilir.” hükmü yer almaktadır.

Aynı Yönetmeliğin “Başka memurluklardan naklen geçiş” başlıklı 16 ncı maddesinde;

“ (1) Diğer kamu kurum ve kuruluşları veya belediye hizmet birimlerinde asıl memur kadrosunda çalışanlardan, belediye zabıta memurluğuna geçmek isteyenler; 35 yaşını aşmamaları, bu Yönetmeliğin 13/A maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yer alan şartları taşımaları, 13/E maddesinde öngörülen sınavda başarılı olmaları kaydıyla 657 sayılı Kanuna ve diğer mevzuat hükümlerine uyularak zabıta memurluğuna atanabilir.” denilmektedir.

Yine aynı Yönetmeliğin “Geçici görevlendirme” başlıklı 41 inci maddesinde;

“(1) Zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebilir.

(2) Geçici görev süresi bir yıl içinde altı ayı geçemez.” hükmü yer almaktadır.

Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin “Çalışma düzeni” başlıklı 7 nci maddesinde;

(1) İtfaiye hizmetleri resmi tatil günleri de dâhil olmak üzere, 24 saat esasına göre yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü alındıktan sonra tespit olunur.

(2) İtfaiye personelinin çalışma saatleri vardiyalar şeklinde düzenlenir. Fazla çalışma ücretleri ile ilgili olarak 5393 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır.

(3) Personel yetersizliği nedeniyle itfaiye hizmetlerinde 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre çalıştırılan işçilere, önceden rızaları alınmak kaydıyla fazla çalışma ücreti ödenir.”

“Kadro ve unvanlar” başlıklı 8 inci maddesinde;

“Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre; daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur.”

“Belediye itfaiye yangın personeli” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir.”

“Diğer personel” başlıklı 14 üncü maddesinde;

“İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir.”

“Başka memurluklardan naklen geçiş” başlıklı 18 inci maddesinde;

“(1) Herhangi bir resmi kuruluştan veya belediyenin diğer hizmet birimlerinde asıl memur iken, belediye itfaiye erliğine geçmek isteyenler; 30 yaşını aşmamaları, 15 inci maddedeki yaş dışındaki diğer şartları taşımaları ve 16 ncı maddede öngörülen sözlü sınavda başarılı olmaları kaydıyla, 657 sayılı Kanuna ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uyularak itfaiye erliğine atanabilir.” hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere Zabıta ve İtfaiye Yönetmeliklerinde bu teşkilatlarda yer alan kadro ve unvanlar, zabıta ve itfaiye personelinin çalışma düzeni, çalışma saatleri, personel yetersizliği durumunda yapılacak fazla çalışma, başka birimlerden memurların zabıta ve itfaiye memurluğuna atanma şartları, zorunlu hallerde başka birimlerden memurların zabıta ve itfaiye biriminde geçici görevlendirme durumlarında hangi görevleri yapabilecekleri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Buna göre, itfaiye teşkilatında bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle görevli personel itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı şeklinde sayılmıştır. Yönetmelikte sayılan bu kadrolar dışındaki memurlar ancak hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere itfaiye teşkilatında görevlendirilebilirler. Zabıta biriminde ise ancak zorunlu hallerde ve sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirme yapılabilecektir.

Dolayısıyla başka birimlerden memurların zabıta ve itfaiye teşkilatında fiilen bu hizmetleri yürütmek üzere görevlendirilmesi ve kendilerine maktu mesai ücreti ödenmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, mevzuata aykırı olarak yapılan maktu mesai ücreti ödemeleri 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesine göre kamu zararı teşkil etmektedir.

Bu itibarla, sorumlu talebinin reddi ile 63 sayılı İlamın 4 üncü maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (...Daire Başkanı …, Üye …, Üye … ve Üye …’un aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğu ile,

6085 sayılı Kanun’un 57 nci maddesi gereği bu Karar’ın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 26.01.2022 tarih ve 50938 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

...Daire Başkanı …, Üye …, Üye … ve Üye …’un karşı oy gerekçesi

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinin dördüncü fıkrasında;

“… Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”

"İtfaiye" başlıklı 52 nci Maddesinde "... Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir." hükümleri yer almaktadır.

7156 sayılı 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na ekli K Cetveli'nin "Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti" başlıklı bölümünde "Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç) belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir..." hükmü bulunmaktadır.

Her iki kanunda da kadro şartı aranmaksızın aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödenebilmesi için fiilen çalışma şartı getirilmiştir. Temyiz dilekçesi ve eklerinden bu kişilerin zabıta ve itfaiye birimlerinde görevlendirildikleri ve zabıta ve itfaiye hizmetlerini fiilen yürüttükleri anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu kişilere maktu mesai ücreti ödenmesi kamu zararı olarak değerlendirilemez.

Açıklanan nedenlerle Daire Kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.