Sayıştay 7. Dairesi 45421 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 7

• Dosya No: 45421

• Tutanak No: 52238

• Tutanak Tarihi: 29.06.2022

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Revize Birim Fiyat

155 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle; … ihale kayıt no.lu “… İçme Suyu Hatları Yapım İşi” nde HDPE-4, HDPE-6, HDPE-7, HK-04, HK-5, Abone-3, …-16 poz no.lu iş kalemleri miktarlarında meydana gelen artış nedeniyle hesaplanan revize birim fiyatların, Kamu İhale Genel Tebliği ve tip sözleşme hükümleri gereği söz konusu iş kalemlerine ait sözleşme miktarlarının %20’sini aşan kısmına uygulanması gerekirken, yüklenici ile yapılan mutabakat ile farklı miktarlara farklı revize (yeni) fiyatların uygulanması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararından tahsil edilen … TL’si için ilişilecek husus kalmadığına, kalan … TL’sinin ise tazminine karar verilmiştir.

… ihale kayıt no.lu “… İçme Suyu Hatları Yapım İşi” ne ilişkin olarak;

İhale tarihinde geçerli Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 52’nci maddesinde;

“52.1. Yapım işlerine ait tip sözleşmenin “İş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 29 uncu maddesine göre teklif birim fiyat sözleşmelerde iş kalemi miktarının değişmesi halinde; sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi (örnekteki gibi, bu iş kaleminde %50’lik bir artış olması halinde) ve bu toplam artışın (örnekteki gibi %50) aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini (örnekteki gibi %2,5) geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan (örnekteki gibi, %50-%20=%30’luk kısmına) kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.

R = F x [ 1 – (A x F) / S ]

S = Sözleşme bedeli ( TL),

F = İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL / ….),

A = İş kaleminde meydana gelen toplam artış miktarı (adet, mt, m2 vb.),

R = Revize birim fiyat (TL / ….)

Örnek olarak; 1.000.000.-TL sözleşme bedeli üzerinden ihale edilen bir yapım işinde iş kalemi miktarının değişmesi sonucundaki revize fiyatın hesabı;

S (Sözleşme bedeli) : 1.000.000.-TL

F (İş kaleminin sözleşme birim fiyatı) : 500 TL/m3

A1 (İş kaleminin sözleşmedeki miktarı) : 100 m3

A2 (İş kaleminin uygulamadaki miktarı) : 150 m3

A (İş kalemindeki toplam artış miktarı) : 150-100 = 50 m3

İş kalemindeki toplam artış yüzdesi : (150-100)/100 x 100 = %50 > %20

İş kalemindeki toplam artış tutarı : 50 x 500 = 25.000 TL

Sözleşme bedeline göre artış yüzdesi : (25.000/1.000.000) x 100 = %2,5 > %1

Revize birim fiyat : 500 x [1-(50x500)/1.000.000] = 487,50 TL/m3” hükmü,

Yapım İşlerine ait Tip Sözleşmenin “29.2.İş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı maddesinde;

“29.2.1. Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.

R = F x [ 1 – (A x F) / S ]

S = Sözleşme bedeli ( TL),

F = İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL / ….),

A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m2 vb.),

R = Revize birim fiyat (TL / ….).” hükmü yer almaktadır.

Buna göre birim fiyatlı teklif almak suretiyle yapılan ihalelerde işin devamı sırasında herhangi bir iş kaleminin miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artış tutarının işin sözleşme bedelinin %1’inden fazla olması halinde; iş kalemi için revize birim fiyat hazırlanacak ve bu revize fiyat, iş kaleminin sözleşme miktarının %20’sini aşan miktarına uygulanarak ödeme yapılacaktır. İlama konu olayda (ilişikli tutulan 12 no.lu hakediş dikkate alındığında) ise; HDPE-4, HDPE-6, HDPE-7, HK-04, HK-5, Abone-3, …-16 poz no.lu iş kalemleri miktarlarında meydana gelen artışlar dolayısıyla revize birim fiyatlar hesaplanmış ancak bu iş kalemlerinin %20’yi aşan artış miktarları için ödenecek bedelin tespitinde; revize fiyatlar yerine yüklenici ile mutabakata varılan miktarlara yine yüklenici ile mutabakata varılan yeni birim fiyatlar uygulanarak ödeme yapılmıştır. Oysa söz konusu iş kalemleri için hesaplanan revize fiyatların, iş kalemi sözleşme miktarının %20’sini aşan kısmın tamamına uygulanması gerekmekte olup, bu kısım için yüklenici ile anlaşılan miktar ve yeni fiyatlar üzerinden ödeme yapılması mevzuat hükümlere uygun düşmemektedir.

Mevzuata aykırı yapılan uygulamanın sebep olduğu kamu zararına ilişkin olarak İlamda yer verilen tablo incelendiğinde ise; HDPE-4 ile HDPE-7 iş kalemleri için “ödenmesi gereken tutarın” ve dolayısıyla da kamu zararı tutarlarının hesabında; mevzuat hükümlerine göre bulunan (İdarece hesaplanan ve ilişikli 12 no.lu hakediş ekinde de bulunan) revize birim fiyatlar (sırasıyla ... TL, ... TL) yerine yüklenici ile mutabakata varılmış yeni birim fiyatların (sırasıyla ... TL, ... TL) dikkate alındığı görülmüştür. Oysa olayda; kamu ihale mevzuatına aykırı olarak revize fiyattan ödeme yapılmaması ihtilaf konusu olduğundan, söz konusu iş kalemleri için kamu zararı tutarlarının; mutabakat fiyatları üzerinden değil mevzuata göre bulunan revize birim fiyatlar üzerinden yeniden hesaplanması gerekmektedir.

Bununla birlikte; sorumlular temyiz dilekçelerinde ve duruşma esnasında yaptıkları açıklamalarda; işin 06.06.2018 tarihinde kesin hakedişinin düzenlendiğini ve kesin hakedişte sorgu konusu edilen iş kalemleriyle ilgili revize fiyat hesaplamalarının mevzuata uygun yapıldığını belirtmişler, ayrıca yüklenici ile mutabakata varılan HDPE-4, HDPE-7, HDPE-10 iş kalemleri için yapılan ödemeler nedeniyle sadece … TL kamu zararının ortaya çıktığını ifade ederek, yaptıkları kamu zararı hesaplama tutanağını Kurula ibraz etmişlerdir.

Dolayısıyla açıklanan gerekçeler ile işin 06.06.2018 tarihli kesin hakediş raporu dikkate alınarak; sorgu konusu edilen pozların tümü için mevzuata göre bulunan revize birim fiyatlar ve kesin miktarlar esas alınmak suretiyle (varsa) kamu zararının yeniden hesaplanması gerekmektedir.

Bu itibarla; konunun esası ile ilgili temyiz itirazları kabul edilerek; yukarıda açıklanan hususlar dikkate alınarak, kamu zararının yeniden hesaplanması için 155 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle verilen toplam … TL kamu zararından tahsil edilen … TL’si için ilişilecek husus kalmadığı, kalan … TL’sinin tazminine ilişkin hükmün BOZULARAK, yeni hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye gönderilmesine,

(Üye …, Üye …, Üye …, Üye …’ın aşağıda yazılı azınlık görüşleri karşısında) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 29.06.2022 tarih ve 52238 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye … ve Üye …:

Sorumluların temyiz itirazları kapsamında sundukları belgeler ve açıklamalar değerlendirildiğinde; sorgu konusu edilen iş kalemlerinden HDPE-4, HDPE-7 pozu için ödemeye esas mutabakat fiyatlarının yasal revize fiyatlarından daha düşük olduğu, diğer iş kalemlerine ilişkin ödemelerin ise revize fiyatlar üzerinden sözleşmeye uygun yapıldığı görülmüş olup, somut olayda kamu zararının söz konusu olmadığı anlaşıldığından, İlam hükmünün kaldırılması gerekir.

Üye …:

İlamda yer alan gerekçeler doğrultusunda; sorgu konusu edilen iş kalemlerinin %20’sini aşan miktarının tamamı için revize fiyattan ödeme yapılması gerekirken; farklı metrajlara farklı fiyatların uygulanması ile İlamda hesaplandığı şekliyle toplamda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, temyize konu İlam hükmünün haliyle tasdikine karar verilmesi uygun olur.

Üye …:

Üye …’ün azınlık görüşündeki gerekçelere katılarak, İlam maddesinin tasdikine karar verilmesi gerektiği düşünülmekle birlikte, sorumluların ibraz ettiği kesin hesap hakedişi ve ekli belgelerin, gerekli görülmesi halinde yargılamanın iadesi yoluyla incelenmesi için ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.