Sayıştay 7. Dairesi 44006 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 7

• Dosya No: 44006

• Tutanak No: 48186

• Tutanak Tarihi: 09.09.2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: sosyal denge

3. 87 sayılı İlamın 6. Maddesiyle, ... Belediyesi ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01.01.2015 – 31.12.2016 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi ile belediyede çalışırken vefat eden … isimli memura 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 208’inci maddesinde belirtilen ölüm yardımının yanı sıra, ayrıca sosyal denge sözleşmesine istinaden verilen ölüm yardımının aylık tavanı aşması sonucunda … TL’ye verilen tazmin hükmünün 13.03.2019 tarih ve 45842 tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararının 3. Maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

Sorumlular İlamın 4,5,6, ve 7. maddeleri için ortak karar düzeltme dilekçesi göndermişlerdir.

Başsavcılık tarafından İlamın 4,5,6, ve 7. maddeleri için ortak mütalaa verilmiştir.

Duruşma talep eden dilekçilerden … ile … duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadıkları, kanuni bir vekil göndermedikleri ve duruşmada hazır bulunmama nedenlerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmedikleri anlaşılmakla, dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

87 sayılı İlamın 6. Maddesiyle, ... Belediyesi ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01.01.2015 – 31.12.2016 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi ile belediyede çalışırken vefat eden … isimli memura 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 208’inci maddesinde belirtilen ölüm yardımının yanı sıra, ayrıca sosyal denge sözleşmesine istinaden verilen ölüm yardımının aylık tavanı aşması sonucunda … TL’ye verilen tazmin hükmünün 13.03.2019 tarih ve 45842 tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararının 3. Maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

Yerel yönetimlerde çalışan kamu personeline hangi usul ve esaslara göre sosyal denge tazminatı ödeneceği 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 32'nci maddesinde, ödenecek tazminatın aylık tutarına ilişkin tavan sınır ise 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15'inci maddesinde belirtilmiştir.

4688 sayılı Kanun'un 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanunla değişik 32'inci maddesinde;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.”,

375 sayılı KHK’nin 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanun'la eklenen Ek 15’inci maddesinde;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir” hükümleri yer almaktadır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında ise;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine,4688 sayılı Kanunun 32 inci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” düzenlemesi yapılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 146'ncı maddesinde;

“Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.

Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Belediye, memurlar ve sözleşmeli personel için toplu sözleşme yapma yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki Sosyal Denge Sözleşmesi ile sınırlı olup, bu sözleşme kapsamında ödenecek tutar Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu Sözleşme’de belirlenen üst limiti aşmayacaktır. Belediyelerde yetkili sendika ile belediye başkanı arasında imzalanacak sözleşmelere sadece, belediye ve bağlı kuruluşlarda çalışan kamu personeline sosyal denge tazminatı ödenebileceğine ve tazminatın tutarına ilişkin hükümler konabilir. Adı ne olursa olsun, sözleşmeye başka maddeler ekleyerek bu tazminat dışında ödeme yapılması mümkün değildir. Çünkü 4688 sayılı Kanun ile belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sağlanan ayrıcalık sadece sosyal denge tazminatı ödenmesinden ibarettir. Bunun dışında yapılan ödemeler adı ne olursa olsun yasal dayanaktan yoksundur.

4688 sayılı Kanuna 6289 sayılı Kanun ile eklenen geçici 14’üncü maddede; 15.03.2012 tarihinden önce akdedilen sözleşmelerin yeni dönemdeki durumunun ne olacağı, bu sözleşmelerin 31.12.2015 (Toplu Sözleşme ile 31.12.2017 tarihine uzatılmıştır.) tarihinden önce çeşitli sebeplerle sona ermesi halinde yeni sözleşmelerin hangi şart ve kurallara bağlı olarak imzalanacağı ve tavan tutarın ne alınması gerektiği gibi hususlara yer verilmiştir.

Yeni akdedilecek sözleşmede tavan tutarın ne alınması gerektiğini açıklayan maddede aynen: "... ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31.12.2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz. ” hükmü yer almaktadır.

Buna göre 15.03.2012 tarihinden önce bir sözleşme imzalanmışsa, bu sözleşme, süresi bitinceye kadar geçerli olacaktır. Söz konusu sözleşmenin çeşitli sebeplerle 31.12.2015 tarihinden önce sona ermesi durumunda 31.12.2015 tarihine kadar yeni bir sözleşme imzalanabilecek, ancak eski sözleşmede unvanlar itibariyle belirlenen tutarın 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yani 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibariyle ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilecektir.

15.03.2012 tarihinden önce imzalanan toplu iş sözleşmeleri 4688 sayılı Kanunun ek geçici 14’üncü maddesi ile Kanunun 32’nci maddesi esas alınarak bütün mali ve sosyal haklar ile birlikte 31.12.2017 tarihine ertelense de; 2015-2016 yıllarına ilişkin yapılmış olan sözleşmenin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün görünmemektedir. Zira 2014-2016 dönemine ilişkin sözleşme, 15.03.2012 tarihinden sonra 12.01.2015 tarihinde imzalanan yeni bir sözleşmedir. Bu sebeple 2016 yılı için Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın kamu zararı hesabında esas alınması gerekmektedir.

... Belediye Başkanlığı ile ... arasında 12.01.2015 tarihinde imzalanan ve 01.01.2015-31.12.2016 tarihleri arasında geçerli olan sözleşmenin “İkramiye ve Sosyal Haklar” başlıklı 23’üncü maddesinde, çalışan personelin kendisinin vefatı halinde ... TL ölüm yardımı ödeneceği belirtilmiştir. Buna istinaden de 2016 yılı içerisinde vefat eden … için ölüm yardımı adı altında ödemede bulunulmuştur.

4688 sayılı Kanun'un 32'nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Yani 2016 yılı ilk 6 aylık dönem için 9...x0,088817 = ... TL, ikinci 6 aylık dönem için 9...x0,0093259 = ... TL’dir.

Buna göre; belediye personeline 2016 yılı ilk 6 aylık dönem için ... TL’yi, ikinci 6 aylık dönem için ise ... TL’yi aşan miktarda yapılan ödemeler, hangi ad atında olursa olsun, kamu zararı oluşturmaktadır.

Diğer yandan; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Ölüm yardımı ödeneği” başlıklı 208’inci maddesinde, “ Devlet memurlarından: memur olmayan eşi ile aile yardımı ödeneğine müstehak çocuğu ölenlere en yüksek Devlet memuru aylığı (ek gösterge dahil) tutarında, memurun ölümü halinde sağlığında bildiri ile gösterdiği kimseye, eğer bildiri vermemiş ise eşine ve çocuklarına, bunlar yoksa ana ve babasına, bunlar da yoksa kardeşlerine en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) iki katı tutarında, ölüm yardımı ödeneği verilir.

Ölüm yardımı ödeneği, hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ve ödeme emri aranmaksızın saymanlarca derhal ödenir. Bu yardım borç için haczedilemez.

Yurt dışında sürekli görevde bulunan memurlara verilecek ölüm yardımı ödeneğinde 156 ıncı maddede yazılı katsayı uygulanmaz.” düzenlemesi mevcuttur. Bu hükme istinaden … için 11.07.2016 gün ve 4370 numaralı yevmiye ile ...TL (en yüksek Devlet Memuru Aylığı ...x2=...) ölüm yardımı da ödenmiştir.

Dolayısıyla her ay düzenli olarak yapılan sosyal denge ödemelerinde aylık tavan aşılmakla birlikte, ilave olarak çeşitli adlar altında yapılan ölüm yardımı gibi ödemeler yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Bu itibarla; 13.03.2019 tarih ve 45842 tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararının 3. Maddesinde, KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, oybirliği ile,

Karar verildiği 09.09.2020 tarih ve 48186 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.