Sayıştay 7. Dairesi 489 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 02.12.2021

• Karar No: 489

• İlam No: 164

• Madde No: 16

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

İhale kapsamında iş eksilişine ilişkin ödeme yaparken söz konusu tutarı KDV’li bir şekilde ödenmesi:

İdarenin, “ Belediyesi 2018 Yılı Kültür Sanat Etkinlikleri Organizasyonları Hizmet Alımı İşi” kapsamında iş eksilişine ilişkin ödeme yaparken söz konusu tutarı KDV’li bir şekilde ödemesi suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinin beşinci fıkrasında;

“Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” hükmü tesis edilmiştir.

Aynı husus Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 53’üncü maddesinde de benzer şekilde düzenlenmiştir.

Diğer yandan, yüklenici ile Belediye arasında imzalanan sözleşmenin 29’uncu maddesinde;

“Bu ihalede 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesi kapsamına iş eksilişi yapılabilir. İhale konusu işin sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise, yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir.” hükmü yer almaktadır.

Mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; “yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici karına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir.” ifadesinin, yüklenicinin iş eksilişinden kaynaklanan zararını gidermeye yönelik tazminat niteliğindeki bir ödemeyi yansıttığı ve bu nedenle KDV’nin konusunu girecek bir teslim ve hizmetten bahsedilemeyeceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu ödemenin KDV’siz yapılması gerekmektedir.

İlişikli ödeme emri belgesi ve ekleri incelendiğinde görüleceği üzere, yüklenici …Reklam İnş. Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti. 31.12.2018 tarihinde .. Noterliği aracılığıyla Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğüne ihtarname yollamış ve 2017/518521 ihale kayıt no.lu “Kültür ve Sanat Etkinlikleri ve Organizasyonları Hizmet Alımı İşi”nde yapılan iş eksilişinden kaynaklı %5’lik ödemenin 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesi ve Sözleşmenin 29’uncu maddesine istinaden yapılmasını istemiştir.

Ancak, söz konusu ihtarname sonrasında, İdare tarafından sözleşme bedelinin %80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yapılan işin tutarı arasındaki bedel farkının %5'i ödenirken, KDV ödenmesine esas teşkil edebilecek teslim veya hizmet olmamasına karşın söz konusu bedel KDV’li şekilde ödenmiştir. Dolayısıyla, %5’lik ödemeye KDV uygulanması mevzuatla uyarlı değildir.

Savunmalarda, kamu zararına neden olan ödemenin “sehven” KDV’li olarak yapıldığı belirtilmiş ve savunma ekinde gönderilen belgeden anlaşıldığı üzere, fazla ödemeye ilişkin tutarın Stil Reklam İnş. Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti’den tahsili için çalışma başlatılmıştır. Ancak, hali hazırda tahsilata ilişkin herhangi bir bilgi veya belge gönderilmemiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 Müd..)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır” hükümlerine yer verilmiştir. Mevzuatında belirtilen iş eksilişlerinde, sözleşme bedelinin %80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yapılan işin tutarı arasındaki bedel farkının %5'i ödenirken söz konusu tutarın KDV’li şekilde ödenmesi, yukarıda belirtilen maddenin (g) bendinde hüküm altına alınan “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında kamu zararını ifade etmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“… Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur”

Anılan Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükümleri yer almaktadır.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli ve 5189-1 no.lu Kararı’nda ise, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, yapılacak olan giderin mevzuat hükümlerine uygunluğunu kontrol etmekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla, sorgu konusu kamu zararından harcama sürecinde görevli olan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları bulunmaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalar itibariyle; iş eksilişi yapılan hizmet alımı işinde, Belediyesi tarafından sözleşme bedelinin %80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yapılan işin tutarı arasındaki bedel farkının %5'i ödenirken söz konusu tutarın KDV dâhil ödenmesi suretiyle oluşan …. TL kamu zararının;

Harcama Yetkilisi … (Arkeolog) ve Gerçekleştirme Görevlisi …’ya (Eğitmen),

müştereken ve mütelsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,