Sayıştay 7. Dairesi 440 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 22.03.2021

• Karar No: 440

• İlam No: 83

• Madde No: 11

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Bazı mutemetlere verilen avansların mahsup işlemi sırasında düzenlenen ödeme emri belgelerine fatura veya fatura yerine geçen kanıtlayıcı belgelerin eklenmemesi:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ön ödeme” başlıklı 35’inci maddesinde;

“Harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabilir. Verilecek avansın üst sınırları merkezî yönetim bütçe kanununda gösterilir.

…

Her mutemet ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlüdür. Süresi içerisinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

…

Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde ön ödeme şekilleri, devir ve mahsup işlemleri, yapılacak ön ödemelerin idareler ve gider türleri itibarıyla miktarı ve oranlarının belirlenmesi, zorunlu hallerde yapılacak harcamalar için ön ödemenin tutarı ve mahsup süresi, mutemetlerin görevlendirilmesi ve diğer işlemlere ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Diğer kamu idarelerinde ön ödemeye ilişkin usul ve esaslar bu madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle ilgili mevzuatlarında düzenlenir.” hükmü yer almaktadır

İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılan 27.05.2016 tarihli ve 29724 sayılı Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Ön ödemeler” başlıklı 123’üncü maddesine göre ön ödemeler ile ilgili olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5018 sayılı Kanunun 35’inci maddesinde belirtilen yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği’nin “Ön ödeme şekilleri ve uygulaması” başlıklı 5’inci maddesinde;

“Ön ödeme, harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla; ilgili kanunlarında öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans verilmek veya kredi açılmak suretiyle yapılabilir. Verilecek avansın üst sınırları yılları merkezi yönetim bütçe kanununda gösterilir.

Avans, işi yapacak, mal veya hizmeti sağlayacak olan kişi veya kuruluşa ödenmek üzere, doğrudan mutemede verilir.

…

Ön ödemeler hangi iş için verilmiş ise yalnızca o işte kullanılır.

Mutemetler avans almadan harcama yapamaz ve kamu idaresi adına harcama yapmak üzere muhasebe biriminin veznesi veya banka hesabından başka hiçbir yerden, hiçbir nam ile para alamazlar.” denilmektedir.

Aynı Yönetmeliğin “Ön ödemelerde mahsup süresi ve sorumluluk” başlıklı 11’inci maddesinde;

“Her mutemet ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında ayrıca belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde ise üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade ederek hesabını kapatmakla yükümlüdür.

Avansın verildiği tarihten önceki bir tarihi taşıyan harcama belgeleri avansın mahsubunda kabul edilemez. Mahsup döneminde verilen harcama belgelerinin de, ön ödemenin yapıldığı tarih ile en geç ait olduğu bütçe yılının son günü arasındaki tarihi taşıması gerekir.

...” denilmektedir

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu 33’üncü maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanan Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; Yönetmeliğin amacının, mahalli idarelerde malî işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında, harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeleri ve bunlardan bu Yönetmelikte düzenlenmesi gerekenlerin şekil ve türlerini belirleme olduğu belirtilmiştir.

Aynı Yönetmeliğin “Ödeme belgeleri ve bağlanacak kanıtlayıcı belgeler” başlıklı 4’üncü maddesinde ise harcamanın çeşidine göre kanıtlayıcı belgelerin ödeme emri belgesine eklenilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Mezkûr Yönetmeliğin “Mahkeme harç ve giderleri” başlıklı 24’üncü maddesinde;

“(1) Mahkeme harç ve giderlerinin ödenmesinde aşağıdaki ödeme belgeleri aranır.

a) Mahkeme harçları ve giderlerine ilişkin ödemelerde;

1. Mahkeme, icra dairesi veya noterlikçe düzenlenen alındı,

2. Alındı verilemeyen hallerde; davayı kovuşturan tarafından düzenlenip ilgili mahkeme veya dairelerce onaylanan Mahkeme Giderleri Listesi

…” hükmü yer almaktadır.

Aynı Yönetmeliğin “Tüketim mal ve malzemeleri, demirbaş, makine, teçhizat ve taşıt alım giderleri” başlıklı 38’inci maddesinde;

“(1) Her türlü tüketim mal ve malzemeleri ile demirbaş, makine, teçhizat ve taşıt alımlarına ilişkin giderlerin ödenmesinde;

a) Taahhüt dosyası,

b) Fatura,

c) Muayene ve kabul komisyonu tutanağı,

ç) Taşınır işlem fişi

ödeme belgesine eklenir.

…” denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun ‘Kamu Zararı’ başlıklı 71’inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.” denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, harcama yetkilisinin uygun görmesi halinde gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için mutemetlere avans verilebilmektedir. Verilen avanslar hangi iş için verilmiş ise yalnızca o işte kullanılabilir. Mutemetler harcadığı tutarlara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri bir ay içerisinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan parayı iade etmek zorundadır. Ayrıca yapılan harcamalara ilişkin fatura veya fatura yerine geçen kanıtlayıcı belgelerin ödeme emri belgesine bağlanılması zorunludur.

Yapılan incelemede; belediyede bazı müdürlüklerde mutemetlere verilen avansların mahsup işlemi sırasında düzenlenen ödeme emri belgelerine fatura veya fatura yerine geçen kanıtlayıcı belgeler eklenmemiştir. Dolayısıyla fatura veya fatura yerine geçen belgeler ibraz edilmeden ödeme yapılması kamu zararı olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca mutemet …in, mahkeme masrafları ve posta giderleri için almış olduğu avansı başka işler için kullandığı ve harcama sonrası arta kalan parayı iade etmediği anlaşılmıştır.

Ancak sorumluların yapmış oldukları savunmalar ve göndermiş oldukları ekli belgelerin incelenmesi sonucunda, 23.12.2019 tarihli ve 3300 yevmiye numaralı ödeme emri belgesindeki 1.000,00 TL için sorgu konusu harcamaya ilişkin belgelerin ibraz edildiği, 09.08.2019 tarihli ve 1996 yevmiye numaralı ödeme emri belgesindeki 3.000,00 TL söz konusu avansın 1.587,00 TL’sinin mahkeme ve harç giderlerine harcandığı, Belediyenin sözleşmeli avukatı olan …’in vekâleti olduğundan dolayı harcamaya ilişkin makbuzlarda isminin yer aldığı, savunmada gönderilen belgelerin Belediyenin gider ve hizmetlerinde kullanıldığı, avans mahsubundan arta kalan 516,17 TL’ nin ise Belediyenin kasa hesabına yatırıldığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve sorumluların yapmış oldukları savunma ve ekli belgelerin incelenmesi sonucunda;

Sorgu konusu edilen 4.460,00 TL’nin;

3. 483,25 TL hakkında, sorgu konusu harcamaya ilişkin belgeler ibraz edildiğinden ilişilecek husus bulunmadığına,

516,75 TL’nin, 01.09.2020 tarihli banka dekontu ile belediyenin banka hesabına yatırıldığı ve 01.09.2020 tarihli 2404 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile muhasebeleştirildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına ve tahsilatın ilamda gösterilmesine,

Kalan 460,00 TL tutarındaki kamu zararının,

sorumlular Harcama Yetkilisi (Destek Hizmetleri Müdür Vekili) … ile Muhasebe Yetkilisi ….’ye

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

iş bu İlamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanun’un 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle,