Sayıştay 7. Dairesi 41958 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 7

• Dosya No: 41958

• Tutanak No: 44158

• Tutanak Tarihi: 28.02.2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediyede çalışan memur ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge ödemelerinde aylık tavanın aşılması.

1. 41 sayılı ilamın 6. Maddesiyle; ... Belediyesinde çalışan memur ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge ödemelerinde aylık tavanın aşılması suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu ... temyiz dilekçesinde özetle;

... Belediyesi personeline yapılan yardımların aşağıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde mevzuata uygun olduğunu ve verilen tazmin kararının aşağıda verilen gerekçelerle hukuki olmadığını ve kaldırılmasını,

Belediyelerde çalışanlara sosyal denge tazminatı ödenmesinin yasal dayanağı 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı kanunla eklenen ek 15. Madde hükmü olduğunu, buna göre;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutan, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutan geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir. ”

Yukarıdaki mevzuat hükmü dayanak tutulmak suretiyle 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması başlıklı 32 nci maddesinin birinci fıkrasında ise ;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarım belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkam, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz. ”

Yukarıda yer verilen yasal dayanaklar haricinde, belediyelerde çalışan kamu görevlilerine ne şekilde ödeme yapılacağına yönelik olarak 4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesinde de ;

“15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dâhil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz. ”

Tüm bu mevzuat hükümlerine bakıldığında Sosyal denge tazminatı kavramının netliğe kavuşturulmadığını ve bu tazminat içerisinde hangi unsurların bulunduğuna yönelik net bir düzenleme yapılmadığını,

Sosyal denge tazminat tutarının tavan tutarı; Kamu İşveren Heyeti Başkanı ile ... SEN temsilcisi arasında imzalanan ve 2014 - 2015 yıllarını kapsayan Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin (14.08.2013 tarih ve 28735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.) 1 inci maddesine göre;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutan en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dâhil) % 100üdür. ”

Ne imza edilen sözleşmede, ne de yer verilen kanun maddelerinde sosyal denge tazminatının hangi unsurlardan oluştuğuna yönelik bir ifade kullanılmadığını, sosyal denge tazminatı tavan tutarı hesabına senenin belli dönemlerinde (Bayramlarda vb.) ödenen tutarların dâhil edileceğine yönelik bir hüküm kanunlarda bulunmadığını,

... Belediyesi tarafından sosyal denge tazminatı olarak 528 TL ödeme yapılmakta olup, buna yönelik ifade de toplu sözleşmenin Mali Haklar kısmında şu şekilde ifade bulunduğunu;

“... Sen üyesi çalışanların halen almakta oldukları aylıklarına ilaveten 1 yıl için her ay net 528 TL ödenir.”

Bunun haricinde belirlenen hakların aylık düzenli olarak ödenmediğini, senenin belli dönemlerinde veya kişilerin özel hallerine yönelik olarak ödendiğini, yani doğum yapana veya evlenene yardımlar yapılmakta, bayramlarda da ödemeler yapıldığını, ancak, bu ödemelerin arızi nitelik arz etmesi, sürekli olmaması sebebiyle sosyal denge tazminatı tavan tutarı içerisinde ele alınmasının mümkün olmadığını, kaldı ki, bu şekilde ele alınmasını gerektiren herhangi bir yasa maddesi de bulunmadığını,

Buna ilave olarak; 4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesinin yanlış yorumlandığı ve bu sebeple hatalı karar verildiğini,

2015 yılı sonuna kadar yapılacak ödemelerde, kanunda yer alan hükme binaen toplu sözleşmelerle belirlenecek tavan tutarına dikkat edilmesinin mümkün olmadığını, yani, ... Belediyesi tarafından yapılan ödemelerde geçici madde hükmüne göre işlem yapılması gerektiğini,

Sayıştay 6. Dairesinin 23.02.2016 tarih ve 311 nolu kararında mevzuata aykırı olarak toplu sözleşme ismi altında, memurlara sosyal denge tazminatının yasayla belirlenen limitlerine uyulmadan, ayrıca başka yeni mali haklar getirecek şekilde düzenlendiği ve bu düzenlemeler sonucu “Bayram Yardımı” adı altında nakdi ödemeler yapılması dolayısıyla kamu zararına neden olunduğu iddiasına yönelik olarak şu ifadelerle tazmin kararına hükmedilmemiştir;

“Belediye ile ... arasında imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesi,

... Tarihinden önce imzalandığından, 4688 sayılı Kanuna eklenen Geçici

14 'üncü madde kapsamında, 4688 Sayılı Kanunun 32 ’nci maddesinde belirlenen sınırlamalardan muaftır.

Çünkü anılan Kanunun Geçici 14’üncü maddesinde;

(Ek madde: 04/04/2012 - 6289 S.K./30.md.)

15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 ’nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dâhil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda Öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 ’nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 ’nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 ’nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz. ” hükmü yer almaktadır.

Buna göre; ... tarihinden önce yetkili sendika... ile Belediye arasında imzalanan sözleşmede yer alan miktarlar, 4688 sayılı Kanunun Geçici 14* üncü maddesi çerçevesinde... tarihine kadar söz konusu olan sınırlamalar kapsamında değerlendirilemeyecektir.

Bu itibarla, Toplu Sözleşme hükmüne dayanılarak Belediye personeline “Bayram Yardımı” adı altında ayrıca nakdi ödemeler yapılmasında hukuka aykırılık bulunmamakta olup, herhangi bir kamu zararı da oluşmamıştır.

Açıklanan gerekçelerle, sorgu konusu edilen toplam ... TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi. ”

Yine Sayıştay 5. Dairesi 138 sayılı ilamı aynı konuda Avcılar Belediyesinin sosyal denge ödemesini kaldırdığını,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; “…Dilekçesinde; ... ... Belediyesinde çalışan memur ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge ödemelerinde aylık tavanın aşılması suretiyle oluşan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi yönündeki ilamın 6. maddesine itiraz edilmektedir.

Sorumlu tarafından gönderilen savunmada özetle; yapılan ödemenin mevzuata ve sözleşme hükümlerine uygun yapıldığı, kamu zararının oluşmadığı ileri sürülerek, Sayıştay Dairelerince verilen kararlar emsal gösterilerek, tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Sorumlunun ileri sürdüğü itiraz gerekçelerinin, Daire kararında değerlendirilerek karşılandığı görülmektedir.

Emsal gösterilen Sayıştay Daire Kararları, olayına münhasır kararlar olduğundan, üçüncü kişiler yönünden emsal teşkil etmemektedir.

Gönderilen savunma ve itiraz gerekçeleri, Daire Kararının kaldırılmasını gerektirecek mahiyette bulunmadığından, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.”

Şeklinde görüş bildirmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan ... duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadığı, kanuni bir vekil göndermediği ve duruşmada hazır bulunmama nedenlerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmediği anlaşılmış olup, ... Belediyesi adına ... Belediye Başkan yardımcısı ... , İnsan Kaynakları Müdürü ... ’İN yazılı savunmada belirttikleri hususların ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

4688 sayılı Kanunun “Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı 32. maddesinde;

“ 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.

Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükmü ile sosyal denge ödemelerinin yapılmasına yetki vermiştir. 375 sayılı KHK’nın 15. Maddesinde;

“ Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü ile uygulama şartlar belirlenmiş ve 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” hükümlerini düzenleyen 4. Bölümün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1. Maddesinde ise İl özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine 4688 sayılı Kanunun 32. maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100’ü olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda sosyal denge tazminatı verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde tavan tutarı aşmamak kaydı ile ödenebilecek tazminatın aylık tutarı belirlenebilir. Dolayısıyla ödenecek tazminatın üst sınırı belirlenmiş ve kadro, görev unvanı vb. kriterlere göre personele ödenebilecek tazminatın tespiti sosyal denge tazminatı sözleşmelerine bırakılmıştır.

... Sendikası (... ) ile ... Belediyesi arasında imzalanan sözleşmenin Mali Haklar başlıklı 27’inci maddesinde “... Sen üyesi çalışanların halen almakta oldukları aylıklarına ilaveten 1 yıl için her ay net 528 TL ödenir.”, Bayram Yardımları başlıklı 29’uncu maddesinde “Ramazan Bayramından 1 hafta önce ödenmek üzere her sendika üyesi personele net 250 TL, Kurban Bayramından 1 hafta önce ödenmek üzere her sendika üyesi personele net 400 TL, Yılbaşından 1 hafta önce ödenmek üzere her sendika üyesi personele net 150 TL yardım yapılır.”, Evlenme Yardımı başlıklı 30’uncu maddesinde “Evlenme yardımı olarak net 550 TL yardım yapılır.”, Doğum Yardımı başlıklı 31’inci maddesinde “İşveren, çalışanların doğan çocukları için net 400 TL doğum yardımı yapar.”, Öğrenim Yardımı başlıklı 33’üncü maddesinde “İşveren, çalışanlara her yıl Eylül ayında, İlköğretimde okuyan çocuğu için net 80 TL, ortaöğretimde okuyan çocuğu için net 130 TL, Üniversite ve yüksel okulda okuyan çocuğu için net 225 TL öğrenim yardımı yapar. Açık öğretim okuyanlar içinde yukarıdaki maddeler geçerlidir. Bu yardımlar, öğrenim g... çalışanlar için 80 TL olarak uygulanır.”, Yakacak Yardımı başlıklı 34’üncü maddesinde “ Sendika üyesi personellere aylık net 40 TL yakacak yardımı yapılır.”, Giyecek Yardımı başlıklı 35’inci maddesinde “Sendika üyesi personellere aylık net 32 TL giyecek yardımı yapılır.” düzenlemeleri imza altına alınmıştır.

Bu durumda Sendika ile idare arasında imzalanan sözleşme uyarınca personele aylık sosyal denge ödemeleri yapıldığı gibi kurban ve ramazan bayramlarında, yılbaşında, evlenme ve doğumlarda ve okuyan çocuklar için ayrıca bir ödeme de yapılmıştır.

Ancak belediyede çalışan memurlara yapılan sosyal denge ödemelerinin kanuni sınırlar içinde kalmak şartıyla sözleşme hükümlerine göre ödenmesi gerekmektedir. Yapılacak ödemenin brüt tutarı hiç bir halde Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2’nci Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1 ’inci maddesinde yer alan sınırı aşmamalıdır.

Mevzuatta tavan tutar belirlenirken, mukayese yapılacak ödemeler, tek tek ödeme kalemleri veya bu kalemlerin hangilerinin esas alınacağına ilişkin bir hüküm içermediğinden ve dolayısıyla personele “sosyal denge tazminatı” dışında, bayram yardımı, yılbaşı yardımı gibi ödemelerin yapılamayacağı anlamına gelmediğinden, bu noktada dikkat edilecek husus; aylık olarak ödenen sosyal denge tazminatı tutarlarına ilave edilebilecek çeşitli isim altındaki yardımların, mevzuatta aylık olarak belirlenen tavan tutarı geçmemesidir. Buna göre 2015 yılı memur maaş katsayılarına göre en yüksek devlet memuru aylığı olan tavan ücret Ocak-Haziran dönemi için aylık 753,43 TL’yi, Temmuz-Aralık dönemi için 789,30TL’dir. Bu doğrultuda aylar itibariyle yapılacak sosyal denge ödemelerinin bu tavan tutarları geçmemesi gerekirken diğer başlıklar altında yapılan ödemeler ile bu tutarların aşıldığı tespit edilmiş olup, aylar itibariyle tavan tutarı geçen tutar kamu zararı oluşturmaktadır.

Sorumlular tarafından iddia edilen 4688 sayılı Kanun’un geçici 14’üncü maddesiyle ilgili hükmün uygulanması mümkün bulunmamaktadır. Şöyle ki; madde hükmüne göre 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına sözleşme sürelerinin sonuna kadar devam edilebileceği, sözleşmeleri 31.12.2015 tarihinden önce sona eren veya karşılıklı fesih edilen sözleşmelerin sona erme veya fesih tarihinden itibaren 32’nci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan; a) ilgili mahalli idarenin vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, b) ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması, c) gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu aşması ölçütleri aranmaksızın sözleşme yapılabilme imkânı getirilmiştir. 2016 ve 2017 yılında geçerli Toplu Sözleşme ile 31.12.2015 tarihi de 31.12.2017 olarak değiştirilmiştir. Maddenin son cümlesindeki, “Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” ifadesinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte var olan bir sözleşmede personele ortalama aylık 1.500 TL ödenmesi öngörülmesi durumunda bu kişilere tavan uygulaması yapılmayacak, tavan tutar 1.500 TL’ye ulaşana kadar bu tutar ödenecektir. Ancak sözleşme sona erip yeni bir sözleşme yapıldığında yukarıda a,b,c şıklarında belirtilen üç ölçüte dikkat edilmeden toplu sözleşme yapılabilecek, ancak tavan uygulamasına da uyulması gerekecektir.

Ancak ... Belediyesinde toplu sözleşmeler bittiği tarihler itibariyle sürekli yenilenmiş ve Kanun çıktıktan sonra 3 defa toplu sözleşme imzalanmıştır. Her sözleşmede farklı düzenlemeler getirilmiştir. ... Sendikası (... ) ile ... Belediyesi arasında imzalanan ve 2015 yılında uygulanan sözleşmede de farklı hükümler yer almıştır. Bu gerekçelerle 4688 sayılı Kanun’un geçici 14’üncü maddesinin uygulama bulması mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 41 sayılı İlamın 6 ncı maddesiyle ... TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, ( ..Daire Başkanı ... , Üyeler ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... ’ın karşı oylarıyla ) 6085 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle, oyçokluğu ile

Karar verildiği 28.02.2018 tarih ve 44158 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi

..Daire Başkanı ... , Üyeler ... , ... , ... ’ın karşı oy gerekçesi

4688 sayılı Kanunun “Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı 32. maddesinde;

“ 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.

Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükmü ile sosyal denge ödemelerinin yapılmasına yetki vermiştir. 375 sayılı KHK’nın 15. Maddesinde;

“ Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü ile uygulama şartlar belirlenmiş ve 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” hükümlerini düzenleyen 4. Bölümün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1. Maddesinde ise İl özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine 4688 sayılı Kanunun 32. maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100’ü olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda sosyal denge tazminatı verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde tavan tutarı aşmamak kaydı ile ödenebilecek tazminatın aylık tutarı belirlenebilir. Dolayısıyla ödenecek tazminatın üst sınırı belirlenmiş ve kadro, görev unvanı vb. kriterlere göre personele ödenebilecek tazminatın tespiti sosyal denge tazminatı sözleşmelerine bırakılmıştır.

... Sendikası (... ) ile ... Belediyesi arasında imzalanan sözleşmenin Mali Haklar başlıklı 27’inci maddesinde “... Sen üyesi çalışanların halen almakta oldukları aylıklarına ilaveten 1 yıl için her ay net 528 TL ödenir.”, Bayram Yardımları başlıklı 29’uncu maddesinde “Ramazan Bayramından 1 hafta önce ödenmek üzere her sendika üyesi personele net 250 TL, Kurban Bayramından 1 hafta önce ödenmek üzere her sendika üyesi personele net 400 TL, Yılbaşından 1 hafta önce ödenmek üzere her sendika üyesi personele net 150 TL yardım yapılır.”, Evlenme Yardımı başlıklı 30’uncu maddesinde “Evlenme yardımı olarak net 550 TL yardım yapılır.”, Doğum Yardımı başlıklı 31’inci maddesinde “İşveren, çalışanların doğan çocukları için net 400 TL doğum yardımı yapar.”, Öğrenim Yardımı başlıklı 33’üncü maddesinde “İşveren, çalışanlara her yıl Eylül ayında, İlköğretimde okuyan çocuğu için net 80 TL, ortaöğretimde okuyan çocuğu için net 130 TL, Üniversite ve yüksel okulda okuyan çocuğu için net 225 TL öğrenim yardımı yapar. Açık öğretim okuyanlar içinde yukarıdaki maddeler geçerlidir. Bu yardımlar, öğrenim g... çalışanlar için 80 TL olarak uygulanır.”, Yakacak Yardımı başlıklı 34’üncü maddesinde “ Sendika üyesi personellere aylık net 40 TL yakacak yardımı yapılır.”, Giyecek Yardımı başlıklı 35’inci maddesinde “Sendika üyesi personellere aylık net 32 TL giyecek yardımı yapılır.” düzenlemeleri imza altına alınmıştır.

Bu durumda Sendika ile idare arasında imzalanan sözleşme uyarınca personele aylık sosyal denge ödemeleri yapıldığı gibi kurban ve ramazan bayramlarında, yılbaşında, evlenme ve doğumlarda ve okuyan çocuklar için ayrıca bir ödeme de yapılmıştır.

Ancak belediyede çalışan memurlara yapılan sosyal denge ödemelerinin kanuni sınırlar içinde kalmak şartıyla sözleşme hükümlerine göre ödenmesi gerekmektedir. Yapılacak ödemenin brüt tutarı hiç bir halde Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2’nci Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1 ’inci maddesinde yer alan sınırı aşmamalıdır.

Bu durumda imzalanan Toplu Sözleşme hükümlerine bakıldığında aylar itibariyle mevzuatta belirlenen sınırın hâlükârda aşılacağı açıktır. Bunun için toplu sözleşmeyi imzalayanların mevzuat hükmünü bilerek bu sınırları aşmayacak şekilde düzenleme yapmaları gerekli idi. Bu nedenle toplu sözleşmeyi imzalayanlar ortaya çıkan kamu zararından sorumludurlar.

Bu nedenle 41 sayılı ilamın 6. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün yalnızca toplu sözleşmeyi imzalayanların sorumluluğu yönüyle (yeniden) düzeltilmesi suretiyle yeni bir hüküm kurulmasını teminen ilam hükmünün bozularak dosyanın hükmü veren daireye gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Üye ... ’ın karşı oy gerekçesi

Sorumluluğa ilam hükmündeki sorumluların yanısıra toplu sözleşmeyi imzalayanların da dâhil edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle sorumluluk nedeniyle yeni bir hüküm kurulmasını teminen ilam hükmünün bozularak dosyanın hükmü veren daireye gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Üyeler ... , ... , ... , ... ’ın Karşı oy gerekçesi

Yukarıda çoğunluk görüşünde belirtilen kararla birlikte idare ile sendika arasında yapılan toplu sözleşmelerde tavan tutarın aşılmasında, sözleşmede öngörülen sosyal denge tazminatının ve bayram ikramiyelerinin brüt toplamlarının aylık ortalama tutarlarının (aylık sosyal denge + (ikramiye toplamı/12) dikkate alınarak kamu zararının hesaplanması gerekir.

Bu durumda savunmanın da görüşleri doğrultusunda yıllık ortalama bazda ödenen tutarların mevzuatta belirlenen tutarları aşmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle 41 sayılı ilamın 6. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekmektedir.