Sayıştay 7. Dairesi 486 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 25.11.2021

• Karar No: 486

• İlam No: 166

• Madde No: 5

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Elektrik faturaları üzerinden ödenen TRT payı:

İdarenin elektrik faturaları üzerinden ödenen TRT payından muaf olmasına rağmen, elektrik faturası ile birlikte söz konusu payın ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu’nun 4’üncü maddesinin (c) bendinde;

“Nihai tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan lisans sahibi tüzel kişiler, iletim, dağıtım ve perakende satış hizmetlerine ilişkin bedeller hariç olmak üzere, elektrik enerjisi satış bedelinin (sanayi sicil belgesine sahip sanayi işletmelerine yapılan elektrik enerjisi satışı hariç) yüzde ikisi tutarındaki payı (Katma Değer Vergisi, diğer vergiler, fon ve paylar ile benzeri kesintiler hariç) faturalarında ayrıca gösterir ve bu kapsamdaki bedelleri Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirirler” denilmektedir.

06.06.2008 tarih ve 26898 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 04.06.2008 tarih ve 5766 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesiyle 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 16’ıncı maddesinde ki “İnşa ve kullanımları” ibaresinden sonra gelmek üzere “Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi” hariç ibaresi eklenmiştir. Bu değişiklik sonucu madde metni;

“Belediyenin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen taşınmazları ile bunların inşa ve kullanımları katma değer vergisi ile özel tüketim vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı paylarından muaftır.” şeklini almıştır.

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nun gelir yapısını belirleyen 3093 sayılı Kanun 1984'te kabul edildiğinde yasanın 4/c maddesi şöyledir.

“… kanunla elektrik üretimi ve iletimi tesisleri kurmaya ve işletmeye dağıtım ve ticaretini yapmaya yetkili kılınan diğer kurum ve kuruluşlar, tüketilen enerjinin miktarının birim bedeli ile çarpımından elde edilecek meblağın yüzde 3,5 oranı tutarındaki payı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirirler.”

TRT payının elektrik tüketicilerinin faturasına yansıtılacağı ile ilgili 9 Temmuz 2008 tarihli, 5784 sayılı "Elektrik Piyasası Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" başlıklı yasa ile de 4/c maddesi yukarıda ilk başta belirtilen halini almıştır.

TRT Gelirleri Kanunun 4-c maddesinde 2008 yılının Temmuz ayında anılan kanunla yapılan değişikliğe kadar TRT payını ödeme yükümlüğü doğrudan tedarikçilere aittir. Zira hem madde metninin 1984 yılındaki halinde hem de 2008 yılına kadar yapılan diğer değişikliklerindeki halinde, Elektrik üretimi ve iletimi tesisleri kurmaya ve işletmeye, dağıtım ve ticaretini yapmaya yetkili kılınan kurum ve kuruluşların TRT payını ödemekle yükümlü olduğu açıkça düzenlenmiştir. Bu bedelin müşterilerden tahsil edilip ödeneceği veya ödendikten sonra müşterilere rücu edileceği yönünde herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.

2008 yılının Temmuz ayında, TRT Gelirleri Kanunun’da yapılan değişiklikte ise, elektrik enerjisi satış bedelinin yüzde ikisi tutarındaki payın faturalarda ayrıca gösterileceği ve bu kapsamdaki bedellerin Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirileceği ifade edilmiştir. Bu düzenleme gereğince tedarikçiler kanun hükmü gereğince TRT payını faturaya yansıtıp önceden müşterilerinden tahsil edebilecek ve topladığı bu bedelleri TRT’ye aktaracaktır. Dolayısıyla 2008 yılından itibaren, kanunen TRT payını ödeme yükümlülüğü elektrik üretimi ve iletimi tesisleri kurmaya ve işletmeye, dağıtım ve ticaretini yapmaya yetkili kılınan kurum ve kuruluşlardan elektriği tüketen müşterilere/tüketicilere geçmiş, söz konusu pay faturalara ilk kez yansıtılmıştır.

Yukarıda açıklandığı üzere, belediyelerde diğer kurum ve kuruluşlarla birlikte ilk kez 2008 yılında yapılan bu değişiklikle TRT payını ödeme yükümlülüğü altına girmişlerdir.

5393 sayılı Kanun’da, belediyelerin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen taşınmazları ile bunların inşa ve kullanımlarının katma değer vergisi ile özel tüketim vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı payından muaf olduğu belirtilmişse de;

Anayasa Mahkemesinin 15.3.1966 tarihli ve E.1965/40 K.1966/15 sayılı Kararı’nda;

“Özel kanunlardan yürürlük tarihine göre önceki ve sonraki kanun hükümleri arasında çelişme bulunursa veya öncekinin ele aldığı konuyu sonraki kanun yeni baştan düzenlerse sonraki kanun, önceki kanunu üstü kapalı olarak yürürlükten kaldırır.” şeklindeki içtihadı ile normlar hiyerarşisinde önceki kanun ve sonraki kanun hususuna açıklık getirildiği görülmektedir .

Bu durumda 2005 yılında yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 16’ıncı maddesinde 06.06.2008 tarihinde yapılan değişiklikle, 9 Temmuz 2008 tarihinde yürürlüğe giren 3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu’nun 4’üncü maddesinin (c) bendindeki düzenleme arasındaki çelişki de Anayasa mahkemesinin “sonraki kanun, önceki kanunu üstü kapalı olarak yürürlükten kaldırır” içtihadı gereğince 2008 yılında yürürlüğe giren TRT Gelirleri Kanunu’nun 4’üncü maddesinin (c) bendinin uygulanması gerektiği açıktır. Çünkü kanun koyucunun en son iradesinin bu yönde olduğunu göstermektedir.

Madde metninden de anlaşılacağı üzere kanunun muafiyeti, kamu hizmetine ayrılan belediye taşınmazları ile bunların inşa ve kullanımlarından doğacak vergi, resim, harç katılma ve katılım paylarını kapsamaktadır. Yani, taşınmaz vergiye tabi ise veya inşa aşamasında vergi oluşuyor ise veya kullanımları vergiyi doğuruyor ise muafiyet söz konusu olmaktadır. Taşınmazların kullanımı sırasında tüketilecek mal, malzeme veya diğer giderlerden doğacak vergilerin muafiyet kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla; İdarenin elektrik faturaları üzerinden ödenen TRT payından muaf olmadığına ve elektrik faturası ile birlikte söz konusu payın ödenmesinde bir kamu zararı oluşmadığından konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle;