Sayıştay 7. Dairesi 48610 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 7

• Dosya No: 48610

• Tutanak No: 51492

• Tutanak Tarihi: 30.03.2022

• Konu:

KARAR

Konu: Sosyal denge

5. 152 sayılı İlamın 6. Maddesi ile, ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında 17.01.2018 tarihinde imzalanan ve 01.01.2018. 31.12.2019 dönemini kapsayan sosyal denge sözleşmesinin mevzuata aykırı hükümler içerdiği, 2018 yılında Belediye personeline mevzuatın öngördüğü tutarın üzerinde sosyal denge tazminatı ödemesi yapılması neticesinde ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Temyiz dilekçeleri ve başsavcılık mütalaası işbu dosyanın 4. Maddesi ile aynıdır.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan ... adına Avukatı ... ve aynı ilam maddesinde sorumluluğu bulunan ve 48561 sayılı dosya ile duruşma talebinde bulunan ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında 17.01.2018 tarihinde imzalanan ve 01.01.2018-31.12.2019 dönemini kapsayan sosyal denge sözleşmesinin mevzuata aykırı hükümler içerdiği, 2018 yılında Belediye personeline mevzuatın öngördüğü tutarın üzerinde sosyal denge tazminatı ödemesi yapılması neticesinde ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumluluk yönünden inceleme

Esas yönünden inceleme

375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15’inci maddesinde,

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmüne yer verilerek belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, Kanun’da öngörülen sınırlara uyulması koşuluyla, sosyal denge tazminatı ödenebilmesine imkân tanınmıştır.

Bahse konu tazminatın hangi şartlarda ve miktarda, kimlere ödenebileceği ise 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesi;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir...”

Geçici 14’üncü maddesi;

“15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükümleri ile ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Kanunun Geçici 14’üncü maddesinde toplu sözleşmeye yapılan atfa istinaden 25.08.2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme”nin yerel yönetim hizmet koluna ait düzenlemeleri içeren dördüncü bölümünün 1’inci maddesinde;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32'nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının (Ek gösterge dahil) %100'üdür.”

7’nci maddesinde ise;

“4688 Sayılı Kanunun geçici 14'üncü maddesinde yer alan "31.12.2015" ibaresi "31.12.2019" şeklinde uygulanır.” denilmek suretiyle belediyelerin kadro ve pozisyonlarında çalışan personele ödenebilecek sosyal denge tazminatına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; idarelerce 15.03.2012 tarihinden önce imzalanmış olup da 4688 sayılı Kanun’un Geçici 14’üncü maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanmakta olan sosyal denge sözleşmelerinin uygulanmasına sözleşmede öngörülen sürenin sonuna kadar devam edilebilecek ve 31.12.2019 tarihine kadar çeşitli sebeplerle sona ermesi halinde yeniden sözleşme yapılabilecektir. Bu sözleşme kapsamında ödenecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının %100’üdür. Ancak Geçici 14’üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarihteki mevcut sözleşmede unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar en yüksek devlet memuru aylığının %100’ünün üzerinde ise, bu tutar ödenebilecek aylık sosyal denge tazminatının tavan tutarı olarak belirlenebilecektir.

... Belediyesi ile ... arasında 01.03.2011 ile 31.08.2014 dönemi için geçerli olmak üzere 28.02.2011 tarihinde imzalanmış olan sosyal denge sözleşmesinin, “Mali ve Sosyal Haklar” ı düzenleyen altıncı bölümünde yer alan 24, 26, 27, 28, 29 ve 30 uncu maddelerinde; memurlara verilen mali ve sosyal nitelikteki nakdi yardımlar aşağıda gösterildiği şekilde sıralanmıştır;

-İhale Komisyonu ve Encümende görev yapan personele aylık net … TL ücret ödenir.

-Memurlar arasından atanan Başkan Yardımcılarının maaşı, meclis üyeleri arasından atanan Başkan Yardımcılarının aldığı maaşa eşitlenecek şekilde düzenlenir.

• İşveren, çalışanlara evlenmeleri halinde net ... (...) TL. evlenme yardımı yapar.

-İşveren, çalışanların doğan çocukları için net ... (...) TL. doğum yardımı yapar.

-Çalışanın vefatı halinde yasal mirasçılarına net ... (...) TL; vefatın görev esnasında kaza sonucu meydana gelmesi halinde ise yasal mirasçılarına net ... (...) TL

• Eş ve çocuklarının ölümü halinde net ... (...) TL. ölüm yardımı yapar.

-8 Mart Dünya Kadınlar Gününde kadın çalışanlara net ... (...) TL. İkramiye ödenir.

-Sözleşmenin ikinci, üçüncü yılında ve kalan altı aylık süre için tüm iyileştirme ve sosyal haklara her sene için net % 10 oranında zam yapılır.”

... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında 17.01.2018 tarihinde, 01.01.2018-31.12.2019 dönemini kapsayan sosyal denge sözleşmesi imzalanmıştır.

“Engelli Çalışan Hakları” başlıklı 24’ünci maddesinde aynen;

“a) Çalışanın, çalışmayan engelli eşi ve engelli çocuğuna aylık net ... (...)TL ödenir.”

“Ücretli İzinler” başlıklı 25’ncı maddesinde;

a)İşçi sınıfının Uluslararası Birlik ve Dayanışma Günü olan 1 Mayıs’ta tüm çalışanlara yasal olarak izinlidir ve net ... (...)TL ödenir.

b)8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar gününde kadın çalışanlar ücretli izinli sayılır ve net ... (...)TL ödenir.

“Yemek Yardımı” başlıklı 28’inci maddesinde;

a)İşveren çalışana her ay net ... (...)TL yemek yardımı yapar.

“Evlenme Yardımı” başlıklı 29’uncu maddesinde;

a)İşveren çalışanın evlenmesi halinde net ... (...) TL yardım yapar.

“Doğum Yardımı” başlıklı 30’uncu maddesinde;

İşveren çalışanın her bir doğan çocuğu için net ... (...)TL yardım yapar

“Ölüm Yardımı” başlıklı 31’inci maddesinde;

a)İşveren çalışanın vefatı halinde net ... (...)TL yardım yapar. Vefatın görev esnasında (kaza, terör, yangın, doğal afet, fiziksel şiddet) meydana gelmesi halinde net ... (...)TL yardım yapar.

b)İşveren çalışanın birinci derece yakınlarının(anne, baba, eş ve çocuk) vefatı halinde net ... (...)TL yardım yapar.

“İyileştirme Zammı” başlıklı 32’nci maddesinde;

a)Başkan Yardımcıları, İç Denetçiler, Müfettişler ve Fiilen Müdürlük görevi yapanlara net ... (...)TL ödenir.

b)Meclis üyesi başkan yardımcıları arasından atananlar ile memur olarak atanan başkan yardımcıları arasında fark olması durumda; meclis üyesi olarak atanan başkan yardımcısıyla memur başkan yardımcısı arasındaki fark ödenir.

c)…

d)Kurban bayramında net ... (...)TL ödenir.

e)Ramazan bayramında net ... (...)TL ödenir.

f)Ekim ayında yakacak yardımı olarak net ... (...)TL ödenir.

g)Aralık ayında yeni yıl ikramiyesi olarak net ... (...)TL ödenir.

h)Haziran ayında yıllık dinlenme hakkı olarak net ... (...)TL ödenir.

i)Günün 24 haftanın 48 saat program koşuşu mile çalışan zabıtanın, ilgili mevzuat gereği yasa ile belirlenen mesai ücretlerinin %50’si bu sözleşmeyle; ayrıca sözleşmede belirlenen yemek yardımının %20 fazlası zabıta çalışanına ödenir.

j)İhale komisyonuna katılanlar ihale başına ... (...)TL, Kıymet Taktir Komisyonu ile Encümende görev yapanlar oturum başına ... (...)TL ödenir.

k)Fazla çalışma yaptırılmaması esastır. Ancak; kamu hizmetlerinin zorunlu kıldığı hallerde çalışanın rızası ile Belediye Başkanının onayı alındıktan sonra ayda 64 saati geçmemek koşuluyla fazla çalışma yaptırılabilir. Fazla çalışma yaptırılan personele saat başı net ... (...)TL ödenir.

“GEÇİCİ MADDE 3” te;

“... Belediye Başkanlığında son 2 yıl çalışmak şartı ile işveren Toplu İş Sözleşmesinin yürürlüğe girdiği 01.01.2018 tarihinden, 21.07.2018 tarihine kadar emekli olmak isteyen çalışanlara net ... (...) TL ödenir. Ödeme çalışanın emekli olduğu tarihten itibaren bir ay içerisinde yapılır.” denilmektedir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca unvanlar itibariyle personele ödenecek sosyal denge tazminatı tavan tutarının belirlenmesi hususu önem arz etmektedir. Sosyal denge tazminatının tavan tutarının nasıl hesaplanacağı 4688 sayılı Kanun’da açıkça düzenlenmiştir. Buna göre; 15.03.2012 tarihinden önce bir sözleşme imzalanmışsa, bu sözleşme, süresi bitinceye kadar geçerli olacaktır. Söz konusu sözleşmenin çeşitli sebeplerle 31.12.2019 tarihinden önce sona ermesi durumunda 31.12.2019 tarihine kadar yeni bir sözleşme imzalanabilecek, ancak eski sözleşmede unvanlar itibariyle belirlenen tutarın 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yani 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilecektir. Görüldüğü üzere, tavan tutar olarak kabul edilecek sözleşme 11.04.2012 tarihinde geçerli olan sözleşmedir. ... Belediyesince bu süreçte imza altına alınan sosyal denge sözleşmelerine bakıldığında; 11.04.2012 tarihinde geçerliliği olan bir sözleşme imzalandığı görülmüştür. Bu sözleşme 11.04.2012 tarihinde geçerli olduğundan tavan tutar hesabında da bu sözleşme esas alınmıştır.

Yukarıdaki mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar uyarınca; ... Belediyesince 11.04.2012 tarihinde geçerli olan sözleşme ile 2018 denetim yılı içerisinde geçerli olan sözleşme hükümleri karşılaştırıldığında; yeni sosyal denge sözleşmesi ile öngörülen ve sosyal denge tazminatı ödemesi niteliğinde olan nakdi ödemelerin, eski sosyal denge sözleşmesi ile öngörülen nakdi ödemelerin üzerinde olduğu anlaşılmaktadır. 28.02.2011 tarihli sosyal denge sözleşmesi ile verilmeyen nakdi nitelikteki mali ve sosyal hakların bazıları ilave olarak yeni sosyal denge sözleşmesi ile verilmiştir. ... Belediyesi personeline her ay mutat olarak tavan tutarların üzerinde sosyal denge tazminatı ödenmekte iken, ayrıca ikramiye ödenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 30.03.2022 tarih ve 51492 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.