Sayıştay 7. Dairesi 45 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 15.10.2015

• Karar No: 45

• İlam No: 61

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

İlan ve Reklam Vergisi Alınmaması

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

A) Denetçi sorgusunda, ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediye Meclis Kararına istinaden Büyükşehir Belediyesi tasarrufuna kalan ... ve ... ilçelerindeki muhtelif alanlardan ilan ve reklam vergisi alınmadığının iddia edildiği görülmüştür.

Gönderilen savunmalardan;

2015 yılına ilişkin bazı ilan ve reklam vergisi tahakkuklarının ve bir kısım tahsilatın yapıldığı anlaşılmış olup, 2014 yılının ikinci yarısı için mükelleflerden alınan ilan ve reklam vergisi tutarlarının ilgili ... ve ... Belediyelerinden talep edileceğinin belirtildiği anlaşılmıştır. Ancak 2014 yılına ilişkin herhangi bir tahsilat bildirilmemiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 12’ nci maddesinde "Belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklam, İlan ve Reklam Vergisine tabidir.",

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 23’ üncü maddesinde "Büyükşehir belediyesinin gelirleri şunlardır: (…) e) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilân ve reklamların vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri (...)" ,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’ inci maddesinde ise “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

(…) e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

(…) Esas alınır” hükümleri yer almaktadır.

Yukarı alınan mevzuat hükümleri doğrultusunda, sorguda iddia edildiği üzere 08.07.2014 tarihi itibariyle Büyükşehir Belediyesi tasarrufuna giren alanlardan ilan ve reklam vergisi alınmaması yasal düzenlemelere aykırı bir durum olup, kamu zararı teşkil etmektedir.

6085 sayılı Sayıştay Kanununun “Hüküm ve tutanaklar” başlıklı 50’inci maddesinde;

“(1) Daireler tarafından yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilir. Bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine karar verilebilir.

(2) Verilen hüküm ve kararlar gerekçeli olarak tutanağa bağlanır ve daire başkanı ve üyeler tarafından imzalanır.

(3) Hesap yargılaması sırasında, mahkemelere veya yürütülen bir soruşturma için ilgili idari mercilere verilmiş olması nedeniyle belgeleri bulunmayan hesap yargılamasına konu olan bir işleme ilişkin bilgi ve belgelerin yeterli görülmemesi ve kovuşturma veya soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görülen hallerde, bu hususlara ilişkin hesap ve işlemlerin yargılanması durdurularak, hüküm dışı bırakılabilir. Hüküm dışı bırakılan hususlara ilişkin noksanlıklar giderildikten sonra bu hesap ve işlemlerin yargılanmasına devam edilir.” denilmektedir.

Bu doğrultuda Büyükşehir Belediyesinin sorumluluk alanına giren alanlardan 2014 yılında mevzuata aykırı olarak yapılmayan ilan ve reklam vergisi tahakkuk ve tahsilat tutarlarının sorguda belirtilmemiş olması sebebiyle 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 2/f ve 48’inci maddelerine uygun bulunmayan rapor maddesinde kamu zararı iddia edilen tutar tespitinin yapılmasını teminen sonucun ek raporla Dairemize intikaline değin sorgu konusu hususun hüküm dışı bırakılmasına oy birliğiyle,

B) Denetçi sorgusunda, ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediye Meclis Kararına istinaden kendisinden 4 yıl boyunca işgal harcı alınmayan doğalgaz dağıtım şirketi ... A.Ş.’den, kararda öngörülen süre dolmuş olmasına rağmen halen işgaliye bedeli alınmadığının ve ... A.Ş.’den ise geçiş hakkı bedeli alınmadığının iddia edildiği görülmüştür.

Gönderilen savunmalardan;

Sorgu üzerine ... Kurulu’ndan görüş yazısı talep edildiği ve söz konusu Kurul tarafından verilen görüş yazısında, 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu ve Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri gereği belediyelerin doğalgaz dağıtım şirketlerinin %10 doğal ortağı olduğundan bahisle elektrik iletim ve dağıtım firmaları için İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun belediye gelirlerini sıralayan 23’üncü maddesinde bu firmalardan işgaliye alınabileceği yönünde bir hüküm bulunmadığı dayanak gösterilen genelge örnek verilerek, doğalgaz dağıtım şirketlerinden de işgaliye alınmasının mevzuata uygun olmayacağı değerlendirmesinin yapıldığı; diğer yandan ... A.Ş.’nin telefon, internet ve diğer hizmetlerde kullandığı hatlar için 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun öngördüğü Geçiş Hakkı Sözleşmesi’nin hazırlandığı anlaşılmıştır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun işgal harcına ilişkin 52’nci maddesinde;

“Belediye sınırları içinde bulunan aşağıdaki yerlerden herhangi birinin satış yapmak veya sair maksatlarla ve yetkili mercilerden usulüne uygun izin alınarak geçici olarak işgal edilmesi, İşgal Harcına tabidir:

1. Pazar veya panayır kurulan yerlerin, meydanların, mezat yerlerinin her türlü mal ve hayvan satıcıları tarafından işgali,

2. Yol, meydan, pazar, iskele, köprü gibi umuma ait yerlerden bir kısmının herhangi bir maksat için işgali,

3. Motorlu kara taşıtlarının park etmeleri için il trafik komisyonlarının olumlu görüşü alınarak belediyelerce şehir merkezlerinde tesis edilen ve işletilen mahallerin çalışma saatleri içinde, taşıtlar tarafından işgali (Bisiklet ve motosikletler hariç)

Yukarıda sayılan yerlerin izinsiz işgalleri mükellefiyeti kaldırmaz.”,

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir Belediyesinin Gelirleri” başlıklı 23’ üncü maddesinde ise;

“Büyükşehir belediyesinin gelirleri şunlardır:

(…) o) Diğer gelirler (…)”

hükmü yer almaktadır.

13.02.2013 tarihi itibariyle ... AŞ’den 4 yıllığına işgal bedeli alınmamasına yönelik meclis kararının hükmünü doldurduğu anlaşılmış olup, yukarı alınan mevzuat hükümleri doğrultusunda yol, meydan gibi umuna ait yerlerden bir kısmının herhangi bir maksat için işgalinden işgal harcı alınmaması yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir.

Öte yandan, sorgu fıkrasında konu edilen bir diğer husus olan geçiş hakkı ücreti, esasen 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan “Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik” hükümlerinde düzenlenmektedir.

Anılan Kanun’un 22’nci maddesine göre geçiş hakkı “elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını” kapsamaktadır.

Kanunun 23’üncü maddesinde;

“(1) Taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi, bu taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının sürekli biçimde aksatılmaması koşuluyla, teknik olarak imkan dahilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklı sebepler saklı kalmak üzere, kabul edilir.

(2) Kamu kurum ve kuruluşları, kendilerine yapılan geçiş hakkı talebini içeren başvuruları öncelikli olarak ve gecikmeye mahal vermeden, değerlendirir ve altmış gün içinde sonuçlandırırlar. Benzer konumdaki işletmeciler arasında ayrım gözetmeksizin şeffaf davranılır.”,

25’inci maddesinde ise; “İşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurum tarafından istenmesi halinde yapılan anlaşma ile ekleri ve değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.” hükümleri yer almaktadır.

Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesinde de;

“(1) Bu Yönetmelik kapsamında işletmeci ve GHS (geçiş hakkı sağlayıcısı); 5 inci maddede belirtilen ilkeler doğrultusunda geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabilirler.

(2) İşletmeciler, talep edilmesi halinde GHS ile yaptıkları anlaşma ve eklerinin birer suretini Bakanlığa ve Kuruma gönderir.

(3)Taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi ve bu taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının sürekli biçimde aksatılmamasıkoşuluyla, teknik olarak imkan dahilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklısebepler saklı kalmak üzere GHS tarafından kabul edilir. GHS, geçiş hakkıtalebini reddetmesi durumunda ayrıntılı gerekçesini işletmeciye bildirmek zorundadır.

(4) GHS’nin geçiş hakkı talebini reddetmesi durumunda işletmeci, reddetme gerekçesi ile birlikte sorunun çözüme kavuşturulması için Bakanlığa başvurabilir. Bakanlık, gerekli değerlendirmeyi yaparak sonucunu GHS ve işletmeciye bildirir.

(5) Geçiş hakkı anlaşması imzalandıktan sonra uygulama sürecinde taraflar arasında ortaya çıkan anlaşmazlıklar, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında çözümlenir. Taraflardan herhangi birinin talep etmesi durumunda Bakanlık konu hakkında gerekli değerlendirmeyi yaparak görüşünü bildirir.

(6) Geçiş hakkına ait ücretlerin ödeme şekli, geçiş hakkına ilişkin anlaşmada yer alır.”

Denilmektedir.

Yukarı alınan mevzuat hükümlerine göre; bir geçiş hakkı sağlayıcısı olarak belediye ile elektronik haberleşme hizmeti veren işletmeci ... A.Ş. arasında bir geçiş hakkı sözleşmesi düzenlenmesi ve bu sözleşmede ... A.Ş’den alınacak geçiş hakkı ücretlerinin belirtilmiş olması gerekmektedir. Bu doğrultuda ... AŞ’den geçiş hakkı bedeli alınmaması da yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir. Her ne kadar savunmalarda geçiş hakkı sözleşmesinin hazırlandığı belirtilmiş olsa da, 2014 yılı için mevzuata aykırı olarak alınmayan geçiş hakkı bedellerine yönelik bir tahsilat bildirilmemiştir. Ayrıca savunma eklerinde gönderilen sözleşmenin, yetkililerin imzasını taşımayan matbu bir belge niteliğinde olduğu görülmüş olup, bu haliyle sözleşmenin imzalanıp geçiş hakkı tahsili için gerekli işlemlere başlanıldığına ilişkin belgelerin ibraz edilmiş olduğundan bahsetmenin mümkün olamayacağı değerlendirilmiştir.

6085 sayılı Sayıştay Kanununun “Hüküm ve tutanaklar” başlıklı 50’inci maddesinde;

“(1) Daireler tarafından yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilir. Bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine karar verilebilir.

(2) Verilen hüküm ve kararlar gerekçeli olarak tutanağa bağlanır ve daire başkanı ve üyeler tarafından imzalanır.

(3) Hesap yargılaması sırasında, mahkemelere veya yürütülen bir soruşturma için ilgili idari mercilere verilmiş olması nedeniyle belgeleri bulunmayan hesap yargılamasına konu olan bir işleme ilişkin bilgi ve belgelerin yeterli görülmemesi ve kovuşturma veya soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görülen hallerde, bu hususlara ilişkin hesap ve işlemlerin yargılanması durdurularak, hüküm dışı bırakılabilir. Hüküm dışı bırakılan hususlara ilişkin noksanlıklar giderildikten sonra bu hesap ve işlemlerin yargılanmasına devam edilir.” denilmektedir.

Bu doğrultuda; Büyükşehir Belediyesince mevzuata aykırı olarak alınmayan işgal harcı ve geçiş hakkı bedeli tutarlarının sorguda belirtilmemiş olması sebebiyle 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 2/f ve 48’inci maddelerine uygun bulunmayan rapor maddesinde kamu zararı iddia edilen tutar tespitinin yapılmasını teminen sonucun ek raporla Dairemize intikaline değin sorgu konusu hususun hüküm dışı bırakılmasına oy birliğiyle,