Sayıştay 7. Dairesi 41942 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 7

• Dosya No: 41942

• Tutanak No: 44150

• Tutanak Tarihi: 28.02.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: İlçesini ilgilendiren haberler nedeniyle alınıp dağıtılan ve faturada belirtilen gazete fiyatlarının gazetelerin bayi satış fiyatlarının üzerinde olması.

1. 41 sayılı ilamın 20. Maddesiyle; ... ilçesini ilgilendiren haberler nedeniyle alınıp dağıtılan ve faturada belirtilen gazete fiyatlarının gazetelerin bayi satış fiyatlarının üzerinde olması suretiyle ... TL için tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlulardan Gerçekleştirme Görevlisi ... gönderdiği temyiz dilekçesinde özetle;

... Belediyesinin yerel ve bölgesel gazetelere abone olması sebebiyle ödenen fiyatın yüksekliği sebebiyle verilen kamu zararı hükmünün şu sebeplerle doğru olmadığını;

Öncelikle, Sayın Denetçi tarafından kullanılan ve ilamda da yer verilen ifadelerin objektiflikten uzak ve yerindelik denetimi kapsamında bulunduğunu, denetçi tarafından kullanılan şu ifadenin bunu net olarak ortaya koyduğunu; “... ’de bayiden satılmayan yöresel gazetenin ... ile ilgisi de yoktur.”

Hangi gazetenin ... ile ilgisi olduğuna önyargı ile karar verildiğini ve bağlı olarak kanaatlerin mevzuat hükmü şeklinde ifade edildiğini: “Ülkemizde abonelik fiyatı ile bayi satış fiyatı aynıdır. Hatta abonelik fiyatı düşük bile olabilmektedir.”

Sayın Denetçinin kullandığı şu ifade ise gerçek şartlardan ne kadar uzak olunduğunu ve denetimin hangi objektif kriterlere göre yapıldığını gösterdiğini, “Ayrıca bu gazetelerin internet sitesi olanlar vardır. Belediyenin Basın biriminde çalışanlar haberleri rahatlıkla takip edebilir.” Bu ifadedeki mantıkla hareket edilirse Türkiye’de hiç … veya … ve yahut … gazetesinin satılmaması gerektiğini, ayrıca, interneti olmayan kişilere gazetelerin götürülmesi hizmetinin de bu cümle ile göz ardı edildiğini,

Yukarıdaki ifadeleri kullanmalarındaki gayenin, her il ve ilçenin şartlarının kendi bulunduğu duruma göre belirlenmesi ve kişilerin kanaatlerinden farklı olarak ele alınması zorunluluğu olduğunu, Ankara’nın şartları ile ... ilçesinin şartlarının farklı olduğunu, ayrıca, büyük gazetelerin şartları ile yerel gazetelerin şartlarının da farklı olduğunu,

İlave olarak, çevre ilçelerin gazetelerinden alınması veya bölgesel gazetelerden alınarak halkı bilgilendirmenin, mahalli müşterek nitelikte bir ihtiyaç kapsamında olduğunu,

Sorguya verdiğimiz savunmalarda da görüleceği üzere, gazetelerin basım yerlerinin ... ilçesine 15 km, 17 km ve 32 km uzaklıkta bulunan yerler olduğunu, Bir gazetenin bu yerlerden alınarak kıraathanelere, odalara, kamu kurum ve kuruluşlarına dağıtılması için, Araç gideri, akaryakıt gideri, personel gideri yapıldığını, söz konusu giderler eklendiğinde yapılan ödemenin rayice uygun olduğunu, nitekim hem sayın denetçi hem de ilamda, gazetelerin bayi satış fiyatları baz alınarak bir hesaplama yapıldığını ama belirttikleri giderlere dikkat edilmediğinin görüleceğini, ayrıca, belediye tarafından satın alman yerel gazetelerin bayilerde satışının yapılmadığını,

İlçede, bölgede - körfez bölgesinde - gelişen olaylardan haberdar olmak için ve halkı bilgilendirmek amacıyla yapılan gazete alınması işinin mahalli müşterek nitelikte ihtiyaç olduğunu ve alınan gazeteler için ödenen ücretin de rayice uygun olduğunu, bayide satışı olmayan bir gazetenin bayi satış fiyatından hareketle kamu zararına karar verilmesinin, ilçe gerçeklerinden, bölgedeki mesafelerin uzaklığından, hizmet götürülen yerlerin uzaklığından habersiz olunduğu anlamına geleceğini, Belediye tarafından ödenen abonelik bedellerinin gazetelerin künyelerinde gösterilen rakamlarla uyumlu olduğunu,

Son olarak; Sayıştay Temyiz Kurulunun 08.12.2015 tarih ve 41173 tutanak nolu kararında da birim fiyatlarının üzerinde gazete abonelik bedelleri ödenmesi sorun olarak görülmemiş ve verilen tazmin kararı kaldırıldığını,

"... Ayrıca karar düzeltme dilekçesi ekinde yer alan gazete künyeleri incelendiğinde, gazetelerin 6 aylık veya 1 yıllık abonelik bedellerinin günlük bayi satış fiyatına göre daha yüksek olduğu, belediye tarafından ödenen abonelik bedellerinin gazete künyelerinde belirtilen abonelik bedelleri ve piyasa araştırmasında ilgili yerel gazeteler tarafından verilen fiyatlar ile uyumlu olduğu, dolayısıyla mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla karar düzeltilmesi talebinin kabulüyle, .verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA”

Gazetelerin dağıtıldığı yerler ve alınan gazete sayısı dikkate alınarak, yerel gazetelerden fiyat alınmadan, salt bayi satış fiyatı üzerinden kamu zararına hükmedilmesinin hukuki olamayacağını belirterek verilen tazmin kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“... ilçesini ilgilendiren haberler nedeniyle alınıp dağıtılan ve faturada belirtilen gazete fiyatlarının, gazetelerin bayi satış fiyatlarının üzerinde olması suretiyle oluşan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi yönündeki ilamın 20. maddesine itiraz edilmektedir.

Sorguya verilen cevaplar tekrar edildikten yapılan ödemenin düzenlemelere uygun olduğu, kamu zararının doğmadığı savunularak, Sayıştay Temyiz Kurulu Kararı emsal gösterilerek tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Emsal gösterilen Kararlar, olayına münhasır kararlar olduğundan, üçüncü kişiler yönünden emsal teşkil etmemektedir.

Sorumlunun ileri sürdüğü itiraz gerekçelerinin, Daire kararında değerlendirilerek karşılandığı görülmektedir. Gönderilen savunma ve itiraz gerekçeleri, Daire Kararının kaldırılmasını gerektirecek mahiyette bulunmadığından, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan ... duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadığı, kanuni bir vekil göndermediği ve duruşmada hazır bulunmama nedenlerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmediği anlaşılmış olup, ... Belediyesi adına duruşmaya katılan Belediye Başkan Yardımcısı … , İnsan Kaynakları Müdürü … ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

41 sayılı ilamın 20. Maddesiyle, ... ... Belediyesinde basını takip etmek amacıyla alınan gazeteler için ödenecek fiyatın gazetenin üzerinde yazdığı perakende satış fiyatından fazla olduğu, gazeteler tarafından düzenlenen faturalarda gazetenin fiyatının 3 TL olarak düzenlendiği, ancak bu gazetelerin bayi satış fiyatlarının 30 KRŞ, 35 KRŞ, 50 KRŞ ve 1 TL olduğu halde 3 TL’lik fiyattan ödeme yapılması sonucu ... TL için tazmin hükmü verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun,

“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.

…”

“Hemşehri hukuku” başlıklı 13. maddesinde;

“Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır…”

“Belediyenin giderleri” başlıklı 60. maddesinde;

“Belediyenin giderleri şunlardır:

…

n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.

…”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, Belediyelerin yapmış olduğu sosyal, kültürel etkinlikler için yapılan giderler, mevzuatta belediye giderleri arasında sayılmaktadır. ... ... Belediyesi tarafından gazete alıp okuma imkânı olmayan kesimlere ve vatandaşların yoğun olarak kullandığı alanlara, vatandaşların gazete okuma alışkanlıklarını ve kültür seviyelerini arttırma amacıyla gazete dağıtımı yapılmıştır. Bu kapsamda, belediyelerin gazete okunmasını sağlamak için belediye sınırları içerisinde yapmış olduğu bu çalışmaların, sosyo-kültürel etkinlik kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Öte yandan yine belde sakinlerinin, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme hakları bulunmakta olup, belediyelerin bu amaçla çeşitli araçlarla belediye faaliyetleri hakkında hemşehrilerini bilgilendirmeleri ve bu nedenle bazı masraflara katlanmaları mevzuata aykırı düşmeyecektir. Nitekim ilama konu gazete alımları, ... belediyesi ile ilgili birtakım özel haberlerin yer aldığı gazete nüshalarının çok sayıda satın alınarak, hemşehrilere dağıttırılmasından ibarettir.

Diğer yandan belediye tarafından satın alınan yerel gazetelerin bayilerde satışının yapılmadığı, gazetelerin basım yerlerinin ... ilçesine 15 km, 17 km ve 32 km uzaklıkta bulunan yerler olduğu, gazetelerin bu yerlerden alınarak kıraathanelere, odalara, kamu kurum ve kuruluşlarına dağıtılması için araç gideri, akaryakıt gideri, personel gideri yapıldığı, söz konusu giderler eklendiğinde yapılan ödemelerin rayice uygun olduğu, gazete tedarik ve dağıtım hizmeti karşılığında yapılan bir ödeme olduğu, belediye tarafından ödenen abonelik bedellerinin gazetelerin künyelerinde gösterilen rakamlarla uyumlu olduğu göz önünde bulundurulduğunda hizmet karşılığında yapılan bu ödemelerin mevzuata uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Ancak kamu zararı tablosunda belirtilen 4058 numaralı ödeme emri ekindeki tutanakta, 300 adet gazetenin dağıtımının yapıldığı fakat 2000 adet üzerinden fatura kesildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla 1700 adet hizmet karşılığı olmayan gazete için toplam (… x …TL) … TL için fazladan ödeme yapıldığı ve bu nedenle kamu zararı doğduğu açıktır.

Bu itibarla, 41 sayılı İlamın 20. maddesi ile tazmin hükmolunan ... TL’den mevzuata uygun olarak ödenen … TL’nin düşülerek kalan … TL’nin, Üst Yönetici …, Harcama Yetkilisi …. ve Muhasebe Yetkilisi …’ın uhdelerinde bırakılmak suretiyle ilam hükmünün … TL olarak DÜZELTİLEREK TASDİKİNE (.. Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …, …, …, …, …’ın karşı oy gerekçelerine karşı) Oyçokluğuyla,

Karar verildiği 28.02.2018 tarih ve 44150 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi

.. Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …, …, …, ..’ın karşı oy gerekçesi ;

41 sayılı ilamın 20. Maddesiyle, ... ... Belediyesinde basını takip etmek amacıyla alınan gazeteler için ödenecek fiyatın gazetenin üzerinde yazdığı perakende satış fiyatından fazla olduğu, gazeteler tarafından düzenlenen faturalarda gazetenin fiyatının 3 TL olarak düzenlendiği, ancak bu gazetelerin bayi satış fiyatlarının 30 KRŞ, 35 KRŞ, 50 KRŞ ve 1 TL olduğu halde 3 TL’lik fiyattan ödeme yapılması sonucu ... TL için tazmin hükmü verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun,

“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.

…”

“Belediyenin giderleri” başlıklı 60. maddesinde;

“Belediyenin giderleri şunlardır:

…

n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.

…”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, Belediyelerin yapmış olduğu sosyal, kültürel etkinlikler için yapılan giderler, mevzuatta belediye giderleri arasında sayılmaktadır. ... ... Belediyesi tarafından gazete alıp okuma imkânı olmayan kesimlere ve vatandaşların yoğun olarak kullandığı alanlara, vatandaşların gazete okuma alışkanlıklarını ve kültür seviyelerini arttırma amacıyla gazete dağıtımı yapılmıştır. Bu kapsamda, belediyelerin gazete okunmasını sağlamak için belediye sınırları içerisinde yapmış olduğu bu çalışmaların, sosyo-kültürel etkinlik kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olduğu düşünülmektedir. Ancak belediye tarafından bu hizmet gerçekleştirilirken, 5393 sayılı Belediye Kanununun 38’inci maddesinin a fıkrası uyarınca belediyenin hak ve menfaatlerinin korunması gerekmektedir. Bu doğrultuda yine 5393 sayılı yasanın 61’inci maddesi uyarınca, Belediye başkanı ve harcama yetkisi verilen diğer görevlilerin, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludur.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun, 8’inci maddesinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.

32’nci maddesinde harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.

Belediyenin sosyo-kültürel etkinlik kapsamında gerçekleştirdiği bu hizmetin gerçekleştirilmesi sırasında uyulması gereken yukarıda yazılı mevzuat hükümlerinin göz önünde bulundurulmaması sonucu gazeteler tarafından düzenlenen faturalarda gazetenin fiyatının 3 TL olarak düzenlendiği, ancak bu gazetelerin bayi satış fiyatlarının 30 KRŞ, 35 KRŞ, 50 KRŞ ve 1 TL olduğu halde 3 TL’lik fiyattan ödeme yapıldığı görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 41 sayılı İlamın 20.maddesiyle ... TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE karar verilmesi gerekmektedir.

Üye …’ın Karşı Oy Gerekçesi;

Belediye tarafından satın alınan yerel gazetelerin bayilerde satışının yapılmadığı, gazetelerin basım yerlerinin ... ilçesine 15 km, 17 km ve 32 km uzaklıkta bulunan yerler olduğu, gazetelerin bu yerlerden alınarak kıraathanelere, odalara, kamu kurum ve kuruluşlarına dağıtılması için araç gideri, akaryakıt gideri, personel gideri yapıldığı, söz konusu giderler eklendiğinde yapılan ödemelerin rayice uygun olduğu, gazete tedarik ve dağıtım hizmeti karşılığında yapılan bir ödeme olduğu, belediye tarafından ödenen abonelik bedellerinin gazetelerin künyelerinde gösterilen rakamlarla uyumlu olduğu göz önünde bulundurulduğunda hizmet karşılığında yapılan bu ödemelerin mevzuata uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Ancak kamu zararı tablosunda belirtilen 4058 numaralı ödeme emri ekinde tutanakta 300 adet gazetenin dağıtımının yapıldığı fakat 2000 adet üzerinden fatura kesildiği dolayısıyla 1700 adet hizmet karşılığı olmayan gazete için toplam (… x … TL) … TL için fazladan ödeme yapıldığı ile ilgili olarak yeterli inceleme ve sorgulama yapılmadığından 41 sayılı İlamın 20.maddesiyle ... TL için verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA karar verilmesi gerekmektedir.