Sayıştay 7. Dairesi 48932 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 7

• Dosya No: 48932

• Tutanak No: 51385

• Tutanak Tarihi: 23.03.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Mevzuata aykırı atama.

2. 171 sayılı ilamın 6. Maddesi ile; ...’un ... Belediyesinde memur olarak görev yapmakta iken ... tarihinde unvanı değiştirilerek tekniker kadrosuna atandığı; mevzuat hükümlerinde de belirtildiği üzere ilgili kadronun, unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında yer aldığı; dolayısıyla bu kadrolara atanmanın şartlarından biri unvan değişikliği sınavında başarılı olmak olduğu;

Belediyenin uygulamasında ise bahsi geçen kadroya atamanın sınavsız olarak gerçekleştirildiği tespit edilerek kişinin unvan değişikliği işleminin mevzuata aykırı olduğuna ve atandığı kadrodan yapılan ödemelerin kamu zararı olduğuna hükmedilmiştir.

Söz konusu kamu zararının tazmininde ise atamayı onaylayan Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ile olura arz eden Başkan Yardımcısı ...’nun sorumluluğuna hükmedilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Sorumluluğuna hükmedilen Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ile Başkan Yardımcısı ... tarafınca sunulan temyiz dilekçesinde aynen;

“5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Üst Yöneticiler başlıklı 11. Maddesinde belirtilen “Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. (Mülga ikinci cümle: 3/10/2016-KHK-676/69 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/55 md.) (Ek Cümle: 2/7/2018- KHK-703/213 md.) Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. (4)

Üst Yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahalli idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar. (4)

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerine harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler. (3)” denilmektedir. Buna göre;

1- 5018 SAYILI KANUNUN 11. MADDESİNE GÖRE BELEDİYE BAŞKANINIM SORUMLULUĞU BELEDİYE MECLİSİNE KARŞI MALİ SİYASİ HESAP VERME SORUMLULUĞUDUR.

ÜST YÖNETİCİ OLARAK BELEDİYE BAŞKANINIM MALİ SORUMLULUĞU OLMADIĞI 14/06/2007 TARİH VE 5189/1 SAYİLİ SAYIŞTAY GENEL KURULU KARARI İLE AÇIKÇA ORTAYA KONULMASINA RAĞMEN BELEDİYE BŞKANINA MALİ SOR UML UL UK YÜKLENMESİ HUKUKA A YKIRIDIR.

Bu sebeple, söz konusu isnatların iptalini talep ederim. Şöyle ki;

1-KANUNDA AÇIKÇA YAZILI KURAL: (5018 SAYILI KANUNU MADDE: 11)

1. Belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir.

2. Belediye Başkanı Belediye Meclisine karşı sorumludur.

Bu sorumluluğu nasıl yerine getireceği de kanunda açıkça yazılmıştır. Buna göre bu sorumluklarını

• Harcama yetkilileri,

• Malî hizmetler birimi ve

• İç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler denilmek suretiyle üst yöneticilerin sorumlulukları düzenlenmiştir.

2- SAYISTAYIN KAMU GÖREVLİLERİNİN SORUMLULUKLARINI TESPİT EDEN GENEL KURUL KARARI:

Asıl Mali Sorumlu Harcama Yetkilileridir.

• Belediye Meclisine karşı siyasi sorumluluğu olan belediye başkanı hesap verme sorumluluğunu kanunda yazılı yetkili birimler eliyle yerine getirmektedir.

• Sayıştay genel kurul kararında da mali sorumlulukta asıl sorumluların harcama yetkilileri olduğu belirtilmiştir.

• 11.04.2018 Tarih ve 44297 tutanak numaralı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında; “... Her ne kadar söz konusu kişinin Özel Kalem Müdürlüğünden, Sınavsız olarak mühendis kadrosuna atanması ilamda da açıklandığı üzere mevzuata aykırı ise de, söz konusu personel belediyede mühendis olarak istihdam edilmiş, kendisine de bu hizmeti karşılığı / rayici olarak mühendis kadrosuna tekabül eden ödemeler yapılmıştır. Bu duruma göre; anılan kişiye yapılan ödemenin kamu zararı olarak değerlendirilmesi hukuken mümkün değildir.” İbaresi yer almakta olup, Belediye Başkanının yapılan atamalar ile ilgili olarak mali sorumluluğunun bulunmadığından bahsedilmektedir.

3- SONUÇ:

BİNA GÖRE BELEDİYE BAŞKAMNİN PERSONEL ATAMA İŞLEMİ NEDENİYLE KAMU ZARARINDAN SORUMLU TUTULMASI HUKUKA, OLGUYA VE GERÇEKLERE AYKIRIDIR.

II -KALDI Kİ BELEDİYE BAŞKANININ NEREDEYSE TÜM TÜRKİYE CUMHURİYETİ MEVZUATINDAN KAYNAKLANAN ÇOK FARKLI ALANLARDA YÜZLERCE GÖREVİNİN OLDUĞU DA GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULDUĞUNDA RUTİN BİR ATAMA İŞLEMİNDEN MALİ SORUMLULUK ÇIKARTILMIŞTIR.

Kanunlarımızdan kaynaklanan bir çok görevi yerine getirmek zorunda olan belediye başkanının personel atamalarındaki yönetmeliğe aykırılıkla ilgili bir isnatla mali sorumluluk yüklenmesi de vicdanları yaralamıştır.

BELEDİYE BAŞKANININ BAZI GÖREVLERİ aşağıda sıralanmıştır.

1. Belediye başkam. 5393 sayılı Belediye Kanununun 37. maddesinde;

“Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere göre seçilir.

Belediye başkanı, görevinin devamı süresince siyasî partilerin yönetim ve denetim organlarında görev alamaz; profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını yapamaz ve yönetiminde bulunamaz.” biçiminde düzenlenmiştir.

2. Belediye başkanının görev ve yetkileri, 5393 sayılı Belediye Kanununun 38. Maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.

b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.

c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.

d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.

e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek, fj Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.

g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.

h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.

i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.

j) Belediye personelini atamak.

k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.

l) Şartsız bağışları kabul etmek.

m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.

n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülere yönelik hizmetleri yürütmek ve özürlüler merkezini oluşturmak.

o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak.

p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak. ”

3. Belediye Başkanının DİĞER KANUNLARDAN KAYNAKLANAN BAZI GÖREVLERİ:

4. İl Koordinasyon Kurulu Toplantılarına katılmak;

5. 6183 sayılı Kanunun 106. maddesi hükmü uyarınca, yapılan takip sonunda tahsili imkansız veya tahsili için yapılacak giderlerin alacaktan fazla bulunduğu anlaşılan 50.000.. TL (50.000.. TL Dahil) kadar amme alacağı terkin etmek;

6. 3194 sayılı İmar Kanunun ceza hükümlerini düzenleyen 42. Maddesine göre ceza vermek;

7. 3621 sayılı Kıyı Kanunun 13. Maddesine uygun işlem yapmak,

8. 486 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkındaki Yasanın 2., 3. ve 4. maddeleri uyarınca, cezai işlem uygulamak;

9. 15 Mayıs 1930 gün ve 1608 sayılı Kanuna göre cezayı gerektiren hususlarda re’sen para cezası uygulamak;

10. 237 sayılı Taşıt Kanununun uygulanması ile ilgili olarak İdare Taşıtların 237 sayılı Kanun hükümlerine uygun kullanılmasını sağlamak;

11. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, belediye bünyesi içerisinde hizmet kapasitesi dikkate alınarak belediye trafik şube müdürlüğü kurmak;

12. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun (3176 sayılı Kanun ile değişik) 12. ve Yönetmeliğin 17. maddelerinde belirtilen İl ve İlçe Trafik Komisyonlarına belediye başkanının veya görevlendireceği temsilcinin üye sıfatıyla katılmak;

10-213 sayılı Kanunun Ek 1. maddesine dayanılarak çıkarılan 01.08.2003 gün ve 25186 sayılı R.G yayımlanan Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliğinin 6. maddesi uyarınca, oluşturulan Belediye vergi uzlaşma komisyonuna başkanlık etmek;

11-1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu gereğince, Emlak Vergisi Kanunun uygulanmasında, 213 sayılı Vergi Usul Kanunun mahallin en büyük mal memuruna verdiği yetkileri belediye başkanı sıfatıyla kullanmak;

12-2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 6. maddesi uyarınca, belediyelerde ita amiri sıfatıyla gerekli işlemlerin yürütülmesini sağlamakla,

13- Belediye Encümeni tarafından alman ihale kararlarının belediyenin ita amiri sıfatıyla yürütümünü sağlamak,

14-5393 sayılı Kanunun 15. maddesinin sondan 2. fıkrasında “2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır. ” Denildiğinden 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75. maddesine göre, belediyenin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufunda bulunan taşınmazlara ilişkin yasal görevleri yerine getirmek;

15-1593 sayılı Kanunun 23. ve 24. maddelerine göre, belediye başkanı olarak il ve ilçelerdeki umumi hıfzıssıhha meclisine katılmak;

16-1593 sayılı Kanunun 211. maddesi uyarınca gerekli işlemleri yapmak;

17-7402 sayılı Kanun uyarınca, şehir ve kasabalarda tedbirler almak;

18-3285 sayılı Kanununun 9. maddesi hükmüne göre, işlem yapmak;

19-3285 sayılı Kanununun 30. Maddesi uyarınca, diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesi;

20-Hayvan Sağlığı Zabıtası Yönetmeliğinin 91. maddesine göre, işlem yapmak;

21-Hayvan Sağlığı Zabıtası Yönetmeliğinin 103. maddesine göre, kaçak ete belediye zabıtasınca el konulup konulmadığı,

22-Hayvan Sağlığı Zabıtası Yönetmeliğinin 119. Maddesindeki Hükümleri uygulamak;

23- Ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri yapmak.

-Bu kadar kanun ve bir çok yönetmeliği belediye başkanının ezbere bilmesi mümkün değildir. Tabi ki hukuka uygun yönetim olmalıdır. Bundan dolayı; ilgili birimlerdeki yönetici ve sorumlular Kanun ve Mevzuata daha hakim olduklarından yasaya aykırı olan istekleri yapmayıp ikaz etmelidirler. Bu konuda ilgili birimlerden tarafıma hiçbir uyarı gelmemiştir. Kaldı ki 5. daire bu tazmin kararını oy çokluğuyla almıştır. Bu tazmin kararında Ayrışık görüşü bulunmaktadır.

O Ayrışık görüş:

Sn. ...’in Ayrışık Görüşü:

"... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen söz konusu atama işlemi mevzuata aykırı olmakla birlikte, kişi atandığı görevde çalışmış ve hizmet ifa edilmiştir. Ayrıca yapılan atamaya ilişkin düzeltici işlemlerin tesisi edildiği anlaşıldığından; yapılan ödemeler kamu zararı oluşturmamaktadır."

SONUÇ VE TALEP:

Dilekçemizde arz ve izah etmeye çalıştığımız hususlar muvacehesince;

1. -Belediye başkanının personel atama işlemi nedeniyle kamu zararından sorumlu tutulması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Üst Yöneticiler başlıklı 11. Maddesinde yer alan tanım ve 11. 04. 2018 tarih ve 44297 tutanak numaraları Sayıştay Temyiz Kurulu Kararı emsal alındığında genel ve hususi düzenlemelerine aykırı olması;

2. Sayıştay Başkanlığının bu kararından sonra düzeltici işlem tesis edildiğinden yapılan ödemelerin kamu zararı oluşturmadığı;

3. -Seçilmiş belediye başkanının kendi meclisine karşı siyasi hesap verme sorumluluğunu, harcama yetkililerine tahmil edilmesi gereken atama işleminden doğan mali sorumluluklara eklenmesi şeklindeki daire kararının açıkça hukuka aykırı olması,

4. -Kanunlarımızdan kaynaklanan binlerce görevi olan belediye başkanına rutin bir atama işlemi hakkında mali sorumluluk yüklenmesinin de vicdanlarda derin yaralar açması gibi nedenlerle söz konusu daire kararının yasaya ve usule aykırı olması sebebiyle İPTALİNİ;

5. Derdimizi şifahen de arz edebilmek için temyiz yargılamasının murafaalı olarak yapılmasını;

Arz ve talep ederim.”

Denilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Sorumluluğuna hükmedilen Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ile Başkan Yardımcısı ... tarafınca sunulan temyiz dilekçesine istinaden verilen mütalaada;

“İlamın 11 inci maddesinde yer alan tazmin hükmüne karşı sorumlu ... tarafından verilen, tazmin hükmünün kaldırılması talebini ihtiva eden ve ilgideki yazı ile Başsavcılığa intikal ettirilen dilekçe ve ekleri incelendi.

Adı geçen dilekçesinde; Üst yöneticilerin sorumluluğunun sadece belediye meclisine karşı olduğunu 5018 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin üst yöneticilerin mali sorumluluğunun bulunmadığına hükmettiğini bu nedenle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Dosya içeriğinin incelenmesi neticesinde; 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararında "... Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştay'a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir.

Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur denilmek suretiyle, dava konusu hukuki uyuşmazlığın yargılanması aşamasında, somut olay özelinde üst yöneticinin sorumlu olup olmadığının hükme bağlanacağı ifade edilmektedir.

Bu nedenle Daire Kararının tasdikinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.”

Denilmektedir.

Duruşma talep eden ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamaları dinlendikten ve Dosyada yer alan belgelerin incelenmesinden sonra;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Temyize konu ilamın 6. Maddesi ile ...’un ... Belediyesinde memur olarak görev yapmakta iken ... tarihinde unvanı değiştirilerek tekniker kadrosuna atandığı; mevzuat hükümlerinde de belirtildiği üzere ilgili kadronun, unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında yer aldığı; dolayısıyla bu kadrolara atanmanın şartlarından biri unvan değişikliği sınavında başarılı olmak olduğu;

Belediyenin uygulamasında ise bahsi geçen kadroya atamanın sınavsız olarak gerçekleştirildiği tespit edilerek kişinin unvan değişikliği işleminin mevzuata aykırı olduğuna ve atandığı kadrodan yapılan ödemelerin kamu zararı olduğuna hükmedilmiştir.

Dilekçilerin İddia ve İtirazları

Dilekçenin esası; Üst yöneticilerin sorumluluğunun sadece belediye meclisine karşı olduğunu 5018 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin üst yöneticilerin mali sorumluluğunun bulunmadığı hükmü esasında sorumluluk yönünden itiraz mahiyetinde kurgulanmaktadır.

Maddi Unsurları Bağlamında Konunun Esas Yönünden İncelenmesi;

2 Şubat 2000 tarihinde yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelik’in ilgili hükümleri şu şekildedir:

“Madde 5- (Değişik:RG-31/12/2005-26040)

Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir.

…

Unvan değişikliğine tabi kadrolar:

Mühendis, Mimar, Şehir Plancısı, Jeolog, Jeomorfolog, Jeofizikçi, Hidrolog, İstatistikçi, Fizikçi, Arkeolog, Avukat, Matematikçi, Ekonomist, Biyolog, Veteriner, Psikolog, Pedagog, Yönetici Öğretmen, Öğretmen, Kütüphaneci, Sosyolog, Mütercim, Tercüman, Çocuk Eğitimcisi, İmam, Hemşire, Laborant, Ebe, Hayvan Sağlık Memuru, Tekniker, Teknisyen, Programcı.

…

Madde 18 - (Başlığıyla birlikte değişik:RG-31/12/2005-26040)

Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen unvan değişikliğine tabi kadrolara, en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin kurum personelin atanmaları, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde eğitime tabi tutulmaksızın yapılacak unvan değişikliği sınavı sonundaki başarısına göre gerçekleştirilir.”

...’un ... Belediyesinde memur olarak görev yapmakta iken ... tarihinde unvanı değiştirilerek tekniker kadrosuna atandığı; mevzuat hükümlerinde de belirtildiği üzere ilgili kadronun, unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında yer aldığı; dolayısıyla bu kadrolara atanmanın şartlarından birinin unvan değişikliği sınavında başarılı olmak olduğu; Belediyenin uygulamasında ise bahsi geçen kadroya atamanın sınavsız olarak gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Kişinin unvan değişikliği işlemi mevzuata aykırı olduğundan eski kadrosu ile mevcut kadrosu arasındaki maaş kalemlerinin toplam tutarı arasındaki fark kamu zararı oluşturmaktadır.

Manevi Unsurları Bağlamında Konunun Sorumluluk Yönünden İncelenmesi;

Sorumluluğuna hükmedilen atamayı onaylayan Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ile olura arz eden Başkan Yardımcısı ... tarafından sunulan temyiz dilekçesinde, ilam hükmüne sorumluluk yönünden itiraz edilmekte olup, 5018 sayılı Kanunu’nun 11’inci maddesi gereği üst yönetici olan Belediye Başkanının, Belediye Meclisine karşı mali ve siyasi bir sorumluluğu olduğu, 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararı gereği asıl sorumluluğun harcama yetkilisine ait olduğundan bahisle, ilama konu hukuka aykırı atama işlemi ile sebep olunan kamu zararından sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğu belirtilmektedir.

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun ‘Sorumlular ve sorumluluk halleri’ başlıklı 7’nci madde hükmü gereği, hesap yargısında sorumluluk halinin belirlenmesinde, 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk hallerinin esas alınacağı hükme bağlanmıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde hesap verme sorumluluğu, “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” tanımlanmak suretiyle sorumluluk hali düzenlenmektedir.

Yine 5018 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinde belediyelerde üst yöneticinin belediye başkanı olduğu belirtilmekte olup aynı maddede yer verilen “...Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar. (2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 213 üncü maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “müsteşar,” ibaresi “ve” şeklinde, ikinci fıkrasında yer alan “bu Kanunda” ibaresi “kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde” şeklinde değiştirilmiştir.)

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” hüküm ile hesap verme sorumluluğu bağlamında üst yöneticinin sorumluluğu belirtilmektedir.

Üst yöneticinin hesap yargısı bağlamında sorumluluğuna ilişkin olarak; 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararında “... Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştay’a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir. Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur.” denilmek suretiyle, dava konusu hukuki uyuşmazlığın yargılanması aşamasında, somut olay özelinde üst yöneticinin sorumlu olup olmadığının hükme bağlanacağı ifade edilmektedir.

5018 sayılı Kanun’un 71’nci maddesinde kamu zararı; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu tanımdan anlaşılacağı üzere, kamu görevlisi tarafından icra edilen işlem, eylem veya alınan kararın mevzuata aykırı olması ayrıca, manevi unsur olan kasıt, kusur veya ihmal unsurlarını barındıran işlem, eylem veya karar fiilinin kamu kaynağında artışa engel veya eksilişe sebep olması gerekmektedir.

Somut olayda; 2 Şubat 2000 tarihinde yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler Ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese Ve İşletmeler İle Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğinin 5’inci madde hükmünde görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolardan birisi olarak belirtilen tekniker kadrosuna aynı Yönetmeliğin 18’inci maddesinde bu kadroya atama yapılabilmesi için aranan unvan değişikliği sınavının yapılmaksızın atama yapılması işlemi neticesinde ilgili personele tekniker kadrosu için yapılan ödeme ile eski kadrosu arasında oluşan fark kaynaklı kamu zararının oluştuğu, ilgili ilam hükmünde bu tespitin yapılması neticesinde doğan kamu zararının tazmininden söz konusu mevzuata aykırı atamaya olur veren Belediye Başkanı ile işlemi olura sunan Belediye Başkan Yardımcısı sorumluluğuna hükmedildiği görülmektedir.

Konu atama işleminin İl Özel İdareleri, Belediyeler Ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese Ve İşletmeler İle Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerine aykırılığı açık olup, bu mevzuata aykırı işlem neticesinde ataması yapılan personele yapılan fazla ödeme suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği ortadadır.

Sorumluluk yönünden değerlendirildiğinde; 5018 sayılı Kanun’un 71’inci madde hükmünde kamu zararının maddi unsuru olarak belirtilen “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri...”nin; ilgili Yönetmeliğin 5’inci maddesinde belirtilen tekniker kadrosunda aynı Yönetmeliğin 18’inci madde hükmünde aranan unvan değişikliği sınavı yapılmaksızın Belediye Başkanınca atama işlemi yapılması suretiyle tecessüm etmiş olup, tespiti yapılan kamu zararından mevzuat hükmüne aykırı atama işlemine doğrudan dahli olan Belediyenin üst yöneticisi konumunda olan Belediye Başkanı ... ile olura arz eden Başkan Yardımcısı ...’nun sorumluluğuna hükmedilmesi yerindedir.

HÜKÜM

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde Daire kararına ilişkin esas ve sorumluluk yönünden denilecek bulunmamakta olup, dilekçilerce sunulan itirazların REDDİNE ve 7. Dairece 171 sayılı ilamın 6. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün (Temyiz Kurulu Başkan ağırlıklı olarak) TASDİKİNE,

(Üye ...’in ilave gerekçesi ile,

…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ... ile Üye ..., ..., ..., ... ve ...’nin Daire kararının bozulmasına karar verilmesi gerekir şeklindeki,

Üye ...’ün Daire kararının refi gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) 6085 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağlamış olması suretiyle,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 23.03.2022 tarih ve 51385 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

İlave Gerekçe

Üye ...’in ilave gerekçesi;

Karar esas yönünden iştirak edilmekle birlikte, sorumluluk yönünden yapılan inceleme neticesinde;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 inci maddesinde; “… Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu hüküm uyarınca ödemeye ilişkin hususlarda bütçe ilke esaslarına ve ödenek durumuna uygun hareket edilmiş olunması sorumluluğu ortadan kaldırmak için yeterli değildir. Sorumluların mali iş ve işlemlerinde diğer ilgili mevzuat hükümlerine de uygun hareket etmesi gerekmektedir.

5018 sayılı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir” denilmekte ve gerçekleştirme görevlilerinin, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli olan belgelerin hazırlanması görevlerini yürütecekleri hüküm altına alınmıştır. Maddenin devam eden fıkrasında ise gerçekleştirme görevlilerinin bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumlu oldukları belirtilmiştir.

Bu düzenlemeler bağlamında somut olaya konu hukuka aykırı atamalar çerçevesinde ilgili personele yapılan ödemeler suretiyle sebep olunan kamu zararının tazmininden ilişikli ödeme emirlerinde imzaları bulunan harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin de atamayı yapan kişilerle birlikte sorumluluğu bulunmaktadır.

Karşı Oy Gerekçesi

…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ... ile Üye ..., ..., ..., ... ve ...’nin karşı oy gerekçesi;

Somut olayda ilgili personelin atama işlemi ... tarihinde gerçekleştirilmiştir. Söz konusu personele atandığı kadro gösterge ve ek göstergesi üzerinden yapılan ödemeler 2018 yılı hesabına ilişkin ödeme emri belgeleri ile gerçekleştirilmiştir.

Öncelikle; Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin ‘Aylıklar’ başlıklı 8’nci maddesine

“ (1) Aylık ve aylıkla birlikte ödenen hakedişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi (Örnek: 10) ile duruma göre ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine aşağıda belirtilen belgeler eklenir.

a) İlk atamalarda, atama onayı ve işe başlama yazısı,

……

(2) Malî yılın ilk ayına ait ödemelerde, personelin kıdem aylığına esas hizmet sürelerini gösteren insan kaynakları birimince onaylı listenin ödeme belgesine eklenmesi gerekir. Diğer aylarda ise durumunda değişiklik olanların listesi ödeme belgesine eklenir.” hükmü uyarınca personelin atama onayı ve işe başlama yazısı ilk aya ait ödeme belgesine eklendiğinden ödemenin yapıldığı tarihte ödeme belgesinde atama ile ilgili bir belge bulunmamaktadır. Dolayısıyla, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisince ilişikli ödeme emri belgeleri üzerinden, ilgili personele ilişkin atama işleminin hukuki durumunu inceleme imkânı bulunmamaktadır.

Hukuka aykırı atama neticesinde ilgili kamu görevlisine yapılan ödemeler ile kamu zararına sebebiyet verdiği anlaşılmakta olup, bu zararın tazmininden atamayı onaylayan Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ile olura arz eden Başkan Yardımcısı ...’nun sorumluluğuna hükmedilmesi maddi durumun unsurları bakımından yerindendir.

Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun ‘Zamanaşımı’ başlıklı 74’üncü maddesinde; “Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar.” hükmü yer almaktadır.

Her ne kadar hukuka aykırı atama neticesinde ilgili personele yapılan ödemeler nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmiş olsa da; hukuki uyuşmazlık konusu olan atama işlemi 5018 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükmü çerçevesinde değerlendirildiği takdirde, zarara sebebiyet veren atama onayında imzası bulunan sorumluların sorumlulukları zamanaşımına uğramış bulunmaktadır.

Dolayısıyla, zararın ilamda belirtilen sorumlulardan tahsili mümkün bulunmamakta olup, idarece fiili durumda zararın ahizden tahsili yoluna gidilebilecektir.

Netice itibariyle, hukuka aykırı atama işlemi neticesinde ilgili personele yapılan ödemeler suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiş olsa da; 5018 sayılı Kanununun ‘Zamanaşımı’ başlıklı 74’üncü maddesi bağlamında sorumluların sorumlulukları zamanaşımına uğradığından, Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

Üye ...’ün karşı oy gerekçesi;

İlama konu uygulamada ünvan değişikliği sınavı yapılmadan unvan değişikliğine tabi bir kadroya atama yapıldığı görülmektedir. Atanan kişi farklı bir kadrodayken ilgili eğitimi tamamlamak suretiyle atandığı kadronun ünvanını elde etmiştir. Yani bir Yükseköğretim kurumu kişiye yeterli eğitimi alması sonucu bir diploma vermek suretiyle yeni bir unvan vermiştir. Olması gereken bu ünvanı alanlar arasında bir yarışma sınavıyla kadroya atanacak kişi veya kişilerin seçilmesidir. Bu seçim unvan değişikliği sınavıyla olması gerekirken sınav yapılmadan idarenin değerlendirmesi sonucu yapılmıştır. İdare ihtiyaç duyduğu kadroya ait hizmeti sınav yapmadan yaptığı değerlendirmeye göre atadığı kişiden elde etmiştir. Bunun aksine ilişkin herhangi bir tespit yoktur. Dolayısıyla kamunun hedeflediği hizmetin karşılığını elde etmesi nedeniyle bir zararı oluşmamış, kamu zararı doğmamıştır. Ancak burada mevzuata aykırı olarak unvan değişikliği sınavına girmeden yapılan atama nedeniyle atanan kişiye menfaat temin edilmiştir. Bunun karşılığı idari soruşturmayla neticelendirilecek olan görevi kötüye kullanma suçu kapsamında değerlendirmedir. Burada atamanın eski tarihli olması nedeniyle suçun disiplin olarak iki yıllık zamanaşımına, ceza soruşturması kapsamında da 8 yıllık zamanaşımına uğradığı söylenerek menfaat temininin karşılıksız kalacağı ileri sürülebilir. İlk atamayı yapanlar açısından bu süreler nedeniyle zamanaşımı vardır. Ancak suçun temadi, süregelen bir işlem olması nedeniyle daha sonraki dönemlerde mevzuata aykırı atamayı kasıtla sürdürenler zamanaşımı olmaması nedeniyle aynı yaptırımla karşılaşabileceklerdir. Dolayısıyla mevzuata aykırı işlem geri alınmaması nedeniyle yaptırımsız kalmayacaktır. Yapılan atamaların geri alındığı hususu ayrıca değerlendirilmeli, konunun mevzuata aykırı atama yönüyle değerlendirilmesi için idaresine yazılması gerekmektedir. Bu sebeplerle kamu zararı oluşmaması nedeniyle daire kararının refi gerekir.