Sayıştay 7. Dairesi 41718 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 41718

• Tutanak No: 45206

• Tutanak Tarihi: 24.10.2018

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediye tarafından bir firmaya tahakkuk ettirilen para cezasına ilişkin tahsil işlemlerinin zamanında yapılmaması.

3. 173 sayılı İlamın 25’inci maddesiyle; ... Belediyesi tarafından 2002 yılında bir firmaya tahakkuk ettirilen para cezasına ilişkin tahsil işlemlerinin zamanında yapılmaması suretiyle, söz konusu alacağın zamanaşımına uğratılması sonucu ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Belediye Başkanı olarak sorumlu tutulan ... (Vekili Av. ...) ise itiraz dilekçesinde;

“3. ... Ltd. Şirketine verilen imar cezası yönünden:

Temyize konu kararda belediye encümeni tarafından ... Ltd. Şirketine imar kanunu kapsamında para cezası tahakkuk ettirildiği, para cezasına karşı şirket tarafından dava açıldığı, ... İdare Mahkemesince yetkisizlik kararı verildiği, mahkemece verilen yetkisizlik kararının davalı şirkete tebliğ edilemediği, yetkisizlik kararının tebliğ edilememesi sebebiyle ... İdare Mahkemesinin 2004/541 E 2005/780 K sayılı kararı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, açılmamış sayılma kararı ile birlikte para cezasının 2008 yılında zaman aşımına uğradığı, zaman aşımına uğrayan ceza tutarı ve gecikme zammı yönünden belediyenin zarara uğratıldığı, bu nedenle de belediye başkam olan müvekkil ile Mali Hizmetler Müdürü ve Gelir Sorulusundan tahsili kararlaştırılmıştır.

Karar mevzuata aykırı olup bozulması gerekmektedir.

a. 2004 yılında belediye başkanı olan müvekkilim 2009 yılına kadar görev yapmıştır. Sayıştay 7. Dairesinin kararına konu imar para cezası, bu imar para cezası nedeniyle açılan iptal davası, iptal davasında verilen yetkisizlik kararı, yetkisizlik kararının davacı şirkete tebliğ edilememesi nedeniyle ... İdare Mahkemesince verilen açılmamış sayılma kararından müvekkilin haberdar olması, Sayıştay Başkanlığının konuya ilişkin savunma istemli yazısıyla mümkün olmuştur. Sayıştay 7. Dairesinin savunma isteminden önce müvekkilimin söz konusu para cezası ve bu para cezasına ilişkin safahattan haberdar olmadığı belediye kayıtlarıyla sabittir. Dönem itibarı ile belediye başkanı olsa dahi müvekkilimin sorumluluğunun doğabilmesi için olaydan haberdar olması, tahsil işlemlerinin başlatılmasını engelleyici tutum ve eylem içerisine girmesi gerekliliktir. Kişinin haberdar olmadığı bir olaydan sorumlu tutulması doğal yaşamın akışına aykırıdır. Belediye başkanı olmak her türlü olaydan haberdar olduğu anlam ve sonucunu doğurmaz.

b. Belediyeye intikal eden her türlü kayıt, tebligat vb. personel tarafından belgenin niteliğine göre imza karşılığı alınmakta, söz konusu belgeler belediye başkanı olan müvekkilime sunulduğunda gereği yapılması için talimat içeren kayıt düşülerek müvekkil tarafından ilgili müdürlüklere sevk edilmektedir. ... İdare Mahkemesinin 2004/541 E 2005/780 K sayılı açılmamış sayılma kararı müvekkil tarafından hiçbir şekilde görülmemiştir. Bu nedenlerle de ilgili birimlerin müvekkil tarafından talimatlandırılması mümkün olamamıştır.

c. Hukuk sistemi içerisinde hak ve sorumluluklar paralel yer almakta, nedensellik ilişkisi içerisinde illiyet bağı kurulmakta, olaylar birbiriyle ilgili hale gelmektedir. Yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında müvekkilin sorumluluk alanına intikal etmeyen bir olay ve bu olayın sonucundan müvekkilin sorumlu tutulması mevzuata ve hakkaniyete uygun değildir. Bahse konu dönemde müvekkilin belediye başkanı görevini yürütüyor olması, tek başına sorumlu tutulması için yeterli değildir.

d. Yukarıda 1’inci ve 2’nci bentlerde yer verilen zimmet konusu olaylarda, müvekkil görevde bulunduğu süreler kısa olsa dahi Sayıştay tarafından tazminle sorumlu tutulmuştur. Ancak olayımızda imar cezasını düzenleyen ve tahsil işlemlerini başlatmayan dönemin belediye başkanı ...ile Mali Hizmetler Müdürü ve dönemin Gelir Sorumluları aleyhine zimmet karan verilmemiştir. Sayıştay’ın bu tutumu anlaşılır değildir.

İmar para cezalarının tahsil işlemlerinin başlatılması davanın neticelenmesine bağlı değildir. Keza öyle olsa idi zaman aşımı süresi ... İdare Mahkemesince verilen 2008 tarihli açılmamış sayılma karan ile birlikte başlardı. Bu durumda 2002 yılında düzenlenen imar para cezasının tahsili için 2002-2004 yılı Nisan ayı arasında geçen zaman diliminde işlem başlatmayan belediye başkanı ve diğer belediye görevlilerinin de iddia olunan belediye zararından sorumlu tutulması gerekmektedir. Aksi takdirde Sayıştay 7. Dairesi’nin ... kira alacağının zimmet kararma ilişkin hüküm gerekçesi ile imar para cezası zimmet kararının hüküm gerekçesi birbiri ile çelişen hükümler olacaktır. Bu çelişkinin kabulü olanaklı değildir,

e. Sayıştay Başkanlığı tarafından her yıl inceleme ve değerlendirme yapılmakta, sonuçları belediyeye gönderilmektedir. Bu kapsamda denetimler sonucu söz konusu cezayla ilgili bir bilgi yer almamıştır. Bu hususun da temyiz incelemesinde gözetilmesi gerekmektedir.”

Denilmektedir.

Gelir Sorumlusu ...’in temyiz dilekçesinde;

“İlgili firmaya idari para cezası yazılmış olup ve firma hakkında belediye avukatınca icra işlemi yapılmıştır, ancak firma icraya itiraz etmiş olup, devamında hukuki bir konu olduğu için konu dönemin Belediye Başkanı ve Belediye Avukatına intikal ettirilmiştir. Daha sonra dava işleyişi ve sonuç hakkında tarafımıza ve müdürlüğümüze herhangi bir bilgi ve belge gelmemiştir. Dolaysıyla sorumluluk dönemin Belediye Başkanı ve Belediye Avukatına aittir.”

İtirazları bulunmaktadır.

İlamda Mali Hizmetler Müdürü olarak sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde;

“İlgili firmaya idari para cezası yazılmış olup ve firma hakkında belediye avukatınca icra işlemi yapılmıştır ancak firma icraya itiraz etmiş olup, devamında hukuki bir konu olduğu için konu dönemin Belediye Başkanı ve Belediye Avukatına intikal ettirilmiştir. Daha sonra dava işleyişi ve sonuç hakkında tarafımıza ve müdürlüğümüze herhangi bir bilgi ve belge gelmemiştir. Dolayısıyla sorumluluk dönemin Belediye Başkanı ve Belediye Avukatına aittir.”

İfadeleri yer almaktadır.

İlamda Gelir Sorumlusu olarak sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde;

“... Belediye Encümeninin 15/08/2002 günü ve 275 sayılı kararı ile ... İnşaat Ltd. Şti. adlı firmaya ... TL para cezası verilmiştir. Encümen kararı ile verilen bu para cezası Mali Hizmetler Müdürlüğüne İnsan Kaynakları Müdürlüğü tarafından zimmet karşılığı verilir. Ben gelir sorumlusu ve bana bağlı olarak tahsilat şefi ... bulunmaktadır. Her çeşit tahakkuk ve tahsilatta sorumludur. Ben Gelir Sorumlusu ve tahsilat Şefi Mali Hizmetler Şube Müdürlüğüne bağlı çalışmaktayız. Gerek kurum içi yazışmalar gerekse de diğer kurumlara her çeşit yazışmaları Mali Hizmetler Şube Müdürü yapar. Biz bu müdürlüğe bağlı çalışmaktayız.

Ayrıca her ayın sonunda tahakkuk edilen bütün kalemler ve tahsil edilen veya tahsil edilmeyen bütün Belediye alacakları benim ve tahsilat şefi ... tarafından listeler çıkarılarak Mali Hizmetler Müdürlüğüne ve o dönemin Belediye Başkanı olan ...'e borç ve alacak listesi vermişizdir. Haberlerinin olmayışı mümkün değildir. Yine bu para cezası ile ilgili tarafımızda ödeme emri düzenlenmiş olup Belediye Başkanı tarafından imzalanmadığından gönderilmemiştir. İlgilinin dosyasında 20/08/2008 yılında mevcut idi.

Söz konusu alacağın tahsili ile ilgili bütün iş ve işlemler benim ve Belediyenin tahsilat şefi ... tarafından Mali Hizmetler Müdürlüğüne (sorumlusuna) ve o dönemin Belediye Başkanı ...’e verilmiştir. Ancak Mali Hizmetler Müdürü ve Belediye Başkanı sorumluluklarını yerine getirmemişlerdir. Bundan dolayı 5 (beş) yıllık zaman aşımına sebep vermişlerdir.

Savunmalarında anlaşıldığı gibi haberlerinin olduğu Belediye Başkanı ve Mali Hizmetler Müdürlüğünün bizatihi encümen üyesi oldukları ve cezayı kendilerinin yazdıklarının bilinmesini istiyorum. Yine savunmalarında Belediyede ayrı bir icra birimi olmadığından dava konusu işlemlerin icra ve tahliye işlemlerinin Belediye Avukatı ... tarafından yürütüldüğü Mali Hizmetlerin Müdürünün teklifi ve Belediye Başkanının oluru ile görevlendirilmiştir.

Ben belediyede o dönem Belediye Başkanından kaynaklı iş ve işlerin doğru yapılmadığından 20/08/2008 tarihinde emekli oldum. Belediye ile bütün ilişkilerimi kestim. Ancak işbu savunma isteminin tarafıma ulaştığı 07/10/2016 tarihi itibari ile olayın üzerinden 8 yıl gibi uzun bir sürenin geçmesi nedeniyle sorumluluğum olsa dahi bu sorumluluğun müruru zaman aşımına uğradığı hususunun gözetlenerek sorumluluğumun kaldırılmasını arz ve talep ediyorum.”

Açıklamalarına yer verilmiştir.

Başsavcılık mütalaası;

Belediye Başkanı olarak sorumlu tutulan ...’in itirazı ile ilgili olarak;

“İlamın 25’inci maddesindeki kamu zararı için, yapılan itiraza ilişkin verilen bilgiler, yapılan itirazlar ileri sürülen gerekçeler, Daire Kararının kaldırılmasını, ya da bozulmasını gerektirecek mahiyette bulunmaması nedeniyle temyiz talebinin reddedilmesine, karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.”

Şeklinde iken,

Diğer Sorumluların itirazı ile ilgili olarak;

“İlamın 25’inci maddesindeki kamu zararı için, yapılan itiraza ilişkin verilen bilgiler ve gönderilen belgeler dikkate alınarak, kamu zararının kaldırılmasına yönelik itirazın; ileri sürülen gerekçelerin, Daire Kararının kaldırılmasını gerektirecek mahiyette bulunmaması nedeniyle reddedilmesine,

Para cezasından kaynaklanan kamu alacağının tahakkuk ettiği tarihten itibaren, zaman aşımına uğradığı tarihe kadar, kamu alacağını tahsil etmekte ihmali olan geçmiş yıllardaki tüm görevlilerin sorumlu tutulması gerektiği düşünüldüğünden Daire kararının sorumluluk yönüyle bozularak, konunun yargılamanın iadesini gerektirir nitelikte görülmesi halinde, yeniden hüküm tesis edilmesini teminen, dosyanın Dairesine gönderilmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Arz olunur.”

Şeklindedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ;

... Belediyesi tarafından 2002 yılında bir firmaya tahakkuk ettirilen para cezasına ilişkin tahsil işlemlerinin zamanında yapılmaması suretiyle, söz konusu alacağın zamanaşımına uğratılması sonucu ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumluların itirazlarında içerik ile ilgili bir husus bulunmamakta ancak kendilerinin sorumlu olmadıkları yönünde iddialarda bulunmaktadırlar.

İlamda ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, 2002 yılından verilen para cezası 2014 yılı gelir tahakkukları içinde yer alsa da 2007 yılında zamanaşımına uğramıştır. Encümen kararının verildiği 2002 yılından, zamanaşımına uğradığı 2007 yılı sonuna kadar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca gerekli işlemler yapılmamıştır. 2007 yılında 6183 sayılı Kanunda sayılan zamanaşımını kesen işlemlerden biri de yapılmamıştır. Belediye Başkanı ve Mali Hizmetler Müdürü ile Gelir Sorumlusu para cezasının tahsili ile ilgili gerekli işlemleri yapmakla yükümlü oldukları halde herhangi bir işlem yapmamış ve alacak zamanaşımına uğramıştır.

Belediye Başkanı itiraz dilekçesinde her ne kadar, söz konusu cezadan haberi olmadığını, ... İdare Mahkemesinin 2004/541 E 2005/780 K sayılı açılmamış sayılma kararının müvekkil tarafından hiçbir şekilde görülmediğini, bahse konu dönemde müvekkilin belediye başkanı görevini yürütüyor olması, tek başına sorumlu tutulması için yeterli olmadığını, söz konusu imar cezasını düzenleyen ve tahsil işlemlerini başlatmayan dönemin Belediye Başkanı ... ile Mali Hizmetler Müdürü ve dönemin Gelir Sorumluları aleyhine zimmet karan verilmediğini belirtmiş ise de; Kendisinin Belediye Başkanı ve aynı zamanda Encümen Başkanı olduğu dikkate alındığında olaydan haberi olmadığı iddiasının yerinde olmadığı çünkü belediyenin alacaklarını takip ile yükümlü olduğu, ayrıca tazmin konusu “alacağın zamanaşımına uğratılması” olduğundan, dönemin sorumlularının tazmin kararına dahil edilmesinin uygun olmadığı değerlendirilmektedir. Sonuçta, tahsil işlemlerinin takip edilmesi değil, alacağın zamanaşımına uğratılması hususunda tazmin kararı verilmiştir. Bunun için de en azından sorumluların zamanaşımını kesecek bir işlem yapmaları gerekmekte idi. Bu işlemin de yapılmamış olması, söz konusu alacağın (bir anlamda unutulduğu) ihmal edildiği ve sonuçta zamanaşımına uğratılarak kamu zararına neden olunduğu sonucu çıktığından ilgilinin sorumluluk itirazının uygun görülmemiştir.

Öte yandan, diğer sorumluların itirazı da yerinde görülmemiştir. Şöyle ki; ilam hükmü sorumluların görev unvanları ve yürüttükleri görev dikkate alınarak oluşturulmuş olup, fiilen yapılan görevlerin farklılık göstermesi sorumlulukları ortadan kaldırmayacağı açıktır. Bu nedenle de, konunun hukuk işlerine bildirilmesi, mali hizmetler müdürü ve gelir sorumlusunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. (Ancak kanıtlanması halinde hukuk işleri birim yetkililerinin de sorumluluğunu gerektirir.) Kaldı ki; sorumluların savunma ekinde bu iddialarını kanıtlayacak belgeler bulunmadığından, iddialarının da kabulü mümkün değildir.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 173 sayılı İlamın 25’inci maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Üye ... ve Üye ...’nın ilam hükmünün bozulması gerekir, Üye ... ve Üye ...’ın, ilam hükmünün sorumluluktan bozulması gerekir, yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 24.10.2018 tarih ve 45206 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY GEREKÇESİ/AZINLIK GÖRÜŞÜ

Üye ... ve Üye ...’nın karşı oy gerekçesi;

Temyize konu kararda belediye encümeni tarafından ... Ltd. Şirketine imar kanunu kapsamında para cezası tahakkuk ettirildiği, para cezasına karşı şirket tarafından dava açıldığı, ... İdare Mahkemesince yetkisizlik kararı verildiği, mahkemece verilen yetkisizlik kararının davalı şirkete tebliğ edilemediği, yetkisizlik kararının tebliğ edilememesi sebebiyle ... İdare Mahkemesinin 2004/541 E 2005/780 K sayılı kararı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, açılmamış sayılma kararı ile birlikte para cezasının 2008 yılında zaman aşımına uğradığı, zaman aşımına uğrayan ceza tutarı ve gecikme zammı yönünden belediyenin zarara uğratılıp uğratılmadığı konusunun tekrar değerlendirilmesi için İlam hükmünün bozulması gerekir.

Üye ... ve Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;

Para cezasından kaynaklanan amme alacağının tahakkuk ettirildiği tarihten itibaren, zamanaşımına uğramasına neden olan, yani alacağı tahsil etmekte ihmali olan geçmiş yıllardaki bütün görevlilerin de sorumlu tutulması, konunun hukuk işlerine bildirilmesi, mali hizmetler müdürü ve gelir sorumlusunun sorumluluğunu ortadan kaldırmamakla birlikte, kanıtlanması halinde hukuk işleri birim yetkililerinin de sorumluluğunu gerektireceğinden sorumluluktan bozulması gerekir.