Sayıştay 7. Dairesi 45318 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 7

• Dosya No: 45318

• Tutanak No: 47118

• Tutanak Tarihi: 08.01.2020

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye tarafından karşılanmaması gereken ve ayrıca temsil ağırlama kapsamında olmayan yemek giderinin belediye bütçesinden ödenmesi.

133 sayılı İlamın 2. Maddesi ile Belediye tarafından karşılanmaması gereken ve ayrıca temsil ağırlama kapsamında olmayan ... personeli yemek giderinin belediye bütçesinden ödenmesi sonucu sebep olunan toplam ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmektedir.

Temyiz Dilekçesi

Üst yönetici olarak sorumlu tutulan ..., gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulan ... ve ... tarafından sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

İlgili hükme hesap yargılama usullerine uygun olarak varılmadığı, idarede yemek giderlerinin gösterilebileceği ödenek tertibi bulunmadığından bu dere ıslahı çalışmalarında mesai mefhumu olmadan geceli gündüzlü özverili bir çalışma yapılması nedeniyle beklenmedik zamanlarda yemek giderleri oluştuğu, belediye hizmetlerinin gerçekleşmesi amacıyla ve halk sağlığının korunmasına yönelik bu çalışmalarda yemek İhtiyacı mecburen temsil tören ve ağırlama giderlerinden karşılandığı,

Bu harcamalar yapılırken şahsi bir menfaatin oluşması kastı bulunmadığı, asıl amaç belediye hizmetlerinin şikâyete ve konu olmaksızın ve aksaklık olmaksızın hızlı bir şekilde yapılması ve ...'nin zaman zaman bu yardımlarının olması nedeniyle ... çalışanlarının mağdur edilmemesi olduğu,

... personeli belediye hizmetlerinde çalışmak için geldiği ve belediye hizmetlerinin etkin ve hızlı toplum sağlığını tehlikeye düşürmemek için dere yatakları ıslahının yapıldığı, ve ödeneğin verimli tutumlu ve yerinde harcandığı,

Ayrıca evraklarda inceleme yapılırken hesap yargılaması usullerine uygun bir inceleme yapılmadığı, bu nedenle Sayıştay 7 dairesinin kamu zararı oluştuğuna ilişkin kararın kaldırılması gerektiği ifade edilmiştir.

Başsavcılık Mütalaası

Üst yönetici olarak sorumlu tutulan ..., gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulan ... ve ... tarafından sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerine istinaden verilen Başsavcılık Mütalaasında;

“İlamın 2 nci maddesine ilişkin sorumlunun dilekçesinde ileri sürdüğü hususların, konuya dair mevzuata yer verilmek suretiyle İlamda detaylı bir şekilde değerlendirilip karşılandığı anlaşıldığından, talebin reddi ile İlam hükmün tasdik edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İlam hükmü ve dosyalar üzerinde yapılan inceleme neticesinde;

Belediye tarafından dere ıslahı çalışmaları için ...’den ilçeye gelen operatör ve personellerin yemek ihtiyacının; 4734 sayılı Kanun’un 22/d hükmü gereği doğrudan temin usulü ile piyasa fiyat araştırması yapılmak suretiyle, en düşük fiyatı teklif eden kişiden, farklı zamanlarda karşılandığı, ödemenin Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri kaleminden yapıldığı anlaşılmıştır.

133 sayılı İlamın 2. Maddesi ile dere ıslahı için ilçeye gelen ... personelinin yemek giderlerinin mevzuat hükümlerine aykırı olarak belediye bütçesinden karşılanması suretiyle sebep olunan kamu zararına tazmin hükmü verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 38. maddesi uyarınca temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmanın Belediye Başkanının görev ve yetkileri arasında sayıldığı, aynı Kanun’un Belediye Giderleri başlıklı 60’ncı maddesinde “Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri” şeklinde ifade edildiği görülmektedir.

İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün 25.04.1984 tarihli Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin ‘Ağırlama Giderleri’ başlıklı 5’inci maddesinde;

“...Beldenin kalkınmasında katkısı olanlar veya olacağı anlaşılanlar,

İle bu kişilerin eşleri ve refakatindeki görevliler için geleneklere ve davetin şumulüne göre, ağırlama, konuklama, konutlandırma ve bu işlerle ilgili olarak hazırlıkların gerektirdiği giderlerle ziyafet, kokteyl, hediye, çiçek, bahşiş ve taşıma giderleri şeklinde yapılır.” denilmektedir.

Temsil ağırlama giderlerinin konusu, kapsamı ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine bağlı olması, dere ıslahı çalışmaları için ...’den ilçeye gelen operatör ve personellerin yaptıkları çalışmalar neticesinde ilçenin kalkınmasında katkısı olacağı anlaşıldığından belediye bütçesinin Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri kaleminden yapılan bu harcamanın mevzuata uygun olduğu açıktır.

Bu itibarla; 133 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile verilen 20.105,00 TL tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (...’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 08.01.2020 tarih ve 47118 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

...’ın karşı oy gerekçesi;

Dere ıslahı için ilçeye gelen ... personelinin yemek giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8 inci maddesinde; ''Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”,

Aynı Kanun’un 32 inci maddesinde; “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükümleri yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 61 inci maddesinde ise; “Belediye başkam ve harcama yetkisi verilen diğer görevliler, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludur. ” denilmektedir.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 4 üncü maddesi uyarınca memuriyet mahalli dışına gönderilen kamu görevlilerine kurumlarınca harcırah verilmekte ve belli şartlarda konaklama giderleri karşılanmaktadır. Dolayısıyla, ...’e dere ıslahı için görevli olarak gelen ... personelinin yemek bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesi söz konusu mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nde belediye bütçesinden temsil ağırlama niteliğinde yapılabilecek giderlerin kapsamı belirlenmiş olup kamu görevi yapmak için ...’e gelen bu kişilerin yemek giderlerinin temsil ağırlama kapsamında değerlendirilmesi de mümkün değildir.

Bu itibarla, Sayıştay teminen Sayıştay 7. Dairesince 133 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekmektedir.

...’nun karşı oy gerekçesi;

İlam hükmünün tasdikine ilişkin azınlık görüşüne katılmakla birlikte, ilgili ödeme emri ve eki belgelerden, yemek giderlerinin kimler ve hangi görevliler için iki aylık sürede kaç kere karşılandığına ilişkin bilgiler anlaşılmamakta olup, bu hususların incelenerek tespit edilen bilgiler çerçevesinde hukuki uyuşmazlığın yeniden değerlendirilmesini teminen Sayıştay 7. Dairesince 133 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle verilen tazmin hükmünün bozularak dairesine tevdiine karar verilmesi gerekmektedir.

...’ın karşı oy gerekçesi;

Belediye tarafından karşılanmaması gereken ve ayrıca temsil ağırlama kapsamında olmayan ... personeli yemek giderinin belediye bütçesinden ödenmesi sonucu sebep olunan toplam 20.105,00 TL kamu zararının tazmini hükmüne ilişkin;

Dere ıslahı için ilçeye gelen ... personelinin yemek giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8 inci maddesinde; ''Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”,

Aynı Kanun’un 32 inci maddesinde; “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükümleri yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 61 inci maddesinde ise; “Belediye başkam ve harcama yetkisi verilen diğer görevliler, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludur. ” denilmektedir.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 4 üncü maddesi uyarınca memuriyet mahalli dışına gönderilen kamu görevlilerine kurumlarınca harcırah verilmekte ve belli şartlarda konaklama giderleri karşılanmaktadır. Dolayısıyla, ...’e dere ıslahı için görevli olarak gelen ... personelinin yemek bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesi söz konusu mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nde belediye bütçesinden temsil ağırlama niteliğinde yapılabilecek giderlerin kapsamı belirlenmiş olup kamu görevi yapmak için ...’e gelen bu kişilerin yemek giderlerinin temsil ağırlama kapsamında değerlendirilmesi de mümkün değildir.

Bu itibarla, Sayıştay 5. Dairesince 136 sayılı İlamın 8. Maddesi ile verilen ... TL tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca hesap yargılama usulü bağlamında temyiz mercii olan Temyiz Kurulu çalışma usulüne ilişkin olarak;

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular olağan kanun yolu olarak temyiz ve karar düzeltme, olağanüstü kanun yolu olarak ise yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanun’un ‘Temyiz’ başlıklı 55. maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dâhil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında kaldırma seçeneği ortadan kalkmaktadır. Bu durumda, diğer temyiz mercilerinde olduğu gibi ilk derece mahkemesince verilmiş olan kararın olduğu gibi veya düzelterek tasdiki veya bozulması seçenekleri arasında sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (8 azınlık oyuna karşı 9 çoğunluk oyu ile) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılması mümkün olmayıp müzakerelere devam edilerek yapılacak oylama sonucuna göre tasdik veya bozma kararlarından hangisinin verildiğinin belirlenmesi gerekir.