Sayıştay 7. Dairesi 44006 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 7

• Dosya No: 44006

• Tutanak No: 45842

• Tutanak Tarihi: 13.03.2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sosyal denge

1. 87 sayılı İlamın 4. maddesiyle, ... Belediyesi ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01.01.2015 – 31.12.2016 tarihleri arasını kapsayan toplu iş sözleşmesi ile memurlara "İyileştirme Zammı" adı altında "Sosyal Denge Tazminatı"nın mevzuatta öngörülen sınır aşılarak ödenmesi ve mevzuatta öngörülmediği halde çeşitli adlar altında ödemelerin yapılması sonucunda ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Üst Yönetici ..., Harcama yetkilileri ..., ..., ... ile Gerçekleştirme Görevlisi ... ve Diğer Sorumlu ...’ın vermiş oldukları aynı mahiyetteki temyiz dilekçesinde özetle;

Belediye ile ...SEN arasında yapılan ve 01.01.2015 - 31.12.2016 yıllarını kapsayan toplu sözleşmenin 1. Maddesinde sözleşmenin yasal dayanaklarının açıklandığını, bu yasal dayanaklara dayalı savunmada belirtilen konuların T.C. Anayasasının 90. Maddesi kapsamında değerlendirilmediğini,

4688 sayılı kanunun 32 maddesinin 2. Fıkrasında; “Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” denildiğini,

Geçici 14. Maddede ise; “15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihim izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz. " denildiğini,

Belediye ile ...i Sendikası arasında T.C. Anayasası’nın 53. Maddesine uygun imzalanan 2012 - 2014 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinin 18. Maddesine istinaden Başkan Yardımcılarına ..., Müdürlere ... ve Memurlara ... TL net sosyal yardım ödemesi yapılacağını ve her yıl %10 artırılarak devam edeceğini, 25. Maddesinde ise Ramazan ve Kurban Bayramlarında aylık net ... TL bayram yardımı ödeneceğini, bu ödemelerin her yıl %10 artırılarak ödeneceğinin hükme bağlandığını,

2014 yılı için Başkan Yardımcılarına net ... TL, Müdürlere net ... TL ve Memurlara ... TL sosyal yardım ve ... TL de Ramazan ve Kurban Bayramlarında bayram yardımı olarak ödendiğini,

4688 sayılı Kanunun 32 inci, Geçici 14 üncü maddesi, Belediye ile ...i Sendikası ile imzalanan 01.01.2012 — 31.12.2014 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinin 18 inci ve 25 inci maddeleri ile ... Belediyesi İle ...SEN arasında 01.01.2015 - 31.12.2016 yıllarını kapsayan toplu sözleşme birlikte değerlendirildiğinde, Belediye 4688 sayılı Kanunun 32 inci maddesinin 2 inci fıkrasına istinaden yapmış olduğu sözleşmede aynı Kanunun Geçici 14. Maddesinin;

“Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir” hükmüne göre belediyede çalışma barışının sağlanması açısından Belediye Başkanı olarak kanunun ve Meclisin verdiği takdir yetkisini kullanarak ... Belediyesi ile ... SEN arasında imzalanan ve 01.01.2015 - 31.12.2016 yıllarını kapsayan toplu sözleşmede Başkan Yardımcılarına ödenen rakamın baz alınarak imzalandığını, bir önceki sözleşmeye göre net ... TL olmasına rağmen ... TL olarak sözleşmeye konulduğunu,

Denetçinin bu hususu toplu sözleşmenin içeriğinde değişiklikler yapıldığı şeklinde değerlendirdiğini, Sayıştay 7. Dairesinin de bu görüşe uyduğunu, savunmalarının gerektiği şekilde değerlendirilmediği kanaati ile yüksek kuruldan temyiz talep ettiklerini,

4688 sayılı Kanunun Geçici 14. Maddesinde ise 15.03.2012 tarihinden önce yapılan toplu sözleşmelerin 32. Madde uygulaması olmaksızın 31.12.2015 tarihine kadar geçerli olacağının belirtildiğini, 2016 ve 2017 yıllarını kapsayan 3 üncü dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Bölümünün 7. Maddesi ile de bu sürenin 31.12.2017 tarihine kadar uzatıldığını, bu uygulamanın çalışanlar arasında eşitsizlik yarattığını, belirtilen tarihlerden önceki yapılan sözleşmelerin sınırsızlaştırıldığını, 32. maddede anılan tarihten sonra 4688 sayılı Kanuna uygun olarak yapılan sözleşmelerden yaralanan personelin adeta cezalandırıldığını, Sendikanın bu çifte standart uygulamasının Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 10, 11 ve 90 inci maddelerine ve 4688 sayılı Kanunun 32/2. Fıkrasına aykırılığının dikkate alınmadığını,

4688 sayılı Yasada; sendikal hakların talebi ve karşılanması konusunda sendikalar ile işverenler arasında görüşmeler yoluyla ve işverenin olanakları nispetinde sağlanacak imkanların tavan değerleri belirtilmemişken bu konuda sözleşme ve antlaşmalarla Yasanın önüne geçerek limitler koymanın hukukun normlar hiyerarşisine aykırı olduğunu,

Diğer yandan, Ülkemizdeki 1397 adet belediyenin sadece 72 belediyesinde bu konunun denetime tabi tutulduğunun, diğerlerinde bu konunun gündeme alınmadığını veya bakılmadığını, birçok belediyede çok daha yüksek rakamlarla bu tazminatların ödendiğini, eşitlik ilkesine aykırı bir durum yaratıldığını,

Yukarıdaki savunmalarının; Sayıştay 5. Dairesinin 02.02.2016 tarih ve 148 karar, 13.04.2016 tarih ve 138 sayılı ilamlarıyla da örtüştüğünü, şöyle ki;

Söz konusu Geçici 14. Maddenin son bölümünde 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmede öngörülen hakların üzerinde bir ödemenin yapılmaması veya yasaklanmasının söz konusu olmadığını, buradaki düzenleme ile idarelere, yeni yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, daha önceki sözleşmeler ile sağlanan aylık ödemenin altında kaldığı durumlarda 31.12.2015 tarihine kadar idarelerin uygulayacakları sözleşmelerde, 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmeye göre ödenen ortalama aylık tutarın tavan aylık olarak esas alınabileceği yetkisinin verildiğini, sonra yapılan sözleşmedeki tavan tutarın; önceki sözleşmede öngörülen ortalama kazançtan daha düşük ise, bu durumda idarelere 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmeye göre ödenen, ortalama aylık tutarı tavan olarak esas alabilme yetkisi verildiğini, başka bir deyişle, 31.12.2015 tarihine kadarki dönemde, 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmede unvanlar itibariyle ilgili personele ödenen meblağın altına inmeme yetkisi ile personele önceki ödemeler kadar ödeme yapma konusunda idarelere takdir yetkisi verildiğini,

“Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, belediye ile sendika arasında imzalanan toplu iş sözleşmesiyle memur ve sözleşmeli personele ödenen ve mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ... ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına” denildiğini,

Her ne kadar sözleşmeler değişse de içerik olarak birbirinin devamı olduğunu ve yapılan sözleşmenin Kanunun 32 inci ve Geçici 14 üncü maddesine uygun olduğunu, sadece birkaç kalem daha sosyal yardımın ilave edildiğini, gerek Denetçi gerekse Sayıştay 7. Dairesinin sözleşmenin tamamının değil eklenen maddelerin 4688 sayılı Kanuna aykırı olduğunu belirterek sözleşmeden çıkarılması konusunda değil sözleşmenin tamamı üzerinde yasaya aykırılık kararı verdiğini,

Bu durumun T.C. Anayasasının 10, 11, 51, 53, 90. Maddelerine ve 4688 sayılı Kanunun 28, 32 ve Geçici 14. Maddelerine uygun bir karar olmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Harcama yetkilileri ..., ..., ... ile Gerçekleştirme Görevlisi ... yukarıdaki hususlara ek olarak özetle;

... Belediyesi ile ...SEN arasında yapılan ve 01.01.2015 - 31.12.2016 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinde hiçbir şekilde taraf olmadıklarını, sözleşmeye imza atmadıklarını, Belediye ve sendika yetkilileri tarafından imzalanarak İnsan Kaynaklan ve Eğitim Müdürlüğüne gönderilen sözleşmenin uygulayıcısı olduklarını, bu uygulamayı 657 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca yerine getirdiklerini, gerek denetçinin gerekse Sayıştay 7. Dairesinin kararında bu konuyu dikkate almadığını belirtmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“İlamın 4, 5, 6 ve 7 nci maddeleriyle, ... Belediyesince "İyileştirme Zammı" adı altında "Sosyal Denge Tazminatımın mevzuatta öngörülen sınırı aşılarak ödenmesi ve mevzuatta öngörülmediği halde çeşitli adlar altında ödemelerin yapılması suretiyle kamu zararına neden olunmasına ilişkin verilen tazmin hükmüne karşı, toplu savunma yaparak, sorgu aşamasında ileri sürdüğü gerekçeleri ileri sürmüş, Sayıştay 5 inci Dairesine ait bir kararı da emsal göstererek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sorumlunun itiraz gerekçelerinin, Daire kararında yasal düzenlemeler açısından değerlendirilerek karşılandığı görülmektedir.

Emsal gösterilen Sayıştay Daire kararı, olayına ve şahsına münhasır bir karar olup, diğer daireler ve kararlar için bağlayıcılığı bulunmamaktadır.

Bu nedenlerle, 87 sayılı İlamın 4, 5, 6 ve 7 nci maddeleriyle verilen tazmin hükmüne karşı ileri sürülen itiraz gerekçelerinin, ilam hükmünün bozulmasını ya da hükmün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı görüldüğünden, temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş bulunan Daire Kararının tasdikine, karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz olunur.” Denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Sorumluluk yönünden inceleme;

Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yine, aynı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10 uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esasların 12 nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007/5189-1 sayılı Kararının “sorumlular” başlıklı 3 üncü bölümünde, harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları açıklanmış olup; ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlilerinin düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.

5018 sayılı Kanun ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararı uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar. Dolayısıyla, Belediye ile Sendika arasında imzalanan ve hukuka aykırı nitelik taşıyan sözleşme hükümlerini yerine getiren harcamalar ile ilgili harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Esas yönünden inceleme;

87 sayılı İlamın 4. Maddesiyle, ... Belediyesi ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01.01.2015 – 31.12.2016 tarihleri arasını kapsayan toplu iş sözleşmesi ile memurlara "İyileştirme Zammı" adı altında "Sosyal Denge Tazminatı"nın mevzuatta öngörülen sınır aşılarak ödenmesi ve mevzuatta öngörülmediği halde çeşitli adlar altında ödemelerin yapılması sonucunda ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Yerel yönetimlerde çalışan kamu personeline hangi usul ve esaslara göre sosyal denge tazminatı ödeneceği 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 32'nci maddesinde, ödenecek tazminatın aylık tutarına ilişkin tavan sınır ise 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15'inci maddesinde belirtilmiştir.

4688 sayılı Kanun'un 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanunla değişik 32'inci maddesinde;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.”,

375 sayılı KHK’nin 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanun'la eklenen Ek 15’inci maddesinde;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir” hükümleri yer almaktadır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında ise;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine,4688 sayılı Kanunun 32 inci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” düzenlemesi yapılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 146'ncı maddesinde;

“Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.

Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Belediye, memurlar ve sözleşmeli personel için toplu sözleşme yapma yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki Sosyal Denge Sözleşmesi ile sınırlı olup, bu sözleşme kapsamında ödenecek tutar Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu Sözleşme’de belirlenen üst limiti aşmayacaktır. Belediyelerde yetkili sendika ile belediye başkanı arasında imzalanacak sözleşmelere sadece, belediye ve bağlı kuruluşlarda çalışan kamu personeline sosyal denge tazminatı ödenebileceğine ve tazminatın tutarına ilişkin hükümler konabilir. Adı ne olursa olsun, sözleşmeye başka maddeler ekleyerek bu tazminat dışında ödeme yapılması mümkün değildir. Çünkü 4688 sayılı Kanun ile belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sağlanan ayrıcalık sadece sosyal denge tazminatı ödenmesinden ibarettir. Bunun dışında yapılan ödemeler adı ne olursa olsun yasal dayanaktan yoksundur.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; 12.01.2015 tarihinde ... Belediyesini temsilen Belediye Başkanı Mimar ... ve Başkan Yardımcısı ... ile ... Sendikası’nı temsilen Şube Başkanı ... ve İşyeri Temsilcisi ... arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin “Mali haklar” başlıklı 6’ncı bölümünün “İyileştirme zammı” başlıklı 22’nci maddesinde; “...SEN üyesi çalışanlara almakta oldukları aylıklarına ilave olarak her ayın 15’ inde 657 sayılı Devlet Memuru ve sözleşmeli personele aylık net ...-TL (... TL) ödeme yapılır” denildiği, aynı sözleşmenin “Mali haklar” başlıklı 6’ncı bölümünün “İkramiye ve sosyal haklar” başlıklı 23’üncü maddesinde ise;

“a) Ramazan ve Kurban Bayramında Devlet Memuru ve sözleşmeli personele ayrı ayrı olmak üzere aylık ödenen toplu sözleşme zammı oranında olan net ... -TL (... TL) ödeme yapılır.

b) Yılbaşında Devlet Memuru ve sözleşmeli personele net ...-TL (... TL) ödeme yapılır.

c) l Mayıs Dünya İşçi ve Emekçiler Birlik ve Dayanışma Bayramında Devlet Memuru ve sözleşmeli personele net ...-TL (... TL) ödeme yapılır.

d) Her yıl Eylül ayında Devlet Memuru ve sözleşmeli personele Eğitim ve Kültür yardımı olarak net ...-TL (... TL) ödeme yapılır.

e) Devlet Memuru ve sözleşmeli personelin kendisi ve çocuklarının evlenmesi halinde net ...-TL ödeme yapılır.

f) Engelliler haftasında çalışan personelin bakmakla yükümlü olduğu l. Derece yakını engelli ise (eş, anne, baba ve çocukları ) engelliler haftasında ...- TL ödeme yapılır.

g) Çalışan personelin doğum yapması veya çocuk sahibi olan personele net ...- TL ödeme yapılır.

h) Çalışan personelin kendisinin vefatı halinde ...-TL (... TL) veya l. Derecede yakını (eş, anne, baba veya çocukları) vefatı halinde net ...,00-TL ölüm yardımı yapılır.

Toplu sözleşmeye bağlı olarak verilen ikramiyeler ve diğer sosyal yardımlar, yapıldığı tarihte, çalışan ve yeni atanan tüm personele, çalıştığı gün sayısına bakılmaksızın sosyal yardım olarak yapılır” hükümlerine yer verildiği, ancak Belediye tarafından memur personele her ayın 15’inde ödenen iyileştirme zammının 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmede belirlenen yasal üst sınırın üzerinde kaldığı, dolayısıyla yılın belli günlerinde (Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, Yılbaşı, 1 Mayıs vs.) ya da belli durumlarda (vefat, doğum vs.) ödenen ikramiyelerin de yasal üst sınırın üzerinde kaldığı görülmüştür.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşme hükmünce sosyal denge tazminatı üst sınırı;

“En yüksek devlet memuru aylığının %100’ü (ek gösterge dahil) = ...*memur aylık katsayısı” olarak hesaplanmalıdır. Bu durumda 2016 yılı ilk 6 ayı için üst sınır;

...x0,088817 = ...TL iken

2016 yılı ikinci 6 ayı için üst sınır;

...x0,0093259 = ... TL olmaktadır.

Sorumlular temyiz dilekçesinde, 4688 Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun Geçici 14. maddesinde; “32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/10/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir.” hükmünün yer aldığını, bu hükmün yargılama esnasında dikkate alınmadığını ifade etmişlerse de; anılan Kanun’un Geçici 14. maddesinde;

“15/03/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu İş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzer adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yerel Yönetimlerin 11.04.2012 tarihi itibariyle yürürlükte olan sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşmeleri, 31.12.2015( 31.12.2017 tarihine uzatılmıştır) tarihinden önce sona ermekte ise ve söz konusu sözleşmelerdeki aylık ortalama sosyal denge tazminatı ödemeleri, toplu sözleşmede belirtilen tazminat tavanından yüksek ise bu tarihten önce sözleşmenin feshedilmesi veya yenilenmesi halinde, önceki sözleşmedeki ödemelere devam edilebilme imkanı tanınmıştır. Ancak ... Belediyesi için böyle bir imkan söz konu değildir; şöyle ki Belediye ile Bem Bir Sen arasında 01.01.2012-31.12.2014 dönemi için geçerli olmak üzere 01.01.2012 tarihinde imzalanmış olan sosyal denge sözleşmesinde öngörülen ödemelerin aylık ortalaması, 2016 yılı için toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın altındadır. Bu sebeple, ... Belediyesi’nin 2015 ve 2016 yıllarını kapsayan sosyal denge sözleşmesinde, 2016 ve 2017 yıllarını kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmede belirlenen rakamların uygulanması gerekmektedir.

Bu itibarla 87 sayılı İlamın 4. Maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliği ile,

13.03.2019 tarihinde karar verildi.