Sayıştay 7. Dairesi 48039 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 7

• Dosya No: 48039

• Tutanak No: 56049

• Tutanak Tarihi: 01.11.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Mevzuata aykırı olarak ek özel hizmet tazminatı ödenmesi

121 sayılı İlamın 37’nci maddesi ile; ...... Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nde görevli teknik personele işyeri ruhsatı ve şikayetlerinin sonuçlandırılması amacıyla yapılan denetimler karşılığında mevzuata aykırı olarak ek özel hizmet tazminatı ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

121 sayılı İlamın 37’nci maddesi hükmüne karşı sorumlular Harcama Yetkilisi ... (Ruhsat ve Denetim Müdürü), Muhasebe Yetkilisi ... (Mali Hizmetler Müdürü) ve Gerçekleştirme Görevlisi ... (Bilgisayar İşletmeni) tarafından 48039 sayılı dosya kapsamında gönderilen temyiz dilekçesinde özetle;

İlamda yer alan kamu zararına sebebiyet verildiğine ilişkin hususun, konu ile alâkalı mevzuat hükümlerinin eksik veya hatalı yorumlanması neticesinde ortaya çıktığı,

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 152’nci maddesinin (152/II-A-c); “… (Ek paragraf: 21/3/2006 5473/3 md.) Teknik Hizmetler Sınıfına dâhil kadrolarda bulunan personelden açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara, bulundukları kadrolar esas alınmak suretiyle çalışılan her gün için belirlenecek oranlarda ve üçer aylık dönemler itibarıyla toplamı 60 puanı aşmayacak şekilde, dönem sonlarında ödenmek üzere ek özel hizmet tazminatı verilebilir...” hükmüne,

Yine aynı maddenin "III - Ortak Hükümler” başlığı altında da “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları ilgili kuramların yazılı isteği ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca bütün kurumlan kapsayacak şekilde ve 154'iincü madde uyarınca katsayının Bakanlar Kurulunca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulur... ” hükmüne,

17.4.2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli II sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin "(E) Teknik Hizmetler” bölümünün 6'ncı sırasında; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait Kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.

a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara………. :3,0

b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara…….: 2,0

c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara ………….: 1,2

Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir.

Ödemeler görevin fiilen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.

Ancak, bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminat toplamı üçer aylık dönemler itibarıyla,

a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara…………………..: 60

b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara………………..: 40

c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara…………….:24 oranlarını aşamaz.” hükmüne yer verildiği,

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri incelendiğinde;

Ek özel hizmet tazminatına ilişkin düzenlemelerde açık çalışma mahallinin tanımının yapılmadığı, örnekler verilmek suretiyle izah edilmeye çalışıldığı,

Ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde yetki, ilgili birim amirlerine verilmiştir. Hem ilgili Bakanlar Kurulu Kararı hem de ilgili Tebliğ'de “Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. ” ifadeleri yer almış, böylece açık veya kapalı çalışma mahallerine karar verme ve dolayısıyla ek özel hizmet tazminatının ödenip ödenmeyeceğini belirleme yetkisi birim amirlerine verilmiştir. Nitekim Kamu Denetçiliği Kurumunun 28/03/2018 tarih ve 18745356-101.07.04-E.5497 sayılı kararı “Açık çalışma mahalli tanımının yapılmamış olması, bu tür yerlerin örnekler verilmek suretiyle belirtilmesi, tazminatın kimlere ödeneceğinin iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak ilgili birim amirlerince belirleneceğinin hükme bağlanması, görevlendirmelere ilişkin olarak ilgili birim amirlerince belirlenen görev ve isimleri ihtiva eden listelerin ibrazının yeterli olacağının belirtilmesi, birim amirlerinin personelin bir önceki üç aylık dönemlerindeki büro içi ve büro dışı çalışmalarını dikkate alması gerektiğine vurgu yapılması ve Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından verilen kararlarda da bu durumların açıkça ifade edilmesi neticesinde açık çalışma mahalli kavramının geniş yorumlanması, yeterli belgelendirme ve dokümantasyonun varlığı halinde ilgili birim amirlerinin kendilerine tanınan yetki çerçevesinde çalışma mahallerinin özelliklerini dikkate alarak açık/kapalı çalışma mahallerine ilişkin yaptıkları belirlemelere itibar edilmesi. ” bu durumu destekler nitelikte olduğu,

Yine Kamu Denetçiliği Kurumunun aynı kararında mevzuatın farklı yorumlanması durumunda ise idarenin açık hatasının varlığının ileri sürülemeyeceğine, kapalı alanda çalıştıklarına yönelik bir tespit yapılmış olsa dahi, yapılan ödemenin geri istenmesine yönelik hakkın zamanaşımına uğradığı ifade edilerek, ek özel hizmet tazminatının geri istenmesinin hakkaniyete uygun olmadığına karar verildiği,

Bu minvalde yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine ve Kamu Denetçiliği Kurumunun 28.03.2018 tarih ve 18745356-101.07.04-E.5497 sayılı kararına bakıldığında, açık çalışma mahalli kavramının geniş yorumlanması, yeterli belgelendirme ve dokümantasyonun varlığı halinde ilgili birim amirlerinin kendilerine tanınan yetki çerçevesinde çalışma mahallerinin özelliklerini dikkate alarak açık/kapalı çalışma mahallerine ilişkin yaptıkları belirlemelere itibar edilmesinin gerektiği,

Kaldı ki 10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5/h maddesinde, “Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri; patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddelerin üretildiği, satıldığı ve depolandığı işyerleri; otuz kişiden fazla çalışanının bulunduğu her türlü işyerleri, ana giriş kapıları dışında cadde ve sokağa bağlantısı olmayan ve birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerin alındığını gösteren itfaiye raporunun alınması diğer işyerlerinde ise yangına karşı gerekli tedbirlerin alınmış olması ” istendiği,

İşyeri ruhsat talepleri üzerine itfaiye raporu düzenlenmesi gereken yerler için, ... Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığına yazıldığı, yangına karşı tedbirler bakımından işyerinin uygun olup olmadığına yönelik raporların tanzim edildiği, bunun haricinde rapor düzenlenmesi gerekmeyen diğer işyerlerinin ise Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü teknik personeli tarafından yerinde kontrol edildiği ve yangın tedbirlerinin aldırıldığı,

Bu bakımdan, yukarıda açıklamaları yapılan hükümler gereğince ilamda belirtilen hususlara ilişkin iddiaların daha geniş bir çerçeve içerisinde yorumlanması gerektiğinden ve burada herhangi bir kamu zararı da oluşmadığından haklarında tesis olunan ilamın kaldırılmasının gerektiği, belirtilmiştir.

Başsavcılık Mütalaasında;

...... Belediyesinin 2018 yılı hesabının 7. Daire tarafından yargılanması sonucu 03.9.2019 tarihli ve 121 sayılı İlam çıkarılmıştır. İlamın 37'nci maddesinde yer alan ... Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğümde görevli teknik personele işyeri ruhsatı ve şikâyetlerinin sonuçlandırılması amacıyla yapılan denetimler karşılığında mevzuata aykırı olarak ek özel hizmet tazminatı ödenmesi nedeniyle verilen tazmin hükmüne karşı ... ve 2 Arkadaşı tarafından verilen, tazmin hükmünün kaldırılması talebini ihtiva eden ve ilgideki yazı ile Başsavcılığa intikal ettirilen dilekçe ve eklerinin incelendiği,

Adı geçenlerin dilekçesinde İlamın 37'nci maddesinde yer alan tazmin hükmüne ilişkin olarak; mevzuatta Ek özel hizmet tazminatına ilişkin düzenlemelerde açık çalışma mahallinin tanımı yapılmamış olduğunu, Kamu Denetçiliği Kurumunun 28/03/2018 tarih ve 18745356-101.07.04-E.5497 sayılı kararı ile açık çalışma mahalli kavramının geniş yorumlanması, yeterli belgelendirme ve dokümantasyonun varlığı halinde ilgili birim amirlerinin kendilerine tanınan yetki çerçevesinde çalışma mahallerinin özelliklerini dikkate alarak açık/kapalı çalışma mahallerine ilişkin yaptıkları belirlemelere itibar edilmesi gerektiğine ilişkin kararının bulunduğu ve yapılan ruhsatlandırma işine ait görevin niteliği dikkate alındığında kamu zararı olarak nitelendirilemeyeceği ifade edilerek tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği,

17.04.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla yürürlüğü konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlar Hakkında Karar'ın özel hizmet tazminatını düzenleyen II sayılı cetvelinin "(E) Teknik Hizmetler" bölümüne ilişkin hüküm ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 11.05.2006 tarih ve 26165 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 160 seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği'nin "C - II Sayılı Cetvele ilişkin Açıklamalar" başlıklı bölümünde yapılan açıklamalardan teknik hizmetler sınıfına dahil personelin ek özel hizmet tazminatına hak kazanabilmesi için açık alanda çalışmış olması yeterli olmadığı, ayrıca çalışma mahallinin Bakanlar Kurulu Kararı ve ilgili Tebliğ'de sayılan veya benzeri nitelikte olması gerektiğinin kriter olarak ortaya konulduğu,

Bu çerçevede, kamu zararı oluştuğu değerlendirildiğinden Daire Kararının tasdikinin uygun olacağının değerlendirildiği, ifade edilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

...... Belediyesinin 2018 yılı hesabının 7. Daire tarafından yargılanması sonucu çıkarılan 121 sayılı İlamın 37'nci maddesi ile; ...... Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nde görevli teknik personele işyeri ruhsatı ve şikayetlerinin sonuçlandırılması amacıyla yapılan denetimler karşılığında mevzuata aykırı olarak ek özel hizmet tazminatı ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

17.04.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğü konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlar Hakkında Karar’ın özel hizmet tazminatını düzenleyen II sayılı cetvelinin “(E) Teknik Hizmetler” bölümünde;

“6- Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.

a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara : 3,0

b) 1/d sırası ile 2 ’nci sırada sayılanlara : 2,0

c) 3 ve 4’üncü sıralarda sayılanlara : 1,2

Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.

Ancak, bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminat toplamı üçer aylık dönemler itibarıyla,

a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara : 60

b) 1/d sırası ile 2 ’nci sırada sayılanlara : 40

c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara ; 24

oranlarını aşamaz.” hükmü yer almaktadır.

Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 11.05.2006 tarih ve 26165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 160 seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği’nin “C- II Sayılı Cetvele İlişkin Açıklamalar” başlıklı bölümünde;

“…

Buna göre, kadroları Teknik Hizmetler Bölümünün 1 ila 4’üncü sırasında sayılanlara, söz konusu ek özel hizmet tazminatının ödenebilmesi için;

a) Bu personelin büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları gibi “kapalı mahaller” dışında arazi, park, bahçe, şantiye, inşaat, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri, yol, tünel, demiryolu, büyük içme suyu, köprü, kıyı yapıları, baraj v.b. açık çalışma mahallerinde görevlendirilmiş ve bu mahallerde fiilen çalışmış olmaları,

b) Söz konusu görevlendirmelere ilişkin olarak ilgili birim amirlerince belirlenen görev ve isimleri ihtiva eden listelerin ibrazı,

yeterli olacaktır.

...”

düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinde, teknik hizmetler sınıfına dahil personelin ek özel hizmet tazminatına hak kazanabilmesi için hangi mahallerde çalışmalarının gerektiği örnekler halinde sıralanmıştır. Ayrıca bu alanlarda yapılan kontrollük hizmetlerinin de ek özel hizmet tazminatına tabi olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla teknik hizmetler sınıfına dahil personelin ek özel hizmet tazminatına hak kazanabilmesi için açık alanda çalışmış olması yeterli olmamakta, ayrıca çalışma mahallinin Bakanlar Kurulu Kararı ve ilgili Tebliğ’de sayılan veya benzeri nitelikte olması gerekmektedir.

... Belediyesi Ruhsat ve Denetim İşleri Müdürlüğü’nün ... tarih ve ... sayılı yazısından, müdürlük bünyesinde görevli teknik personelin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin kontrolü ve gelen şikâyet dilekçelerinin çözümü için sahada denetim yapmaları neticesinde ek özel hizmet tazminatı aldıkları anlaşılmaktadır. Ancak bahse konu görev ve faaliyetler açık alanda yapılmış olsa dahi, mevzuatta ek özel hizmet tazminatı alınmasını gerektirecek nitelikte bir açık arazi ve alan çalışması veya yapım işleri kapsamında yapılan kontrollük hizmeti kapsamında bulunmadığından, ilgili personele ek özel hizmet tazminatı ödemesi yapılmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

Sorumlular savunmalarında; mevzuatta açık/kapalı çalışma mahallerine ilişkin tanımlamaların yapılmamış olduğunu ve bu konuda yetkinin birim amirlerine verilmiş olduğunu ifade etmişlerdir.

Ancak burada mevzubahis olan husus, çalışma mahallinin açık veya kapalı olması ile ilgili olmayıp, açık çalışma mahallinde gerçekleştirilse bile mevzuatta belirtilen nitelikte olmayan yerlerde yapılan çalışmaların ek özel hizmet tazminatını gerektirmeyeceği ile ilgilidir. Zira 160 seri No’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği’nin yukarı alınan hükümlerinde, açık çalışma mahalleri özellikli yerler olarak sayılmıştır. Hükümdeki “vb.” ifadesi nitelik açısından sayılan yerlere benzer açık çalışma mahallerindeki fiili çalışmaları ifade etmektedir. Nitekim kanun koyucu tarafından örnekleme yoluyla belli nitelikteki yerler sayılmış olduğuna göre, bütün açık çalışma mahallerinde yapılan çalışmalar için ek özel hizmet tazminatı verilmesinin öngörülmediği de aşikardır. Dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin kontrolü ve gelen şikâyet dilekçelerinin çözümü için sahada yapılan denetimler gibi işler, mevzuatta sayılan özellikli yerlerde yapılan çalışmalar kapsamında yer almamaktadır.

Bu itibarla, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda ...... Belediyesi 2018 yılı hesabına ait 121 sayılı İlamın 37’nci maddesine konu Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nde görevli teknik personele işyeri ruhsatı ve şikayetlerinin sonuçlandırılması amacıyla yapılan denetimler karşılığında ek özel hizmet tazminatı ödenmesine hukuken imkân bulunmadığından, sorumluların konunun esasına ilişkin ileri sürdüğü iddia ve itirazlarının REDDİ ile 7. Dairece 121 sayılı ilamın 37’nci maddesi ile verilen ... TL tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 01.11.2023 tarih ve 56049 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.