Sayıştay 7. Dairesi 42597 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 7

• Dosya No: 42597

• Tutanak No: 48192

• Tutanak Tarihi: 09.09.2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sosyal denge

2. 185 sayılı ilamın 5. maddesiyle, ... Belediyesi'nde sözleşmeli personele yasal üst sınırın üstünde sosyal denge tazminatı (iyileştirme zammı, ikramiye ve sosyal haklar) ödenmesi neticesinde …TL’ ye verilen tazmin hükmünün 10.10.2018 tarih ve 45175 sayılı Temyiz Kurulu Kararının 2. Maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

Sorumlular İlamın 3. ve 5. maddeleri için ortak karar düzeltme dilekçesi göndermişlerdir.

Başsavcılık tarafından İlamın 3. ve 5. maddeleri için ortak mütalaa verilmiştir.

Dosyadaki mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra;

Gereği Görüşüldü

185 sayılı ilamın 5. maddesiyle, ... Belediyesi'nde sözleşmeli personele yasal üst sınırın üstünde sosyal denge tazminatı (iyileştirme zammı, ikramiye ve sosyal haklar) ödenmesi neticesinde … TL’ye verilen tazmin hükmünün 10.10.2018 tarih ve 45175 sayılı Temyiz Kurulu Kararının 2. Maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

12.07.2001 tarih ve 24460 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4688 Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;

“Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.”

“Toplu sözleşmenin kapsamı” başlıklı 28’inci maddesinde;

“Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.

Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz.

Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir.

8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa göre aylık ödenmekte olanların aylıklarının hesabında da toplu sözleşme hükümlerine göre belirlenen aylık ve taban aylık katsayıları esas alınır. 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılık hali esas alınarak bağlanan yaşlılık, malullük veya ölüm aylıklarında yapılacak artışlar hakkında 5510 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin ikinci fıkrası uygulanmaz ve bu aylıklar toplu sözleşme hükümlerine göre belirlenen aylık ve taban aylık katsayılarındaki artış dikkate alınarak artırılır.”

“Toplu sözleşmenin tarafları ve imza yetkisi” başlıklı 29’uncu maddesinde,

“Toplu sözleşme görüşmelerine kamu idaresi adına Kamu İşveren Heyeti, kamu görevlileri adına Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti katılır.

Kamu İşveren Heyeti, Devlet Personel Başkanlığının bağlı olduğu Bakanın başkanlığında, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve heyet başkanınca uygun görülen bakanlık temsilcileri ile Hazine Müsteşarlığı ve Devlet Personel Başkanlığı temsilcilerinden oluşur.

Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti, bağlı sendikaların toplam üye sayısı itibarıyla en fazla üyesi bulunan konfederasyonun Heyet Başkanı olarak belirleyeceği bir temsilci ile her bir hizmet kolunda en fazla üyeye sahip kamu görevlileri sendikaları tarafından belirlenecek birer temsilci, bağlı sendikaların üye sayıları esas alınmak kaydıyla toplam üye sayıları itibarıyla birinci, ikinci ve üçüncü sırada bulunan konfederasyonlar tarafından belirlenecek birer temsilci olmak üzere onbeş üyeden oluşur. Heyet Başkanı ve temsilciler, toplu sözleşme görüşmelerinin başlamasından onbeş gün önce konfederasyonlar tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Heyet Başkanlığı sıfatını haiz konfederasyon temsilcisinin toplu sözleşme görüşmelerine katılmaması veya görüşmelerden çekilmesi halinde Heyet Başkanlığı yetkisi, en çok üyeye sahip ikinci sırada bulunan konfederasyon temsilcisi tarafından kullanılır. Her bir hizmet kolunda en fazla üyeye sahip kamu görevlileri sendikaları tarafından belirlenecek temsilcinin toplu sözleşme görüşmelerine katılmaması veya görüşmelerden çekilmesi halinde aynı hizmet kolunda en fazla üyeye sahip ikinci sırada bulunan kamu görevlileri sendikası temsilcisi Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetine dahil edilir.

Toplu sözleşmeyi imzalamaya kamu idaresi adına Kamu İşveren Heyeti Başkanı, kamu görevlileri adına sözleşmenin kamu görevlilerinin geneline yönelik bölümü için Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı ve hizmet kollarına yönelik bölümleri için ilgili sendika temsilcisi yetkilidir.

Bu madde hükümlerine göre toplu sözleşmenin imzalanan bölümlerine ilişkin Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.”

“Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.

Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükümleri yer almaktadır.

Bu kanun hükümlerine göre, işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen, mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak, kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsayan toplu sözleşmenin, Kamu İşveren Heyeti ve kamu görevlileri adına Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetince imzalanacağı ve bu toplu sözleşme hükümlerinin mezkur kanun kapsamında olan belediyeler için de uygulanacağı açıkça anlaşılmaktadır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı 4 üncü bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1 inci maddesinde ise; “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir” hükmüne yer verilerek ödenebilecek sosyal denge tazminatı tutarına üst sınır getirilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; 12.01.2015 tarihinde ... Belediyesini temsilen Belediye Başkanı Mimar ...ve Başkan Yardımcısı ...ile Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası’nı temsilen Şube Başkanı ... ve İşyeri Temsilcisi … arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin “Mali haklar” başlıklı 6’ncı bölümünün “İyileştirme zammı” başlıklı 22’nci maddesinde; “...üyesi çalışanlara almakta oldukları aylıklarına ilave olarak her ayın 15’ inde 657 sayılı Devlet Memuru ve sözleşmeli personele aylık net ...-TL (... TL) ödeme yapılır” denildiği, aynı sözleşmenin “Mali haklar” başlıklı 6’ncı bölümünün “İkramiye ve sosyal haklar” başlıklı 23’üncü maddesinde ise;

“a) Ramazan ve Kurban Bayramında Devlet Memuru ve sözleşmeli personele ayrı ayrı olmak üzere aylık ödenen toplu sözleşme zammı oranında olan net ... -TL (... TL) ödeme yapılır.

b) Yılbaşında Devlet Memuru ve sözleşmeli personele net ...-TL (... TL) ödeme yapılır.

c) l Mayıs Dünya İşçi ve Emekçiler Birlik ve Dayanışma Bayramında Devlet Memuru ve sözleşmeli personele net ...-TL (... TL) ödeme yapılır.

d) Her yıl Eylül ayında Devlet Memuru ve sözleşmeli personele Eğitim ve Kültür yardımı olarak net ...-TL (... TL) ödeme yapılır.

e) Devlet Memuru ve sözleşmeli personelin kendisi ve çocuklarının evlenmesi halinde net ...-TL ödeme yapılır.

f) Engelliler haftasında çalışan personelin bakmakla yükümlü olduğu l. Derece yakını engelli ise (eş, anne, baba ve çocukları ) engelliler haftasında ...- TL ödeme yapılır.

g) Çalışan personelin doğum yapması veya çocuk sahibi olan personele net ...- TL ödeme yapılır.

h) Çalışan personelin kendisinin vefatı halinde ...-TL (... TL) veya l. Derecede yakını (eş, anne, baba veya çocukları) vefatı halinde net ...,-TL ölüm yardımı yapılır.

Toplu sözleşmeye bağlı olarak verilen ikramiyeler ve diğer sosyal yardımlar, yapıldığı tarihte, çalışan ve yeni atanan tüm personele, çalıştığı gün sayısına bakılmaksızın sosyal yardım olarak yapılır” hükümlerine yer verildiği, ancak Belediye tarafından memur personele her ayın 15’inde ödenen iyileştirme zammının 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmede belirlenen yasal üst sınırın üzerinde kaldığı, dolayısıyla yılın belli günlerinde (Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, Yılbaşı, 1 Mayıs vs.) ya da belli durumlarda (vefat, doğum vs.) ödenen ikramiyelerin de yasal üst sınırın üzerinde kaldığı görülmüştür.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşme hükmünce sosyal denge tazminatı üst sınırı;

“En yüksek devlet memuru aylığının %100’ü (ek gösterge dahil) = 9....*memur aylık katsayısı” olarak hesaplanmalıdır. Bu durumda 2015 yılı ilk 6 ayı için üst sınır;

9. . . . *0,079308=. . . TL iken

2015 yılı ikinci 6 ayı için üst sınır;

9. . . . *0,083084=. . . TL olmaktadır.

Sorumlular temyiz dilekçesinde, 4688 Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun Geçici 14. maddesinde; “32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/10/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir.” hükmünün yer aldığını, bu hükmün yargılama esnasında dikkate alınmadığını ifade etmişlerse de; anılan Kanun’un Geçici 14. maddesinde;

“15/03/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu İş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzer adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yerel Yönetimlerin 11.04.2012 tarihi itibariyle yürürlükte olan sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşmelerine, 31.12.2015 tarihinden önce sona ermekte ise ve söz konusu sözleşmelerdeki aylık ortalama sosyal denge tazminatı ödemeleri, toplu sözleşmede belirtilen tazminat tavanından yüksek ise bu tarihten önce sözleşmenin feshedilmesi veya yenilenmesi halinde, önceki sözleşmedeki ödemelere devam edilebilme imkanı tanınmıştır. Ancak ... Belediyesi için böyle bir imkân söz konu değildir; şöyle ki Belediye ile ... arasında 01.01.2012-31.12.2014 dönemi için geçerli olmak üzere memur personel için 01.01.2012 tarihinde imzalanmış olan sosyal denge sözleşmesinde öngörülen ödemelerin aylık ortalaması, 2015 yılı için toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın altındadır. Bu sebeple, ... Belediyesi’nin 2015 ve 2016 yıllarını kapsayan sosyal denge sözleşmesinde, 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmede belirlenen rakamların uygulanması gerekmektedir.

Bu itibarla, 10.10.2018 tarih ve 45175 sayılı Temyiz Kurulu Kararının 2. maddesinde, KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, oybirliği ile,

Karar verildiği 09.09.2020 tarih ve 48192 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.