Sayıştay 7. Dairesi 48586 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Harcırah

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 7

• Dosya No: 48586

• Tutanak No: 50960

• Tutanak Tarihi: 02.02.2022

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Belediye personeline verilen yolluk avanslarının harcırah beyannamesi tevdi edilmeksizin mahsup edilmesi

2. 268 sayılı Ek İlamın 4. Maddesi ile; belediye personeline verilen yolluk avanslarının harcırah beyannamesi tevdi edilmeksizin mahsup edilmesi sonucu toplam ... TL kamu zararına sebep olunduğuna,

Kamu zararının tazmininden ise ilişikli ödeme emirlerinde imzaları bulunan harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri ile muhasebe yetkilisi müşterek ve müteselsil sorumlu tutulmuştur.

Temyiz Dilekçesi

Sorumluluğuna hükmedilen Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından sunulan temyiz dilekçesinde aynen;

“Bahse konu avans için ... Belediye Başkanlığının 14/08/2017 tarih 34 sayı ve Harcama yetkilisi mutemedi konulu yazısı ile Belediye Başkan Vekil ... tarafında ... isimli personele ‘... gideceğimden Benimle beraber gelmek üzere Harcama Yetkilisi mutemetti olarak görevlendirildiniz.” şeklinde görevlendirme yazısı ile ... ’na avans verilmiştir. Avans kapama işlemi 08/09/2017 tarih ve 1499 nolu ile yapılmış ve yevmiye eklerinde 20 adet fış, adet fış içerisinde ... istikametinde bulunan ... ili ... Petrol Ürünlerinden 22.08.2017 tarih ve 65 sayılı fış ile Akaryakıt Alındığı ... iline gidildiğinin bir ispatıdır. Dolasıyla ...’ya gidiş dönüş işlemi en az iki gün veya daha fazla sürdüğü anlaşılmaktadır. Bu kapsamda gidiş dönüş günü yolluğu ve akaryakıt ücreti de hesaplandığında yapılan ödemenin verilen avans tutarı kadar olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda bahsi geçen hususlarda şahsımın herhangi bir kusuru veya ihmalinin olmadığı hususunun değerlendirilerek tarafıma atılı kamu zararının iptal edilmesini arz ederim.”

Denilmektedir.

Sorumluluğuna hükmedilen Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından sunulan temyiz dilekçesinde aynen;

Ben Belediyede Hizmetli Kadrosunda çalışan bir personelim. Ödeme emri üzerinde belirtilen kodların hiç birinin ne anlama geldiğini bilmem. Sadece bana ödeme emri belgesini getirirler ve ben de Yazı İsleri Müdürlüğünde çalıştığımdan dolayı bu belgeleri imzalıyordum.

Belediye Başkan Vekili ... ’un 2017 yılında almış olduğu avanslar ile ilgili olarak: ... , ..., ... isimli kişilere Belediye Başkan Vekili ... tarafından bizzat ödeme emri yazılarak bankadan ödeme yapılması sağlamıştır.

5018/Madde 32- “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur. ”

5018 sayılı kanundan önceki mevzuatımızda mali sorumluluk için mevzuata aykırılık yeterli görülmekte olup “objektif sorumluluk” da denilen “Kusursuz Sorumluluk” sistemi geçerli idi. Ancak, mali sorumluluk açısından sadece mevzuata aykırılığın yeterli sayıldığı bu sistem, 5018 sayılı kanunla değiştirilmiş ve “sübjektif sorumluluk” da denilen “kusurlu sorumluluk” sistemi getirilmiştir.

Sayıştay içtihatlarında "İşlem veya eylemler mevzuata aykırı olarak değerlendirilse bile, kasıt, kusur veya ihmal söz konusu olmayan kamu görevlilerine mali sorumluluk yüklenmesi mümkün bulunmamaktadır” denilmektedir. Personel ancak kendisine ulaşan belseler üzerinden işlemleri muhasebeleştirebilmiştir.

Bu bağlamda 5393 Sayılı Kanunun;

Belediye başkanı Madde 38- Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:

…e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek, f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek, g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak h)... i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek. j) Belediye personelini atamak, k) ... 1) Şartsız bağışlar, kabul etmek, m) ve...

5018 SAYILI KAMU MALÎ YÖNETİMİ VE KONTROL KANUNU Harcama yetkilisi

Madde 63- Belediye bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir hükmü bulunmaktadır

Harcama talimatı ve sorumluluk Madde 32- Bütçelerden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimat arında hizmet gerekçesi yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.

Ayrıca SAYIŞTAY GENEL KURUL KARARI: 5189/1;

Sayıştay’ca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddüt.

a) Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunda harcama yetkilisi ifadesiyle bir program sorum usuna ve statü hukukunda tanımlanan daire/birim amirine işaret edilmektedir. Bu konumda olan yöneticilerin ... TL sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde belirtildiği gibi, amiri oldukları kuruluş ve hizmet biriminde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevlen zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumlu tutulacaklar, da tabiidir. Bu hükümler karşısında bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerim gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştay’a karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve paslarına kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu oldukları oybirliğiyle karar verilmiştir denilmektedir.

Sayıştay içtihatlarında; “işlem veya eylemler mevzuata aykırı olarak değerlendirilse bile kasıt! kusur veya ihmal söz konusu olmayan kamu görevlilerine malı sorumluluk yüklenmesi mümkün bulunmamaktadır, "denilmektedir.

Sayıştay Başkanlığının 05/02/2021 tarih ve 268 sayılı ilamının 4. Maddesine istinaden Avans harcırah mahsubu:

Harcırah kanunu “Madde 59 - ...Daimi memuriyetle bir yere gönderilenler gidecekleri mahalle varış tarihinden ve muvakkat vazife ile gönderilenler de memuriyetleri mahalline dönüş tarihlerinden itibaren bir ay zarfında harcırah beyannamelerim evrakı müspiteleri ile birlikle dairesi amirine tevdi ederler... Beyannameyi alan daire amirleri bunu vize ettikten sonra taşrada mahallin en büyük mal memuruna ve merkezde de alakadar malı mercie vermekle mükelleftirler...” hükmü bulunmaktadır.

Ayrıca yurt içi geçici görev yolluğunu görevlendirilen kişinin bizzat hazırlayarak birim amirine imzalatarak ibraz etmesi gerekmektedir.

Sayıştay raporu dördüncü maddede 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri uyarınca, geçici görevle memuriyet mahalli dışına görevlendirilen bir kimse için yol masrafı, yevmiye ve Kanun’da belirtilen sınırlar içinde konaklama masrafı müstahak olduğundan sorgu konusu edilen harcırah ödemeleri için Harcırah Beyannamesinde müstahak olunan tutarlar ayrıştırılarak yeniden rapor yazılmasını teminen rapor maddesinin denetçisine iadesine karar verilmişti.

Bu defa düzenlenen ek raporda; sorgu konusu edilen harcırah ödemeleri için Harcırah Beyannamesinde 6245 sayılı Harcırah Kanunuma göre müstahak olunan tutarların tespit edilebilmesi için personelin yol dahil görevlendirilme tarihleri ile görev yerleri bilgilerine ihtiyaç olduğu ancak ödeme emri belgelerine ekli belgelerden personelin görevlendirilme tarihlerinin tespit edilemediği, bilgi ve belge iletilmesi yönünde ... Belediyesi Yazı İşleri Müdürlüğü’ne ... tarih ve ... sayılı yazı gönderildiği, Belediyenin 27128646 0 10 00.00-2858 sayılı cevabi yazısında ise yazı ekinde gönderilen J adet görevlendirme yazısı dışında, görevlendirme tarihi ve yerine ilişkin bilgi ve be ge ere rastlanılmadığının ifade edildiği, bahse konu 3 adet görevlendirme yazısında belirti en görevlendirme tarihlerinde ise Belediye Başkan Vekili ... adına yapılan harcırah avans ödemesi, otel faturası gideri vb. olmadığının anlaşıldığı, dolayısıyla görevlendirme tarih ve yerlerinin net olarak tespit edilemediği ve ... Belediyesi Lafından da herhangi bir bilgi veya belge sunulamadığı, bu bağlamda sorgu konusu edilen harcırah ödemeleri için Harcırah Beyannamesinde müstahak olunan tutarların ayrıştırılmasının mümkün olmadığı belirtilmektedir.

Bahse konu avansları Harcama Yetkilisi ... Belediye Başkan Vekili ... Belediye Başkan Yardımcısı ... , tarafından ... Ziraat Bankası Şubesine Ödeme yapılması talimatı yazarak ekte belirtilen belediye çalışanlarına avans verilmiştir. Verilen bu avansların takibi Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından yapılmamıştır Bu yapılan işlemler Belediye Başkan Vekili ... ile Malı Hizmetler Müdürü ... arasında gerçekleşmiş olup, Sadece ben mobil imza olarak gerçekleştirme işlemi yaptım.

Yukarıda bahsi geçen hususlarda şahsımın herhangi bir kusuru veya ihmalinin olmadığı hususunun değerlendirilerek tarafıma atılı kamu zararının iptal edilmesini arz ederim. Bu kapsamda temyiz kurulunda yapılacak olan değerlendirme duruşmasına katılma talebimin kabulünü arz ederim.

Denilmektedir.

Sorumluluğuna hükmedilen Muhasebe Yetkilisi ... tarafından sunulan temyiz dilekçesinde aynen;

“Bld. Bşk.V. ... ; harcamalara esas olan nakillerin ödeme talimatlarını kendi imzası ile imzalamış ... , ... ’a (kendisine ) ödeme yapmıştır. Bunlara ait Ödeme talimatları ve Ödeme Emri Belgelerinin üzerinde benim imzalarım bile yoktur.

Harcama Yetkisi ve Muhasebe yetkisi bir kişi üzerinde birleşemez, burada birleşmiştir.

Harcamaları ilgili Bld. Bşk. Vekili kendisi yapmıştır. Sonrasın da Muhasebe birimine kendi harcamasıyla ilgili hangi belgeleri vermişse muhasebe birimi kayıt işlemini bu evraklara göre yapabilmiştir. EK: Birtakım Evrak

"5018 /Madde 32- Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer İşlemlerden sorumludur."

5018 sayılı kanundan önceki mevzuatımızda mali sorumluluk için mevzuata aykırılık yeterli görülmekte olup “objektif sorumluluk” da denilen “Kusursuz Sorumluluk” sistemi geçerli idi. Ancak, mali sorumluluk açısından sadece mevzuata aykırılığın yeterli sayıldığı bu sistem,5018 sayılı kanunla değiştirilmiş ve “sübjektif sorumluluk” da denilen “kusurlu sorumluluk” sistemi getirilmiştir.

Sayıştay içtihatların de “işlem veya eylemler mevzuata aykırı olarak değerlendirilse bile, kasıt, kusur veya ihmal söz konusu olmayan kamu görevlilerine mali sorumluluk yüklenmesi mümkün bulunmamaktadır” denilmektedir .

Suç olmadan cezası olmaz diyerek üzerinde benim imzamın bile olmadığı bir başkası tarafından çekilmiş harcanmış olan giderde Dahlimin olmadığı yerde Sorumluluğumun olmadığım düşünerek Adıma çıkan Kamu Zararının İptalini ARZ ve TALEP ederim.”

Denilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Sorumluluğuna hükmedilen Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından sunulan temyiz dilekçesine istinaden verilen mütalaada;

“Geçici görev yolluğunun mahsubu işleminde geçici görev yolluğu bildiriminin bulunmaması Mahalli idareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğine aykırı olduğu açıktır.

Sorumlunun gerçekleştirme görevlisi sıfatı ile tazmin Hükmüne dahil edildiği ve 5018 sayılı Kanunun "Giderin gerçekleştirilmesi" başlıklı 33 üncü maddesinde "Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler." İfadesi yer almaktadır.

Bu çerçevede, yapılan harcamada mevzuata aykırı olarak eksik belge ile ödeme yapılmasında adı geçenin sorumluluğu açık olup, temyiz talebinin ret edilerek Daire kararının tasdikinin uygun olacağı değerlendirmektedir.”

Denilmektedir.

Sorumluluğuna hükmedilen Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından sunulan temyiz dilekçesine istinaden verilen mütalaada;

268 sayılı İlamın 4 üncü maddesine ilişkin olarak ise geçici görev yolluğunun mahsubu işleminde geçici görev yolluğu bildiriminin bulunmaması Mahalli idareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğine aykırı olduğu açıktır.

Sorumlunun gerçekleştirme görevlisi sıfatı ile tazmin Hükmüne dahil edildiği ve 5018 sayılı Kanunun "Giderin gerçekleştirilmesi" başlıklı 33 üncü maddesinde "Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler." ifadesi yer almaktadır.

Bu çerçevede, mevzuata aykırı olarak eksik belge ile ödeme yapılmasında adı geçenin hizmetli kadrosunda görev yapmasının gerçekleştirme görevine etkisi olmadığı gibi sorumluluğu da açık olup, temyiz talebinin ret edilerek Daire kararının tasdikinin uygun olacağı değerlendirmektedir.

Sorumluluğuna hükmedilen Muhasebe Yetkilisi ... tarafından sunulan temyiz dilekçesine istinaden verilen mütalaada;

“Her ne kadar ödeme evrakı üzerinde muhasebe yetkilisinin imzası olmasa dahi görevin gereği kasa ve banka işlemlerinden sorumlu olması, ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları" başlıklı 61'inci maddesinde "Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir." hükmünün gereğini yerine getirmemesi, ödeme emrini imzalamayarak sorumluluktan vareste tutulacağını değerlendirdiği, ancak ödeme evrakı üzerinde ve eki belgelerde yer alan eksikliklerin harcama yetkilisine yazılı olarak bildirilmesi görevini yerine getirmeyerek sorumluluğa dahil olduğu değerlendirildiğinden temyiz talebinin ret edilerek Daire Kararının tasdikinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.”

Denilmektedir.

Duruşma talep eden sorumlulardan ... ve ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenilmesi ve dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Muhakeme süreci şu şekildedir;

30.05.2019 tarih ve 188 sayılı asıl ilamın 4’üncü maddesiyle;

6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri uyarınca, geçici görevle memuriyet mahalli dışına görevlendirilen bir kimse için yol masrafı, yevmiye ve Kanun’da belirtilen sınırlar içinde konaklama masrafı müstahak olduğundan sorgu konusu edilen harcırah ödemeleri için Harcırah Beyannamesinde müstahak olunan tutarlar ayrıştırılarak yeniden rapor yazılmasını teminen rapor maddesinin denetçisine iadesine karar verilmiş,

Bu karara istinaden düzenlenen ek raporda; sorgu konusu edilen harcırah ödemeleri için Harcırah Beyannamesinde 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre müstahak olunan tutarların tespit edilebilmesi için personelin yol dahil görevlendirilme tarihleri ile görev yerleri bilgilerine ihtiyaç olduğu ancak ödeme emri belgelerine ekli belgelerden personelin görevlendirilme tarihlerinin tespit edilemediği, bilgi ve belge iletilmesi yönünde ... Belediyesi Yazı İşleri Müdürlüğü’ne ... tarih ve ... sayılı yazı gönderildiği, Belediyenin ... sayılı cevabi yazısında ise yazı ekinde gönderilen 3 adet görevlendirme yazısı dışında, görevlendirme tarihi ve yerine ilişkin bilgi ve belgelere rastlanılmadığının ifade edildiği, bahse konu 3 adet görevlendirme yazısında belirtilen görevlendirme tarihlerinde ise Belediye Başkan Vekili ... adına yapılan harcırah avans ödemesi, otel faturası gideri vb. olmadığının anlaşıldığı, dolayısıyla görevlendirme tarih ve yerlerinin net olarak tespit edilemediği ve ... Belediyesi tarafından da herhangi bir bilgi veya belge sunulamadığı, bu bağlamda sorgu konusu edilen harcırah ödemeleri için Harcırah Beyannamesinde müstahak olunan tutarların ayrıştırılmasının mümkün olmadığı belirtilmiş, kamu zararı olarak tespit edilen tutarın tazminine karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Dairece yapılan yargılama neticesinde 268 sayılı ek ilamın 4. Maddesi ile; sorguda bahsi geçen personellerin yol dahil gidiş-dönüş tarihleri ile görevlendirme yerleri net olarak tespit edilemediği gibi bu konu hakkında ... Belediyesi tarafından da herhangi bir bilgi veya belge sunulamadığı ve sorgu konusu harcırah ödemelerine ilişkin personelin yol dahil gidiş-dönüş tarihleri ile görevlendirme yerleri net olarak tespit edilemediğinden müstahak olunan tutarlar hesaplanamamıştır denilerek belediye personeline verilen yolluk avanslarının harcırah beyannamesi tevdi edilmeksizin mahsup edilmesi sonucu sebep olunan ... TL’lik kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmiştir.

İlgili Hukuki Düzenlemeler

Hukuki uyuşmazlık konusuna ilişkin hukuki düzenlemeler şu şekildedir;

6245 Sayılı Harcırah Kanunu’nun “Muvakkat vazife harcırahı” başlıklı 14’üncü maddesinde;

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;…”,

“Harcırahın sureti tediye ve mahsubu” başlıklı 59’uncu maddesinin birinci fıkrasında;

“Harcırah, memur ve hizmetlinin gidişinde ve ailenin nakli sırasında peşin olarak verilir.

Harcırahın tam miktarının önceden tayin ve tespitinin mümkün olmadığı hallerde yetecek miktarda para avans olarakverilir. Harcırahını kati olarak veya avans suretiyle alanlardan zati sebepler yüzünden daimi veya muvakkat vazife mahallerine 15 gün içinde hareket etmeyenler aldıkları parayı derhal iade etmeye mecburdurlar. ”,

Aynı maddenin üçüncü fıkrasında;

“Daimi memuriyetle bir yere gönderilenler gidecekleri mahalle varış tarihinden ve muvakkat vazife ile gönderilenler de memuriyetleri mahalline dönüş tarihlerinden itibaren bir ay zarfında harcırah beyannamelerini, evrakı müspiteleri ile birlikte dairesi amirine tevdi ederler. Memurun kendisinden evvel veya sonra hareket eden ailesi için avans para verildiği takdirde bu bir aylık müddet, ailenin evvel gitmesi halinde memur veya hizmetlinin yeni vazifesi mahalline varış tarihinden ve sonra gitmesi halinde de bunların memur veya hizmetli nezdine muvasalatları tarihinden itibaren hesap olunur. ”,

Yedinci fıkrasında ise;

“Alındıkları tarihten itibaren tahakkuk ettirilecek faizleri de dahil olmak üzere birinci fıkra gereğince derhal iade edilmiyen paralarla harcırahlarını avans olarak alıp da bu zimmetlerinin mahsubu için muktazi evrakı üçüncü fıkrada yazılı müddetler zarfında teslim etmiyenlerin bu borçları bu evrakı verdikleri zaman harcırah istihkakları ayrıca tahakkuk ettirilip ödenmek üzere aylık, ücret veya kabili haciz sair istihkaklarının yarısı bu borçları tamamen kapanıncaya kadar ve hüküm alınmaya hacet kalmaksızın re'sen istirdat olunmak suretiyle tahsil olunur.” hükümleri yer almaktadır.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Yurtiçi geçici görev yolluğu” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında;

“Yurtiçi geçici görev yolluklarının ödenmesinde aşağıdaki belgeler ödeme belgesine eklenir.

a) Görevlendirme yazısı veya harcama talimatı,

b) Yurtiçi/Yurtdışı Geçici Görev Yolluğu Bildirimi (Örnek: 19),

c) Yatacak yer temini için ödenen ücretlere ilişkin fatura.” denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde;

“…

Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.

Muhasebe yetkilileri işlemlerine ilişkin defter, kayıt ve belgeleri muhafaza eder ve denetime hazır bulundurur.

Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır. (…)

…”

Maddi Olayın Tüm Unsurlarıyla İncelenmesi

Maddi Unsurları Bağlamında Esastan İnceleme;

6245 sayılı Kanunun 14 ve 19’uncu maddelerinde, geçici olarak memuriyet mahalli dışına gerçekleştirilen görevlendirmelerde ödenecek yol masrafı ve yevmiye miktarı tam olarak tespit edilemiyorsa, personele avans olarak harcırah ödenebileceği, ancak yapılan bu avans ödemesine ilişkin mahsubun gerçekleştirilebilmesi için harcırah beyannamesinin ve kanıtlayıcı belgelerin memuriyet mahalline dönüş tarihinden itibaren bir ay zarfında tevdi edilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Somut olayda, belediye personeline Harcırah Kanunu hükümlerine göre yolluk giderleri avansı verildiği ve söz konusu avansların 03.03.01.01 ekonomik kodlu Yurtiçi Geçici Görev Yolluğu gider kaleminden mahsubunun gerçekleştirildiği görülmüştür. Ancak mahsup yapılırken Yurtiçi Geçici Görev Yolluğu Bildirimi aranmamış, sadece; ulaşım, konaklama, iaşe ve temsil ağırlama fişleri ödeme emirlerine eklenmiştir.

Harcırah Kanunu hükümlerine göre asıl olan Yurtiçi Geçici Görev Yolluğu bildirimidir. Söz konusu bildirime Bütçe Kanununun belirlediği yasal limitler dahlinde gerçekleştirilen ulaşım ve konaklama fişleri eklenir. İaşe ve temsil ağırlama fişlerinin ise yolluk giderleri kredisinden mahsup edilmesi Harcırah Kanunu hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Maddi Olayın Manevi Unsurları Bağlamında Sorumluluk Yönünden İncelenmesi;

Muhasebe Yetkilisi olarak sorumluluğa dahli olan dilekçi tarafınca; ilişikli belgelerde imzasının bulunmadığı, bu tür ödemelerde sorumluluğun harcama yetkilisinde olduğu belirtilerek sorumluluk itirazında bulunulmaktadır.

Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde ilişikli ödeme emirlerden bazılarında muhasebe yetkilisinin imzasının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Somut olaya ilişkin muhasebe yetkilisinin sorumluluğu genel olarak değerlendirildiğinde; Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Yurtiçi geçici görev yolluğu” başlıklı 19’uncu maddesinde, Yurtiçi Geçici Görev Yolluğu Bildiriminin ödeme emri belgesine eklenmesi gerektiği açık bir şekilde ifade edilmiştir.

Yine, 5018 Sayılı Kanunun 61’inci maddesine göre, muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde; ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını kontrol etmekle yükümlüdür. Belgelerde hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.

Yukarıda belirtildiği üzere, yurtiçi geçici görev yolluğu bildirimi olmayan yolluk gideri avanslarının mahsubunun yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Bu şekilde işlem yapan muhasebe yetkilisinin sadece imzasının bulunduğu ödeme emirleri ile sınırlı olarak sorumluluğunun bulunduğu açıktır. İlişkili ödeme emirlerinden görüleceği üzere sorumluluğuna hükmedilen muhasebe yetkilisi imzasının bulunmadığı ödeme emirleri gereğince yapılan ödemelerden sorumlu tutulamayacaktır. Şöyle ki;

Dava konusu edilen olayda sorumluluk; hesap yargısı bağlamında, 6085 sayılı Kanunun ‘Sorumlular ve sorumluluk halleri’ başlıklı 7’nci madde hükmü esasında belirlenecektir. Bu hükümde, 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk hallerinin esas alınacağı hükme bağlanmıştır. Yine bu düzenlemede, genel prensip olarak, sorumluluk tesis edilen kamu görevlilerinden kastın, kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olan kişilerin olduğu ve sorumluluk konusu olarak ise kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi ve kullanılması olduğu belirtilmiştir. Önemle belirtilmelidir ki; 6085 sayılı Kanununun 7’nci maddesinde; kamu zararı hususu üzerine, kamu zararının tazmini hükmünün verilmesi için kişinin işlem, eylem ve kararları ile kamu zararı neticesi arasında uygun illiyet bağı kurulması gerektiği, yasal bir mecburiyet olarak düzenlenmiştir. Netice itibariyle, kamu zararının tüm unsurlarıyla mevcudiyeti, kamu görevlisince icra edilen işlem, eylem ve kararın söz konusu olması bu icraat neticesinde kamunun zarara uğratılması gerekmektedir.

Somut olayda, ilgili muhasebe yetkilisinin imzası bulunmayan ilişikli ödeme emirleri çerçevesinde, yapılan ödemelerden sorumlu tutulması, bu dosyalar nezdinde herhangi bir işlem, eylem ve kararının bulunmamasından ötürü mümkün bulunmamaktadır.

HÜKÜM

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde Daire kararının esasına ilişkin ileri sürülen iddia ve itirazların REDDİNE, sorumluluğa ilişkin itirazların ise KABULÜ ile 7. Dairece 268 sayılı ek ilamın 4. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULMASINA, bu çerçevede yeniden hüküm verilmesini teminden dosyanın DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE (... Daire Başkanı ... , Üye ... , Üye ... , Üye ... , Üye ... ve Üye ... ’nin Daire kararının tasdikine hükmedilmesi gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla;

Karar verildiği 02.02.2022 tarih ve 50960 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçeleri

... Daire Başkanı ... , Üye ... , Üye ... , Üye ... , Üye ... ve Üye ... ’nin karşı oy gerekçeleri;

Esas yönünden karara iştirak edilmekle beraber, sorumluluk tesisi noktasından Daire kararının yerinde olduğundan Daire kararının haliyle tasdikine karar verilmesi gerekir. Şöyle ki;

Dilekçilerden Muhasebe yetkilisi olarak sorumluluğa dahli olan dilekçi ilişikli belgelerde imzasının bulunmadığını, bu tür ödemelerde sorumluluğun harcama yetkilisinde olduğunu belirterek sorumluluk itirazında bulunmakta ise de;

Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde ilişikli ödeme emirlerden bazılarında muhasebe yetkilisinin imzasının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Somut olaya ilişkin muhasebe yetkilisinin sorumluluğu genel olarak değerlendirildiğinde; Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Yurtiçi geçici görev yolluğu” başlıklı 19’uncu maddesinde, Yurtiçi Geçici Görev Yolluğu Bildiriminin ödeme emri belgesine eklenmesi gerektiği açık bir şekilde ifade edilmiştir.

Yine, 5018 Sayılı Kanunun 61’inci maddesine göre, muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde; ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını kontrol etmekle yükümlüdür. Belgelerde hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.

Yukarıda belirtildiği üzere, yurtiçi geçici görev yolluğu bildirimi olmayan yolluk gideri avanslarının mahsubunun yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Bu şekilde işlem yapan muhasebe yetkilisinin de açık bir şekilde sorumluluğu bulunmaktadır.

Ayrıca; 5189/1 sayılı 5018 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında yer verilen;

“...Ödeme emri belgesi üzerinde harcama yetkilisi veya gerçekleştirme görevlisinden sadece birinin imzası varsa, muhasebe yetkilisinin, imzası bulunan görevliyle birlikte sorumlu tutulması gerektiğine,

Ödeme emri belgesi üzerinde harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin imzaları yoksa muhasebe yetkilisinin tek başına sorumlu tutulması gerektiğine, ...” şeklindeki kararın esası bağlamında harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte muhasebe yetkilisinin de sorumluluğuna hükmedilmesi yerindedir.