Sayıştay 7. Dairesi 45105 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 45105

• Tutanak No: 51619

• Tutanak Tarihi: 20.04.2022

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Zamanaşımına Uğramış İdari Para Cezaları

1. 364 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle;

… Büyükşehir Belediyesi’nde gelir kalemleri içinde tahakkuk etmiş olarak yer alan para cezalarının (zabıta para cezaları) tahsili ile ilgili gerekli işlemler zamanında yapılmayarak alacağın zamanaşımına uğratılması nedeniyle oluşan … TL kamu zararının;

2009 yılı için oluşan … TL’sinin Üst Yönetici … (Belediye Başkanı) ile Muhasebe Yetkilisi …’dan,

2010 yılı için oluşan … TL’sinin Üst Yönetici … (Belediye Başkanı) ile Muhasebe Yetkilisi …’dan,

2011 yılı için oluşan … TL’sinin Üst Yönetici … (Belediye Başkanı) ile Muhasebe Yetkilisi …’dan,

2012 yılı için oluşan … TL’sinin Üst Yönetici … (Belediye Başkanı) ile Muhasebe Yetkilisi … ve …’den,

2013 yılı için oluşan … TL’sinin Üst Yönetici … (Belediye Başkanı) ile Muhasebe Yetkilisi … ve …’dan, müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.

{Öncesinde 232 sayılı Asıl İlamın 3. maddesiyle; … Büyükşehir Belediyesi’nde gelir kalemleri içinde tahakkuk etmiş olarak yer alan para cezalarının tahsilatına ilişkin gerekli işlemler zamanında yapılmayarak alacağın zamanaşımına uğratılması nedeniyle ile oluşan … TL kamu zararından –Belediye Başkanının sorumlu olmayacağına karar verilerek- 2009-2013 yılları arasında görev başında olan muhasebe yetkilileri (Mali Hizm. Müd.) sorumlu tutulmuştur.

Sorumlularca yapılan temyiz başvuruları üzerine düzenlenen 27.09.2017 tarih ve 43319 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 1. maddesiyle;

“Sorumluluk itirazlarına ilişkin olarak;

…

Buna göre, idare gelirlerinin zamanaşımına uğratılması nedeniyle oluşan kamu zararından dolayı sorumluluğun belirlenmesi aşamasında; sadece 2009-2013 yıllarında görev yapan muhasebe yetkililerinin değil, 2004 yılından 2013 yılının sonuna kadar … Belediyesi gelirlerinin tahsili ile ilgili olarak Mali Hizmetler Müdürlüğü dışında farklı bir birimin görevlendirilip görevlendirilmediğinin ve konu ile ilgili görevli olan çalışanların kasıt, kusur veya ihmalinin tespit edilmesi ve sorumluluğun bu doğrultuda tesis edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla sorumluluğun bu yönüyle genişletilmesi gerekmektedir.

Esasa ilişkin olarak;

…

İlgililer tarafından tahsil edilmeyen belediye alacaklarıyla ilgili temyiz dilekçesi ekinde bu hususa ilişkin belgeler ibraz edilmiştir. Bu iddianın Dairesi tarafından incelenmesi gerekmektedir. İbraz edilen belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmayıp yargılamanın iadesine ilişkindir.

Tazmin hükmüne konu belediye gelirlerine ilişkin tespitlerin icmali rakamlar üzerinden yapılan incelemelere dayandırıldığı, söz konusu alacaklara ilişkin mükellef bazında ayrıntıların ortaya konmadığı, bu tutarla ilgili olarak sorumlularca bildirilen ve zamanaşımını kesen (tahsilat vb.) durumlarla ilgili iddiaların somut ve açık olarak karşılanmadığı ve varsa kısmi tahsil işlemlerinin zamanaşımına etkilerinin tespit edilmediği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, tazmin hükmüne konu alacaklardan zamanaşımına uğrayanların mükellefleri itibariyle tespit edilmesinin sağlanması ve olay bazında zamanaşımını kesen veya durduran nedenlerin gerçekleşip gerçekleşmediğinin ortaya konulması, kamu zararı miktarı bakımından temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaların incelenmesi ve yukarıda belirtilen gerekçelerle sorumluluğun genişletilmesi suretiyle yeniden hüküm tesisini teminen 232 sayılı ilamın 3. maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın hükmü veren Daireye GÖNDERİLMESİNE, oyçokluğuyla, karar verilmiştir.

Bozma kararı üzerine, ... Daire tarafından yapılan yeni yargılama neticesinde düzenlenen 364 numaralı İlamın 1’inci maddesiyle, ilk kararda hesaplanan … TL kamu zararı için (Asıl İlamda bulunmayan kamu zararı tablosu eklenerek) tazmin hükmü verilmiş ve söz konusu kamu zararından bu kez 2009-2013 yılları arasında görev başında olan Belediye Başkanı ile muhasebe yetkilileri (Mali Hizm. Müd.) birlikte sorumlu tutulmuştur.

Sorumluların bu hükme (364 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesine) karşı yapılan temyiz başvuruları üzerine düzenlenen 15.01.2020 tarih ve 47135 Tutanak (31350 İlam) sayılı [Diğer sorumlular için aynı tarihli ve 47134 Tutanak (31349 İlam) ile aynı tarih ve 47132 Tutanak (31347 İlam) sayılı] Temyiz Kurulu Kararının 1’inci maddesiyle (işbu karar düzeltme talebine esas) söz konusu tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy çokluğuyla, karar verilmiştir.

Bu hükme karşı sorumlularca yasal süresi içinde karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.

Öncelikle, sorumluların karar düzeltme talepleri kabul edilerek Temyiz Kurulu’nca verilmiş 15.01.2020 tarih ve 47135 Tutanak (31350 İlam) sayılı [Karar düzeltme kanun yoluna başvuran diğer sorumlulardan ... için aynı tarihli ve 47134 Tutanak (31349 İlam) sayılı ile … için aynı tarihli ve 47132 Tutanak (31347 İlam) sayılı] Temyiz Kurulu Kararının 1’inci maddesinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA;

(Üye … ile Üye …’ün; “Sorumlularca daha önce temyiz aşamasında öne sürülen itirazlar tekrarlanmıştır. Öne sürülen bu itirazlar, konuya ilişkin düzenlenmiş Temyiz Kurulu’nun tasdik kararında karşılanmış olup, söz konusu kararın Kanuna aykırı bir yönü bulunmadığı gibi, sorumlularca 6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesinde bahsedildiği şekilde kararın düzeltilmesini icap ettiren başka bir husus da ileri sürülmediğinden, karar düzeltilmesine mahal verecek yeni herhangi bir husus gerçekleşmemiştir. Dolayısıyla, konunun incelenmesine geçilmeden karar düzeltilmesine mahal olmadığına karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşın) oy çokluğuyla,

Karar verilmiş, sonrasında Daire İlamının esas yönünden aşağıdaki şekilde incelenmesine geçilmiştir:

364 numaralı İlamın 1’inci maddesiyle, … Büyükşehir Belediyesinde 2004-2008 arasındaki yıllarda tahakkuk etmiş olmakla birlikte tahsil ve takip işlemlerinin zamanında yapılmaması nedeniyle 2009-2013 arasındaki yıllarda zamanaşımına uğrayan para cezalarından (zabıta para cezaları) kaynaklanan toplam … TL kamu zararının 2009-2013 yılları arasında (bu yıllar dahil) görev başında olan Belediye Başkanı ile muhasebe yetkililerinden (Mali Hizm. Müd.) tazminine karar verilmiş olup, söz konusu tazmin hükmü Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik edilmiştir.

Bu kez sorumlular daha önce temyiz dilekçelerinde öne sürdükleri savunmaların Kararda karşılanmadığı iddiası ile karar düzeltme kanun yoluna başvurmuşlar ve konunun esası ile ilgili olarak özetle;

Belediyenin denetlenmesi sonucunda düzenlenen alacak listelerinin 31.12.2013 tarihi itibariyle Belediyenin kullandığı … programında yer alan kayıtlardan elde edildiği, mevcut bilgisayar sisteminde bulunan bu kayıtların hatalı, eksik ve yanıltıcı bilgiler içerdiği, denetimde mükelleflerin dosyaları üzerinde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadığı, 30.03.2014 tarihi itibariyle 6360 sayılı Kanun ile Büyükşehir Belediyesine geçiş sürecinde … Belediyesi, … ve Büyükşehir Belediyesinin hesap işlemlerinin ayrılması sırasında bilgisayar sisteminin çöktüğü ve yeniden kurulum sırasında bazı karışıklıklara sebep olunduğu, manuel olarak eksik veya mükerrer girişler yapıldığı, sonradan gerekli güncellemeler yapılmadığından elde edilen listelerin güvenilir olmadığı, söz konusu alacaklara ilişkin dosyaların 30.03.2014 tarihi itibariyle 6360 sayılı Kanun ile kurulan … Belediyesine devredildiği, aynı tarihte … veya … Belediyesi nezdinde fiili inceleme yapılmış olsa idi listelerdeki kamu alacaklarının mükerrer ve yanlış olduklarının veya mevcut olanlar açısından zamanaşımına uğratılmaması amacıyla gerekli tahsilat, tebligat ve haciz tatbikine yönelik işlemlerin süresinde gerçekleştirilmiş olduğunun tespit edilebileceği, tarafından söz konusu alacaklara ilişkin haciz tatbiki, tebligat veya tahsilat belgelerinin sorumlu … Belediyesinden yazılı olarak istendiği,

… Belediye Başkanlığınca tarafına gönderilen … günlü ve … sayılı cevabi yazıda; “Konu ile ilgili olarak Müdürlüğümüz arşiv kayıtlarında yapılan araştırma ve incelemede, 2004-2008 yıllarına ait para cezası mahiyetindeki kamu alacakları ile ilgili tahsilatlar yapıldığından “0” bakiye göründüğü; ancak sözü geçen yıllara ait kayıtlar birim arşivinde 5, kurum arşivinde 10 yıllık süresinin geçmesi nedeniyle saklanmadığından anılan mükelleflerle ilgili zabıta ve imar para cezalarının tahsiline yönelik makbuzların arşivimizde yer almadığı görülmüştür.” denildiği, ilgili Belediyece hazırlanan listelerde borç bakiyelerinin sıfır (0,00) olduğu, bu listelerin … Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından onaylanmış gerçek liste olduğu, yargılama esnasında bu belgenin esas alınması gerektiği, belirtilerek ilgili Kararın düzeltilerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmiştir.

Yapılan incelemede; 364 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle tazminine hükmedilen … Belediyesine ait alacaklara (zabıta para cezaları) ilişkin takibat dosyalarının, 6360 sayılı Kanun hükümleri gereğince 31.03.2014 tarihi itibariyle kurulan … Belediyesine devredildiği, bu tarihten sonra söz konusu alacakların takibinden sorumlu hale gelen … Belediye Başkanlığı tarafından yazılan … tarih ve … sayılı yazıdan da; sorgu konusu edilen alacakların tümüyle tahsil edildiği görüldüğünden, bahse konu olayda zamanaşımına uğramış para cezalarından kaynaklı herhangi bir kamu zararının oluşmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla; konunun esası ile ilgili olarak sorumluların karar düzeltme dilekçelerinde öne sürdükleri itirazlar kabul edilerek; 364 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususlar tekrar değerlendirilerek yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

(Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’nin aşağıda yazılı azınlık görüşleri karşısında) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 20.04.2022 tarih ve 51619 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …:

Yukarıda belirtildiği üzere bahse konu Temyiz Kurulu Kararının düzeltilmesine mahal bulunmadığı değerlendirilmekle birlikte; Kurulun çoğunluğu tarafından ilgili Kararın düzeltilmesine mahal olduğuna karar verilmesi üzerine yapılan incelemede; Daire Kararının esas ve sorumluluk yönlerinden gerekçesinin ve hükmünün Kanuna uygun olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla; 364 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle verilen hükmün tasdiki gerekir.

Üye …:

Yukarıda Üye … tarafından yazılan azınlık görüşüne katılmakla birlikte Temyiz Kurulu yargılama usulüne ilişkin olarak;

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak Dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular olağan kanun yolu olarak temyiz ve karar düzeltme, olağanüstü kanun yolu olarak ise yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 sayılı Kanun’un, “Temyiz” başlıklı 55’inci maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek ilgili Daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile Daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay Dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da Dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dâhil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumlular haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol Dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında bozma kararı verildiği kabul edilemeyeceğinden sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (bahse konu olayda 9 oya) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılamaz. Açıklanan nedenlerle müzakerelere devam edilerek İlam hükmüne ilişkin kaldırma kararı dışındaki seçenekler üzerinde görüşme yapılmalı, tasdik veya bozma kararları oylanmalıdır.

Üye … ve Üye …:

Konunun esası ile ilgili olarak yapılan incelemede; 364 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesinde tazminine hükmedilen tutarların, Sayıştay denetimi esnasında Belediyede kayıtların tutulduğu bilişim sistemi üzerinden zamanaşımına uğramış para cezalarına ilişkin yapılan sorgulama neticesinde elde edilen kayıtlardan ibaret olduğu, bu kayıtların herhangi bir belgeye (mükellef dosyası, encümen ceza kararı, muhasebe kayıtları gibi) dayanmadığı, hatta sistemden elde edilen listenin doğruluğunun Belediyede yetkili kişilerce de onaylanmamış olduğu görülmüştür.

Oysa Sayıştay denetimleri esnasında yapılan incelemelerde kamu zararına yol açtığı tespit edilen işlemlerin, ilgili mevzuatınca düzenlenen kanıtlayıcı belgelere dayanarak ortaya konulması esastır. Herhangi bir belgeye dayanmadan elektronik ortamdan elde edilmiş veri güvenilir değildir. Aksi durumda sorumluların defaatle ileri sürdükleri üzere “… programı veritabanında bulunan kayıtların hatalı ve mükerrer olduğu, gerekli güncellemelerin yapılmadığı, ilgili firma tarafından 31.12.2013 itibariyle hatalı kayıtların düzeltildiği, ilgili firma tarafından sistem üzerinden zamanaşımına uğrayan alacak tutarının … TL olarak tespit edildiği, sorgu konusu edilen listelerin mükellef dosyaları üzerinde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadan elde edildiği” iddialarının yeterli ve uygun denetim kanıtları ile karşılanması mümkün değildir.

Bu nedenle; 2004-2008 arasındaki yıllarda tahakkuk etmiş olmakla birlikte tahsil ve takibine ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığından 31.12.2013 tarihi itibariyle zaman aşımına uğrayan Belediye para cezaları ile ilgili olarak hüküm verilebilmesi için, elektronik ortamdan üretilmiş –üstelik yetkili Belediye görevlilerince doğruluğu da onaylanmamış- alacak listeleri yeterli olmayıp, bu listelerde yer alan her bir alacağın tahakkukuna ilişkin kanıtlayıcı belgelerin (muhasebe kayıtları, encümen ceza kararları, mükellef dosyaları gibi) elde edilerek raporlanması ve kamu zararının bu şekilde yeniden hesaplanması gerekmektedir.

Sorumluluk hususu ile ilgili olarak;

364 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesinde; kamu zararından 2009-2013 yılları arasında (bu yıllar dahil) görev yapan Belediye Başkanı ile muhasebe yetkilileri (mali hizmetler müdürü) sorumlu tutulmuş ise de;

Sorumlu muhasebe yetkilisi … tarafından 2013 yılında Mali Hizmetler Müdürü olarak görev yapmadığı, 26.07.2012 tarihinde görevinden ayrılarak uzman kadrosuna atandığı, bu nedenle kendisine 2013 yılı için verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerektiği ileri sürülerek, görevlendirme yazısı dilekçe ekine eklenmiştir.

Yapılan incelemede Mali Hizmetler Müdürü …’nın … tarih ve … sayılı Başkanlık Makamı Olur’u ile aynı birimde çalışmak üzere uzman kadrosuna atandığı, yerine …’ün Mali Hizmetler Müdürü olarak vekaleten atandığı görüldüğünden, 2013 yılı için oluşan kamu zararından …’nın sorumlu tutulması mümkün değildir.

Bu itibarla; sorumluların ileri sürdükleri karar düzeltme itirazları kabul edilerek; 364 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle verilmiş … TL’lik tazmin hükmünün yukarıda konunun esası ve sorumluluk yönüyle açıklanan gerekçeler doğrultusunda bozulmasına karar verilmesi uygun olur.

Üye …:

Konunun esası ile ilgili itirazlar Daire kararında değerlendirilerek gerekçeleriyle birlikte karşılanmış olup, Daire Kararının esas yönüyle mevzuatına uygun olduğu anlaşılmakla birlikte;

Sorumlu …’nın karar düzeltme dilekçesi ekinde sunduğu …2012 tarih ve … sayılı Başkanlık Makamı Olur’unun tetkikinden; Mali Hizmetler Müdürü olarak görev yapan ilgilinin söz konusu tarihte uzman kadrosuna atandığı, anılan müdürlük kadrosuna da vekaleten müdür ataması yapıldığı anlaşıldığından, adı geçen sorumlunun 2013 yılı için oluşan kamu zararından sorumlu tutulmaması gerekmektedir.

Bu itibarla; dilekçinin karar düzeltilmesi talebi 2013 yılına ilişkin sorumluluk itirazı yönüyle kabul edilerek; 364 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle verilmiş … TL’lik tazmin hükmünün sadece bu gerekçe ile bozulması uygun olur.