Sayıştay 7. Dairesi 429 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 11.03.2021

• Karar No: 429

• İlam No: 63

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Belediyede görev yapan bazı personele zabıta ve itfaiye hizmetlerinde görevlendirildikleri gerekçesiyle, mevzuat hükümlerine aykırı olarak maktu mesai ücreti ödenmesi:Belediyede görev yapan bazı personele zabıta ve itfaiye hizmetlerinde görevlendirildikleri gerekçesiyle, mevzuat hükümlerine aykırı olarak maktu mesai ücreti ödenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;

5393 sayılı Kanunun “Zabıtanın görevleri ve yetkileri” başlıklı 51’inci maddesinde ve “İtfaiye” başlıklı 52’nci maddesinde belediye zabıta, itfaiye ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirtilen tutarı aşmamak kaydıyla belediye meclis kararı ile belirlenen maktu tutarın ödeneceği ifade edilmiştir.

Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Çalışma düzeni” başlıklı 9 uncu maddesi ve İtfaiye Yönetmeliğinin aynı başlıklı 7 nci maddesinde fazla çalışma ücretleri ile ilgili olarak 5393 sayılı Belediye Kanununda belirtilen hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.

31.12.2018 tarih ve 30642 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7156 sayılı 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K cetvelinin “Aylık maktu fazla çalışma ücreti” başlıklı bölümünde ise;

“1- Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir…”

düzenlemesine yer verilmektedir. Bu düzenlemede anılan hükümde “fazla çalışma ücretinin” itfaiye ve zabıta hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenebileceği ve destek hizmeti yürüten personele ödenemeyeceği açıkça ifade edilmektedir.

Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 4’üncü maddesinde “Belediye zabıtası”; “Beldenin düzenini muhafaza eden, belde halkının esenlik, sağlık ve huzurunu koruyan, yetkili organların bu amaçla alacakları kararları uygulayan özel zabıta kuvvetini,”, “Belediye zabıta personeli” ise; “Belediye zabıta birimindeki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurlarını,” şeklinde tanımlanmıştır. Belediye zabıtasının görevleri ise Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 10’ncu maddesinde ayrıntılı olarak sayılmıştır. Yönetmelikte düzenlenen zabıta hizmetlerinin; mesleğe alınmaları, görevde yükselmeleri, eğitimleri ve çalışma koşulları özel hükümlerle düzenlenen zabıta personeli tarafından yerine getirilmesi mümkündür.

Belediye İtfaiiye Yönetmelğinin 6'ncı maddesinde itfaiye teşkilatının görevleri düzenlenmiştir. Aynı Yönetmeliğin 7'nci maddesinde itfiye hizmetlerinin resmi tatil günleri de dahil olmak üzere 24 saat esasına göre yürütüleceği düzenlenmiştir.

Yönetmeliğin 8'inci maddesinde ise; "Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre; daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur" düzenlemesine yer verilmiştir.

Belediye itfaiye yangın personeli başlıklı 9’uncu maddesinde;

“ (1) Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir.”

İtfaiye birim amirlerinin görevleri başlıklı 10’uncu maddesinde;

“(1) İtfaiye teşkilatında en üst amir itfaiye birim amiridir ve başlıca görevleri şunlardır:

a) İtfaiye hizmetleri ile itfaiye destek hizmetlerini bir bütün olarak itfaiye stratejileri doğrultusunda planlamak, yönlendirmek, koordine etmek ve denetleyerek hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak,(…)”

İtfaiye çavuşunun görevleri başlıklı 12’nci maddesinde;

“ (1) Birim amiri konumunda olmayan itfaiye çavuşları itfaiye amirine bağlı olarak görev yapar. Kendisine bağlı yangın personeli arasında iş bölümü yapar. Üst amirlerin bulunmadığı olayları sevk ve idare eder.”

İtfaiye erinin görevleri başlıklı 13’üncü maddesinde;

“ (1) İtfaiye eri; yangın söndürme, araç kullanma ve arama-kurtarma, çalışmalarını yerine getirir; itfaiye hizmet binası ve müştemilatının güvenliğini, temizliğini, araç-gereç ve teçhizatın bakım ve onarımı ile haberleşme ve yazışma gibi yürütülmesi gereken diğer iş ve işlemleri yapar.”

Diğer personel başlıklı 14’üncü maddesinde;

“ (1) İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir.”

düzenlemeleri yeralmaktadır. Anılan Yönetmelik hükümleri incelendiğinde; itfaiye hizmetlerinin sunulması için itfaiye bünyesinde belli bir teşkilat yapısının kurulması öngörülmekte olup, itfaiye teşkilatının münhasıran “daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri” unvanlarından oluştuğu vurgulanmaktadır. Diğer taraftan itfaiye teşkilatının görevleri “İtfaiye hizmetleri” ve “itfaiye destek hizmetleri” şeklinde iki ayrı grupta değerlendirilmiştir. Dolayısıyla Bütçe Kanununa ekli K Cetvelinde ifade edilen “itfaiye hizmetleri” ve “destek hizmeti” kavramlarının rasgele ayrıştırılmadığı, bilinçli olarak bu tür bir ayrıma gidildiği anlaşılmaktadır.

“İtfaiye teşkilatı’nda çalışanlar (itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı) aynı zamanda “yangın personeli” şeklinde sayılmış ve bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevli kılınmıştır. Yani bu kişiler itfaiye yangın hizmetlerinde fiilen çalışan personeldir. Bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle görevlendirilen söz konusu personelin görevleri Yönetmeliğin 10 ila 13’üncü maddelerinde sayılmıştır. Yönetmelikteki düzenlemelerde, itfaiye hizmetlerini bizzat yürütmekle görevli personel arasında diğer personel sayılmamıştır. Buna karşılık itfaiye teşkilatının bünyesinde, “itfaiye hizmetleri’nin yürütülmesine “yardımcı” ve “destek” olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye “yangın personeli” dışında personel çalıştırılabileceği, Yönetmeliğin “diğer personel” başlıklı 14'üncü maddesinde açıkça vurgulanmıştır. Özetle Bütçe kanununa ekli K cetvelinde zikredilen “itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personel” ifadesi ile Yönetmeliğin Belediye itfaiye yangın personeli başlıklı 9’uncu maddesinde sayılan; Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı kastedilmektedir.

7156 sayılı 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K cetvelinin “Aylık maktu fazla çalışma ücreti” başlıklı bölümünde de aylık maktu mesai ücretinin zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödeneceği düzenlenmiştir. Bu çerçevede zabıta ve itfaiye hizmetlerini dışındaki hizmetlerde görev alan, itfaiye ve zabıta birimlerinde destek hizmeti yürüten personele ve her ne kadar zabıta veya itfaiye personeli olarak görevlendirilmiş olup fiilen bu hizmetlerde görevlendirilseler dahi kadro unvanı Belediye Zabıta Yönetmeliğinde ve Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde düzenlenen zabıta ve itfaiye personeli unvanlarından birine haiz olmayan personele aylık maktu mesai ücretinin ödenmesi mümkün değildir.

15.01.2019 tarihli ve 393 sayılı ödeme emri belgesi ile sehven yapılan ve 07.07.2020 tarih ve 234832 numaralı tahsilat makbuzuyla tahsil edilen … TL sı için ilişilecek husus bulunmadığına,

Mevzuat hükümlerine aykırı olarak maktu mesai ücreti ödenmesi nedeniyle oluşan … TL kamu zararının;

Üst Yönetici , Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisine

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,

(Başkan … ve Üye ….'ın Azınlık Görüşü: 5393 sayılı Belediye Kanunun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinde “Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir” Hükmü yer almaktadır.

2019 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K cetvelinin “Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı bölümünde “ Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.” Denilmektedir.

Bahsi geçen mevzuat hükümlerine göre belediye zabıta teşkilatında fiilen çalışanlara maktu mesai ücretinin ödenmesi gerekmektedir. Ödemenin yapılabilmesi çalışanların kadrosu ile bir bağlantıdan bahsedilmeyip fiilen çalışmaya dayandırılmaktadır.

Savunmalarda zabıta memur kadrolarının yetersiz olması nedeniyle memur kadrosunda görevli … ve Hizmetli kadrosunda görevli ….’nın Zabıta Müdürlüğünde görevlendirildiği ve fiilen görev yaptıkları ifade edilmiştir. Yargılamaya Esas Raporun sonuç kısmında da bunların Zabıta Müdürlüğünde çalıştığı kabul edilmiş, fakat kadrolarının başka birimlerde olması nedeniyle maktu mesai ücreti ödemesinden faydalanamayacakları belirtilmiştir. Konu ile ilgili mevzuaatta Zabıta Müdürlüğünde fiilen çalışma esas aldığından ve bu kişiler bu görevi yerine getirdiğinden dolayı … ve ….’ya yapılan maktu mesai ücreti ödemelerinin yasal düzenlemelere uygun olduğu yönünde karar verilmesi gerekir.)