Sayıştay 7. Dairesi 42262 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 7

• Dosya No: 42262

• Tutanak No: 45236

• Tutanak Tarihi: 31.10.2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

2. 81 sayılı ilamın 9. Maddesiyle; İhtisas Komisyonlarına havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine ödemede bulunulması suretiyle... TL kamu zararının tazminine ilişkin karar verilmiştir.

Sorumlulardan Muhasebe yetkilisi ..., göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;

Bu maddede gerçekleştirme görevlisi belediyenin hizmet alımı yoluyla aldığı ve şirket elemanı çalışanı olduğu için, Muhasebe Yetkilisi olduğumdan kendisinin sorumlu tutulmasının hukuki olmadığını, kamuda 3 milyona aşkın Belediyede 5 yüzü aşkın bu emsalde personel mevcut olduğunu, bu kişilerin her türlü işte çalıştırıldığını, yaptıkları işlerdeki eksikliklerden Muhasebe Yetkilisini sorumlu tutmanın işlerin işleyişi ve sorumluluk açısından ciddi sıkıntılar yaratacağını, (sorumlu olmadığını anladığında işin yasalar çerçevesinde yapmaya özen göstermez.) Bu personellerinin alınması çalıştırılması yasal değilse alan ve çalıştıranın sorumlu olması gerektiğini, bundan dolayı sorumluluğunun olmadığını,5393 sayılı Belediye Kanunun 24. Maddesinde İhtisas komisyonları, Belediye meclisi üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonlarını kurabileceğini, komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağının aynı meclis kararında belirtileceğini, İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulduğunu, İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000’in üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulmasının zorunlu olduğunu, Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandıracağını, Komisyonların kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konunun meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınacağını, İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işlerin bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanacağını, bu nedenle; 5393 sayılı Belediye Kanunun 24. Maddesine göre kurulan İhtisas Komisyonları görevlerini yasada belirtilen süreler içerisinde yaptıklarını, yasada belirtilen gün sayısını aşmadıklarını ve buna karşılık yazdıkları rapor karşılığı oturum ücretleri aldıkları tespit edildiğinden yasaya aykırı herhangi bir durumun tespit edilmediğini, bununla birlikte konu Belediye Meclis toplantısında gündem maddesi olarak ele alınmış olup İhtisas komisyonlarına ödenen oturum ücretlerinin oybirliğiyle karara bağlanmış olup karar suretinin ekte sunulduğunu, ayrıca (Denetçinin görüşü meclis üyeleri kendilerini görevlendirmiş raporları tutmuş bu ücretleri almış denmektedir belediyenin en üst organı olarak 06.04.2016 Tarih 5420390-301.05-43 Karar Numarasının 4 Maddesinde bu komisyonların doğru olduğunu oybirliğiyle karar alınmıştı, Belediyenin en üst organı olarak parayı alan ve onaylayan olarak sorumlu oldukları kanaatinde olduğunu,

Sorumlulardan Harcama Yetkilisi …ve Gerçekleştirme Görevlisi …. göndermiş oldukları temyiz dilekçesinde özetle;

Bahse konu İhtisas Komisyonlarına havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine ödemede bulunulması suretiyle oluşan … TL kamu zararının tarafına tazmin ettirilmiş ise de;

5393 sayılı Belediye Kanunun 24. Maddesinin 3 ve 4 üncü paragrafında; “Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır. İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır." hükmü bulunduğunu, 5018 sayılı Mali Kontrol Kanununun 33. Maddesinin 2 nci paragrafında da; “Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler." hükmü göz önünde bulundurulduğunda; Belediye Meclis Kararıyla oluşturulan “İhtisas- komisyon üyelerinin hazırlamış olduğu raporlarda belirtilen metnin” Belediye Meclis Kararıyla da aynı şekilde onaylandığını, gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi olarak da kendilerinin Belediye Meclis kararını ile İhtisas Komisyonunun hazırlamış olduğu raporda belirtilen metni ve 5 günlük çalışma süresini sorgulama veya uygulamama gibi bir yetkilerinin bulunmadığının anlaşılacağını, bu nedenle; meclis çalışmalarına ilişkin yazışma işlemlerini yürüten yazı işleri müdürlüğü biriminin, ihtisas komisyonlarının 5 günlük toplantı gün sayısının ödenmesine ilişkin teklifi üzerine başkanlığın yazılı onayı sonucu oluşan belgeye istinaden, ödeme emrinde gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi olarak imzalarının bulunduğunu ve sorumluluklarının bulunmadıklarını, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedirler.

Başsavcılık mütalaasında;

“ Dilekçede; İhtisas Komisyonlarına havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine ödemede bulunulması suretiyle oluşan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi yönündeki 81 sayılı İlamın 9. maddesine itiraz edilmektedir.

Sorumlu tarafından ileri sürülen itiraz gerekçelerinin, sorgu aşamasında da ileri sürülen gerekçeler olduğu, bu gerekçelerin Daire kararında değerlendirilerek karşılandığı görülmüştür.

Bu nedenlerle, İlamın 9. maddesi için, sorumlunun ileri sürdüğü gerekçelerin, ilamın kaldırılması ya da bozulmasını gerektirecek mahiyette olmadığı değerlendirildiğinden, temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesinden sonra;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

81 sayılı ilamın 9. Maddesiyle; İhtisas Komisyonlarına havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine ödemede bulunulması suretiyle... TL kamu zararının tazminine ilişkin karar verilmiştir.

Sorumluluk itirazına ilişkin inceleme;

5018 sayılı Yasanın “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı,

Madde 33- Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denilmektedir.

14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı”nın “sorumlular” başlıklı 3. bölümünde;

“3- Harcama Yetkilileri

a) Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu

… …

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,

4. Gerçekleştirme Görevlileri

a) Ödeme Emri Belgesini Düzenlemekle Görevlendirilen Gerçekleştirme Görevlisinin Sorumluluğu

… …

Yapılan bu açıklamalara göre, aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine” denilmektedir.

Anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde; harcama yetkililerinin, gerçekleştirme görevlileri ile birlikte harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu oldukları anlaşıldığından, harcama yetkilisi… ile gerçekleştirme görevlisi …’ın sorumluluk yönünden itirazının reddine,

Muhasebe yetkilisi ...’ün sorumluluk itirazına ilişkin inceleme;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 61 inci maddesinin; “Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri, Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.” Hükmü gereğince sorumluluk itirazının kabulüne,

Diğer yandan 5018 sayılı Kanunun 11’inci maddesinde; “Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Ancak, Millî Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır.

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” Hükmü uyarınca komisyonların meclis tarafından kendilerine havale edilen bir iş olmamasına rağmen toplanmış gibi her ay düzenli bir ödeme şeklinde almasına olur veren ve sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu olan ancak görevini bu anlamda yerine getirmeyen Belediye Başkanı … ile Belediye Meclis Üyesi … in tazmin kararından sorumlu tutulmalarına karar verilmiştir.

Esasa ilişkin inceleme;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun İhtisas Komisyonları başlıklı 24’üncü maddesinde; “Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağı meclis kararında belirtilir.

İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur.

Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.

İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır.

Mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.

Komisyon çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir.

Komisyon raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere meclis tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında verilir. ” denilmektedir.

Belirtilen mevzuat hükmüne göre; komisyonlar meclis tarafından kendisine havale edilen işleri yapar ve havale edilen işleri beş iş günü içinde sonuçlandırır. Bu noktada önemli olan her meclis toplantısından sonra komisyonlara iş havale edilmesi ve komisyonların da havale edilen işlerle ilgili toplanmasıdır. Ancak bu durumda komisyonlar mevzuatta belirlenen tutarlarda ödemeye hak kazanacaklardır. Yoksa Komisyonların sırf kurulmuş olması bunlara her ay ücret tahakkuk edeceği anlamına gelmez.

Örneğin... Belediyesi İmar Komisyonuna her meclis toplantısından sonra imar tadilat dosyaları sevk edilmekte olduğundan imar komisyonunun her ay 10 iş günü toplanarak karar alması mevzuata uygundur. Aylık üst sınır olan 10 ve yıllık üst sınır olan 120 gün aşılmadığından imar komisyonunda görev alan meclis üyelerine yapılan ödemeler de mevzuata uygundur.

Ya da Şehircilik Komisyonuna 03.06.2015 tarihinde hafriyat sahası işletme yöntemi ve fiyat tespiti ile belediye idari sınırlarının tespiti sevk edildiğinden bu komisyon üyelerine Haziran ayında ve İsimsiz Cadde Sokaklara İsim Verilmesi ve İsim Değiştirme Komisyonuna 04.08.2015 tarihinde üst geçide isim verilmesi sevk edildiğinden bu komisyon üyelerine de Ağustos ayında komisyon huzur hakkı verilmesi mevzuata uygundur.

Ancak Park Yeri ve Mesire Alanı Tespit Komisyonu, Şehir İsale Hattı ve İçme suyu Tesislerini Kontrol ve Denetim Komisyonu, Ekoloji Sağlığı Komisyonu, Kültür ve Sanat Komisyonu, Kadın Erkek Eşitliği Komisyonu ve Şengal Mültecilerine Yardım Toplama ve Araştırma Komisyonu kurulmasına rağmen, meclis tarafından bu komisyonlara herhangi bir iş sevki olmadığından bu komisyonların üyelerinin rapor imzalayarak üst sınır olan 5x12 ay=60 gün üzerinden huzur hakkı almalarında mevzuata uyarlılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla;81 sayılı ilamın 9. Maddesiyle verilen; İhtisas Komisyonlarına havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine ödemede bulunulması suretiyle sebep olunan toplam ...TL kamu zararına ilişkin hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle sorumluluk yönünden BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE, oybirliğiyle,