Sayıştay 7. Dairesi 43490 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 43490

• Tutanak No: 45278

• Tutanak Tarihi: 31.10.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Yemek yardımı

... Belediyesi 2014 yılı hesabının 7. Dairede yargılanması sonucu düzenlenen 22.04.2016 tarih ve 147 sayılı ilamın 9’uncu maddesi ile personele para temsili araçlarla yemek yardımı yapılması suretiyle sebebiyet verilen toplam … TL kamu zararının sorumlularından tazminine hükmedilmiştir.

147 sayılı ilamın 9’uncu maddesiyle verilen söz konusu tazmin hükmünün Temyiz Kurulunun 15.02.2017 tarih ve 42742-42749 tutanak sayılı kararlarıyla bozulmasıyla konu 7. Dairede yeniden görüşülmüş ve daire 17.10.2017 tarihli ve 302 sayılı kararıyla 147 sayılı ilamın 9. Maddesiyle verilen kararda ısrar etmiştir. Sorumlular kararın temyizen görüşülmesini talep etmişlerdir.

Sorumlulardan …, …, …, …, …, …, …, … göndermiş oldukları temyiz dilekçesinde özetle;

Belediye Başkanlığı bünyesinde hizmet veren birimlerin bazılarının merkez hizmet binasında, diğerlerinin (İtfaiye Müdürlüğü, … Müdürlüğü, Park ve Bahçeler Müdürlüğü, Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğü, Makine İkmal Bakım ve Onarım Şefliği, Hal Şefliği ve Otogar Şefliği) konum olarak vatandaşlara en iyi şekilde hizmet verebilmek amacıyla ilin farklı yerlerinde bulunduğunu, dış birimlerin gerek hizmet binasından farklı ve uzak yerlerde bulunması, gerekse hizmet binası ve diğer dış birimlerde yemek yapacak mutfak ve yemek servisi alanlarının mevcut olmaması nedenleriyle yemek yardımının ayni olarak verilmesinin mümkün olmadığını,

Merkez hizmet binası ve diğer dış birimlerde mutfak ve yemek servisinin yapılabileceği yemekhane/salon yapımının maliyetinin çok yüksek olduğu, göz önünde bulundurularak memur ve sözleşmeli personele verilecek yemek yardımı için ihaleye çıkıldığını, ihaleyi kazanan firmanın personelin rahatlıkla ulaşabileceği lokantalarla anlaşmaları talep edilip personellerin en sağlıklı ve düzgün bir şekilde yemek yemelerinin sağlandığını,

Anayasa Mahkemesinin 22.12.2011 tarih ve E:2010/96E, K:2011/168K sayılı Kararında;

“…Devlet memurlarının yiyecek yardımından yararlanmaları ile ilgili olarak tüm memurlar yönünden tek tip bir düzenleme yapılması mümkün olmayıp bu yardımın kapsamı ve miktarı; yürütülen kamu hizmetinin niteliğine, memurların çalışma saatlerine, kamu kurumlarında çalışan memur sayısına, kurum tarafından yemek verilip verilmemesine, verilen yemeğin kurumda yapılmasına veya satın alınmasına, yemek maliyetlerindeki farklılıklara, kamu kurumlarının bütçe olanaklarına göre değişkenlik arz etmektedir.

Yiyecek yardımı, bir sosyal yardım olmakla birlikte, yukarıda belirtilen niteliği nedeniyle diğer sosyal yardımlardan farklı olarak ayrıntılı düzenlemeyi gerekli kılmaktadır. Söz konusu teknik ve ayrıntılı düzenlemenin ise mutlaka yasa ile yapılması zorunluluğundan bahsedilemez. Bu nedenle, yiyecek yardımının yasal düzenlemeye konu edilerek Devlet memurlarına yiyecek yardımı yapılabilmesine olanak tanınmasında ve yiyecek yardımından faydalanılmasının usul ve esaslarının düzenlenmesinin yürütme organına bırakılmasında ‘yasayla düzenleme ilkesi’ne aykırılık bulunmamaktadır...” denildiğini, Anayasa Mahkemesinin bu kararında belirtilen hususların, zaruri şartlardan dolayı Başkanlıkça yapılmış işlemi destekler nitelikte olduğunu,

Tarafına çıkarılan İlamda Denetçi, Savcı ve Kurul Üyelerinin bir kısmının yukarıda belirtilen gerekçelerimize benzer gerekçeler belirterek memurlara yemek yardımı yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı, tazmin hükmün kaldırılarak anılan tutara ilişkin hesap ve işlemler için ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi gerektiği konusunda görüş belirtildiklerini,

Ayrıca; İlamda yemek bedelinin tamamının belediye bütçesinden karşılandığı belirtilmektedir. Ancak; her bir personelden Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin yayımlanan tutarlar üzerinden her ay maaş üzerinden kesinti yapıldığını, kesinti yapıldığı İlamda tablo şeklinde belirtildiği halde kesinti yapılmamış gibi karar verildiğini, hakkında verilen İlam incelendiğinde ay ve isim bazında kesintilerin yapıldığının anlaşılacağını,

Bilindiği üzere; bazı Kamu Kurum ve Kuruluşunda memur personellere ayni yemek verildiğini, başkanlığın yemekhanesi olmadığı veya yemekhane yapımının yüksek maliyetli olacağı gerekçesiyle personellerine yemek hizmeti verilmemesinin Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olacağını,

Yukarıda açıklanan sebeplerden dolayı personellerine yemek yardımı ayni olarak verilemediğini, Sayıştay Başkanlığınca Belediyemizin 2007 yılı ile 2012 yılı hesaplarının incelenmesi sonucunda yine aynı konuda ilgili personellerden sorgu talep edildiğini, 2007 yılı için ilgili personellerinin itirazı sonucunda Sayıştay Temyiz Kurulunun; Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin yayımlanan tutarların, Yönetmeliğe göre alınması gereken tutarlar olduğunun kabulü ile tazmin miktarının bu tutara göre hesap edilmesi… Kararını verdiğini, Sayıştay Temyiz Kurulunun kararına istinaden memur personellerimizden Maliye Bakanlığı 2007 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Tebliğinde belirtilen ek göstergeler bazında kesinti yapıldığını, konuya ilişkin 11/12/2012 tarih ve 20337 Nolu Sayıştay Temyiz Kurulu İlamının ekte sunulduğunu, yine 2012 yılı için ilgili memur personellerden ek gösterge bazında kesinti yapılarak kesintinin yapıldığına ilişkin dekontlar Sayıştay Başkanlığına gönderildikten sonra Sayıştay Başkanlığı İlam tebliğinde ilişecek husus kalmadığına karar verildiğini, konuya ilişkin 25/11/2014 tarih ve 281 Nolu Sayıştay Başkanlığı İlamının ekte sunulduğunu,

Keza Sayıştay Başkanlığınca aynı hesap yılı olan 2014 yılında İl Özel İdaresinde de yapılan denetimlerde görüleceği üzere bu kurumunda ve ülke genelinde daha birçok kuruma da atfedilen Anayasa Mahkemesi Kararı gereğince memura yemek yardımı aynı uygulamalar ile tesis edildiğini, hatta İl Özel İdaresi ile Belediye personel yemek ihalesini alan firmanın aynı olduğunu, emsal nitelikli aynı uygulamalarda farklı kararların alınmasının açıkça Anayasaya ve Yasalara da aykırı olacağını,

Belediye Meclisimizce 06/04/2016 tarih ve 43 sayılı karar ile 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. Maddesinde geçen yemek yardımı ile ilgili yapılan iş ve işlemlerin kurum açısından en uygun yöntem olduğundan, yemek yardımının aynı şekilde devam etmesi ile ilgili karar alındığını,

Yukarıda belirtilen gerekçeler ile Anayasa Mahkemesi’nin 22/12/2011 tarih ve 2010/96E ve 2011/168K sayılı karar, 11/12/2012 tarih ve 20337 Nolu Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı, 25/11/2014 tarih ve 281 Nolu Sayıştay Başkanlığının İlamı ile Belediye Meclisinin 06/04/2016 tarih ve 43 sayılı kararı göz önünde bulundurularak konunun tekrar değerlendirilmesi ve tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“ Dilekçede özetle: 302 sayılı ilam ile, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili belediyenin işleminin, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğu gerekçesiyle, bu işlem neticesi yapılan ödemenin mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetinde olduğu, bu nedenlerle, söz konusu ödemenin memurlardan tahsil edilen katkı tutarının düşülmesinden sonra kalan tutarın kamu zararı olduğu değerlendirilerek, verilen tazmin kararının, kaldırılması talep edilmektedir.

27.09.2016 tarih ve 42196 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “ “Yardım Şartları” başlıklı 5. Maddesinde yer alan: “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel yemek firmalarından yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.” denilerek para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması işleminin kabul edilmesi yönünde karar verilmiştir.

Nitekim 10.05.2016 tarih ve 41838 tutanak nolu ve 01.12.2015 tarih ve 41169 tutanak nolu Temyiz Kurulu Kararlarında da aynı yönde hüküm tesis edilmiştir.

Yiyecek yardımından yararlanan personelin, yemek maliyetine hangi oranda katılması gerektiği hususunda ise; 657 sayılı Kanun’un 212. maddesine dayanarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4. maddesinde: “Yiyecek Yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına memur kadrosu adedine göre kurum bütçesine konacak ödenekle karşılanır.” denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin 9. maddesinde yemek maliyetinin hesaplanmasına dâhil edilmeyecek kalemlerin dikkate alınarak yemek maliyetinin hesaplanması esastır hükmü yer almaktadır.

Bu hükme göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yemek yiyebileceği varsayılarak konulan yiyecek yardımı ödeneğini aşmamak üzere harcama yapılabilecektir.

Yemek maliyetinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretinin tarifesi her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenmektedir.

Yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlardan; Yönetmeliğin 9. maddesinde yemek maliyetinin hesaplanmasına dâhil edilmeyecek kalemlerin dikkate alınarak yemek maliyetinin hesaplaması yapıldığı, memurların söz konusu kalemlere ilişkin maliyete katlanmadıkları göz önüne alındığında, yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması suretiyle bu sosyal yardımdan yararlananlardan ne oranda yemek maliyetinden indirim yapılacağı hesabının yapılması oldukça güç görünmektedir.

Bu nedenlerle de, yemek hizmeti satın alınması yoluyla bu sosyal yardımdan yararlanan memurlardan alınacak katkı payının, diğer bir deyimle yemek maliyetinin bütçeden karşılanmayan kısmının, her yılbaşında yılı Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen tutarlar kadar olması gerektiği değerlendirilmektedir.

Dosyanın incelenmesinde adı geçen belediye personelinin öğle yemeği ihtiyacı, 4734 sayılı Kanuna göre, yemek hizmet alımı ihalesi yapılarak ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılanmış olup, konuya ilişkin Temyiz Kurulunun 15.02.2017 tarih ve 42742 tutanak sayılı kararında da bu hususun değerlendirilerek kabul edildiği görülmektedir.

Yemek yiyen memurlardan katkı payının, yılı Bütçe Uygulama Talimatıyla belirlenen oranda tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Tüm bu nedenlerle, yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması suretiyle, bu sosyal yardımdan yararlanılması hususunun kabul edilmesine, sorumlu savunmasının kabul edilerek, ilamın tazmin hükmünün kaldırılmasına, karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada bulunan belgelerin okunup incelenmesinden sonra;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

... Belediyesi tarafından 2013/158301 ihale kayıt numarası ile yapılan “Memur Personele Öğlen Yemeği Hizmet Alım” ihalesi … İnş.Nak. Elekt. Yem. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin uhdesinde kalmış olup, idare ve anılan yüklenici arasında bağıtlanan 31.12.2013 tarihli Hizmet Alımı Sözleşmesi ile 1 porsiyon orta yemek (etli, sulu yemek ve kebap çeşitleri), 1 porsiyon pilav veya yoğurt ve 1 porsiyon tatlı çeşitlerinden oluşan 34.320 (264 gün X 130 personel) adet öğle öğününün KDV hariç … TL toplam bedel (kişi başına KDV hariç … TL) karşılığında temini akdedilmiştir. Memurlara anılan yüklenici bünyesindeki lokantalarda öğle yemeği verilmesi şeklinde yapılan yiyecek yardımı karşılığında adı geçen firmaya kişi başına günlük KDV dahil …. TL üzerinden ödeme yapılmış olup, yiyecek yardımından faydalanan memurlardan maaştan kesinti yapılmak suretiyle 1 Sıra No’lu 2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği ile belirlenen en az tutarlar üzerinden katkı payı tahsil edilmiştir. 147 no.lu ilamın 9 uncu maddesi ile de Belediye personeline Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği uyarınca yapılan söz konusu yardımın ayni şeklinde yapılması gerekirken, özel yemek şirketine ihale edilerek kurum dışında yemek yeme şeklinde yapılması gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedilmiştir. Tazminine hükmedilen kamu zararı anılan yükleniciye yapılan aylık ödemelerden memurlardan tahsil edilen katkı payı tutarları düşüldükten sonra kalan hakediş bedelleri toplamıdır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek yardımı” başlıklı 212 nci maddesi hükmü ile Devlet memurlarına sağlanan sosyal yardımlardan biri olan yiyecek yardımına ilişkin esasları düzenleyen Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu Yönetmeliğin amacı, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemektir.”,

“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında;

“Bu Yönetmelik, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanır.”,

“Yardım şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde ise;

“Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.” hükümlerine yer verilmiş olup, söz konusu Yönetmelik hükümlerinden görüleceği üzere memurlara yapılan yiyecek yardımının amacı, haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan Devlet memurlarının kamu hizmetlerinin gerektirdiği çalışma verimlerinin düşmemesi amacıyla gün ortası öğün olan öğle yemeği ihtiyacının yemek verme şeklinde karşılanmasıdır.

Yine anılan Yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde yer verilen;

“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir. Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir. Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.” şeklindeki hükümden görüleceği üzere, memurlara yapılacak öğle yemeği yardımında esas olan yöntem yemek servisi kurulmasıdır. Ancak söz konusu durum şarta bağlanmış, yemek servisinin yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla kurulabileceği ifade edilmiş, söz konusu şartların sağlanmaması halinde memurların öğle yemeği ihtiyacını karşılayan dernek ve bu mahiyetteki kuruluşlara da ödeme yapılabileceği yönünde geniş bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Her ne kadar ... Belediyesinde görev yapan 130 memurun öğle yemeği yardımından faydalandığı 2013/158301 ihale kayıt numaralı ihale dokümanından görülmüş olsa da, sorumluların temyiz dilekçelerinde ifade ettikleri Belediye Başkanlığı bünyesinde hizmet veren birimlerin bazılarının merkez hizmet binasında, İtfaiye Müdürlüğü, ... Müdürlüğü, Park ve Bahçeler Müdürlüğü, Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğü, Makine İkmal Bakım ve Onarım Şefliği, Hal Şefliği ve Otogar Şefliği birimlerinin ise konum olarak ilin farklı yerlerinde bulunduğu, dış birimlerin gerek hizmet binasından farklı ve uzak yerlerde bulunması, gerekse hizmet binası ve diğer dış birimlerde yemek yapacak mutfak ve yemek servisi alanlarının mevcut olmaması nedenleriyle yemek servisinin kurulamadığı yönündeki iddianın da değerlendirmeye alınması gerekliliği açıktır.

5393 sayılı Kanunun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında belediye hizmetlerinin, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulacağı ifade edilmiştir. Bu çerçevede ülkemizde bazı belediye hizmet birimlerinin ilgili belediyelerin sınırları içinde kalmak şartıyla farklı yerlerde konumlandırılması kanuni bir zorunluluktur. Mahalli idarelerin görev ve sorumluluklarına ilişkin anılan Kanundan kaynaklanan bu mekânsal dağınıklığın ise yemek servisi kurulması hususunda engel teşkil ettiği açıktır. Ancak söz konusu kısıtlılık Yönetmeliğin 5 inci maddesi hükmünde yer alan “…yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa” şeklindeki geniş ifade ile aşılmış olup, kanun koyucu yemek servisi kurulmasını şarta bağlayarak ve mekânsal kısıtlılık hallerini göz önüne alarak bir düzenleme yapma yoluna gitmiştir.

Bu çerçevede Devlet memurlarına verilecek öğle yemeğinin fiziksel olarak kurum bünyesinde veya kurum dışında hazırlanarak sunulması esas olmakla birlikte, anılan Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan şartları sağlayamayan kurumların, bedeli kurum bütçesinden ödenmek üzere memurlara lokanta vb. yemek hizmeti veren mekânların bünyesinde yemek verilmesi şeklinde uygulamalara başvurdukları görülmektedir. Ayrıca anılan Yönetmelikte temyiz konusu yemek temini yönteminin hukuka aykırı olduğu yönünde bir hükme yer verilmediği, tam tersine 5 inci madde hükmü ile yemek servisi yanı sıra diğer bazı durumlara da cevaz verildiği görülmüştür. Söz konusu durum Anayasa Mahkemesinin 22.12.2011 tarih ve E:2010/96E, K:2011/168K sayılı Kararında;

“…Devlet memurlarının yiyecek yardımından yararlanmaları ile ilgili olarak tüm memurlar yönünden tek tip bir düzenleme yapılması mümkün olmayıp bu yardımın kapsamı ve miktarı; yürütülen kamu hizmetinin niteliğine, memurların çalışma saatlerine, kamu kurumlarında çalışan memur sayısına, kurum tarafından yemek verilip verilmemesine, verilen yemeğin kurumda yapılmasına veya satın alınmasına, yemek maliyetlerindeki farklılıklara, kamu kurumlarının bütçe olanaklarına göre değişkenlik arz etmektedir…..” şeklinde ifade edilmiştir.

Ancak 147 no.lu ilamın 9 uncu maddesinde tazminine hükmedilen kamu zararına esas teşkil eden ödeme emirlerinin incelenmesi neticesinde; yiyecek yardımından faydalanan memurlardan katkı payı tutarı olarak, yemek bedeli tutarlarının yarısı yerine 1 Sıra No’lu 2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği ile belirlenen en az tutarların maaştan kesinti yapılması suretiyle tahsil edildiği görülmüştür.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin konuya ilişkin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde;

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” denilmektedir. Söz konusu hükme göre kurum bütçesinden memurların öğle yemeği ihtiyacı için konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak asgari yemek katkı payının tutarları ise, her yılbaşında ilgili yıl Bütçe Uygulama Talimatları ile belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir. Bu doğrultuda ilgili yıl Bütçe Uygulama Talimatlarında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemek maliyetinin yarısını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemek maliyetinin yarısını karşılayacak şekilde artırılması veya yemek maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktar bütçeden karşılanmış olacaktır ki söz konusu husus gerek Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine gerekse ilgili yıl Bütçe Uygulama Talimatına aykırılık teşkil edecektir.

Bu itibarla, 7.Daire tarafından 302 sayılı ek ilamın 1.maddesi ile verilen tazmin hükmünün Temyiz Kurulunun 15.02.2017 tarih ve 42742-42749 tutanak sayılı kararında belirtildiği üzere yeniden hüküm tesisinin temini için tekrardan BOZULARAK dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,(üyeler …, …, …, …, …, …, …’ın karşı oylarıyla) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 31.10.2018 tarih ve 45278 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi

Üyeler …, …, …, …, …, …, …’ın karşı oy gerekçeleri

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Kanuna tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımı, belli şartların gerçekleşmesi durumunda kurulacak yemek servisi aracılığıyla “yemek verme” şeklinde yapılabilecek bir yardım olup, kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilerek yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, (...) ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. İhale dokümanında yer alan bilgilere göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanmasının, Kamu İhale Kanununun yukarıya alınan hizmet tanımında yer alan “yemek hazırlama ve dağıtım” hizmeti olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki 4734 sayılı Kanun, kamu idarelerinin hangi tür harcamaları yapabileceklerini düzenleyen ve bunlara izin veren bir kanun değildir. “Mal” ve “hizmet” alımları ile “yapım” işlerinin ihalelerini kapsayan Kanunun 4 üncü maddesinde tanımlanan hizmet kavramı kapsamında “yemek hazırlama ve dağıtım” hizmetinin sayılmış olması, idarelere sınırsız bir şekilde bu hizmeti diledikleri gibi (yiyecek yardımının, restoran, cafe, mrket vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılması şeklinde) ihale ile tedarik edebilecekleri anlamına gelmemektedir. Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlamalarda, idarelerce alım yapılması planlanan ihtiyaçların, hangi alım türünün (mal, hizmet veya yapım) kapsamına girdiği ortaya konulmakta olup, ihtiyaca uygun alım türüne göre ihaleye hazırlık yapılması ve ihalenin gerçekleştirilmesi gerektiğine işaret edilmektedir. Yani idarelerce örneğin “yemek hazırlama ve dağıtım” ihtiyacının, bu Kanun kapsamında ancak “hizmet” olarak ihaleye çıkarılabileceği; aksine idarelerin bu ihtiyaç için örneğin “mal” veya “yapım” ihalesi yapamayacakları vurgulanmaktadır. İlama konu olayda ihalesi yapılan “yemek” yardımının tedarik yöntemi, kapsamı ve içeriği, 657 sayılı Kanun ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde belirlenmiştir. İdareler bu iki mevzuatta belirlenen içerik ve tedarik yöntemlerine uyulmak kaydıyla, yemek hizmetini 4734 sayılı Kanun çerçevesinde ihale yaparak veya kendi kurumsal imkânlarıyla yemek hazırlayarak karşılayabilecektir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, yiyecek yardımının, restoran, cafe, market vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi 1 inci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, 2 nci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 302 sayılı ek ilam ile verilen TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE karar verilmesi gerekir.