Sayıştay, Belediye Sosyal Denge Tazminatı Aşımından Kamu Zararı Belirledi, Sorumlulara Tazminat Kararı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı: 2018
Daire: 7
Dosya No: 48842
Tutanak No: 52132
Tutanak Tarihi: 22.06.2022
Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Memur personele yasal üst sınırın üzerinde sosyal denge tazminatı ödenmesi
Belediye ile sendika arasında imzalanan sözleşmeyle memur olmayan meclis üyesi başkan yardımcılarına sosyal denge tazminatı ödenmesi
Belediye ile sendika arasında imzalanan sözleşmeyle çalışıp emekli olan personele emeklilik ikramiyesi ödenmesi

176 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, Belediye ile sendika arasında imzalanan sözleşmeyle Veteriner İşleri Müdürlüğü bünyesinde çalışan memur personele yasal üst sınırın üzerinde sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu oluşan . . . TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: sözleşmelerde imzası bulunan Belediye Başkanı, sözleşmelerde imzası bulunan Belediye başkan yardımcısı ve diğer personel, ödeme emri belgelerinde imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir.

Sosyal denge tazminatı ödenmesi konusu ile ilgili olarak temyiz kanun yoluna başvurmuş olan sorumluların bir kısmında, bu kişilerin dilekçelerinin giriş kısmında belirtilen madde numaraları ile sorumluluklarının bulunduğu madde numaralarının farklı olduğu görülmüştür. Bu durumda, dilekçenin giriş kısmında belirtilen ve hatalı olduğu anlaşılan madde numarası değil, kişinin dilekçesinin içeriğinden anlaşılan ve Daire Kararında sorumluluğunun bulunduğu madde numarası esas alınarak dosyalar incelenmiştir.

Daire Kararında sorumlulukları bulunduğuna hükmedilen görevlilerden

Sözleşmeleri imzalamaları dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan

Belediye Başkanı ... vekili Av. ... tarafından Daire Kararının 1-46’ncı maddeleri (toplam 46 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

... (Başkan Yardımcısı) tarafından Daire Kararının 1-46’ncı maddeleri (toplam 46 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

... (Emlak İstimlak Müdürü) tarafından Daire Kararının 1-46’ncı maddeleri (toplam 46 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) tarafından Daire Kararının 1-46’ncı maddeleri (toplam 46 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

... (Mali Hizmetler Müdürü) tarafından Daire Kararının 1-46’ncı maddeleri (toplam 46 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

... (Programcı) tarafından Daire Kararının 1-46’ncı maddeleri (toplam 46 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

... (Bilgisayar İşletmeni) tarafından Daire Kararının 1-30’uncu maddeleri (toplam 30 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

... (Bilgisayar İşletmeni) tarafından Daire Kararının 1-30 ve 34’üncü maddeleri (toplam 31 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

... (Teftiş Kurulu Müdürü) tarafından Daire Kararının 1-30’uncu maddeleri (toplam 30 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

... (Başkan Yardımcısı) tarafından Daire Kararının 1-30’uncu maddeleri (toplam 30 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Gerçekleştirme görevlisi veya harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Veteriner Hekim), ... (Veteriner İşleri Müdürü), ... (Veteriner), ... (Bilgisayar İşletmeni) tarafından Daire Kararının 1’inci maddesi hakkında temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Yukarıda adları belirtilen görevliler tarafından ayrı ayrı yapılan temyiz başvurularına esas dilekçeler, aynı veya benzer içeriklidir. Bu dilekçelerde özetle:

TEMYİZ NEDENLERİ

Sayıştay 7. Dairesinin 14.04.2021 tarih ve 176 sayılı İlamında özetle; “... Belediyesi ile ... arasında imzalanan ve 01.01.2018. 31.12.2018 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesi ile memurlara sosyal denge tazminatının yasayla belirlenen limitlere uyulmaksızın ve ayrıca yeni haklar getirecek şekilde düzenlenmesi ile yasal sınırları aşan sosyal denge tazminatı ödemesi neticesinde oluşan … TL kamu zararının ilgililerinden müştereken ve müteselsilen faizleri ile birlikte ödettirilmesine’’ karar verildiği, Sayıştay 7. Dairesinin bu kararının usul ve yasaya aykırı olduğu,
Öncelikli olarak Sayıştay Başkanlığınca 2017 yılındaki sosyal denge tazminatı ödemelerine ilişkin olarak yapılmış olan denetimler sonucunda, yapılan ödemelerin sözleşmede yer alan mevzuata aykırı hükme istinaden güncellenmesi ve personele mevzuatın öngördüğü üst tutarın üzerinde ödeme yapılması sonucu oluşan kamu zararının tahsiline ilişkin tesis edilen hükmün iptali için sayıştay temyiz kurulu başkanlığı nezdine yapmış oldukları temyiz başvurusu neticesinde Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 23.12.2020 tarih ve 32738 sayılı ilam numarası ile özetle: “ilama konu uygulamada harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluğunun, ödeme emrine konu ödemeye dayanak olan yürürlükteki sosyal denge sözleşmesi hükümleri çerçevesinde harcama yapmak olduğu, 4688 sayılı kanun ve 5393 sayılı kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde akdedilecek sosyal denge sözleşmesinin içeriğinin düzenlenmesine ilişkin kendilerine sorumluluk yüklenebilecek yasal yetki ve görevlerinin bulunmadığı, dolayısıyla hukuki uyuşmazlık konusuna esas sosyal denge sözleşmesinin akdedilme aşamasında herhangi bir yetki, görev ve sorumluluğu bulunmayan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, sözleşmenin uygulanmasının sonucu olarak ödeme emri belgeleri üzerinde imzalarının bulunması nedeniyle sorumluluğuna hükmedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, 5018 sayılı kanunun 32 ve 33. maddeleri çerçevesinde harcama talimatının verilmesi ve giderin gerçekleştirilmesinin sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi mahiyetinde olduğu, oluşan kamu zararının sebebinin sözleşme hükümleri olduğu, sözleşmeye uygun harcama talimatı verilmesi ve giderin gerçekleştirilmesi olmadığı ve nihayetinde harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, mevzuata aykırı sözleşme hükümleri dolayısıyla oluşan zarardan sorumluluklarının bulunmadığı”nın hüküm altına alındığı, dolayısıyla anılan temyiz kurulu kararı doğrultusunda daire ilamının kaldırılması (bozulması) gerektiği,
Bununla birlikte temyize konu 2018 yılı ilamı kapsamında; kamu zararına sebebiyet verildiğine ilişkin yapılan tespitin; ... Belediyesi ile yetkili sendika arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin de hukuki dayanağını oluşturan, mevzuat hükümleri ve uluslararası sözleşmeler kapsamında değerlendirildiğinde yerinde olmadığı, Zira Kamu emekçilerinin sendikal hakları Anayasa ile güvence altına alınmış olup; bütün evrensel insan hakları ve özgürlükleri ile ilgili belgelerde de düzenlendiği, Temel insan hakları içerisinde yer alan sendikal hakların; örgütlenme özgürlüğünü, toplu sözleşme yapma hakkını ve grev hakkını kapsadığı,

a. Bilindiği ve ilamda da yer verildiği üzere, 4688 sayılı yasanın Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması başlıklı 32. Maddesi hükmüne yer verilerek, bu düzenleme içerisinde memurlara yapılacak ödemeler bakımından herhangi bir sınırlama, tavan uygulaması getirilmediği,

d. Öte yandan 4688 sayılı yasaya 04.4.2012 gün ve 6289 sayılı yasanın 30 uncu maddesiyle eklenen Geçici 14 üncü maddesi hükmüne yer verilerek,

f. İlamda da belirtildiği üzere; Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna ilişkin Toplu Sözleşme Başlıklı 4. Bölümünün 7. Maddesi ile 4688 sayılı Yasanın 14. Maddesindeki 31.12.2015 ifadesinin 31.12.2019 şeklinde değiştirildiği,

4688 sayılı yasanın 32 inci maddesinin toplu sözleşme dönemi içerisinde yapılacak sözleşmelerle ilgili herhangi bir tavan getirmediği, Geçici 14 üncü madde ile de 15.3.2012 tarihinden önce yapılan sözleşmelerin 31.12.2019 tarihine kadar yine 32 inci madde çerçevesinde herhangi bir şarta bağlı olmaksızın sözleşme yapabilme. yenileyebilme olanağı sağlandığı,

Kamu zararına sebebiyet verildiğine ilişkin ilama konu 01.01.2018-30.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sözleşmenin, ... Belediyesi ile ... arasında ilk yapılan toplu sözleşmenin devamı niteliğinde olduğu, daha önce yapılan sözleşmenin revize edilerek yenilenmesi niteliğinde olduğu, dolayısıyla 4688 sayılı yasanın Geçici 14 üncü maddesi uyarınca var olan bir sözleşmenin uzatılması niteliğinde olduğu, İlamda yer alan ve kamu zararına gerekçe olarak gösterilen “İdarenin 01.01.2012 tarihinde ... Sendikası ile akdetmiş olduğu ilk toplu sözleşmenin parasal tutarların belirlendiği 22. Maddesinde “2. Yıl net %10 (on) oranında arttırılır.” Hükmünün yapılan bütün yeni sözleşmelerde tutarların güncellenmesine dayanak gösterilmesi ve bu şekilde tutarların arttırılması”nın 4688 sayılı Yasanın Geçici 14. Maddesi uyarınca var olan sözleşmenin revize edilerek yenilenmesi ve var olan sözleşmenin uzatılması kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, “2. Yıl net %10 (on) oranında arttırılır.” hükmünün sadece 01.01.2012 tarihinde imzalanan toplu iş sözleşmesine özel bir düzenleme olduğunun kabulü ile Geçici 14. Madde kapsamı dışında tutulmak suretiyle kamu zararı oluşturduğuna ilişkin yapılan tespitin tüm mevzuata ve Uluslararası Sözleşmelere aykırı olduğu,

Öte yandan ilamda ileri sürülen hususların uluslararası anlaşmalarca hüküm altına alınan düzenlemeler ve yüksek mahkemelerin konuya ilişkin olarak vermiş olduğu kararlara da aykırı olduğu,

a. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12.10.2008 tarihli (Demir-Baykara/Türkiye Davası) kararında Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi'nin 8. maddesinin 2. paragrafı, devletin idare mekanizmasında görevli olan memurları, kısıtlamaya maruz kalabilecek kişiler kategorisine dahil ederken, metni AİHS'nin 11. maddesine benzer olan Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 22. maddesinde, devletin idare mekanizmasında görevli olan memurlara atıfta bulunulmaksızın, devletin, yalnızca silahlı kuvvetler ve polis teşkilatı mensuplarının dernek kurma özgürlüğü hakkının kullanılmasını kısıtlama yetkisi olduğunun yer aldığı; AİHM’in devlet görevlilerinin sendika kurma haklarını uluslararası seviyede teminat altına alan temel belgenin Dernek Kurma Özgürlüğüne İlişkin ILO Sözleşmesi (No. 87) olduğunu işaret ettiği ve bu sözleşmenin 2. maddesine göre ayrım yapılmaksızın bütün çalışanların kendi seçecekleri örgütleri kurma ve bunlara katılma haklarının bulunduğu; Türkiye’nin daha 1993'te 87 no'lu ILO Sözleşmesi'nin onaylanmasıyla ifade etmiş olduğu memurlara örgütlenme hakkı tanınması yönündeki iradesini 1995 yılındaki Anayasa değişikliğiyle ve 1990'ların başlarından itibaren yargı organlarının uygulamalarıyla teyit ettiğini, yargı organlarının uygulamalarının konuyla ilgili olarak Bölge İdare Mahkemesi ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin kararlarında görüldüğünü ve Türkiye’nin 2000 yılında, söz konusu hakkı tanıyan iki Birleşmiş Milletler belgesini imzaladığı; uluslararası hukukta, toplu görüşme hakkının, ILO 98 sayılı Örgütlenme ve Toplu Görüşme Hakkı Sözleşmesi tarafından düzenlendiğini; 1949 yılında kabul edilen ve uluslararası çalışma koşullarına ilişkin en temel hukuki belgelerden biri olan bu belgenin Türkiye tarafından 1952 yılında imzalandığını, Devlet memurlarının da 98 sayılı Sözleşme'de öngörülen güvencelerden diğer çalışanların yararlandığı şekliyle yararlanmaları gerektiğini ve sonuç olarak maaş konusunun da içinde bulunduğu çalışma koşullarına ilişkin olarak toplu görüşme yapma hakkına sahip olmaları gerektiğinin ifade edildiği,

b. Kamu emekçilerinin sendikal haklarının hemen hemen bütün evrensel insan hakları ve özgürlükleri ile ilgili belgelerde yer aldığı, Temel insan hakları içerisinde yer alan sendikal hakların; özgür biçimde örgütlenme, toplu sözleşme yapma ve grev hakkını kapsadığı, Bu haklar içerisinde kamu çalışanları da dahil olmak üzere bütün çalışanların toplu sözleşme yapma hakkının, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 8 temel sözleşme arasında saydığı 98 sayılı Sözleşmesinde yer aldığı, “Teşkilatlanma ve Kollektif Müzakere Hakkı Prensiplerinin Uygulanmasına Müteallik 98 No’lu ILO Sözleşmesinin 08.08.1951 günlü 5834 sayılı yasayla onaylanması uygun bulunmuş ve 14.08.1951 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 98 Sayılı Sözleşmenin 4. maddesinin toplu pazarlık hakkını düzenlediği, Bu sözleşme uyarınca tüm çalışanların toplu sözleşme hakkı bulunduğu,

c. Anayasa’nın 90.maddesinin son fıkrası hükmüne yer verilerek, Anayasanın 90. maddesine eklenen fıkrada, yoruma gerek bırakmaksızın, yasa ile uluslararası antlaşmanın çelişmesi durumunda, antlaşmanın esas alınacağı ve öncelikle uygulanacağı, değişikliğin de konuyla ilgili “tereddütlerin giderilmesi amacıyla” yapıldığı belirtildiği,

d. Son Anayasa değişikliği ile birlikte sendikal hak ve özgürlükler açısından uluslararası belgeler ve sözleşmelerin kanunlar karşısında öncelikle uygulama niteliği kazandığı, Yukarıda belirtilen ve onaylanan 98 sayılı ILO sözleşmesinin iç hukukla bütünleşerek bağlayıcılık kazandığı, dolayısıyla kamu emekçilerinin toplu sözleşme yapma hakları bulunduğu ve bunda da ücret konusunda herhangi bir sınırlama getirilmediği,

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde ilamdaki kamu zararına ilişkin kararın, konuya ilişkin uluslararası sözleşmeler ve Anayasanın 90. madde hükmü göz önüne alındığında mevzuata aykırı olduğu,

KAMU ZARARI TESPİTİ YÖNÜNDEN VERİLEN İLAMın MEVZUATLA ÖRTÜŞMEdiği, 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 63. maddesinde harcama yetkilisinin tanımı yapıldığı, Bu durumda yasa maddesinden çıkan tek sonucun, harcama yetkilisinin yetkisinin “belediye bütçesi ile tahsis edilen ödenek” ile sınırlı olduğu, Bu noktada harcama yetkilisinin bu ödenek ile sınırlı olarak harcama Olur’unu verirken kullanabileceği inisiyatifin sınırlarına da bakmak gerektiği, Harcama yetkilisi/gerçekleştirme görevlisinin ödenek kullanımında keyfi hareket edemeyeceği gibi, üst yöneticinin sevk ve idaresinin de dışına çıkamayacağı, (İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Kontrolörleri Dem. Yayını . Tahir Tekin makalesi)

a. 5018 sayılı Kanunun Giderin gerçekleştirilmesi başlıklı 33. Maddesinde gerçekleştirme görevlisinin tanımlandığı, Buna göre Gerçekleştirme görevlilerinin, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürüttükleri,

b. 5018 Sayılı yasanın 31/5. maddesi hükmü gereği harcama yetkilileri bütçede ön görülen ödenekleri kadar, ödenek gönderme belgesi ile kendisine ödenek verilen harcama yetkililerinin ise ancak tahsis edilen ödenek tutarında yapabileceği, Ortada Belediye Meclisinin Bütçe Onayı ile sisteme girmiş bir ödeneğin ilgililerine ödenmesine ilişkin harcama talimatı verilmesi şeklinde kullanılan bir yetki söz konusu olduğu, 5018 Sayılı Yasanın 11. maddesi ve 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi birlikte incelendiğinde Belediye Başkanlarının “Bütçeyi uygulama” görevi bulunduğu, 5018 Sayılı yasada belirlenen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden kendi meclislerine karşı sorumlu oldukları,

c. Diğer yandan 4688 Sayılı yasanın 32. maddesindeki “Mahalli idarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı düzenlemeye istinaden Belediye Başkanın teklifi ve Belediye Meclisi Kararı sonrasında imzalanan sözleşmeye istinaden Belediye bütçesine konan ödeneğin ilgili kişilere ödenmesi şeklinde harcama yetkilisinin kullandığı yetkinin 5018 sayılı Kamu Mali Kontrol Kanunu kapsamında kamu zararı olarak nitelendirmenin mümkün olmadığı, Taraflarınca uygulanan işlemin “sözleşmeyle belirlenen tutar”ın 4688 Sayılı yasanın 32. maddesi son fıkrası hükmünde yer alan ve sözleşmeyi kendiliğinden geçersiz kılan şartların oluşup oluşmadığının tetkiki akabinde daha önce oluşan bütçedeki karşılığından ödenmesine ilişkin talimatının verilmesi olduğu, Sözleşmede belirlenen tutar için, bütçede karşılığını bulduktan sonra taraflarınca ödeme talimatı verilmesinde yasal bir engel bulunmadığı, Tam aksine, sözleşmede belirlenen tutarın - bütçede karşılığı bulunuyor ise - zamanında ödenmemesinden kaynaklı olarak alacağa bağlı her türlü fer’i hakkın da doğması ile kamu zararına neden olunacağı, Gider Bütçesi üst başlığı altında sosyal ödemeler kalemi içinde yerini bulan sosyal denge ödemesi hakkında ödeme sisteminde miktarı belirlenmiş bir ödeneğin ilgililere ödenmesine ilişkin harcama talimatının verilmesi “mevzuata aykırı” bir uygulama olmadığından “kamu zararı” oluştuğundan söz edilemeyeceği,

d. Harcama yetkililerinin/gerçekleştirme görevlilerinin; sözleşmeye bağlanan bir ödemenin tabi olacağı mevzuatın ne olacağı hususunda da bir tereddütleri olmadığı, 4688 sayılı yasanın 32.maddesi /son fıkrasının, sözleşmenin ne zaman geçersiz sayılacağını açıkça belirlemiş olmakla doğrudan Harcama Yetkilileri veya gerçekleştirme görevlilerince kontrol edilerek uygulanabilecek tek mevzuat hükmü olduğu, Personel giderlerinin bütçe gelirleri ile oranlaması neticesi yüzde 30 sınırının aşılmadığı hesabının ise açık olduğu,

8 - İlamda kamu zararının tespitinde esas alınan 01.01.2018-30.03.2019 yürürlük tarihli ... Belediyesi ile ... arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin, hukuksal olarak yukarıda belirtilen Anayasa’nın 90, Maddesi uyarınca iç hukukta doğrudan ve öncelikli olarak uygulanması gereken Türkiye’nin taraf olduğu anılan uluslar arası sözleşmeler ile Anayasa’nın 53. Maddesi ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanuna ayrıca 07.12.2015 tarih ve 2015/138 sayılı Yetkili Sendika aracılığıyla sosyal denge tazminatı ödenmesi için toplu iş sözleşmesi yapmak üzere ... Belediye Eski Başkanı Sayın Op.Dr....'e yetki verilmesi ile ilgili ... Belediyesi Meclis Kararına dayalı olarak gerçekleştirilen anlaşma neticesinde imzalandığı,

a. İlamda kamu zararına sebebiyet verilmesine ilişkin dayanak olarak alınan 4688 Sayılı Yasanın 32. Maddesi son fıkrası hükmüne yer verilerek, Bu madde hükmü ile açıktır ki; 4688 Sayılı yasanın 32. maddesi son fıkrası şartları gerçekleşmediği müddetçe sözleşme yasal geçerliliğini koruduğu,

b. İlamda ise, kamu zararına yönelik saptamada ilk yapılan sözleşmede bulunan “2. Yıl net %10 (on) oranında arttırılır.” hükmünün sadece ilgili toplu sözleşme dönemi için geçerli olabileceğinin kabulü ile yapılan yeni sözleşmelerde tutarların güncellenmesine dayanak gösterilmesi ve bu şekilde tutarların arttırılmasının mevzuata uygun olmadığına ilişkin değerlendirmenin hatalı bir hukuki nitelendirmeye dayandığı, Oysa ki 32. maddede sözleşmenin hangi koşullarda geçersiz sayılması gerektiğinin sınırlı olarak sayıldığı (32. madde/son fıkra), bunlar arasında “parasal sınırları belirleyen hükümlerin geçersizliği” yer almadığı, Tam aksine evrensel hukuk prensibi olarak” sözleşme serbestisi’ne olanak tanındığı, hatalı yorumlardan ari kalacak şekilde yine evrensel hukuk prensibi olan sözleşmenin ayakta tutulması - feshin son çare olması (ultima ratio) - ilkesi doğrultusunda sınırlandığı, Geçici 14 üncü madde ile de 15.3.2012 tarihinden önce yapılan sözleşmelerin 31.12.2019 tarihine kadar yine 32 inci madde çerçevesinde uzatılması/yenilenmesinin herhangi bir şarta bağlanmadığı,

Kaldı ki; Belediye tarafından 03.09.2013 tarih ve 2030 sayılı Sosyal Denge Tazminatı konulu Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğüne konuya ilişkin görüş sorulduğu, Maliye Bakanlığı’nın 30.10.2013 tarih ve 9462 sayılı yazıları ile “....sosyal denge tazminatına ilişkin mevzuatın incelenmesi sonucunda ;

-Belediyeniz ile ilgili sendika arasında 15.03.2012 tarihinden önce yapılmış olan sözleşmenin uygulanmasına, sözleşmede öngörülen sürenin sonuna kadar devam edilebileceği,

-Söz konusu sözleşmenin sona ermesinden itibaren 31.12.2015 tarihine kadar yapılacak sözleşmelerde sözleşmeden yararlanacak personele ödenecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarının 4688 sayılı Kanuna göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı aşamayacağı,

-ancak, ilgili dönemdeki toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, 15.03.2012 tarihinden önce belediye başkanlığınız ile ilgili sendika arasında yapılmış olan sözleşmede unvanlar itibariyle ilgili personele değişik adlar altında yapılan ödemelerin toplamının aylık ortalamasının altında olması halinde, 15.03.2012 tarihinden önce belediye başkanlığınız ile ilgili sendika arasında yapılmış olan sözleşmedeki ilgili personele yapılan ödemelerin toplamının aylık ortalamasının tavan tutar olarak alınabileceği.. ” belirtildiği, bunun üzerine Belediyemizce 4688 sayılı Kanun ile Geçici 14. Madde gereğince yapılacak 2014 yılı memur sosyal denge tazminatı ücret ortalama çalışması yapıldığı, ortalama ... TL. tavan ücret belirlendiği, 15.03.2012 tarihinden önce mevcut olan sözleşmelerin devamı niteliğindeki sözleşmelerde de bu oran ve belirlenen tavan aşılmadığı, Bu açıdan sorgu incelemesinde yapılan hesaplamaların doğru olmadığı,

a. 2018 Yılında Sosyal Denge Sözleşmesi kaynaklı ödenen gelir vergisi toplamının ... TL olduğu, Sayıştay denetçisinin 2012 yılı Sosyal Denge Sözleşmesine göre yapmış olduğu hesaplama neticesinde sosyal denge ödemesi memurlar için net olarak ... TL, görevlendirme ile vekalet ettirilen müdürler için ise ... TL bulunduğu, 2018 yılında ... TL üzerinden yapılan örneklemede, “Sosyal Denge Sözleşmesi" kaynaklı ödenmesi gereken ve ayrıntısı aşağıda belirtilen hesaplama neticesinde gelir vergisi toplamı ... TL olması gerektiği, Bakıldığında bu örnekte hesaplanan istatistikçi kadrosunda bulunan memurun ... TL fazladan gelir vergisi ödemiş olduğu, Bu memur için çıkarılan kamu zararından ... TL'nin düşürülmesi gerektiği, Sonuç olarak bu örnekte istatistikçi kadrosunda bulunan memur için Sayıştay Denetçisi tarafından hesaplanan kamu zararı ... TL olup, bu rakamdan ... TL düşürülerek kamu zararının ... TL olması gerektiği, Yukarıda belirtilen ve hesabı yapılan istatistikçi kadrosunda bulunan memur için olup, aynı hesa... her memurun aylık vergi matrahının farklı olmasından dolayı bütün memurlar ve müdürler için ayrı ayrı hesaplanması gerektiği,

b. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünden 30.10.2013 tarihinde uygulamaya esas olarak alman görüşün son paragrafında; "Belediye Başkanlığınız ile ilgili sendika arasında yapılmış olan sözleşmede, unvanlar itibarıyla ilgili personele değişik adlar altında yapılan ödemeler toplamının aylık ortalamasının altında olması halinde, 15/03/2012 tarihinden önce Belediye Başkanlığınız ile ilgili sendika arasında yapılmış olan sözleşmedeki ilgili personele yapılan ödemelerin toplamının aylık ortalamasının tavan tutar olarak alınabileceği mütalaa edilmektedir. " denildiği, Denetçinin 2012 yılı tavan tutar hesabında içinde yıllık izin kullanımına bağlı olarak verilen ... TL'lik ikramiye de kullanıldığı, Herhangi bir memur yıllık izin kullanmasa ve bu ikramiyeyi almasa dahi tavan tutar hesabına eklendiği, Buradan yola çıkarak, 2012 yılında geçerli olan Sosyal Denge Sözleşmesi de ölüm yardımı, evlilik yardımı ve doğum yardımından faydalanan 8 farklı kadroda bulunan memurlara ödendiği, Ölüm yardımı, evlilik yardımı ve doğum yardımının da ilgili kadrolar itibari ile ortalama hesa...a dahil edilmesi gerektiği, Buna göre, bir memurun sosyal denge ortalaması ... TL, bir müdürün ortalaması ...-TL olduğu, Dolayısı ile tüm memurların/müdürlerin hesabında maddi hata bulunduğu,

c) Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünden 1.2013 tarihinde uygulamaya esas olarak alınan görüşün son paragrafında; "Belediye Başkanlığınız ile ilgili sendika arasında yapılmış olan sözleşmede unvanlar itibarıyla ilgili personele değişik adlar altında yapılan ödemeler toplamının aylık ortalamasının altında olması halinde, 15/03/2012 tarihinden önce Belediye Başkanlığınız ile ilgili sendika arasında aylık ortalamasının tavan tutar olarak alınabileceği mütalaa edilmektedir." Denildiği, Denetçinin 2012 yılı tavan tutar hesabında içinde yıllık izin kullanımına bağlı olarak verilen ... TL'lik ikramiyede kullanıldığı, Herhangi bir memur yıllık izin kullanmasa ve bu ikramiyeyi almasa dahi tavan tutar hesabına eklendiği, Buradan yola çıkarak 2012 yılında geçerli olan Sosyal Denge Sözleşmesine emekli ikramiyesinin de ortalama hesabına dahil edilmesi gerektiği, Buna göre mesela Zabıta Memuru kadrosundaki ...’in ortalaması ... TL olduğu, Dolayısı ile tüm memurların hesa...da tavan tutar aşılmadığından kamu zararı bulunmadığı,

d. b ve c bentlerinde belirtilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde memurlar için ... TL'lik 2012 Yılı Sosyal Denge Tazminatı tavan tutarına ... TL ve ... TL'lik tutarın da eklenmesi ile ... TL'lik tavan tutar bulunduğu, Müdürler için ise ... TL'lik 2012 Yılı Sosyal Denge Tazminatı tavan tutarına ... TL ve ... TL'lik tutarın da eklenmesi ile ... TL'lik tavan tutar bulunduğu, Ancak bu tutarlardan fazla olarak Sosyal denge Tazminatı alanlar için kamu zararı oluşacağı, Bu nedenle hesaplamaların bu hususlar değerlendirilerek tekrar yapılması gerektiği,

e. Nitekim ilamda karşı oy kullanan ...’un karşı oy gerekçesinde de ; “ Belediye ile sendika arasında 15.03.2012 tarihinde imzalanan sözleşmede yer alan, mali hükümlerin her yıl %10 oranında güncelleneceği hükmü dolayısıyla, 2017 yılında unvanlar itibariyle personele ödenecek ortalama tavan aylığın, mezkur sözleşmenin sona erdiği 31.12.2014 tarihinde güncellenmiş rakamlar itibari ile hesap edilmesi gerektiği” belirtilerek yukarıdaki iddialar ve savunmalar doğrulandığı,

10- Ayrıca ilam neticesinde, Kamu Zararının oluşması nedeniyle anılan zararın tahsilinden bahsedilmekte ise de; ortada kamu zararı bulunmadığı, 5018 sayılı Kanunun "Kamu zararı" başlıklı 71. Maddesine yer verilerek,

a- 5018 Sayılı yasanın “71. maddesi tanımına giren” bir kamu zararı söz konusu olmadığı, İlama dayanak sorgu incelemesinde kamu zararının belirlenmesi kıstaslarına uygun olmayan bir “hukuki niteleme yapıldığı,

b. Nitekim, bir sözleşmenin feshi işleminin ya taraflar arasındaki uzlaşma ile ya da yargısal denetim ile oluşan bir karar ile ortaya çıkabileceği, Tarafları bağlayan herhangi bir fesih veya yargılama neticesi kısmen geçersiz sayılmasını sağlayan bir mahkeme kararı mevcut olmadığı, Belediye Başkanının teklifi ve Belediye Meclisinin onayı sonrasında imzalanan sözleşmenin yerindelik denetimi görevini Harcama yetkilisine ve/veya gerçekleştirme görevlisine veren bir düzenleme bulunmadığı,

11- Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 55. maddesinde ücretin emeğin karşılığı olduğunun, Devletin çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alacağının düzenlendiği, Bu doğrultuda çalışanların adil bir ücret alabilmesi için gerektiğinde sosyal yardımlarla bu dengenin sağlanması görevinin bizatihi Devletin sorumluluğunda olup emeğin karşılığı olan ücrette adaletin sağlanmasının sosyal yardımlarla desteklenmesi de Anayasanın doğal ve kaçınılmaz sonucu olup, idarelere verilen bir görev ve yükümlülük mahiyetinde olduğu, Ayrıca yukarıdaki açıklamalara ek olarak; 500 binden fazla nüfusu olan ...’ın ...’un Yaşam kalitesi ve standardı en yüksek ilçelerinden biri olması, sosyal ve kültürel açıdan gelişmiş bir ilçe olması ve demografik yapı, eğitim, sosyal yaşam endeksi, çevresel durum endeksi dikkate alındığında, bu özelliklere sahip ilçeye hizmet veren ... Belediyesi kadrolarının maddi durumlarının iyileştirilmesi ve performanslarının arttırılması için sosyal denge ödemeleri yapılması yoluna gidildiği, Büyük şehirlerde pahalılık, trafik, göç, güvenlik gibi insan hayatının ayrılmaz parçaları olan katlanılması zor durumlar karşısında memur personelin yaşam standardı düşmekte olduğu, Yapılan sosyal denge ödemeleri ile memur personelin; büyükşehir hayatının getirdiği zorlukları aşabilme, kuruma ve Kamu Görevlileri etik davranış ilke ve değerlerine bağlılığın devamı için Belediye Meclisinden alınan yetkiye dayanılarak sözleşme imzalandığı,

12- Kaldı ki; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını ‘toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı’ başlıklı 53’üncü maddesinde; “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler. Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı da kanunla düzenlenir.

Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde ise taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlan kesin olup toplu sözleşme hükmündedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması. Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir,” hükümleri yer aldığı,

Bu doğrultuda 4688 sayılı kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 28 inci maddesinde; “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarım düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve gösterseler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve siyecek yardımları ve (User mali ve sosyal hakları kapsar, "denildiği,

Söz konusu maddede sayılan ve ödemelerle ilgili olarak belirtilen “mevcut mevzuat hükümlerinin dikkate alınması” hususu, bu konuları düzenleyen mevzuata aynıyla uyulması anlamına gelmediği, Kanunda belirtilen üst sınırın üzerinde sözleşmeyle daha yukarıda bir tavan tutarın belirlenmesinde bir engel bulunmadığı, ( ki tavan tutarın aşılmadığının yukarıda açık bir şekilde ifade edildiği), bu bağlamda Belediye ile ilgili Sendika arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinde iyileştirme zammına (sosyal denge tazminatı) ilişkin düzenlenen hususun, 4688 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde sayılan ödemeler kapsamında bir düzenleme olduğundan bu durumun adı geçen Kanuna aykırılık teşkil etmediği sonucunu ortaya koyduğu,

13- Dolayısı ile tüm bu açıklamalar neticesinde, yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri ile Danıştay, Yargıtay ve Sayıştay kararları çerçevesinde; iddia olunan kamu zararının hukuksal dayanaktan yoksun olduğu gibi Sayıştay 5. Dairesinin 02.02.2016 tarih ve 148 sayılı kararı çerçevesinde bu bağlamda belediye ile sendika arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin iyileştirme zammına ilişkin düzenlenen hususun 4688 sayılı Kanunun 28. maddesinde düzenlenen ödemeler kapsamında bir düzenleme olduğundan bu durumun adı geçen kanuna aykırılık teşkil etmediği ve bu çerçevede yapılan ödemelerin kamu zararı oluşturmadığı; yine Sayıştay Genel Kurulunun 5189/1 sayı ve 14.06.2007 tarihli kararında da vurgulandığı üzere mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemle zarar arasında illiyetin olması gerekirken söz konusu illiyetin de mevcudiyetinden söz edilemeyeceği; Belediye ile yetkili sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinin Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 90. maddesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları çerçevesinde imzalanmış bulunduğu ve bu cihetle Anayasamızın ve İHAS’nin güvencesinde akdedilmiş olduğu ve öncelikli olarak usulüne göre uygun bulunarak iç hukuk normlarından üstünlüğü Anayasada kabul edilen uluslararası sözleşme ve antlaşmalara istinaden yapıldığı, bu çerçevede olmak üzere iddia olunan kamu zararının mevcudiyetinden söz edilmesinin hukuken mümkün bulunmadığı,

İfade edilerek Daire Kararının Kaldırılmasına karar verilmesi arz ve talep edilmektedir.

Sözleşmede imzası bulunduğu gerekçesiyle diğer sorumlu sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Emlak İstimlak Müdürü) tarafından temyiz başvurusuna esas dilekçesinde ayrıca:

Savunması istenen ve kamu zararı olduğu ileri sürülen sorgu maddelerinin dayanağını oluşturan 2018 yılını kapsayan ve ... ile imzalanan toplu iş sözleşmesinde her ne kadar belediye temsilcisi olarak görevlendirilmişse de kendisinin sadece toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin ilk toplantısına katıldığı, Sonraki hiçbir süreçte yer almadığı, İddia edilen kamu zararının dayanağını oluşturan toplu iş sözleşmesi de incelendiğinde görüleceği üzere söz konusu sözleşmede imzası bulunmadığı, Bu sebepledir ki toplu sözleşmeyi imzalayan sıfatıyla hakkında oluşturulan sorgu maddelerinin tamamının kaldırılmasını talep ettiği,

İfade edilmiştir.

Başsavcılık Mütalaası

Daire Kararında:

Sözleşmeleri imzalamaları dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan Belediye Başkanı ... vekili Av...., ... (Başkan Yardımcısı), ... (Emlak İstimlak Müdürü), ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü), ... (Mali Hizmetler Müdürü), ... (Programcı), ... (Bilgisayar İşletmeni), ... (Bilgisayar İşletmeni),

Gerçekleştirme görevlisi veya harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Veteriner Hekim), ... (Veteriner İşleri Müdürü), ... (Veteriner), ... (Bilgisayar İşletmeni)

Tarafından ayrı ayrı yapılan temyiz başvuruları üzerine ayrı ayrı verilen Başsavcılık Mütalaalarında:

“Dosya içeriğinin incelenmesi neticesinde;

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesinde, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceğine, ödenebilecek tazminatın aylık tutarının 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceğine; 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde ise, sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarının ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendika ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabileceğine, ilişkin hükümler yer almaktadır.

Nitekim, 4688 sayılı Kanunun 28-32 maddelerine dayanılarak akdedilmiş olan 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında da?

"Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutan aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir." denilmek suretiyle, yerel yönetimlerde çalışan kamu görevlilerine ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı ile tazminatın hangi usul ve esaslara göre belirleneceği, hüküm altına alınmış bulunmaktadır.

Diğer taraftan, Anayasanın 128 inci maddesinde;

“…

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

“... hükmü,

53’üncü maddesinde?

…”

Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.

Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.

Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

Bu hükümler ile Anayasa, kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının, kanuni düzenleme dışında toplu sözleşme imzalanması yoluyla veya uzlaşma sağlanamaması durumunda taraflardan en az birinin başvurmasıyla Kamu Görevlileri Hakem Kurulu tarafından belirlenmesi imkânını getirmiştir. Anayasa hükmü gereğince toplu sözleşme sistemine geçilmesi ile birlikte kamu görevlileri toplu pazarlık hakkına kavuşmuş ve ilgili tarafların anlaşması halinde başka bir onay veya yasal düzenlemeye gerek kalmadan toplu sözleşme yapmak suretiyle kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının belirlenmesi konusunda nihai kararların alınması sağlanmıştır.

Sayıştay kararlarında da ifade edildiği üzere, temel hak ve özgürlüklerden olan sendikal örgütlenme ve toplu sözleşme yapma özgürlüğü uluslararası sözleşmeler ve Anayasa ile güvence altına alınmıştır. Ancak uluslararası sözleşmeler ile bu haklara ilişkin genel çerçeve çizilmiş olup mali ödemeler gibi ayrıntılı konular hakkında bir düzenleme yapılmamıştır. Uluslararası sözleşmeleri imzalayan ülkelerin birbirinden farklı sosyo-ekonomik durumları ve mali güçleri dikkate alındığında uluslararası sözleşmeler ile bu türden ayrıntıların belirlenmesi mümkün görünmemektedir. ILO sözleşmelerinde de sendikal örgütlenme ve toplu sözleşme hakkının korunmasına ilişkin temel hükümler yer almakta olup bu özgürlüklerin uygulanmasına ilişkin düzenlemeler ülkelerin kendi iç hukuk metinlerine bırakılmıştır.

Ayrıca, 4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesinde, 15/3/2012 tarihinden önce idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebileceği, sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere sözleşme yapabileceği, toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32’nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabileceği ve bu şekilde yapılacak ödemelerin kazanılmış hak sayılmayacağı, hükme bağlanmıştır. Toplu sözleşmeler ile bu maddede geçen 31/12/2015 tarihi 31/12/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.

Bu hüküm 15/3/2012 tarihinden önce toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerde öngörülen ortalama aylık ödeme tutarının, anılan Kanunun 28-32 maddelerine dayanılarak yapılan sözleşmelerle belirlenen aylık sosyal denge tazminatı tutarından fazla olması halinde bu tutarın aylık tavan tutar olarak esas alınabileceğini öngörmektedir.

Diğer bir ifadeyle kanun koyucunun bu maddeyle, mevcut sözleşmeleri gereği daha sonra toplu sözleşmeler ile belirlenecek tavan tutardan daha fazla tutarlarda sosyal denge ödemesi almakta olan belediye personelinin o anki mevcut ekonomik durumlarını belli bir süre korumak maksadıyla bir geçiş uygulaması getirdiği çok açıktır. Bu maddeden farklı bir anlam çıkarmak mümkün değildir.

İlama konu maddede yer alan ... Belediye Başkanlığı ile yetkili sendika arasında imzalanan ve 01.01.2018 - 31.12.2019 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesinde 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu hükümlerine aykırı düzenlemelere yer verilmesi ve bu düzenlemeler doğrultusunda kamu görevlilerine yasayla belirlenen limitlere uyulmaksızın sosyal denge tazminatı ödenmesi yapılması sonucunda kamu zararı tutarının hesabında 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmede belirtilen tutarlar tavan tutar olarak alınmıştır.

Oysa, 4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesi ile 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmeler gereği daha sonra toplu sözleşmeler ile belirlenecek tavan tutardan daha fazla tutarlarda sosyal denge ödemesi almakta olan belediye personelinin o anki mevcut ekonomik durumlarını belli bir süre korumak maksadıyla bir geçiş uygulaması getirdiği değerlendirildiğinden, ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında belirtildiği üzere en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'ü üzerinden hesap edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu nedenle mevzuatta belirtilen oranın esas alınmak suretiyle hesap edilecek brüt tutarın dışında yapılan tüm ödemelerin mevzuata aykırı olarak yapılmış ödemeler olduğu değerlendirilmektedir.

Ayrıca, sorumluluk yönüyle 5018 sayılı Kanunun 31’inci Maddesinin 3’üncü fıkrasında "Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur" hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesine göre Belediye Meclisinin verdiği yetkiye dayanarak harcama talimatı niteliği taşıyan sözleşmenin imzalanması yetkisine sahip görevli Belediye Başkanı ve sözleşmede imzası bulunan diğer görevlilerin sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.

Özetle Sosyal Denge Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde yapılan ödemede hukuka aykırı bir husus varsa bundan ancak akdedilen sözleşmenin içeriği hakkında tasarrufta bulunmaya görev ve yetkisi olan ve ayrıca taraf olarak imzaya yetkisi bulunan işveren tarafı temsilcisi veya temsilcilerinin sorumluluğuna hükmedilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Yukarıda arz edilen gerekçeler çerçevesinde fiilen yapılan tüm ödemeler ile 2018-2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmede belirtilen en yüksek Devlet memuru aylığının %100'ü arasındaki farkın tamamı kamu zararı olup, bunların yeniden hesaplanarak kamu zararı tutarının belirlenmesi ve sorumluluğa ilişkin hususun yeniden değerlendirilmesini teminen Kararın Bozularak Dairesine tevdi edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Arz Olunur.”

Denilmektedir.

Sözleşmeyi imzalaması dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Belediye Başkan Yardımcısı) tarafından yapılan temyiz başvurusuna esas dilekçede, yukarıda özetine yer verilen hususlara ilave olarak, özetle:

... Belediyesi 2018 yılı hesabına ilişkin olarak şahsı hakkında:

"Sayıştay 7. Daire’sinin 14/04/2021 tarih ve 176 sayılı ilamı ile Yargılama heyeti: “... Belediye Başkanlığı ile yetkili, Sendika ... arasında 10.01.2018 tarihinde imzalanan ve 01.01.2018¬30.03.2019 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşme gereği yapılan ödemeler hesaplanırken ortada henüz imzalanmış yeni bir sözleşme bulunmamasından (kaldı ki 10.01.2018 tarihinde yeni sözleşme imzalanmıştır) bahisle; 15 Ocak 2018 tarihinde yapılan ödemenin; ... Belediye Başkanlığı ile yetkili, Sendika ... arasında 28.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016- 31/12/2017 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşme gereği ödeme emri evrakının hazırlandığını ve bu Toplu Sözleşmede de İmzası bulunması sıfatıyla sorumluluğumun bulunduğunu ve buna davalı olarak, oluşan kamu zararının tarafımdan, müştereken ve müteselsilen 6085 Sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’cü Maddesi gereğince, hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile karar verilmiştir.”

şeklindeki bu kararının, eldeki bilgi ve belgelerin eksik değerlendirilmesinden kaynaklandığı düşüncesinde olduğu, ... Belediye Başkanlığı ile yetkili Sendika ... arasında 28/03/2016 tarihinde imzalanan, 01/01/2016- 31/12/2017 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşmede görüşmeci olarak imzası bulunduğu, Aynı Sözleşmenin; “Yürürlük ve Süre” başlıklı 30. Maddesi: “Yeni sözleşme İMZALANINCAYA kadar eski sözleşme hükümleri geçerlidir” hükmünü içerdiği, ... Belediye Başkanlığı ile yetkili Sendika ... arasında 10.01.2018 tarihinde; 01.01.2018-30.03.2019 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşme imzalanmış olup, bu sözleşmede imzası bulunmadığı, 10.01.2018 tarihi itibarı ile Yeni Toplu Sözleşme imzalandığından, bir önceki sözleşmenin (İmzasının bulunduğu sözleşme) hükümsüz kaldığı, Diğer bir ifade ile dayanak gösterilen ve rafımdan imzalanan Toplu Sözleşmenin 10/01/2018 tarihi itibarı ile hükmü sona erdiği,

İlamda: ödeme emrinin; yeni Toplu Sözleşme İmzalandıktan iki gün sonra 12/01/2018 tarihinde yapıldığı ifade edildiği, (Bu durumda: İlamda 12/01/2018 tarihinde ödeme yapıldığı ifade edilmekte ise de gerçekte sosyal denge tazminatları her ayın 15’i itibariyle maaşlarla birlikte ödendiği hususunun yoruma yer bırakmayacak derecede açık olduğu)

Diğer taraftan; imzasının bulunduğu Toplu Sözleşmenin "Yürürlük ve Süre" başlıklı 30. Maddesinin: "Yeni sözleşme İMZALANINCAYA kadar eski sözleşme hükümleri geçerlidir." Şeklinde düzenlenmiş olduğu, Görüleceği üzere; bu maddede “yeni sözleşme imzalanıncaya kadar” denildiği, Bu durumda; Maddenin ödeme evrakı hazırlanıncaya kadar veya ödeme emri düzenleninceye kadar gibi bir hüküm içermediği, Bu durumda; Sözleşmenin şahsının lehine olan hükmünün, Daire Kararında şahsının aleyhinle olacak şekilde kullanıldığı,

Ayrıca;

"4688 Sayılı Yasanın Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması başlıklı 32. Maddesinde: "(Değişik madde ve başlığı: 6289 - 4.4.2012 / m.22) 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine... en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı... arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır" denildiği, Ayrıca; Toplu Sözleşmenin ... Belediye Meclisinin verdiği yetkiye dayalı olarak; Belediye Başkanı ve yetkili Sendika yetkilisi tarafından imzalandığı, Bu durumda anılan belgede görüşmeci olarak şahsının imzası bulunmasının, yasal geçerliliği/dayanağı bulunmadığı, Kaldı ki Belediye Başkanının da şahsına ve diğer görüşmecilere imza yetkisi vermemiş olduğu, Sorumluluk var ise bunun öncelikle "... Belediye Meclisi'ne" ait olduğu,

Bu durumda; şahsı hakkında verilen Sayıştay 7. Daire'sinin 14/04/2021 tarih ve 176 sayılı İlamdaki kararının, dilekçede açıklanan diğer temyiz nedenleri ile birlikte değerlendirildiğinde Kaldırılması talep edildiği,

…

SONUÇ OLARAK

İmzasının bulunduğu 01.01.2016 - 31.12.2017 dönemini kapsayan ve ... Belediye Başkalığı ile yetkili Sendika arasında imzalanan Toplu Sözleşmenin hükmünün 31.12.2017 tarihinde bittiği,

01.01.2018 - 30.03.2019 tarihlerini kapsayan; ... Belediye Başkalığı ile Yetkili Sendika ... arasındaki yeni Toplu Sözleşmenin 10.01.2018 tarihinde imzalanması ile bu tarih itibarı ile İmzasının bulunduğu, 01.01.2016 - 31.12.2017 dönemini kapsayan ve ... Belediye Başkalığı ile Yetkili Sendika ... arasında imzalanan Toplu Sözleşmenin hükmü kalmadığı,

Sayıştay 7. Dairesi'nin 14.04.2021 tarihli ve 176 sayılı İlamında: Ödeme emri evrakının; Yeni sözleşmenin imzalanmasından önce hazırlandığından bahisle, evrakın şahsı tarafından imzalı Toplu sözleşmeye göre hazırlandığı fikrinin belgesi bulunmadığı, Yine aynı ilamda ödemenin 12.01.2018 tarihinde (12’sinde ödeme emri evrakı hazırlanmıştır.) yani Yeni Sözleşme imzalandıktan iki gün sonra yapıldığının ifade edildiği, Kaldı ki Sosyal Denge Tazminatlarının (İyileştirme Zammı); Ayın 12’sinde de ödenmediği, Her Ayın 15.Günü maaşlar ile birlikte ödendiği, Özetle ödemenin Yeni Sözleşmenin imzalanmasında beş gün sonra yapıldığı, “Şahsının imzasının bulunduğu Toplu Sözleşmenin “yürürlük ve süre başlıklı” 30, Maddesi gereği Yeni sözleşme İMZALANINCAYA kadar eski sözleşme hükümlerinin geçerli olduğu, Yeni sözleşme imzalanıncaya kadar, Yenin sözleşmenin ödeme evrakı hazırlanıncaya kadar veya ödeme emri düzenleninceye kadar gibi bir hüküm içermediği, Sözleşmenin bu hükmünün şahsı lehine olduğu,

1. Belediye Başkanına Sözleşme yapma Yetkisini veren kararı alanın Belediye Meclisi olduğu, Bu yetkiye dayalı olarak Sözleşmeyi yapanın Belediye Başkanı olduğu, Belediye Başkanının bu sözleşmesini yıl sonunda Denetim Komisyonu marifetiyle denetleyen ve ibra edenin de yine Belediye Meclisi olduğu, Meclisin Yapılan Toplu Sözleşmenin Kanuna uygun yapılmadığını belirleyerek kabul etmeyebilecek olduğu, Kaldı ki bu uygulamanın bir defaya mahsus yapılan bir uygulama olmadığı, Her bütçe yılı görüşülen bir husus olduğu,

Bu durumda: karar mercii olan belediye meclisinin; bütçe yapma, bütçeyi hazırlama ve başkanlıkça uygulanan bütçeyi denetleme ve ibra yetkisi olmasına diğer bir ifade ile bu kadar önemli yetkilerle donatılmış olmasına rağmen iş bu savunmaya esas teşkil eden konuda birinci derecede sorumlu kılınması gerekmekte iken, yargılama heyetince sorumlu kılınmamasının dikkat çektiği,

…

3. NETİCE VE TALEP:

İfade edilerek Daire Kararının Kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Sözleşmeyi imzalaması dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Belediye Başkan Yardımcısı) tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:

Dilekçede yer alan talep özetine yer verildikten sonra,

“Dosya içeriğinin incelenmesi neticesinde; Sorumlu tarafından her ne kadar 1’inci madde ile 30 uncu maddeye kadar tüm maddeler için temyiz talebinde bulunulmasına karşın, mezkur İlamda 1’inci maddeden sorumlu tutulmadığı anlaşılmıştır. Madde içerikleri aynı mahiyette olduğu için sorumlu tutulan tüm maddelere için aşağıda genel karşılama yapılmıştır.

Adı geçenin ileri sürdüğü 4688 sayılı Kanunun 32’nci Maddesi ve Geçici 14’üncü maddesine ilişkin ödemelerin hukuka uygun olduğuna dair savunması kanun koyucunun özellikle Geçici 14’üncü maddeyle, mevcut sözleşmeleri gereği daha sonra toplu sözleşmeler ile belirlenecek tavan tutardan daha fazla tutarlarda sosyal denge ödemesi almakta olan belediye personelinin o anki mevcut ekonomik durumlarını belli bir süre korumak maksadıyla bir geçiş uygulaması getirdiği çok açıktır. Bu maddeden farklı bir anlam çıkarmak mümkün değildir.

İlama konu maddelerde yer alan ... Belediye Başkanlığı ile yetkili sendika arasında imzalanan ve 01.01.2018 - 31.12.2019 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesinde 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu hükümlerine aykırı düzenlemelere yer verilmesi ve bu düzenlemeler doğrultusunda kamu görevlilerine yasayla belirlenen limitlere uyulmaksızın sosyal denge tazminatı ödemesi yapılması sonucunda kamu zararı tutarının hesabında 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmede belirtilen tutarlar tavan tutar olarak alınmıştır.

Sorumlunun kendi özel durumuna ilişkin savunmasında ileri sürdüğü husus incelendiğinde ise Toplu Sözleşmenin 10.01.2018 de yetkili Sendika ile imzalanmasına karşın 15.01.2018 tarihinde yapılan ödemenin 12.01.2021 tarihinde sorumlunun imzalamış olduğu sözleşme esas alınarak tahakkuk kaydının yapıldığı belirtilerek tazmin hükmü verilmiştir.

Ancak, sorumlunun savunmasında yer alan ve imzasının bulunduğu 28.03.2016 tarihli sosyal denge sözleşmesinin "yürürlük ve süre başlıklı" 30. Maddesinde "Yeni sözleşme imzalanıncaya kadar eski sözleşme hükümleri geçerlidir." ifadesine göre yeni sözleşmenin 10.01.2018 tarihinde yapılması nedeniyle hükmünün kalmadığı ve 12.01.2018 tarihinde yapılan Ocak 2018 Sosyal denge sözleşme ödemelerine ait tahakkukun sorumlunun imzasının bulunduğu sözleşme ile ilgisinin kalmadığı anlaşılmaktadır.

Bu yönüyle sorumlunun savunmasının yerinde olduğu değerlendirilmektedir. Ancak, adı geçenin her ne kadar sorumluluğu 3. Dönem sosyal denge sözleşmesinde imzası bulunması nedeniyle "Diğer Sorumlu" olarak İlamda hükmedilmiş olmasına rağmen aynı zamanda savunmasında ... Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğü ve Harcama Yetkilisi olduğunu beyan etmesi nedeniyle sosyal denge ödemelerinin de harcama yetkilisi olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, sorumluluk yönüyle; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesine göre Belediye Meclisinin verdiği yetkiye dayanarak harcama talimatı niteliği taşıyan sözleşmenin imzalanması yetkisine sahip görevli Belediye Başkanı ve sözleşmede imzası bulunan diğer görevlilerin sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.

Sosyal Denge Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde yapılan ödemede hukuka aykırı bir husus varsa, bundan ancak akdedilen sözleşmenin içeriği hakkında tasarrufta bulunmaya görev ve yetkisi olan ve ayrıca taraf olarak imzaya yetkisi bulunan işveren tarafı temsilcisi veya temsilcilerinin sorumluluğuna hükmedilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Açıklanan nedenlerle kamu zararının doğduğu açık olup, sorumluluk yönüyle Daire Kararının bozularak Dairesine tevdi edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz Olunur.”

Denilmektedir.

Sözleşmeyi imzalaması dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Belediye Başkan Yardımcısı) tarafından gönderilen yanıt dilekçesinde özetle:

Savcılık mütalaasında ... Belediyesi’nde Teftiş Kurulu Müdürü ve Harcama Yetkilisi olduğunun belirtildiği, Temyiz dilekçesindeki yanlış bir ifadeden kaynaklı olarak savcının sehven hazırladığı anlaşılan bu yanlış değerlendirmenin dikkate alınmamasını talep ettiği

İfade edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Sözleşmeyi imzalaması dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Belediye Başkan Yardımcısı) tarafından gönderilen yanıt dilekçesi üzerine verilen Başsavcılık İkinci Mütalaasında:

“Adı geçen dilekçesinde; Temyiz dilekçesinde sehven ... Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğü Teftiş Kurulu Müdürü ve Harcama Yetkilisi olduğunu ifade etmesi nedeniyle sorumlunun açıklamaları kısmında bu ifadelerinin yer aldığını belirterek Daire Kararının bozulmasını talep etmiştir.

Dosya içeriğinin incelenmesi sonucunda; Temyiz dilekçesinde ... Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğü Teftiş Kurulu Müdürü ve Harcama Yetkilisi olduğu belirtilmekle birlikte sorumlunun dilekçesi üzerine karşılamasını yaptığımız İlgi (a) da yer alan yazımızda sorumlunun Diğer Sorumlu sıfatını taşıdığı ilk paragrafımızda belirtilmektedir.

Bu nedenle, İlgi (b) yazımızda belirttiğimiz sonucu etkileyecek herhangi bir husus olmadığında mezkur görüşümüze göre karar tesis edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz Olunur.”

Denilmektedir.

Hükümde üst yönetici sıfatıyla sorumlu tutulan ve sözleşmede imzası bulunan Belediye Başkanı ... vekili Av.... tarafından yapılan temyiz başvuru dilekçesinde, Daire Kararının 1-33’üncü maddelerine karşı temyiz başvurulduğu belirtilmektedir. Daire Kararının sosyal denge tazminatı konusundaki 1-46’ncı maddelerinin tamamında Belediye Başkanı ... sorumlu tutulmuştur. Daire Kararının Dilekçede belirtilen 1-33 madde numaraları, 1-46’ncı maddelerde geçen konuları farklı birimler veya farklı ilgililer (ahizler) bazında aynen içerdiğinden, adı geçen kişinin 1-46’ncı maddelerle ilgili temyiz başvurusunda bulunduğu kabul edilmiştir.

Belediye Başkanı ... vekili Av.... tarafından gönderilen temyiz başvuru dilekçesinde yer alan hususlara özet olarak yukarıda yer verilmiştir. Adı geçen kişinin temyiz dilekçesinde, yukarda özetine yer verilen hususlara ilave olarak, özetle:

TEMYİZ NEDENLERİ:

Sayıştay 7. Dairesinin 14.04.2021 tarihli, 176 sayılı ilamının 1. 33 maddeleri ile ... Belediyesi Eski Başkanı müvekkil ... aleyhine verilen tüm tazmin kararları, usul ve yasaya aykırı olup, Yüksek Mahkemenizce temyiz talebimizin kabulü ile tazmin kararlarının KALDIRILMASINA karar verilmesinin talep edildiği,
Sayıştay 7. Dairesinin 14.04.2021 tarih ve 176 sayılı İlamının 1. 33. maddelerinde Özetle; “... Belediyesi ile ... arasında imzalanan ve 01.01.2018. 31.12.2018 dönemini kapsayan ve memurlara sosyal denge tazminatının yasayla belirlenen limitlere uyulmaksızın ve ayrıca yeni haklar getirecek şekilde düzenlenmesi ile yasal sınırları aşan sosyal denge tazminatı ödemesi ve ayrıca kazanılmış hakları olmadığı ve mevzuatta öngörülmediği halde emeklilik ikramiyesi ödenmesine ilişkin Toplu İş Sözleşmesini imzalamak suretiyle oluşan kamu zararının ilgililerinden müştereken ve müteselsilen faizleri ile birlikte Ödettirilmesine” karar verildiği,

Kamu zararının tespitinde esas alınan 01.01.2018-30.03.2019 yürürlük tarihli ... Belediyesi ile ... arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin, Anayasa’nın 90. Maddesi uyarınca iç hukukta doğrudan ve öncelikli olarak uygulanması gereken Türkiye’nin taraf olduğu anılan uluslar arası sözleşmeler ile Anayasa’nın 53. Maddesi ve 4688 sayılı Kanun ve ayrıca 04.12.2017 tarih ve 2017/181 sayılı Yetkili Sendika aracılığıyla sosyal denge tazminatı ödenmesi için toplu iş sözleşmesi yapmak üzere ... Eski Belediye Başkam Op.Dr....’e yetki verilmesi ile ilgili ... Belediyesi Meclis Kararlarına dayalı olarak gerçekleştirilen anlaşma neticesinde imzalandığı, Salt sözleşmenin imzalanması ile ödeme yapılması hususunun kendiliğinden doğmadığı, Sözleşmenin uygulanıp uygulanmayacağı hususu ile ilgili sorumluluğun sözleşmeye imza atanlarda olmadığı,

5018 sayılı Kanunun Giderin gerçekleştirilmesi başlıklı 33. Maddesi gerçekleştirme görevlisini tanımlamıştır. Buna göre Gerçekleştirme görevlilerinin, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürüttüğü,

5018 Sayılı yasanın 31. maddesi hükmü gereği; Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu,

Bütçelerden harcama yapılabilmesinin, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkün olduğu,

Dolayısı ile kanunun belirlediği çerçevede toplu sözleşmeye imza atılması ile 5018 sayılı yasada tanımı yapılan kamu zararının doğumuna sebebiyet verildiği iddiasının yine aynı yasanın 31, 32 ve 33. Maddeleri gereği mümkün olmadığı,

Ancak her ne kadar harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin yasa gereği yetki ve sorumlulukları mevcut ise de; sayın denetçinin ve Sayıştay 7. Dairesinin bakış açısıyla değerlendirildiğinde bu durumda toplu sözleşmenin imzalanması kararı ... Belediye Meclisince alınmış olduğundan, sorumluluk kavramının genişletilerek meclise yöneltilmesi gerektiği, Zira Meclisin Belediye Başkanına verdiği yetki ile sosyal denge tazminatı komisyonu Başkanlık oluru ile oluşturulduğu, verilen yetkiye istinaden sözleşme imzalandığı, Oysaki sadece kararın alınması veya sözleşmenin imzalanmasının 5018 Sayılı yasanın “71. maddesi tanımına giren” bir kamu zararının doğması için yeterli olmadığı, Bu nedenle yapılan tespit ve kurulan hükmün mevzuata açıkça aykırı olduğu,

… bu çerçevede olmak üzere iddia olunan kamu zararının mevcudiyetinden söz edilmesinin hukuken mümkün bulunmadığı açıktır.

İfade edilerek müvekkili ... hakkında verilen Daire Kararının 1-46’ncı maddelerinin Kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Hükümde üst yönetici sıfatıyla sorumlu tutulan ve sözleşmede imzası bulunan Belediye Başkanı ... vekili Av.... tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasına, yukarıda yer verilmiştir. Başsavcılık Mütalaasında yukarıda yer verilen hususlara ilave olarak:

“…

Açıklanan nedenlerle fiilen yapılan tüm ödemeler ile 2018-2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmede belirtilen en yüksek Devlet memuru aylığının %100'ü arasındaki farkın tamamı kamu zararı olup, bunların yeniden hesaplanarak kamu zararı tutarının belirlenmesi ve sorumluluğa ilişkin hususun yeniden değerlendirilmesin teminen Kararın Bozularak Dairesine tevdi edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Emekli İkramiyesine İlişkin olarak; ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01.01.2012 tarihinden itibaren geçerli olan Toplu İş Sözleşmesinin Ek l'inci maddesinde; emekli ikramiyesinden faydalanabilecek olan personelin, söz konusu Sözleşme imzalandığı tarihte fiilen Belediyede çalışan memur olma ve 31 Mart 2012 tarihine kadar emekli olma şartlarını bir arada taşıması gerektiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca Sözleşme'de, söz konusu tarih aralığı dışında emekli olmak isteyen personelin ise bu ikramiyeden yararlanamayacağı açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla Sözleşme ile belirlenmiş kesin tarih olan 31.03.2012'den sonra emekli olacak personelin zaten bu hükümden faydalanamayacağı açıktır.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun "Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması" başlıklı 32. Maddesi ile Geçici 14. Maddesinde belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, Yerel Yönetimlerin 11.04.2012 tarihi itibariyle yürürlükte olan sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşmeleri, 31.12.2015 tarihinden önce sona ermesi durumunda söz konusu sözleşmelerdeki aylık ortalama sosyal denge tazminatı ödemeleri, toplu sözleşmede belirtilen tazminat tavanından yüksek ise bu tarihten önce sözleşmenin feshedilmesi veya yenilenmesi halinde, önceki sözleşmedeki ödemelere devam edilebilecektir. Bununla birlikte, 31.12.2015 tarihinden önce sona eren veya karşılıklı olarak feshedilen sözleşmelerin yenilenmesi halinde, yeni sözleşmede (önceki sözleşmede, toplu sözleşme tavanından daha yüksek ödemeler öngörüldüğü halde) bir önceki sözleşmedeki aylık ortalama ödemelerin (yeni hükümler ihdas edilmek suretiyle) artırılması mümkün değildir.

Sonuç olarak sosyal denge sözleşmesinden kaynaklanan ödemenin yukarıda yapılan sorumluluğa ilişkin değerlendirmemiz çerçevesinde, akdedilen sözleşmenin içeriği hakkında tasarrufta bulunmaya görev ve yetkisi olan ve ayrıca taraf olarak imzaya yetkisi bulunan işveren tarafı temsilcisi veya temsilcilerinin sorumluluğuna hükmedilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Arz Olunur.”

Denilmektedir.

Sözleşmeyi imzalaması dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Teftiş Kurulu Müdürü) tarafından yapılan temyiz başvurusuna esas dilekçede yer alan hususların özetine yukarıda yer verilmiştir. Bunlara ilave olarak, ...’in dilekçesinde özetle

Temyiz Konusu: ... Belediyesi 2018 yılı hesabına ilişkin, Sayıştay 7. Daire'sinin 14/04/2021 tarih ve 176 sayılı ilamının 1... 30. maddeleri ile verilen tazmin hükümleri ile ilgili olarak Kaldırma talebiyle temyiz başvurusunda bulunulduğu,

GİRİŞ:

... Belediyesi 2018 yılı hesabına ilişkin Hakkımda:" Sayıştay 7. Daire'sinin 14/04/2021 tarih ve 176 sayılı ilamı ile Yargılama heyeti tarafından: ... Belediye Başkanlığı ile yetkili, Sendika ... arasında 10.01.2018 tarihinde imzalanan ve 01.01.2018-30.03.2019 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşme gereği yapılan ödemeler hesaplanırken ortada henüz imzalanmış yeni bir sözleşme bulunmamasından (kaldı ki 10.01,2018 tarihinde yeni sözleşme imzalanmıştır) bahisle; 15 Ocak 2018 tarihinde yapılan ödemenin; ... Belediye Başkanlığı ile yetkili, Sendika ... arasında 28.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016- 31/12/2017 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşme gereği ödeme emri evrakının hazırlandığını ve bu Toplu Sözleşmede de İmzası bulunması sonucunda sorumluluğunun bulunduğunun ve buna dayalı olarak, oluşan kamu zararının şahsı tarafından, müştereken ve müteselsilen 6085 Sayılı Sayıştay Kanunu'nun 53'cü Maddesi gereğince, hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, karar verildiği,

Bu kararının, eldeki bilgi ve belgelerin eksik değerlendirilmesinden kaynaklandığını düşündüğü, ... Belediye Başkanlığı ile yetkili Sendika arasında 28/03/2016 tarihinde imzalanan, 01/01/2016- 31/12/2017 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşmede görüşmeci olarak imzası bulunduğu, Aynı Sözleşmenin "Yürürlük ve Süre" başlıklı 30. Maddesinin: “Yeni sözleşme İMZALANINCAYA kadar eski sözleşme hükümleri geçerlidir” hükmünü içerdiği, ... Belediye Başkanlığı ile yetkili Sendika arasında 10.01.2018 tarihinde; 01.01.2018-30.03.2019 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşme imzalanmış olup, bu sözleşmede şahsının imzası bulunmadığı, 10.01.2018 tarihi itibarı ile Yeni Toplu Sözleşme imzalandığından, bir önceki sözleşmenin (yani şahsının imzasının bulunduğu sözleşme ) hükümsüz kaldığı, Diğer bir ifade ile: dayanak gösterilen ve şahsı tarafından imzalanan Toplu Sözleşmenin 10/01/2018 tarihi İtibarı ile hükmünün bittiği, İlamda: ödeme emrinin: yeni Toplu Sözleşme İmzalandıktan iki gün sonra 12/01/2018 tarihinde yapıldığının ifade edildiği, (İlamda 12/01/2018 tarihinde ödeme yapıldığı ifade edilmekte ise de gerçekte sosyal denge tazminatlarının her ayın 15'i itibariyle maaşlarla birlikte ödendiği)

İmzasının bulunduğu Toplu Sözleşmenin "Yürürlük ve Süre" başlıklı 30. Maddesinde: "Yeni sözleşme İMZALANINCAYA kadar eski sözleşme hükümleri geçerlidir" denildiği, Görüleceği üzere; maddede “yeni sözleşme imzalanıncaya kadar” sözü bulunduğu, Bu durumda; Maddenin ödeme evrakı hazırlanıncaya kadar veya ödeme emri düzenleninceye kadar gibi bir hüküm içermediği, Bu durumda; Sözleşmenin şahsı lehine olan hükmünün, şahsı aleyhine kullanıldığı,

…

İfade edilerek Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Sözleşmeyi imzalaması dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Teftiş Kurulu Müdürü) tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasına yukarıda verilmiştir.

Sözleşmeyi imzalaması dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Teftiş Kurulu Müdürü) tarafından gönderilen yanıt dilekçesinde, temyiz başvuru dilekçesinde (ilk dilekçede) yer alan hususlarla birlikte aşağıda yer alan hususlar ilk defa veya yeniden ifade edilmiştir. Bu hususlarda özetle:

İtiraz Konusu: ... Belediyesi 2018 yılı hesabına ilişkin, Sayıştay 7. Daire’sinin 14/04/2021 tarih ve 176 sayılı ilamının 1... 30. maddeleri ile verilen tazmin hükümleri nedeniyle, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55. maddesi gereğince anılan hükümlerin kaldırılmasına ilişkin temyiz nedenlerimin sunulması ve kararın kaldırılması talebim ile ilgili; 49023 Dosya ve Sayıştay Başkanlığı Başsavcılığının: 14/09/2021 tarih ve E.52069121-225.04.02 [2261-21051367 Sayılı Savcılık Görüşünün; eksik bilgilendirilmelerinden kaynaklı yanlış bir değerlendirme olduğu kanaati ile aşağıdaki açıklamaları yapmaya gerek gördüğü,

2. AÇIKLAMALAR

1. . . . Belediyesi 2018 yılı hesabına ilişkin olarak şahsı hakkında:” Sayıştay 7. Daire’sinin 14/04/2021 tarih ve 176 sayılı ilamı ile Yargılama heyetinin değerlendirme yaptığı 01. 01. 2018-30. 03. 2019 tarihlerini kapsayan süreçte şahsının Harcama Yetkilisi olmadığı, . . . Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğü görevinden 30/07/2016 tarihinde emekli olarak ayrıldığı, Bu sürede, Belediyede bir görevde bulunmadığı, Oysa Daire Kararında şahsı hakkında Harcama yetkilisi imiş gibi işlem yapıldığı,
1. . . . Belediye Başkanlığı ile yetkili Sendika arasında 10. 01. 2018 tarihinde imzalanan ve 01. 01. 2018-30. 03. 2019 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşmede imzası bulunmadığı, Bu süreçte ( 30. 07. 2016 - 27. 05. 2020 tarihleri arasında ) emekli bulunduğu,
1. İmzasının bulunduğu 01. 01. 2016 - 31. 12. 2017 dönemini kapsayan ve . . . Belediye Başkalığı ile yetkili Sendika arasında imzalanan Toplu Sözleşmenin hükmünün 30. Madde gereğince 31. 12. 2017 tarihinde bittiği, Sorumlu tutulduğu Ödemelerin, 15/01/2018 tarihinde yapıldığı, 01. 01. 2018 - 30. 03. 2019 tarihlerini kapsayan; . . . Belediye Başkalığı ile Yetkili Sendika . . . arasındaki yeni Toplu Sözleşmenin 10. 01. 2018 tarihinde imzalanması ile bu tarih itibarı ile şahsının imzasını içeren 01. 01. 2016-31. 12. 2017 dönemini kapsayan Sözleşmenin hükmünün sona ermiş olduğu,
1. Sayıştay 7. Dairesi’nin 14. 04. 2021 tarihli ve 176 sayılı İlamında: Ödeme emri evrakının; Yeni sözleşmenin imzalanmasından önce hazırlandığından bahisle, evrakın şahsı tarafından imzalı Toplu sözleşmeye göre hazırlandığı fikrinin belgesi bulunmadığı ve bu fikrin doğru olmadığı, Yine aynı ilamda ödemenin 12. 01. 2018 tarihinde (12’sinde ödeme emri evrakının hazırlandığı) yani Yeni Sözleşme imzalandıktan iki gün sonra yapıldığının belirtildiği, Ancak Sosyal Denge Tazminatlarının (İyileştirme Zammı) ayın 12. sinde değil her Ayın 15. Günü maaşlar ile birlikte ödendiği,

Özetle ödemenin; Yeni Sözleşmenin imzalanmasında beş gün sonra yapıldığı, şahsının imzasının bulunduğu Toplu Sözleşmenin “yürürlük ve süre başlıklı” 30. Maddesinde; Yeni sözleşme İMZALANINCAYA kadar eski sözleşme hükümleri geçerlidir denildiği, Bu maddede: Yeni sözleşme imzalanıncaya kadar, Ödeme evrakı hazırlanıncaya kadar veya Ödeme emri düzenleninceye kadar gibi bir hüküm bulunmadığı, Sözleşmenin şahsının lehime olan hükmünün şahsı aleyhine kullanıldığı,

İfade edilerek Daire Kararının 1-30 uncu maddelerinin Kaldırılması talep edilmektedir.

Başsavcılık İkinci Mütalaası

Sözleşmeyi imzalaması dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Teftiş Kurulu Müdürü) tarafından gönderilen yanıt dilekçesi üzerine verilen Başsavcılık İkinci Mütalaasında:

“Adı geçen dilekçesinde; 01.01.2018-30.03.2019 tarihlerini kapsayan süreçte ben harcama yetkilisi olmadığını, ... Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğü görevinden 30/07/2016 tarihinde emekli olarak ayrıldığını, 10.01.2018 tarihinde imzalanan ve 01.01.2018-30.03.2019 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşmede imzasının bulunmadığını, İmzasının bulunduğu 01.01.2016 - 31.12.2017 dönemini kapsayan ve ... Belediye Başkalığı ile Yetkili Sendika ... arasında imzalanan Toplu Sözleşmenin hükmünün 30. Madde gereğince sözleşmenin 31.12.2017 tarihinde bitiğini, imzasının bulunduğu Toplu Sözleşmenin "yürürlük ve süre başlıklı" 30. Maddesinde Yeni sözleşme imzalanıncaya kadar eski sözleşme hükümleri geçerli olacağının hükme bağlandığı, sözleşme yetkisini veren Belediye Meclisinin de sorumlu olması gerektiği, tazmine ilişkin hükmün hukuka aykırı olduğu belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Dosya içeriğinin incelenmesi neticesinde; Adı geçenin ileri sürdüğü 4688 sayılı Kanunun 32’nci Maddesi ve Geçici 14’üncü maddesine ilişkin ilk ve ikinci dilekçesinde yer alan gerekçeler nedeniyle ödemelerin hukuka uygun olduğuna dair savunması İlgi (a) da yer alan görüşümüzde değerlendirilmiş olup, kamu zararının doğduğu değerlendirilmektedir.

Sorumlunun kendi özel durumuna ilişkin savunmasında ileri sürdüğü husus incelendiğinde ise Daire Kararında ilgilinin 30/07/2016 tarihinde emekli olmasına rağmen, 01.01.2018-30.03.2019 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşmenin 10.01.2018 de yetkili Sendika ile imzalanmasına karşın 15.01.2018 tarihinde yapılan ödemenin 12.01.2021 tarihinde sorumlunun imzalamış olduğu sözleşme esas alınarak tahakkuk kaydının yapıldığı belirtilerek tazmin hükmü verilmiştir.

Açıklanan nedenle ...'in savunmasının kabul edilerek sorumluluğunun kaldırılmasını teminen Daire Kararının Bozulmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.”

Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

176 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, Belediye ile sendika arasında imzalanan sözleşmeyle Veteriner İşleri Müdürlüğü bünyesinde çalışan memur personele yasal üst sınırın üzerinde sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: sözleşmelerde imzası bulunan Belediye Başkanı, sözleşmelerde imzası bulunan Belediye başkan yardımcısı ve diğer personel, ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir.

Esas yönünden inceleme

Mevzuat

Anayasanın “Toplu İş Sözleşmesi ve Sözleşme Hakkı” başlıklı 53’üncü maddesinde; “… Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.” hükümleri yer almaktadır.

Yerel yönetimlerde çalışan kamu personeline hangi usul ve esaslara göre sosyal denge tazminatı ödeneceği 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 32’nci maddesinde, ödenecek tazminatın aylık tutarına ilişkin tavan tutar ise 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesinde belirtilmiştir.

4688 sayılı Kanunun 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanunla değişik 32’nci maddesinde: “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir.” hükmü yer almaktadır.

375 sayılı KHK’nın 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanunla eklenen ek 15’inci maddesinde ise: “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir” hükmü yer almaktadır.

4688 sayılı Kanuna 6289 sayılı Kanun ile eklenen geçici 14’üncü maddede 15.03.2012 tarihinden önce akdedilen sözleşmelerin yeni dönemdeki durumunun ne olacağı, bu sözleşmelerin 31.12.2015 (Toplu sözleşme ile 31.12.2017 tarihine kadar ve daha sonra da 31.12.2019 tarihine kadar uzatılmıştır.) tarihinden önce sona ermesi halinde yeni sözleşmelerin hangi şart ve kurallara bağlı olarak imzalanacağı ve tavan tutarın ne olması gerektiği gibi hususlara yer verilmiştir.

Geçici 14’üncü maddede: “15.03.2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu İş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzer adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32’nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32’nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31.12.2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz” hükmü yer almaktadır. (2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşme gereği “31.12.2015” ifadesi “31.12.2017” olarak uygulanmış; Daha sonra 4.dönem toplu sözleşme ile de “31.12.2019” olarak uygulanmıştır.)

Buna göre 15.03.2012 tarihinden önce bir sözleşme imzalanmışsa, bu sözleşme, süresi bitinceye kadar geçerli olacaktır. Söz konusu sözleşmenin çeşitli sebeplerle 31.12.2019 tarihinden önce sona ermesi durumunda 31.12.2019 tarihine kadar toplu sözleşme dönemleriyle sınırlı olarak ve üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32’nci madde hükümleri çerçevesinde yeni bir sözleşme imzalanabilecek, ancak eski sözleşmede unvanlar itibariyle belirlenen tutarın 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yani 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilecektir. Başka bir deyişle, 31.12.2019 tarihine kadarki dönemde, yenilenen sözleşme ile personele ödenen meblağ, toplu sözleşme ile belirlenen tavan tutardan yüksek ise, yüksek olan bu tutarların artırılması mümkün değildir. Diğer taraftan aynı dönemde, bir önceki sözleşmede öngörülen sosyal denge tazminatı tutarı, yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutardan düşük ise, yeni yapılacak sözleşmede öngörülebilecek en yüksek tutar, toplu sözleşmede belirlenen tavan tutar olan en yüksek devlet memuru aylığı (ek göstergeler dahil) kadar olabilecektir.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4.Dönem Toplu Sözleşmenin dördüncü bölümünün 1’inci maddesinde, belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarının en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’ü olduğu belirtilmektedir.

Dönem Toplu Sözleşmenin dördüncü bölümünün 7’nci maddesinde: “4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesinde yer alan “31. 12. 2015” ibaresi “31. 12. 2019” şeklinde uygulanır. ” denilmektedir.

Sosyal denge tazminatı sözleşmelerinde yer alan düzenlemeler

I. 13.02.2012 imzalanma tarihli sözleşme

... ... Belediyesi ile Sendika arasında 13.02.2012 tarihinde iki yıl süreli sosyal denge tazminatı sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşme, 4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 11.04.2012 itibarıyla yürürlüktedir.

Sözleşmenin “iyileştirme zammı” kenar başlıklı 22’nci maddesinde:

“a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi fiilen görev yapan Başkan Yardımcılarına, Meclis Üyesi Başkan Yardımcılarının aldığı ödenek ile kendi aldığı maaş arasında ki fark kadar net iyileştirme zammı ödenir.

b) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi fiilen Müdür görevi yapan ve mevzuat gereğince, Müdürlük yaptığı kadronun zam ve tazminatlarından yararlanamayan memur personele, sözleşme dönemince tüm Müdürlerin eşit ücretlendirilmesi için zam ve tazminatlar arasındaki fark kadar (diğer Müdürlerin aldığı iyileştirme zammı hariç) ödeme yapılır.

c) Belediyemizde fiilen görev yapan (görevlendirme ile vekalet ettirilen Müdürlere) Yöneticilerin (İç Denetçilere, Müfettişlere ve Sivil Savunma Uzmanına) maaşına ilave olarak her ay;

yıl net: . . . -TL (. . . )
yıl net: %10 (on) oranında artırılır. (. . . TL)

d) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olan memurlara (Başkan Yardımcıları ve Müdürler hariç) maaşına ilave olarak her ay

yıl net: . . . -TL (. . . )
yıl net: %10 (on) oranında artırılır. (. . . TL)

…”

Sözleşmenin “ikramiye” kenar başlıklı 23’üncü maddesinde, net ... TL’nin takvim yılı içinde taksitler halinde maaşla birlikte ödeneceği, ayrıca 1 Mayıs dolayısıyla da Nisan ayının son haftasında net ... TL ödeneceği düzenlenmiştir.

Bunun dışında, sözleşmede evlenme yardımı, doğum yardımı, ölüm yardımı gibi mutat olmayan ve dolayısıyla ödenen ortalama sosyal denge tazminatı tutarının hesaplanmasında dikkate alınmaması gereken tutarlar da bulunmaktadır.

II. 10.01.2018 imzalanma tarihli sözleşme

... ... Belediyesi ile Sendika arasında 10.01.2018 tarihinde 01.01.2018 – 30.03.2019 tarihleri arasında yürürlükte olmak üzere sosyal denge tazminatı sözleşmesi imzalanmıştır.

Bu sözleşmenin “iyileştirme zammı ve diğer mali haklar” başlıklı 24’üncü maddesinde:

“a) Belediyemizde Fiilen Üst Yönetici olarak görev yapan personele 01.01.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, aile yardımı, çocuk yardımı, agi farkı, sosyal denge tazminatı hariç, Ocak 2018 net ücreti baz alınarak net ... TL (yedi...) altında alanlar, ... TL’ye tamamlanacak şekilde arasında oluşan net fark sözleşme boyunca brütleştirilmiş olarak denkleştirme ücreti adı altında her ay sabit ödenir. İkinci yıl zammı uygulanmayacaktır.

Fiilen Başkan Yardımcılığı görevini yürütenlerden, 01.01.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere iyileştirme zammı (sosyal denge tazminatı) ayrıca her ay net ... TL (...) olarak maaşlarına ilaveten ödenecektir. İkinci yıl zammı uygulanmayacaktır.

b) Belediyemizde; 657 sayılı DMK’ya tabi unvanları itibari ile asaleten, vekaleten veya tedviren fiilen görev yapan (üç aydan fazla görevinden ayrılanın yerine bakan) müdürlere, Sivil Savunma Uzmanlığı Biriminin Harcama Yetkilisine, Başkan adına denetim yetkisine sahip olan Belediyemiz müfettiş ve İç denetçilere 01.01.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aile yardımı, çocuk yardımı, agi farkı, makam/görev tazminatı, sosyal denge tazminatı hariç, Ocak 2018 net ücreti baz alınarak net ... TL (...) altında olanlar, ... TL’ye (...) tamamlanacak şekilde arasında oluşan net fark sözleşme boyunca brütleştirilmiş olarak denkleştirme ücreti adı altında her ay sabit ödenir. İkinci yıl zammı uygulanmayacaktır.

Fiilen görevini yürütenlerden, 01.01.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere iyileştirme zammı (sosyal denge tazminatı) ayrıca her ay net ... TL (...) olarak maaşlarına ilaveten ödenecektir. İkinci yıl zammı uygulanmayacaktır.

c) Belediyemizde fiilen görev yapan 657 sayılı DMK’ya tabi memurlara (fiilen görev yapan üst yönetici ve müdürler hariç) 01.01.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere iyileştirme zammı (sosyal denge tazminatı) ... TL (...) net olarak ödenecektir. İkinci yıl iyileştirme zammı (sosyal denge tazminatı) net ... TL (...) olarak ödenecektir.

d) Belediyemizde fiilen görev yapan sözleşmeli personele (fiilen görev yapan üst yönetici ve müdürler hariç) 01.01.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere iyileştirme zammı (sosyal denge tazminatı) ... TL (...) net olarak ödenecektir. İkinci yıl iyileştirme zammı (sosyal denge tazminatı) net ... TL (...) olarak ödenecektir.

…”

Hükümleri yer almaktadır.

III. 11.07.2018 imzalanma tarihli ek protokol

11.07.2018 imzalanma tarihli ek protokolün “iyileştirme zammı ve diğer mali haklar” kenar başlıklı 10’uncu maddesinde:

“a) Halen yürürlükte olan Sözleşmenin 24. Maddesinin c fıkrasında yer alan “... TL (...)” ibaresinden sonra gelmek üzere; “, 15.07.2018 tarihinden sonra ... TL (...)” cümlesi eklenmiş, aynı fıkrada yer alan; “ikinci yıl” ibaresi “01.01.2019 tarihinden itibaren” ve “... TL (...)” ibaresi “... TL (...)” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

b) Halen yürürlükte olan Sözleşmenin 24. Maddesinin d fıkrasında yer alan “... TL (...)” ibaresinden sonra gelmek üzere; “, 15.07.2018 tarihinden sonra ... TL (...)” cümlesi eklenmiş, aynı fıkrada yer alan; “ikinci yıl” ibaresi “01.01.2019 tarihinden itibaren” ve “... TL (...)” ibaresi “... TL (...)” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

c) Halen yürürlükte olan Sözleşmenin 24. Maddesinin e fıkrası; “Çalışanın veya eşinin doğum yapması halinde her doğan çocuk için ... TL verilecektir.” Şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

…”

Hükümleri yer almaktadır.

Daire Kararının esas alınan tavan tutar yönünden incelenmesi

2018 yılının ilk altı aylık döneminde en yüksek devlet memuru aylığı, 9... gösterge sayısının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan tutar olan 1.031,23 TL (brüt)’dir. İkinci altı aylık dönemde en yüksek devlet memuru aylığı ise, aynı şekilde hesaplanarak bulunan tutar olan 1.120,43 TL (brüt)’dir.

Daire Kararında, geçici 14’üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanmakta olan sözleşmeye göre ödenen tavan tutar, memurlar için net 1.220,83 TL; müdürler için net ... TL olarak esas alınmıştır. Tavan tutarların hesaplanması ile ilgili açıklama Daire Kararında yer almaktadır.

Daire Kararında 2012 yılında yürürlükte bulunan sözleşmeye göre personele ödenen ortalama tutarların hesaplanmasında ödenmesi öngörülebilir veya düzenli olmayan “evlenme-doğum-ölüm yardımı-emeklilik ikramiyesi” tutarları dikkate alınmamış; düzenli olarak ödenmesi öngörülen –yani ödenmesi talihe bağlı olmayan- kalemler dikkate alınmıştır. Sözleşmeye göre ödenen ortalama tutarın hesaplanmasında mutat ödenen kalemlerin dikkate alınması mevzuata uygundur.

Buna göre, 2012 yılında yürürlükte bulunan sözleşmeye göre personele ödenen ortalama tutar, 2018 yılında geçerli olan en yüksek devlet memuru aylığından yüksektir. Dolayısıyla, 2012 yılında yürürlükte olan sözleşmeye göre ödenen ortalama tutarın, 2018 yılında yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinde tavan tutar olarak esas alınması gerekmektedir.

Daire Kararında 2012 yılında yürürlükte olan sözleşmeye göre mutat olarak ödenen kalemler dikkate alınarak hesaplanan net ortalama tutar, tavan tutar olarak esas alınmış olup, 2018 yılında personele ödenen net tutarların net tavan tutarı aşan kısmı kamu zararı olarak tespit edilmiştir.

Daire Kararında esas alınan tavan tutar ve yapılan kamu zararı hesabının mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

5018 sayılı Kanun kapsamında inceleme

Daire Kararına konu sosyal denge tazminatı ödemelerinde, mevzuatta belirlenen tavan tutarın üzerinde ödeme yapılması sonucunda, 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının g bendinde belirtilen “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında kamu zararı oluşmuştur.

Tavan tutar uygulamasının Anayasaya uygun olması

Sorumlular tarafından sosyal denge tazminatı ödenmesinde tavan tutar düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı olduğu iddia edilmektedir. Ancak bu iddia yerinde değildir.

Anayasa normlar hiyerarşisinde kanunlar ve uluslararası sözleşmelerin üzerinde yer almaktadır. Devletin sosyal ve ekonomik alandaki görevlerinin sınırı Anayasa madde 65 ile belirlenmiştir. Anayasanın “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65’inci maddesinde: “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir” hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler kapsamında yer alan toplu sözleşme hakkı (AY m.53) kapsamında Devletin iktisadi ve sosyal görevlerinin sınırı kaynağını Anayasa m.65’ten almaktadır.

Bu kapsamda 4688 sayılı Kanunla sosyal denge ödemelerine getirilen tavan tutar düzenlemesinin dayanağı Anayasa m.65’tir; Kanunla getirilen bu düzenleme kaynağını Anayasadan almaktadır.

Sorumluluk yönünden inceleme

Hesap yargısında sorumluluğun yasal çerçevesi şu şekildedir:

5018 sayılı Kanunun 8’inci madde hükmü ile her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, yetkili kılınmış mercilere hesap verme zorunluluğu belirtilmekte,

Hesap yargısı çerçevesinde sorumluluğun belirlenmesinde ise, 6085 sayılı Kanunun ‘Sorumlular ve sorumluluk halleri’ başlıklı 7’nci madde hükmünde, 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk hallerinin esas alınacağı hükme bağlanmaktadır. 5018 sayılı Kanunda belirli kamu görevlilerine görev ve yetkiler tanımlanmakta ve ilgili görev ve yetkiler belirli sorumluluklarla ilişkilendirilmektedir. Hesap yargısı konusu olan ‘Kamu zararı’ hususu da Kanunun ‘Kamu Zararı’ başlıklı 71’inci maddesinde, sebep olunan kamu zararından sorumluluk, maddi ve manevi unsuruyla beraber, uygun illiyet bağı aranarak tanımlanmaktadır. Bu düzenleme gereği kamu görevlisi ancak fiili söz konusu manevi unsurları ‘kasıt, kusur, ihmal’ taşıyor ve fiili ile netice arasında illiyet bağı kurulabiliyorsa hesap yargısı bağlamında sorumlu tutulabilecektir.

Dolayısıyla, 6085 sayılı Kanun ile sorumluluk halinin belirlenmesi için yönlendirilen 5018 sayılı Kanunda, yetkiden bahsedilirken hemen yanında sorumluluktan da bahsedilerek, yetki ve sorumluluk dengesi kurulmaktadır.

Belediye Başkanının sorumluluğu bulunması

Daire Kararında, 10.01.2018 imzalanma tarihli sözleşme ve 11.07.2018 imzalanma tarihli ek protokolde imzası bulunan Belediye Başkanı ...’ün kamu zararının tamamından sorumluluğu bulunduğuna hükmedilmiştir. Bu konuda Daire Kararının mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Sosyal Denge Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde yapılan ödemede hukuka aykırı bir husus varsa bundan ancak akdedilecek sözleşmenin içeriği hakkında tasarrufta bulunmaya görev ve yetkisi bulunan ve ayrıca Belediye adına sözleşmeyi imzalamaya yetkili olan kamu görevlilerinin sorumluluğuna hükmedilmesi gerekir.

Yerel yönetimlerde çalışan kamu personeline hangi usul ve esaslara göre sosyal denge tazminatı ödeneceği 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde, ödenecek tazminatın aylık tutarına ilişkin tavan tutar ise 4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesinde belirtilmektedir.

4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesi hükmü yanında, 5393 sayılı Kanunun Belediye başkanının görev ve yetkileri kenar başlıklı 38’inci maddesinin g bendinde, “Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak...” hükmü ile belediye idaresinin tarafı olduğu sözleşmelerde belediyeyi temsil yetkisi belediye başkanına verilmiştir.

Somut uygulamada, 2018 yılı içinde ödenen sosyal denge tazminatında, yürürlükte olan sözleşme hükümlerine uygun yapılan ödemeler sonucunda mevzuatta belirlenen tavan tutarın aşılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Diğer bir ifadeyle, Belediyede 2018 yılı içerisinde yapılan sosyal denge tazminatı ödemeleri yürürlükte bulunan sözleşmeye uygundur; Ancak sözleşmenin ödenecek sosyal denge tazminatının toplam tutarına ilişkin hükümleri, mevzuatta belirlenen tavan tutarın aşılması nedeniyle mevzuata aykırıdır.

İlliyet bağı ile ilgili olarak belirtilmelidir ki, yıl boyunca yapılan sosyal denge tazminatı ödemeleri, yürürlükteki sözleşmenin öngörülebilir doğrudan sonucudur. Fiil ve netice arasında 5018 sayılı Kanunun 71’inci madde hükmü ile 6085 sayılı Kanunun 7’nci maddesinin 3’üncü bendinde kamu zararı neticesinde sorumluluk tesisi için aranan uygun illiyet bağı mevcuttur.

Buna göre, somut uygulamada, Belediye Başkanı tarafından mevzuata aykırı hüküm içeren sözleşme akdedilmesi üzerine bu sözleşme hükümlerine istinaden yapılan ödeme neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, ilgili sözleşme ve eki protokol hükümlerine istinaden yapılan ödemeler suretiyle sebep olunan kamu zararının tamamından sözleşmeyi Belediye adına görevli ve yetkili olarak imzalayan Belediye Başkanı ...’ün sorumluluğu bulunmaktadır.

Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmeyi imzalayan diğer kişilerin sorumluluğu bulunması

Daire Kararında sözleşmeyi ve eki protokolü imzalayanlardan Belediye Başkanı ... sözleşmeyi imzalayan sıfatıyla sorumlu tutulmuştur. Bununla birlikte, Daire Kararında, sözleşme ve eki protokolde imzası bulunan diğer kişiler de sorumlu tutulmuştur.

10.01.2018 imzalanma tarihli sözleşmede imzası bulunan personel şunlardır: ... (Belediye Başkanı), ... (Başkan Yardımcısı), ... (Mali Hizmetler Müdürü), ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü), ... (Emlak İstimlak Müdürü), ... (İnsan Kaynakları Şefi).

11.07.2018 imzalanma tarihli ek protokolde imzası bulunan personel şunlardır: ... (Belediye Başkanı), ... (Başkan Yardımcısı), ... (Mali Hizmetler Müdürü), ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü), ... (Emlak İstimlak Müdürü), ... (İnsan Kaynakları Şef Vekili, Bilgisayar İşletmeni).

2018 yılı içinde yürürlükte olan sözleşme ve eki protokolde Belediye Başkanının yanında imzası bulunanlar toplam altı kişidir. Bununla birlikte, 2018 yılı Ocak ayında yapılan ödemeler dolayısıyla oluşan kamu zararıyla ilgili olarak 2016-2017 yıllarında geçerli olan sözleşmede Belediye Başkanı ile birlikte imzası bulunan kişilerden ... (Belediye Başkan Yardımcısı), ... (Teftiş Kurulu Müdürü) ve ... (Bilgisayar İşletmeni)’in sorumluluğu da konu itibarıyla burada belirtilen altı kişiyle aynı durumdadır.

Sözleşmeye uygun olarak ödenen sosyal denge tazminatları neticesinde kamu zararının oluşması, sözleşme hükümlerinin kanuna aykırı olmasının öngörülebilir doğrudan sonucudur.

Buna göre, sosyal denge tazminatı sözleşmelerinde Belediye Başkanı ile birlikte imzası bulunan Belediye başkan yardımcısı ve diğer personelin sendika ile görüşmeler yapmak ve anlaşmanın içeriğini oluşturmak konusunda Belediye adına görev yaptığı anlaşıldığından, bu sözleşmelerin uygulanması neticesinde oluşan kamu zararından adları belirtilen kişilerin sorumlulukları bulunmaktadır.

... ve ...’un sorumluluk itirazı

... (Teftiş Kurulu Müdürü) ve ... (Belediye Başkan Yardımcısı) Daire Kararının 1-30’uncu maddelerinde Ocak ayında yapılan ödemeler sonucu oluşan kamu zararı ile ilgili olarak, sözleşmede imzaları bulunduğu gerekçesiyle sorumlu tutulmuştur. Bu kişilerden ... 30.07.2016 tarihinde emekli olmuştur. Adı geçen kişilerin imzalarının bulunduğu sözleşme, 01.01.2016-31.12.2017 tarihleri arasında yürürlükte olan sözleşmedir.

01.01.2016-31.12.2017 tarihleri arasında yürürlükte olan sözleşmenin 30’uncu maddesinde, yeni sözleşme imzalanıncaya kadar bu sözleşme hükümlerinin geçerli olduğu belirtilmektedir.

Belediyede 2018 yılında yürürlüğe giren sözleşme 10.01.2018 imzalanma tarihlidir. Bu sözleşmenin 28’inci maddesinin c bendinde, sözleşmenin 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe girdiği ifade edilmektedir.

İlişikli ödeme emri belgeleri incelendiğinde, 2018 yılının Ocak ayında yapılan ödemeye ilişkin ödeme emri belgesi eklerinin 12.01.2018 tarihli olduğu görülmektedir. Bu belgenin ekinde yer alan icmallerde, ödenen sosyal denge tazminatı tutarlarının 2017 yılında ödenen tutarlar olduğu, Şubat ayında yapılan ödemeyi içeren ÖEB eki belgelerde sosyal denge tazminatı tutarının 10.01.2018 imzalanma tarihli sözleşmeye göre ödenmesi gereken tutarı ve buna göre Ocak ayında eksik ödenmiş olan tutarı içerdiği görülmektedir. Mart ayında ve devamında ise, 10.01.2018 imzalanma tarihli sözleşmede öngörülen tutarların ödendiği görülmektedir.

Buna göre, Belediye tarafından 2018 yılı Ocak ayında sosyal denge tazminatı, 2016-2017 yıllarında yürürlükte olan sözleşmeye göre ödenmiştir. Daire Kararında Ocak ayında yapılan ödemeden doğan kamu zararı 2016-2017 yıllarında geçerli olan sözleşmeyi imzalayan görevlilerin üzerinde bırakılmıştır.

Daire Kararında, Ocak ayında yapılan ödemeler sonucu oluşan kamu zararı ile ilgili olarak 2017 yılında yürürlükte olan sözleşmede imzası bulunan kişilerin sorumlu tutulmuş olmasının mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

...’ın sorumluluk itirazı

10.01.2018 imzalanma tarihli sözleşme ve 11.07.2018 imzalanma tarihli eki protokolde imzası bulunduğu gerekçesiyle diğer sorumlu sıfatıyla sorumlu tutulan ... tarafından, sözleşme ve eki protokolde imzası bulunmadığı itirazında bulunulmuştur. Ancak bu iddia yerinde değildir.

Sözleşme ve eki protokolde, ...’ın imzası bulunmaktadır. Adı geçen kişinin 2018 yılında yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerine esas sözleşme ve eki protokolde imzası bulunduğundan, aksi yöndeki iddiası reddedilmiştir.

Belediye Meclis üyelerinin sorumluluğu bulunmaması

Sorumlular tarafından, sözleşmelerin imzalanması yönünde karar alan belediye meclis üyelerinin de sorumluluğuna hükmedilmesi gerektiği iddia edilmiştir. Ancak bu iddia yerinde değildir.

4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinin ilk fıkrasında: “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince,… karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, … toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir.“ denilmektedir.

Belediye Meclis üyeleri tarafından sosyal denge tazminatı ödenmesi yönünde karar alınması, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesine uygundur. Esasen, Belediye ile sendika arasında sosyal denge tazminatı sözleşmesi imzalanması da mevzuata uygundur.

Daire Kararına konu uygulamadaki mevzuata aykırılık, sözleşmenin içeriğinin mevzuatta belirlenen çerçeveyi aşmış olmasıdır. Sözleşme; tavan tutarın aşılması, meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcılarına sosyal denge tazminatı ödenmesi ve emeklilik ikramiyesi adı altında ayrıca sosyal denge tazminatı ödenmesi yönleriyle mevzuatta belirlenen çerçeveyi aşmıştır.

2018 yılında sosyal denge tazminatı ödenmesi konusunda alınan kararı içeren 04.12.2017 tarihli 2017/181 karar no.lu meclis kararında, sosyal denge tazminatı sözleşmesinin içeriğinin mevzuata aykırı olarak belirlenmesi yönünde herhangi bir ifade bulunmamaktadır.

Dolayısıyla, Daire Kararında, personele sosyal denge tazminatı ödenmesi kararını alan meclis üyelerinin sorumlu tutulmamış olması mevzuata uygundur.

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunması

Daire Kararında, kamu zararı oluşmasını sonuç veren ödeme emri belgelerinde imzaları bulunan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, imzaladıkları belgeler kapsamında oluşan kamu zararıyla sınırlı olarak sorumlu tutulmuş oldukları görülmektedir. Daire Kararında harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin kamu zararından sorumluluğuna hükmedilmesinin mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanunun 32 ve 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.

Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 10’uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esasların 12’nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığının ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerekmektedir.

Buna göre, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı ise, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar. Dolayısıyla, Belediye ile Sendika arasında imzalanan ve hukuka aykırı nitelik taşıyan sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi mahiyetindeki ödemelerde görevli olan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, bu ödemeler sonucu oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.

BU İTİBARLA, Belediyede 2018 yılı içerisinde ödenen sosyal denge tazminatından aylık ödenen tutarın aylık tavan tutarı aşan kısmının kamu zararı teşkil ettiği yönünde hüküm içeren 396 Karar-176 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin esas ve sorumluluk yönlerinden mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından, Daire Kararının TASDİKİNE (Üye ...’ın ilave gerekçesiyle birlikte; Temyiz Kurulu ve ....Daire Başkanı ..., ....Daire Başkanı ..., ....Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ...’un aşağıda yer alan karşı oy gerekçelerine karşı), oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 22.06.2022 tarih ve 52132 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(İlave gerekçe

Üye ...’ın ilave gerekçesi

Daire Kararı sorumluluk yönünden sabit görülmektedir.

Esas yönünden ise, Daire Kararında kamu zararının hesaplanmasında 4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanmakta olan sözleşmede, bu sözleşmenin yürürlükte olduğu 2013 yılının son ayında ödenmesi öngörülen ortalama tutar, tavan tutar olarak esas alınmıştır. Tavan tutarın bu haliyle hatalı olduğu, 4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 11.04.2012 tarihinde sözleşmeye göre fiilen ödenmekte olan ortalama tutarın tavan tutar olarak esas alınması gerektiği değerlendirilmektedir.

Ancak sözleşmeye göre 11.04.2012 tarihinde ödenmekte olan ortalama tutarın tavan tutar olarak esas alınması halinde kamu zararının tutarı artacağından, temyiz kanun yoluna başvuran sorumlular aleyhine kamu zararı tutarının artırılmaması ilkesi gereği olarak, kamu zararı tutarının Daire Kararında mevcut haliyle kabul edilmesi gerekmektedir.

Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu ve ....Daire Başkanı ...’ın karşı oy gerekçesi

Esas yönünden, Daire Kararında yer aldığı üzere, Belediye memur personeline ilgili kanuni düzenlemelerde öngörülen parasal sınırların üzerinde sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu miktarı hükümde belirtilen kamu zararının oluştuğu sabit görülmektedir.

Sorumluluk yönünden, Daire Kararında ve yukarıda çoğunluk görüşünde yer alan gerekçelerle, Belediye Başkanının, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunduğu sabit görülmektedir. Ancak, Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmelerde imzası bulunan personel bakımından ise, bu personelin de kamu zararından sorumluluğu bulunduğu değerlendirilmekle birlikte, belirtilen kişiler arasında yer alan ... ve ...’un kamu zararından sözleşmeyi imzalayan sıfatıyla sorumlulukları bulunmadığı değerlendirilmektedir.

10.01.2018 imzalanma tarihli sözleşmede Belediye Başkanı ile birlikte imzası bulunanlardan biri ... (İnsan Kaynakları Şefi)’dır. 11.07.2018 imzalanma tarihli ek protokolde Belediye Başkanı ile birlikte imzası bulunanlardan biri ... (İnsan Kaynakları Şef Vekili, Bilgisayar İşletmeni)’tur.

Adları belirtilen iki kişi tarafından, temyiz dilekçelerinde değil ancak Daire yargılamasına esas savunmalarında, sözleşme görüşmelerinde yer almadıkları, sözleşmenin maddelerinin içeriğini belirlemekle ilgili fiillerinin olmadığı, kendilerinin yalnızca görüşme tutanaklarını hazırlamak ve üzerinde anlaşılan maddeleri sözleşmeye aktarmakla görevlendirilmiş olduklarını, daha açık bir ifadeyle, sözleşmedeki mali hakların belirlenmesi ile ilgili görevli ve yetkili olmadıkları ifade edilerek, sorumluluk itirazında bulunulmaktadır. Bu itirazın esaslı bir itiraz olduğu ve Daire Kararlarında bu itirazın reddedilmesinin somut olay, sorumluluk ve uygun illiyet bağı teorileri ile bağdaşmadığı değerlendirilmektedir.

Adları geçen iki kişini bu itirazının yerinde olduğu değerlendirilmektedir.

Daire Kararında bu itiraz, aşağıdaki şekilde gerekçelendirilerek reddedilmiştir:

…

Sözleşmede imzası bulunan diğer kişilerin makamları: Belediye Başkanı, Başkan Yardımcısı, Mali Hizmetler Müdürü, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü, Emlak İstimlak Müdürü (Ayna zamanda avukat) iken; bunların yanında ... ve ...’un makamları: İnsan Kaynakları Şefi ve İnsan Kaynakları Şef Vekili (Bilgisayar İşletmeni)dir.

Adları geçen iki kişi tarafından iddia edildiği üzere, sözleşmenin içeriğini belirlemek veya düzenlemek konusunda herhangi bir görevleri olmadığı, bu kişilerin yalnızca sözleşme tutanaklarını düzenlemek ve üzerinde anlaşmaya varılan maddeleri sözleşme metnine aktarmak ile görevli olduğu konusunda yazılı bir belge bulunmamakla birlikte, sözleşmede imzası bulunan diğer kişilerin makamları ve adları geçen iki kişinin makamları birlikte değerlendirildiğinde, adları geçen iki kişinin iddialarının doğru olduğu değerlendirilmektedir.

Ayrıca İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü zaten sözleşme görüşmelerine katılmakta iken İnsan Kaynakları Şefi veya Vekilinin de bu görüşmelere katılmış olması, bu iki kişinin insan kaynakları birimi adına toplantılara katılmadığını göstermektedir; Bu durum da, adları geçen iki kişinin iddia ettikleri üzere toplantı tutanaklarını düzenlemek ve üzerinde anlaşmaya varılan maddeleri sözleşmeye aktarmak üzere toplantılara katıldıklarını işaret etmektedir.

Buna göre, adları belirtilen iki kişinin sözleşmenin içeriğine herhangi bir etkisi olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, adı geçen iki kişi tarafından, içeriği üzerinde herhangi bir etkilerinin olmadığı bir sözleşmenin, üzerinde başkalarının anlaşmaya vardığı maddelerinin, bu sözleşmenin metnine eklenmesi fiili ile, bu sözleşme dolayısıyla oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır.

Bu İtibarla, sözleşmeyi imzaladıkları için sorumlu tutulan ... ve ...’un kamu zararından sorumluluğu bulunmadığı gerekçesiyle Daire Kararının Bozularak, yeniden hüküm tesis edilmesini teminen dosyanın Dairesine Gönderilmesine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

....Daire Başkanı ...’ın karşı oy gerekçesi

Sorumluluk yönünden, Daire Kararında ve yukarıda çoğunluk görüşünde yer alan gerekçelerle, Belediye Başkanı, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunduğu sabit görülmektedir. Bununla birlikte sorumluluk yönünden, Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmelerde imzası bulunan kişilerin kamu zararından, sözleşmeyi imzalamaları dolayısıyla, sorumluluğu bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Şöyle ki; 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesine göre belediyelerde toplu sözleşme yapma yetkisi münhasıran belediye başkanına aittir. İdare Hukukunda yetki, idari işlemin, idari sözleşmenin sadece kanunla belirlenmiş ve sınırlanmış makamlar tarafından yapılabilmesi yeteneğini ifade etmektedir. İdare hukukunda yetkisizlik esas, yetkili olmak ise istisnadır. Sosyal denge sözleşmesini imzalayan kişilerin sorumluluğu, İdare Hukukuna hakim bu temel ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, toplu sözleşme bakımından belediye başkanının imzası dışındaki görevlilerin imzalarının hiçbir öneminin ve etkisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Şöyle ki, sosyal denge sözleşmesinde idare adına sadece Belediye Başkanının imzasının bulunması nasıl ki sosyal denge sözleşmesini "yetki unsuru" yönünden sakatlamayacak ise, belediye başkanının imzasının yanı sıra, yasal bir gereklilik bulunmamasına karşın bir kısım başka kamu görevlilerinin imzalarının bulunması, işleme başka bir kimlik vermeyecektir. Esas olan Belediye Başkanının imzasının bulunmasıdır. Bu sebeple, belediye adına sosyal denge sözleşmesini Belediye Başkanı ile birlikte yetkisiz bir şekilde imzalayanların sorumluluğu bulunmamaktadır.

Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmelerde imzası bulunan kişilerin kamu zararından, sözleşmeyi imzalamaları dolayısıyla, sorumluluğu bulunmadığının ilave gerekçesi aşağıda “....Daire Başkanı ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi” alt başlığı altında yer almaktadır.

Sorumluluk yönünden ayrıca belirtilmelidir ki, Kurul tarafından, Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmelerde imzası bulunan kişilerin kamu zararından, sözleşmeyi imzalamaları dolayısıyla, sorumluluğu bulunduğuna karar verilmesi halinde, belirtilen kişiler içerisinde yer alan ... ve ...’un sorumluluklarının ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

“Temyiz Kurulu ve ....Daire Başkanı ...’ın karşı oy gerekçesi” alt başlığı altında açıklanan gerekçeyle, adları belirtilen iki kişinin sözleşmenin içeriğine herhangi bir etkisi olmadığı, belirtilen iki kişinin kamu zararından, sözleşmeyi imzalayan sıfatıyla sorumluluklarının bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Bu İtibarla, esas yönünden Daire Kararında yer alan kamu zararı sabit görülmekle birlikte, sorumluluk yönünden Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmelerde imzası bulunan kişilerin kamu zararından sorumluluğu bulunmadığı gerekçesiyle 396 Karar-176 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin Bozularak, yeniden hüküm kurulmak üzere dosyanın Dairesine Gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Üye ...’nin karşı oy gerekçesi

Sorumluluk yönünden, Daire Kararında ve yukarıda çoğunluk görüşünde yer alan gerekçelerle, Belediye Başkanının, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunduğu sabit görülmektedir. Bununla birlikte sorumluluk yönünden, Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmelerde imzası bulunan kişilerin kamu zararından, sözleşmeyi imzalamaları dolayısıyla, sorumluluğu bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmelerde imzası bulunan kişilerin kamu zararından, sözleşmeyi imzalamaları dolayısıyla, sorumluluğu bulunmadığının gerekçesi aşağıda “....Daire Başkanı ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi” alt başlığı altında yer almaktadır.

....Daire Başkanı ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi

Bununla birlikte, sorumluluk yönünden, harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve sözleşmelerde imzası bulunan kişilerin sorumluluğu bulunmadığı, sorumluluğun yetki ve görevi kapsamında Belediye adına sözleşmeyi imzalayan Belediye Başkanında olduğu değerlendirilmektedir.

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sosyal denge tazminatı sözleşmesinin müzakeresi sürecinde ve imzalanması aşamalarında hiçbir yetki, görev ve sorumluluğu bulunmamaktadır. Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi, Belediye adına Belediye Başkanı tarafından görev ve yetkisi kapsamında akdedilmiş olan ve ödemenin yapıldığı tarihlerde yürürlükte bulunan sosyal denge tazminatı sözleşmesine uygun olarak harcamanın yapılması sürecinde görev yapmıştır. Bu durumda, mevzuata aykırı hüküm içerir şekilde yürürlükte bulunan sözleşmeye uygun olan harcama talimatının verilmesi ve giderin gerçekleştirilmesinin ardından oluşan kamu zararında, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu bulunmadığı değerlendirilmektedir.

İlama konu uygulamada Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmeleri imzalayan kişilerin oluşan kamu zararından sorumlulukları bulunup bulunmadığının incelenmesinde, öncelikle bu sözleşmeyi imzalamanın onların görev ve yetkisi dahilinde olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.

4688 sayılı Kanun, sözleşmenin imzalanması aşamasında bu kişilerin bulunduğu makamlara (Somut olayda bu makamlar: başkan yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, mali hizmetler müdürü, insan kaynakları ve eğitim müdürü, emlak istimlak müdürü, insan kaynakları şefidir.) yetki tanımamıştır. 4688 sayılı Kanun kapsamında yetki tanınmamış olması dolayısıyla, bu Kanuna göre sözleşmeyi imzalamak somut olayda söz konusu olan dokuz personelin yetki ve görevleri kapsamında değildir. Dolayısıyla söz konusu dokuz personelin bu konuda sorumlulukları bulunmadığı değerlendirilmektedir.

5393 sayılı Kanunda belediyenin organları belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanı olarak belirlenmiş ve bu Kanunda bu organlara belirli yetkiler tanınmıştır. İlama konu uygulamada Sözleşmeyi imzalayan kişilerin bulunduğu makamlar belediyenin organları arasında değildir. Bu makamların, belediyenin organları tarafından bir konuda açıkça görevlendirilmedikçe, Belediye adına irade açıklamasında bulunma yetkileri yoktur.

4688 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeyi yapma yetkisi bakımından, somut uygulamada Belediye Başkanı ... tarafından sözleşmede imzası bulunan kişilerin bulunduğu makamlara yapılmış bir yetki devri bulunmamaktadır. Zaten Belediye Başkanı bu konudaki yetkisini devretmiş olsaydı, sözleşmede Belediye Başkanının imzası bulunmazdı. Ayrıca önemle belirtilmelidir ki, sosyal denge tazminatı sözleşmesinin akdedilmesi belediye başkanının devredemeyeceği bir yetkisidir. Zira 4688 sayılı Kanunda bu yetkinin devredilebileceği düzenlenmemiştir. İdarenin yasallığı ilkesi gereği yetki devri yapılabilmesi için bu konuda kanunda açık hüküm bulunması gerekmektedir. 4688 sayılı Kanunda ise sosyal denge tazminatının devredilebileceği konusunda hüküm bulunmamaktadır.

Dolayısıyla, İlama konu uygulama Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmeyi imzalayan diğer kişiler bakımından değerlendirildiğinde, sözleşmeyi imzalamanın bu kişilerin görev, yetki ve sorumlulukları kapsamında olmadığı değerlendirilmektedir.

Keza, sözleşmeler, Belediye adına, görev ve yetkinin asıl sahibi olan Belediye Başkanı tarafından imzalanmakla akdedilmiş olduğundan, adları belirtilen kişilerin ayrıca bu sözleşmeleri imzalamış olmalarının sözleşmenin akdedilmiş olmasına etkisi bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Belediye Başkanı ile birlikte sözleşmelerde imzası bulunan kişilerin sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu İtibarla, esas yönünden Daire Kararında yer alan kamu zararı sabit görülmekle birlikte, sorumluluk yönünden sorumluluğun münferiden Belediye Başkanında olduğu gerekçesiyle 396 Karar-176 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin Bozularak, yeniden hüküm kurulmak üzere dosyanın Dairesine Gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Üye ...’un karşı oy gerekçesi

Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin “Sosyal Denge Tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinde; “(1) Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilmektedir.

Bu bağlamda, 4688 sayılı Kanunun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32’nci ve Geçici 14’üncü maddesi ile 375 sayılı KHK’nın Ek 15’inci maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde belediye personeline sosyal denge tazminatı ödenebilmektedir. Ancak, uygulamada belediye personeline ödenen sosyal denge tazminatının tavan tutarının belirlenmesine esas teşkil eden “aylık” kavramının dar anlamda yorumlanmasından kaynaklanan bir tereddüt meydana gelmektedir. Zira toplu sözleşmede bahsedilen aylık kavramı sadece gösterge ve ek gösterge aylıklarının toplamını ifade etmemektedir. Bu tanıma taban aylık ve kıdem aylık tutarının da dahil edilmek suretiyle sosyal denge tazminatı ödemesine ilişkin tavan tutarın tespit edilmesi gerekir. Çünkü aylık kavramı ve kapsamı 657 sayılı Kanunun 50 yılı aşkın uygulama sürecinde değişiklikler geçirmiştir. Aşınan aylık unsurunun yerine yeni ve ek unsurlar ilave edilmiştir. Günümüzde ise kamu görevlilerine genel olarak temel maaş, zam ve tazminatlar ile sosyal yardımlar adıyla üç başlık altında aylık ödemesi yapılmaktadır. Analitik bütçe sınıflandırmasında da temel maaş unsurları; “Bir kadroya dayalı olarak istihdam edilenlere ilgili mevzuatına göre yapılan aylık, ek gösterge, kıdem aylığı ve taban aylığı ödemeleri, …” olarak tanımlanmıştır.

Buradan hareketle “en yüksek devlet memuru aylığı” kavramını dar anlamda düşünmek ve değerlendirmek, günümüz uygulamasındaki gerçekliğe uygun düşmez. Ayrıca, 4688 sayılı Kanunun Geçici 14’üncü maddesinde geçen; “… Ancak 32’nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu ödemeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32’nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. …” ibaresindeki “ortalama aylık ödeme” kavramının da sosyal denge tazminatı ödemelerinin değerlendirmelerinde dikkate alınması gerekir.

Özetle, “en yüksek devlet memuru aylığı”nın geniş anlamda ve güncel yorumu dikkate alındığında, Belediye tarafından personeline ödenen sosyal denge tazminatı ödemesinin aylık tutarlarının kamu zararı meydana getirecek bir meblağa ulaşmadığı değerlendirildiğinden çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle 396 Karar-176 İlam sayılı Daire Kararının Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.)

176 İlam sayılı Daire Kararının 2’nci maddesiyle, Belediye ile sendika arasında imzalanan sözleşmeyle Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü bünyesinde çalışan memur personele yasal üst sınırın üzerinde sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu oluşan . . . TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: sözleşmelerde imzası bulunan Belediye Başkanı, sözleşmelerde imzası bulunan Belediye başkan yardımcısı ve diğer personel, ödeme emri belgelerinde imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir.

Daire Kararında sorumlulukları bulunduğuna hükmedilen görevlilerden

Sözleşmeleri imzalamaları dolayısıyla “diğer sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan

Belediye Başkanı ... vekili Av.... tarafından Daire Kararının 1-46’ncı maddeleri (toplam 46 madde) hakkında ortak dilekçeyle temyiz başvurusunda bulunulmuştur.