Sayıştay 7. Dairesi 45321 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 7

• Dosya No: 45321

• Tutanak No: 48746

• Tutanak Tarihi: 27.01.2021

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediye hizmet binası yapım işine ilişkin metrajların incelenmesinde; dış cepheye kaplanan güneş kırıcı GRC panellerin arkalarına yapılması gereken kutu profillerin eksik yapılması

4. 144 sayılı İlamın 14 A 1. Maddesiyle, … Tic. San. Ltd. Şti. ortak girişiminin yükleniminde yaptırılan Belediye hizmet binası yapım işine ilişkin metrajların incelenmesinde; dış cepheye kaplanan güneş kırıcı GRC panellerin arkalarına yapılması gereken kutu profillerin eksik yapıldığı, eksik kalan bu kutu profil imalatı için Y.23.176 poz numaralı “lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması” imalat kaleminden 2013 yılı fiyatlarıyla oluştuğu iddia edilen … TL kamu zararı için ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmiştir.

Başsavcılık adına temyiz talebinde bulunan Sayıştay Savcısı ... tarafından verilen dilekçede;

“TEMYİZİN KONUSU:

… Tic. Ltd. Şti. - … Tic. San. Ltd. Şti. ortak girişimine anahtar teslim götürü bedel olarak ihale edilen Belediye hizmet binası yapım işinde şartname, sözleşme ve ihale dokümanına aykırı işlem yapılması nedeniyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmiştir.

TEMYİZ NEDENLERİ:

... Belediyesi 2017 yılı hesabının 7 nci Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 144 sayılı İlamın 14.A.1 maddesi hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 33/2-b. maddesi uyarınca Başsavcılık tarafından temyiz edilmesi yönündeki Uzman Denetçi ...’nın temyiz talebi Başsavcılığımızca incelenerek uygun görülmüştür.

RAPORDA:

... Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 25.04.2012 tarihinde

2012/37783 sayılı ihale kayıt numarası ile ... Tic. Ltd. Şti. - … Tic. San. Ltd. Şti. ortak girişimine anahtar teslim götürü bedel olarak ihale edilen Belediye hizmet binası yapım işinde şartname, sözleşme ve ihale dokümanına aykırı işlem yapılması suretiyle neden olunan … TL kamu zararı ile ilgili sorumlular hakkında tazmin kararı verilmesini istemektedir.

DAİRE KARARINDA:

“... Tic. Ltd. Şti. - … Tic. San. Ltd. Şti. ortak girişimine anahtar teslim götürü bedel olarak ihale edilen Belediye hizmet binası yapım işinde ilişkin metrajların incelenmesinde; dış cepheye kaplanan güneş kırıcı GRC panellerin montajının cephe sistem detayları projesinde belirtildiği gibi yapılmadığı, GRC panellerin arkalarına yapılması gereken kutu profillerin ise hiç yapılmadığı iddia edilmektedir.

İhale Projesinin cephe sistem detayları projesinde, B Özel-1 poz numaralı GRC panellerin kesitte ve planda nasıl montajlanacağı açıkça belirtilmiştir. Buna göre;

“-Alüminyum doğramaya bitişik olarak sıcak daldırma galvaniz 50x50 kutu profil asimetrik iskelet oluşturulmalıdır.

-Oluşturulan bu iskelete, GRC Paneller yatayda ve düşeyde bitişik olacak şekilde montajlanmalıdır.

-Birleşim yerlerinde bulunan 8-10 mm boşluklar montaj sonunda elastik macun, silikon veya polysulphide esaslı derz dolgusu ile doldurulmalıdır.”

Ancak yerinde yapılan imalatta; projede belirtilen galvaniz iskeletin oluşturulmadığı, onun yerine alüminyum doğramanın her iki tarafına boyasız ve galvaniz kaplamasız profil montajlandığı, planda alüminyum profilden yaklaşık 30 cm uzağa da GRC panelin toplamda 4 adet vida ile sabitlendiği, panellerin arasında derz dolgusu yerleşecek kadar boşluk kalması gerekirken yaklaşık 5 cm boşluk bulunduğu, bu imalat ile panellerin üst üste binmeyip tamamen askıda kaldığı, yaklaşık 130-150 kg civarında olduğu tahmin edilen panellerin yerinden çıkmamasının sadece 4 adet küçük vidaya bağlı bırakıldığı iddia edilmektedir.

A.1- Projede belirtilen galvaniz iskelet imalatının yapılmaması iddiasında, eksik kalan bu kutu profil imalatı için Y.23.176 poz numaralı “lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması” imalat kaleminden 2013 yılı fiyatlarıyla … TL tutarında kamu zararı hesabı yapılmıştır. (Yüklenicinin geçici kabul aşamasına gelindiğinde binanın esasına sirayet eden işleri tamamlamış olması gerektiğinden kamu zararı hesaplamasında geçici kabul tarihi olan 2013 yılı baz alınmıştır.)

Savunmalar doğrultusunda; belediye hizmet binasında motifli güneş kırıcı olarak kullanılan GRC panel için uygulama yöntemlerinin firmalara göre değişim gösterdiği, firmaların panelleri betona, profile veya başka detay çözümleri ile sabitlediği, sistem detayında sadece çizim olarak görülen profil kesitlerinin panellerin direk betona değil de öncelikle profile sabitleneceğini belirtmek için kullanıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre GRC panellerin üreticisi, panellerin cephe kaplama malzemesi ya da gölgelik amaçlı güneş kırıcı olmasına göre taşıyıcı sistemi ve montaj elemanı olan profillerin sayısını ve kesitini değiştirip kendi uygulama detayını oluşturmaktadır. İhale dosyası hazırlanma aşamasında henüz montajı yapacak firmanın belli olmaması nedeniyle; detay projelerdeki profillerin kesitleri ve sayılarının sembolik olarak konulduğu anlaşılmıştır. Sadece panellerin öncelikle profillerle taşıtılacağı vurgulanmıştır. İhale dokümanlarından GRC Panel Teknik Şartnamesinde de isteğe bağlı profillerle uygulamanın yapılabileceği belirlenmiştir.

Netice itibariyle; mevcut durumda GRC panellerin profiller ile sabitlendiği anlaşıldığından, projede belirtilen galvaniz iskeletin oluşturulmadığı iddiasına ilişkin olarak ilişilecek husus bulunmadığı” şeklinde karar verilmiştir. Bu karar aşağıdaki nedenle yasal değildir.

Şöyle ki:

… Tic. Ltd. Şti. - … Tic. San. Ltd. Şti. ortak girişimine anahtar teslim götürü bedel olarak ihale edilen Belediye hizmet binası yapım işi ile ilgi yapılan sözleşmenin 8.2.1.'inci maddesinde, İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıda belirtildiği gibidir.

1. Yapım İşleri Genel Şartnamesi

2. İdari Şartname

3. Sözleşme Tasarısı

4. Uygulama Projesi

5. Mahal Listesi

Buna göre, uygulama projesinde GRC panel arkasında lama ve profil demirin yer almaması gerekmektedir. İhale dokümanı öncelik sırasına göre 50x50 kutu profiller dış cephe detaylı uygulama projesindeki gibi yapılmalıdır.

İhale dokümanlarından olan birim fiyat-1 dosyasında yer alan B.Özel-1 GRC Isı Yalıtımlı levhalar ile motifli güneş kırıcı yapılmasına ilişkin birim fiyat açıklamasında, “kullanılacak çelik ve saç ankraj malzemeleri sıcak daldırma galveniz yapılacaktır. Kaynak yerleri çinko esaslı boya ile korunacaktır.” denilerek kullanılacak profillerin nasıl yapılacağının açıkça belirtildiği görülmektedir.

Sorguda bulunan fotoğrafta görüleceği üzere 50x50 kutu profiller uygulama projesine göre yapılması gerekirken yapılmamış, tespit raporunda yer aldığı ve sorumlulardan bazılarının savunmalarına fotoğraf olarak eklediği gibi alüminyum doğramanın her iki tarafına boyasız ve galvaniz kaplamasız profil montajlanmıştır.

Anahtar teslim götürü bedel işlerde uygulama projesinde yer alan bir hususun yapılmamasının verilen fiyat teklifi göz önünde bulundurulduğunda kamu zararına yol açtığı açıktır. İlamda, firmaların GRC panel üretirken farklılık üretim tekniklerin olduğundan da bahsedilmiştir. Üretim aşamasında böyle bir durum olması üretici firmaların kendi tercihleri ve teknolojileri doğrultusunda olmaktadır. Ancak unutulmaması gerekir ki belediye ile sözleşme imzalayan yüklenici uygulama projesinde yer alan şekliyle yapıyı teslim etmek için yükümlülük altına girmektedir. Eğer bu yükümlülüğünü uygulama projesindeki gibi yerine getirmeme durumunda da idare ile karşılıklı olarak anlaşıp yapmayacağı imalatı hakedişlerden düşmesi gerekirdi.

Yukarıda belirtildiği üzere hiç yapılmayan bir imalat için yapılan yersiz ödeme sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği halde ilamın 14/A.1 maddesinde verilen ilişilecek husus bulunmadığına ilişkin kararın bozulmasına hükmedilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” Denilmiştir.

Sayıştay Başsavcılığının temyiz talebine karşılık olarak …, …, …, …, …, …, … ile …’ın aynı mahiyetteki dilekçelerinde özetle;

İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralamasının aşağıdaki gibi olduğunu;

Anahtar Teslim Götürü Bedel

sözleşmelerde ihale dokümanında yer alan belgelerin öncelik sıralaması

1. Yapım işleri Genel Şartnamesi

2. İdari Şartname

3. Sözleşme Tasarısı

4. Uygulama Projesi

5. Mahal Listesi

6. Özel Teknik Şartname

7. Genel Teknik Şartname

8. Açıklamalar (Varsa)

9. Diğer Ekler.

10- Varsa, Zeyilnameler

Temyiz talebinde; “Birim fiyat açıklamasında B.özel-1 GRC ilgili tanımlamaları belirterek iddia edilen ……….profillerin nasıl yapılacağını açıkça belirtildiğinin görüldüğünün" ifade edildiğini,

Sorgulaması yapılan işin ANAHTAR TESLİM GÖTÜRÜ BEDEL olarak ihale edilmiş olup yukarıda bahsi geçen birim fiyat açıklaması değerlendirilmesinin geçerli olmadığını, Anahtar Teslim Götürü Bedel sözleşmesine aykırı olduğunu, bu nedenle yasal olmadığını,

Bu durumda en aydınlatıcı olarak sözleşmeye uygun özel teknik şartnameden faydalanıldığını,

Mimari Proje Cephe Sistem Detayında 01 nolu planda (pafta no2) pencere görünüşlerine kadar her şeyin işlendiği cephe görünüşlerinde sorgulanan profillerin bu detayda yer almadığının görüldüğünü,

Bu durumun tüm uygulama projelerinde (mimari, statik, mekanik) aynı olduğunu, aynı planın (01 nolu) ve aynı paftada (2 nolu) görünüş detayının altındaki sadece küçük bir detayda iddia konusu profillerin binanın önceki tasarım çalışmalarından kalıntı sembolik gösterim olarak bulunduğunu,

Önceki tasarımlardan kalıntı olarak projenin sadece bir yerinde gösterimi bulunan iddia konusu profillerin aynı plan ile paftada detay gösterimlerinde ve ana projelerde bulunmaması halinin uygulama projesinde çelişki oluşturduğunu, zira uygulama projesinde kesitlerin ve görünüşlerin birbirini teyit etmesi gerektiğini,

Aynı Uygulama Projesi Cephe detayları pafta no:2 kısmında görünüş detayında her türlü imalat görüldüğü halde (GRC panellerin arkasındaki detaylar da verilmiştir.) herhangi bir profil imalatı görülmediğini, diğer Mimari, Statik, Tesisat projelerinde de bulunmadığını,

İddia edilen hususun bina tasarımı yapılırken önceki tasarımlarından kaynaklanan kalıntı sembolik gösterimler olduğunu,

Motifli güneş kırıcı olarak kullanılan GRC panel için uygulama yöntemlerinin firmalara göre değişim gösterdiğini, dolayısıyla firmaların panellerini betona, profile veya başka detay çözümleri ile sabitlediği bilindiğinden sistem detayında sadece küçük bir çizim olarak görülen profil kesitlerinin gösterildiğini, ihale öncesi tasarım çalışmalarında panellerin öncelikle profillere taşıtılacağı vurgulanmak amacıyla konulduğunu, sonradan bu durumu daha iyi izah edebilmek için özel teknik şartname oluşturulduğunu, ancak uygulama projesinde bu sembolik gösterimlerin sehven kaldığını, (Galvaniz iskelet gibi bir durum söz konusu değildir.)

Zira bu kısımdaki kalıntı gösterimlerin, diğer detaylara bakıldığında bulunmadığını, ayrıca binanın diğer detaylarıyla anlamlı bir bağlantı kurulamadığını,

Bu durumun, tam araştırılmadan alelacele rapor düzenleyen tek kişi tarafından binayla ilgisi varmış gibi yorumlanarak eksik profil iddiasına dayandırıldığını,

Bu ÇELİŞKİ DURUMUNU aydınlığa kavuşturmak için öncelikler sırasına göre Özel Teknik Şartnameye bakıldığında ilgili metnin konuyla alakalı görüntü alıntısının aşağıdaki gibi olduğunu;

“Tasarım sonucu ortaya çıkan bir ürün olmasından dolayı çok çeşitli form ve ebatlarda, isteğe bağlı profillerle, cephe kaplamasından farklı olarak dekoratif malzeme niteliğinde de üretilebilir.”

GRC panellerin isteğe bağlı profillerle, cephe kaplamasından farklı olarak dekoratif malzeme niteliğinde de üretilebileceğinin görüldüğünü,

Yine aynı GRC özel tarifinden bir alıntıda;

“KİMYASALLARA KARŞI DİRENÇ

GRC prekast elemanların hava koşullarından dolayı oluşabilecek asitlere karşı dayanımı, konvansiyonel betonlara göre çok daha yüksektir.

Prekast ya da uluslararası literatürde bilinen adıyla GRC (Glassfiber reinforced concrete) cam elyafı takviyeli özel üretim bir yapı/bitirme/dekorasyon malzemesidir.

GRC üretimi özel kum ve beyaz çimento karışımı özel granülometrideki harmanın alkaliye dayanıklı ithal cam elyafı ve polimerler katkılı olarak özel kalıplara püskürtülmesi suretiyle yapılır. GRC dayanıklılık ve mukavemet açısından son derece uzun bir ömre sahiptir.

Cephede kullanılması durumunda yüksek kompasite ve minimum poroziteli olduğundan su geçirmez. Çelik donatı yerine cam elyafi kullanıldığından kesitler incelmekte, binaya minimum yük binmektedir. Malzemenin hafifliği aynı zamanda montaj kolaylığını da beraberinde getirmektedir.”

Yukarıdaki metinde çelik donatı yerine cam elyafı kullanıldığında (hem çelik kadar dirençli hem de hafif olması) kesitlerin inceldiğini, binaya minimum yük bindirildiğinin belirtildiğini,

Özet olarak GRC panellerin ne şekilde taşınacağı ve isteğe bağlı olarak profil kullanılabileceğinin panel üreticisine bırakıldığını, aksi olması durumunda hem mahal listesinde, hem metrajlarda hem de statik hesaplamalarda bulunacağını,

Konunun özünün GRC paneller için iddia olunan profiller olduğunu ve bu konunun diğer soruşturma konularıyla birlikte adli makamlara intikal ettiğini, (... 9. Asliye Hukuk Mahkemesi) adli makamların yargılaması sonucu Belediyenin haklı çıkması durumunda yüklenici firmadan doğrudan temin harcamasının tahsil edileceğini, Belediyenin haksız çıkması durumunda yapılan işlerin doğru olduğunun anlaşılacağını, her iki durumda da soruşturma konusuyla ilgili kamu zararı oluşmadığını, şöyle ki;

Belediyenin haklı çıkması durumunda yükleniciden GRC paneller için iddia edilen hususların yerine getirilmesi talep edileceğinden, taraflarının sorumlu tutularak aynı iş için tazmin oluşturulmasının mükerrer ödeme oluşturacağından hukuki olmadığını,

Belediyenin haklı çıkmaması durumunda yüklenicinin GRC panellerin montaj eksikliğiyle ilgili hatası olmadığı anlaşılacağından, üzerlerine atılı iddia düşeceğinden ve hatalı bir iş olmadığını anlaşılacağından, taraflarının sorumlu tutularak tazmin oluşturulmasının yasal olmadığını,

Sayıştay ... Dairesinin 144 nolu ilamının 14-A4. Maddesiyle ilgili Sayın Sayıştay Denetçisinin görüşünün, ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2017/368 esas sayılı davanın açıldığı bahsi ile “İdarenin sorgu konusu edilen .... tutarın yükleniciden tahsil edilmesi için gerekli hukuki süreci başlattığı ve takip edeceğinden dolayı denecek kalmamıştır.” Olduğunu,

Bu kapsamda “14-A4. madde nolu dış taraftan yapılan güçlendirme çalışmalarına ilişkin açıklama” ile “14-A1. madde nolu GRC panel arkasına 50x50 Kutu Profil Yapılmamasına” ilişkin açıklamanın özünde aynı işin konusu olduğunu,

Özünde aynı konu olan iki sorgulamadan (14-A1 ve 14-A4) birisinde Sayın Denetçi tarafından mahkeme süreci göz önüne alınırken, diğerinde alınmamasının anlaşılamadığını,

Özet olarak yukarıda izah edildiği üzere önceki tasarımlardan mütevellit çok küçük sembolik gösterimlerin sehven kaldığını, Belediyenin görevlendirmiş olduğu İnşaat Mühendisince farklı yorumlanarak (Özel teknik şartnameyi dikkate almadan işin sözleşmesine aykırı birim fiyat tarifine dayandırarak) projeyle bağlantı kurulmaya çalışıldığını belirterek Daire kararının tasdik edilmesini talep etmişlerdir.

Sorumlulardan …, …, … ile … yukarıda belirtilen hususlara ilave olarak dilekçelerinde;

... Tic. Ltd. Şti. - … Tic. San. Ltd. Şti. ortak girişimine Anahtar Teslim Götürü Bedel olarak ihale edilen ... Belediye Hizmet Binası Yapım İşinde;

Dış cepheye güneş kırıcı GRC panellerin montajının cephe sistem detayları projesinde belirtildiği gibi yapılmadığı, GRC panellerin arkalarına yapılması gereken kutu profillerin ise hiç yapılmadığı iddiasında bulunulduğunu,

İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması ihale ediliş şekline göre aşağıdaki gibi olup belgelerdeki hükümler arasında ÇELİŞKİ veya FARKLILIK olması halinde, ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralamasına göre işlem yapılması gerektiğini,

Aşağıda da Anahtar Teslim Götürü Bedel ve Teklif Birim Fiyatlı işlerde doküman sırasıdır.

Temyiz talebinde; “Birim fiyat açıklamasında B.Özel-1 GRC ilgili tanımlamaları belirterek iddia edilen profillerin nasıl yapılacağının açıkça belirtildiğinin görüldüğü” nün ifade edildiğini,

Halbuki İşe ait İhale İdari Şartnamesinin 5. Maddesine bakıldığında (aşağıdaki alıntıdan görüleceği üzere) İhale dokümanları arasında Birim Fiyat Tariflerinin olmadığının görüldüğünü,

Yine İşe ait Sözleşmenin 8. Maddesindeki sözleşme dokümanları arasında Birim Fiyat Tariflerinin bulunmadığının görüldüğünü,

8. 2 İhale dokümanını oluşturan belgeler

9. 2. 1 İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralamasının aşağıdaki gibi olduğunu,

10. Yapım İşleri Genel Şartnamesi

11. İdari Şartname,

12. Sözleşme Tasarısı,

13. Uygulama Projesi,

14. Mahal Listesi

15. Özel Teknik Şartname,

16. Genel Teknik Şartname,

17. Açıklamalar (varsa) ,

18. Diğer Ekler,

Çünkü söz konusu işin, ANAHTAR TESLİM GÖTÜRÜ BEDEL olarak ihale edilmiş olup konunun birim fiyat usulü dikkate alınarak değil, Götürü Bedel usulü dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini,

Temyiz dilekçesinde iş sanki Birim Fiyat üzerinden ihale edilmiş gibi değerlendirmeler yapıldığını, Birim Fiyat değerlendirilmesinin geçerli olmadığını,

Burada asıl dikkate alınması gereken sözleşmenin; Özel Teknik Şartname olduğunu,

Ayrıca Uygulama Projesi esas alınarak bakıldığında; Mimari Proje Cephe Sistem Detayında 01 nolu planda (pafta no2) pencere görünüşlerine kadar her şeyin işlendiği cephe görünüşlerinde sorgulanan profillerin bu detayda yer almadığının görüldüğünü, bu hususun dikkate alınmadığını,

Bu durumun tüm uygulama projelerinde (mimari, statik, mekanik) projelerde aynı olduğunu, aynı plan (01 nolu) ve aynı paftada (2 nolu) görünüş detayının altındaki sadece küçük bir detayda iddia konusu profillerin, binanın önceki tasarım çalışmalarından kalan, sembolik gösterim olarak bulunduğunun Geçici Kabul Komisyonuna söylendiğini,

Önceki tasarımlardan kalıntı olarak projenin sadece bir yerinde gösterimi bulunan iddia konusu profillerin aynı plan ile paftada detay gösterimlerinde ve ana projelerde bulunmaması halinin UYGULAMA PROJESİNDE ÇELİŞKİ oluşturduğunu, zira uygulama projesinde kesitlerin ve görünüşlerin birbirini teyit etmesi gerektiğini,

Bina projesindeki daha önceki tasarım çalışmalarından kalan ve iddia edilen profillerin sembolik gösterimi (binanın projesindeki diğer detaylarla uyumsuz olması bunun önceki tasarımlarından kaynaklanan kalıntı bir sembolik gösterim olduğunu kanıtlamaktadır.)

Uygulama Projesi Cephe detayları pafta no:2 kısmında cephe görünüşü (Her detayı belirtiğim bu kısımda, İddia konusu profillerin projenin bu detayında olmadığı görülmektedir.)

Geçici Kabul Komisyonunca Özel Teknik Şartname esas alınarak değerlendirilme yapılması gerektiğinden, Özel Teknik Şartname dikkate alınarak değerlendirilme yapıldığını,

Uygulama Projesi Cephe detayları projesinde görünüş detayında her türlü imalat görüldüğü halde (GRC panellerin arkasındaki detaylarda verilmiştir.) herhangi bir profil imalatı görülmediğini, diğer mimari, statik, tesisat projelerinde de bulunmadığını,

Bu gibi çelişkili durumlarda öncelikler sırasına göre Özel Teknik Şartnameye bakılması gerektiğini, teknik şartnameye de bakıldığında ilgili metnin konuyla alakalı görüntü alıntısının aşağıdaki gibi olduğunu;

“Tasarım sonucu ortaya çıkan bir ürün olmasından dolayı çok çeşitli form vc ebatlarda, isteğe bağlı profillerle, cephe kaplamasından farklı olarak dekoratif malzeme niteliğinde de üretilebilir.”

Yukarıda belirtildiği üzere GRC panellerin isteğe bağlı profillerle, cephe kaplamasından farklı olarak dekoratif malzeme niteliğinde de üretilebileceğinin görüldüğünü,

GRC panellerin ne şekilde taşınacağı ve isteğe bağlı profil kullanılabileceğinin panel üreticisine bırakıldığını,

Geçici Komisyon üyesi olarak GRC paneller için iddia olunan profilleri görememiş olsalar bile Yapım İşleri Genel Şartnamesi 42. Maddesine göre “Yapılan işin kusurlu ve eksik kısımlarının bedelleri toplamının işin sözleşme bedelinin %5 inden az ise ve bu eksik kusurlar işin idaresine teslimine ve kullanılmasına engel olmayacak nitelikteyse kabul yapılabilir” denildiğin, bu açıdan bakıldığında da kusurlarının olmadığını ifade etmişlerdir.

Dosyadaki mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

144 sayılı İlamın 14 A 1. Maddesiyle, ... Tic. Ltd. Şti. – … Tic. San. Ltd. Şti. ortak girişiminin yükleniminde yaptırılan Belediye hizmet binası yapım işine ilişkin metrajların incelenmesinde; dış cepheye kaplanan güneş kırıcı GRC panellerin arkalarına yapılması gereken kutu profillerin eksik yapıldığı, eksik kalan bu kutu profil imalatı için Y.23.176 poz numaralı “lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması” imalat kaleminden 2013 yılı fiyatlarıyla oluştuğu iddia edilen … TL kamu zararı için ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmiştir.

İhale Projesinin cephe sistem detayları projesinde, B Özel-1 poz numaralı GRC panellerin kesitte ve planda nasıl montajlanacağı açıkça belirtilmiştir. Buna göre;

“-Alüminyum doğramaya bitişik olarak sıcak daldırma galvaniz 50x50 kutu profil asimetrik iskelet oluşturulmalıdır.

-Oluşturulan bu iskelete, GRC Paneller yatayda ve düşeyde bitişik olacak şekilde montajlanmalıdır.

-Birleşim yerlerinde bulunan 8-10 mm boşluklar montaj sonunda elastik macun, silikon veya polysulphide esaslı derz dolgusu ile doldurulmalıdır.”

Yerinde yapılan incelemede; projede belirtilen galvaniz iskeletin oluşturulmadığı, onun yerine alüminyum doğramanın her iki tarafına boyasız ve galvaniz kaplamasız profil montajlandığı iddia edilmiştir.

Başsavcılığın temyiz dilekçesinde; uygulama projesine göre GRC panel arkasında lama ve profil demirin yer almaması gerektiğini, ihale dokümanının öncelik sırasına göre 50x50 kutu profillerin dış cephe detaylı uygulama projesine göre yapılması gerektiğini, ihale dokümanlarından olan birim fiyat-1 dosyasında yer alan B.Özel-1 GRC Isı Yalıtımlı levhalar ile motifli güneş kırıcı yapılmasına ilişkin birim fiyat açıklamasında, “kullanılacak çelik ve saç ankraj malzemeleri sıcak daldırma galveniz yapılacaktır. Kaynak yerleri çinko esaslı boya ile korunacaktır.” denilerek kullanılacak profillerin nasıl yapılacağının açıkça belirtildiğini, sorguda ve tespit raporunda bulunan fotoğraflardan görüleceği üzere, 50x50 kutu profillerin uygulama projesine göre yapılmadığını, alüminyum doğramanın her iki tarafına boyasız ve galvaniz kaplamasız profil montajlandığını, dolayısıyla Anahtar teslim götürü bedel işlerde uygulama projesinde yer alan bir hususun yapılmamasının verilen fiyat teklifi göz önünde bulundurulduğunda kamu zararına yol açtığı iddia edilmiştir.

Dilekçiler; söz konusu işin anahtar teslim götürü bedel olarak ihale edildiğini, birim fiyat değerlendirmesinin geçerli olmadığını, bu durumda en aydınlatıcı olarak sözleşmeye uygun özel teknik şartnameden faydalanıldığını, Uygulama Projesi Cephe detayları pafta no:2 kısmında görünüş detayında her türlü imalat görüldüğü halde (GRC panellerin arkasındaki detaylar da verilmiştir.) herhangi bir profil imalatı görülmediğini, diğer mimari, statik, tesisat projelerinde de bulunmadığını, iddia edilen hususun bina tasarımı yapılırken önceki tasarımlarından kaynaklanan kalıntı sembolik gösterimler olduğunu,

Belediye hizmet binasında motifli güneş kırıcı olarak kullanılan GRC panel için uygulama yöntemlerinin firmalara göre değişim gösterdiğini, dolayısıyla firmaların panellerini betona, profile veya başka detay çözümleri ile sabitlediği bilindiğinden sistem detayında sadece küçük bir çizim olarak görülen profil kesitlerinin gösterildiğini, ihale öncesi tasarım çalışmalarında panellerin öncelikle profillere taşıtılacağının vurgulanması amacıyla konulduğunu, sonradan bu durumu daha iyi izah edebilmek için özel teknik şartname oluşturulduğunu, ancak uygulama projesinde bu sembolik gösterimlerin sehven kaldığını, Belediyenin görevlendirmiş olduğu İnşaat Mühendisince farklı yorumlanarak (Özel teknik şartnameyi dikkate almadan işin sözleşmesine aykırı olarak ve birim fiyat tarifine dayandırarak) projeyle bağlantı kurulmaya çalışıldığını, son olarak ilama konu hususun diğer soruşturma konularıyla birlikte adli makamlara intikal ettiğini ifade etmişlerdir.

Özel Teknik Şartnamede; “Tasarım sonucu ortaya çıkan bir ürün olmasından dolayı çok çeşitli form ve ebatlarda, isteğe bağlı profillerle, cephe kaplamasından farklı olarak dekoratif malzeme niteliğinde de üretilebilir.” denildiğinden GRC panellerin ne şekilde taşınacağı ve isteğe bağlı olarak profil kullanılabileceğinin panel üreticisine bırakıldığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar GRC panellerin arkalarına yapılması gereken kutu profillerin ihale dokümanlarının öncelik sıralamasına göre daha üst sırada yer alan uygulama projesine göre yapılması gerektiği iddia edilmişse de; GRC panellerin profiller ile sabitlendiği anlaşıldığından mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Bu itibarla 144 sayılı İlamın 14 A 1. Maddesiyle, ilişilecek husus bulunmadığına ilişkin kararın TASDİKİNE, (Üyeler …, …, … ile …’ın karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğu ile,

Karar verildiği 27.01.2021 tarih ve 48...6 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, …, … ile …’ın karşı oy gerekçesi

… Tic. Ltd. Şti. - … Tic. San. Ltd. Şti. ortak girişimine anahtar teslim götürü bedel olarak ihale edilen Belediye hizmet binası yapım işi ile ilgili yapılan sözleşmenin 8.2.1.'inci maddesinde, İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıda belirtildiği gibidir.

1. Yapım İşleri Genel Şartnamesi

2. İdari Şartname

3. Sözleşme Tasarısı

4. Uygulama Projesi

5. Mahal Listesi

İhale dokümanlarından olan birim fiyat-1 dosyasında yer alan B.Özel-1 GRC Isı Yalıtımlı levhalar ile motifli güneş kırıcı yapılmasına ilişkin birim fiyat açıklamasında, “kullanılacak çelik ve saç ankraj malzemeleri sıcak daldırma galveniz yapılacaktır. Kaynak yerleri çinko esaslı boya ile korunacaktır.” denilerek kullanılacak profillerin nasıl yapılacağı açıkça belirtilmiştir. Ancak yerinde yapılan incelemede; projede belirtilen galvaniz iskeletin oluşturulmadığı, onun yerine alüminyum doğramanın her iki tarafına boyasız ve galvaniz kaplamasız profil montajlandığı tespit edilmiştir. İhale dokümanı öncelik sırasına göre 50x50 kutu profilleri, dış cephe detaylı uygulama projesindeki gibi yapılması gerekmekte olup, GRC panel arkasında lama ve profil demirin yer almaması gerekmektedir.

Anahtar teslim götürü bedel işlerde uygulama projesinde yer alan bir hususun yapılmamasının verilen fiyat teklifi göz önünde bulundurulduğunda kamu zararına yol açtığı açıktır. İlamda, firmaların tercihleri ve teknolojileri doğrultusunda GRC panel üretirken farklı üretim teknikleri kullandığından bahsedilmişse de; belediye ile sözleşme imzalayan yüklenicinin, uygulama projesinde yer alan şekliyle yapıyı teslim etmesi gerekmektedir. Yükümlülüğünü uygulama projesindeki gibi yerine getirmemesi durumunda ise söz konusu imalatı hakedişlerden düşmesi gerekmektedir. İlama konu olayda, dış cepheye kaplanan güneş kırıcı GRC panellerin arkalarına yapılması gereken kutu profiller uygulama projesinde yer alan şekliyle yapılmadığı halde hak edişlerden kesinti yapılmadığı için kamu zararına neden olunmuştur. Bu itibarla, yukarıdaki gerekçelerle yeniden hüküm tesis edilmesini teminen 144 sayılı İlamın 14 A 1. Maddesi ile verilen hükmün bozularak, dosyanın ilgili Dairesine tevdiine, karar verilmesi gerekir.