Sayıştay 7. Dairesi 41669 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 41669

• Tutanak No: 45223

• Tutanak Tarihi: 24.10.2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediyesi meclis üyeleri arasından belediye başkan yardımcılığına atanan kişiye ödeme yapılması.

2. 173 sayılı İlamın 17’nci maddesiyle; ... Belediyesi meclis üyeleri arasından belediye başkan yardımcılığına atanan ...’ye ödeme yapılması nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Harcama Yetkilisi ...’nun temyiz dilekçesinde;

“... Belediyesi meclis üyeleri arasından belediye başkan yardımcılığına atanan ...’ye yapılan ödemelerin hatalı yapıldığı tespit edilmiştir.

Belediyemizde 2 Başkan Yardımcısı kadrosu bulunmakta olup, biri meclis üyeleri arasından atanan Belediye Başkan Yardımcısı diğeri de memurlar arasından atanan Belediye Başkan Yardımcısıdır. Meclis üyeleri arasından atanan ..., atandıktan sonra tutuklanmıştır. Atanmış Belediye Başkan Yardımcısı, görev ve sorumlulukları açısından 657 sayılı Devlet Memurları Yasasına ve Emekli Sandığına tabidir. Yani memur statüsündedir. Milletvekilleri ve seçimlerle işbaşına gelenler de bu şekildedir. Dolayısıyla memur Belediye Başkan Yardımcısına uygulanan statü ...’nün kendisine de uygulanmıştır. Bütün bunlar göz önüne alındığında, işin insani boyutu, Anayasanın eşitlik ilkesi ve 657 sayılı D.M.K. dikkate alınarak kendisine ödeme yapılmıştır. Bu nedenle herhangi bir sorumluluğumun bulunmadığım düşünmekteyim.”

Denilmektedir.

Başsavcılık mütalaası;

“Belediye meclis üyeleri içinden başkan yardımcılığına atanan ...’nün 14.04.2014 tarihinde tutuklanması ve seçim süresi bitene kadar da tutukluluğunun devam etmesine rağmen, tutuklu kaldığı süre zarfında kendisine Belediye Başkanına verilen ödeneğin 2/3’ü oranında ödenek ve tutukluluğu sona erdikten sonra ise kalanı 1/3 ödeneğin ödenmesi suretiyle oluşan kamu zararı hükmüne itiraz edilmektedir.

Sorumlu, yapılan ödemenin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na uygun yapıldığım savunarak, anılan ödeme nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürmektedir.

İtiraz edilen hususlar için ileri sürülen gerekçeler, Daire Kararının bozulmasını veya kaldırılmasını gerektirecek mahiyette bulunmadığından, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine, …”

Şeklindedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ;

Dilekçinin itirazında; “Belediyemizde 2 Başkan Yardımcısı kadrosu bulunmakta olup, biri meclis üyeleri arasından atanan Belediye Başkan Yardımcısı diğeri de memurlar arasından atanan Belediye Başkan Yardımcısıdır. Meclis üyeleri arasından atanan ..., atandıktan sonra tutuklanmıştır. Atanmış Belediye Başkan Yardımcısı, görev ve sorumlulukları açısından 657 sayılı Devlet Memurları Yasasına ve Emekli Sandığına tabidir. Yani memur statüsündedir. Milletvekilleri ve seçimlerle işbaşına gelenler de bu şekildedir. Dolayısıyla memur Belediye Başkan Yardımcısına uygulanan statü ...’nün kendisine de uygulanmıştır. Bütün bunlar göz önüne alındığında, işin insani boyutu, Anayasanın eşitlik ilkesi ve 657 sayılı D.M.K. dikkate alınarak kendisine ödeme yapılmıştır. Bu nedenle herhangi bir sorumluluğumun bulunmadığını düşünmekteyim.”

Denilmiş ise de;

... Belediyesi meclis üyeleri içinden başkan yardımcılığına atanan ...’nün 14.04.2009 tarihinde tutuklanması ve seçim süresi bitene kadar da tutukluğunun devam etmesine rağmen, tutuklu kaldığı süre zarfında kendisine Belediye Başkanına verilen ödeneğin 2/3’ü oranında ödenek ve tutukluluğu sona erdikten sonra ise kalan 1/3 ödeneğin ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunmuştur.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinde, belediyelerde belediye meclis üyelerinin belediye başkanının onayı ile belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilebileceği, bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenen aylık ödeneğin verileceği ve kendilerinin taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilebileceği, ancak yapılan görevlendirmenin, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dahil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmeyeceği ve yapılan görevlendirmenin belediye meclisinin görev süresini aşamayacağı hükme bağlanmıştır.

Yine, anılan Kanun’un 47’nci maddesinde ise, görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye organları veya bu organların üyelerinin, kesin hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabileceği ve bu görevden uzaklaştırma hallerinde, belediye başkanlarının sosyal hak ve yardımlardan yararlandırılarak kendilerine maaşlarının 2/3’ünün ödenmeye devam edileceği belirtilmiş iken, belediye meclisi üyeleri arasından belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilen belediye başkan yardımcılarının da görevden uzaklaştırılmaları halinde kendilerine 2/3 oranındaki ödeneğin ödenebileceği ve sosyal hak ve yardımlardan yararlandırılmaya devam edilecekleri konusunda bir hüküm yer almamaktadır.

Dolayısıyla, belediye meclis üyeleri arasından başkan yardımcısı olarak görevlendirilen meclis üyelerinin, görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılması nedeniyle görevden uzaklaştırılmaları halinde, sosyal hak ve yardımlardan yararlandırılmaya devam edilebilecekleri ve kendilerine ödenek ödenebileceği yönünde, gerek mevzuatta herhangi bir hükmün yer almaması, gerekse de bu kişilerin memuriyet hak ve yetkilerine sahip bulunmaması ve kendilerine yapılan ödemelerin aylık niteliğinde olmaması nedenleriyle, bu kişilere görevden 00uzaklaştırılmaları halinde herhangi bir ödeme yapılması mümkün değildir.

Bu nedenle, 07.04.2009 gün ve 143 sayılı olur ile dönemin Belediye Başkanı ... tarafından belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilen ancak 14.04.2009 tarihinde tutuklanan ve tutukluluğu, Anayasa Mahkemesinin 5 yıldan fazla tutuklu kalınamayacağı kararına göre, Mart 2014 tarihinden sonra kaldırılan meclis üyesi ...’ye tutuklu olduğu süre zarfında görev yapmadığı halde 2/3 oranında ödenek ödenmesi, ayrıca tutukluluğu sona erdikten sonra geriye kalan 1/3 oranındaki ödeneğin kendisine ödenmesi mevzuata aykırıdır.

Memur başkan yardımcısı ile 5393 sayılı Kanuna göre meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcısı durumları aynı değildir.

Anayasa Mahkemesi kararlarında eşitlik (E:2013/111, 7.1.2015 R.G.) şu şekilde tanımlanmıştır.

“Anayasa'nın 10’uncu maddesinde, "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz." denilmiştir. Bu maddede yer verilen eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, haklı bir nedene dayanmayan ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Başka bir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında, kanunlara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz. Kanunlar, eşitlik ilkesine uygun bir şekilde, aynı veya benzer durumda bulunanlar için haklarda ve ödevlerde, yararlarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklarda, fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranılmasını sağlayacak kurallar içermelidir.”

Anayasa Mahkemesi kararlarından da anlaşılacağı üzere memur başkan yardımcısı ile meclis üyesi olarak görevlendirilen başkan yardımcısının eşit olmadığı açıktır.

Sayıştay Temyiz Kurulunun (Tutanak 27.1.2015 gün ve 39961 numaralı) aynı konuda verdiği karar sorgumuzun haklılığını göstermektedir. Temyiz Kurulu 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 39, 47, 49, 32 ile 657 sayılı Kanunun 141’nci maddesindeki düzenlemeleri esas alarak konuyu değerlendirmiştir. Temyiz Kurulu kararında aşağıdaki gerekçeye yer vererek,

“5393 sayılı Kanunun 39’uncu maddesi hükmü uyarınca, belediye başkanı ödenek karşılığında görev yapmaktadır. Belediye başkanlarının personel kanunlarına tâbi bir kadroya atanmaları hâlinde belediye başkanlığında geçen süreleri, memuriyette geçmiş sayılmaktadır. Anılan Kanunun 47’nci maddesinde de, görevden uzaklaştırılan belediye başkanına, görevden uzak kaldığı sürece aylık ödeneğinin üçte ikisinin ödeneceği ve başkanın bu süre içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam edeceği hüküm altına alınmıştır.

Belediye başkan yardımcıları da ödenek karşılığında görev yapmaktadırlar. Ancak, 5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesi çerçevesinde, belediye başkanı tarafından meclis üyeleri arasından yapılan görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak doğurmaz ve bu şekilde görevlendirilen başkan yardımcısının görev süresi belediye meclisinin görev süresini aşamaz. Dolayısıyla, belediye meclis üyesi olarak seçilen ve başkan tarafından görevlendirilen başkan yardımcıları, 657 sayılı Kanunun 141’inci maddesi kapsamında devlet memurları için öngörülen, “görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir.” hükmüne tabi değillerdir.

Rapor dosyası ve ekleri incelendiğinde; Bağlar Belediyesinde başkan yardımcısı olarak görevlendirilen Hacı Erdemir’in 11.09.2009 tarihi itibariyle 5393 sayılı Kanunun 32’nci maddesi çerçevesinde Belediye Meclis toplantılarına katılmayacağına ilişkin bir dilekçe yazdığı, 14.09.2009 tarihinde de Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2009/49 sorgu sayılı tutuklama müzekkeresi ile tutuklandığı görülmüştür.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, devlet memuru sayılmayan belediye başkan yardımcısına gerek 657 sayılı Kanunun 141’inci maddesi, gerekse sadece belediye başkanları için aylık ödeneğinin üçte ikisinin ödeneceğinin hüküm altına alındığı 5393 sayılı Kanunun 47’nci maddesi uyarınca ödeneğin 2/3’ü oranında ödemede bulunulmasına olanak bulunmamaktadır.

Dilekçiler, başkan yardımcılarının, zorunlu görüldüğü takdirde belediye başkanı tarafından 5393 sayılı Yasanın 49’uncu maddesine istinaden atandığını ve bu konuda belediye başkanları ile aynı ahkama tabii olduğunu belirtmiş olsalar da, 5393 sayılı Kanunda belediye başkan yardımcılarının görevden uzaklaştırılmaları halinde aylık ödeneklerinin 2/3 oranında ödeneceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Belediye meclis üyeleri arasından görevlendirme sonucu yürütülen başkan yardımcılığı, ödenek karşılığında yerine getirilen ve herhangi bir şekilde memuriyetle ilişkilendirilmeyen bir görevlendirmedir.

Bu itibarla dilekçi iddialarının reddedilerek 98 sayılı ilamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE”

Şeklindeki görüşüyle uyuşmazlığı çözümlemiştir.

...’nün 14.04.2009 tarihinde tutuklandığı, tutukluluğunun -Anayasa Mahkemesinin 5 yıldan fazla tutuklu kalınamayacağı kararına göre- kaldırıldığı tarihe kadar olan sürede haksız olarak tutuklandığı ve mağdur olduğu gibi bir düşünce akla gelebilir. Unutulmamalıdır ki bu kişinin yargılaması devam etmektedir. Yargılamanın sonunda mahkûmiyet olursa sorun bulunmamaktadır. Ancak beraat etmesi durumunda (Kararın kesinleştikten sonra) haksız olarak tutuklu kaldığı süre için maddi ve manevi tazminat davası açarak bu mağduriyetinin giderilmesini isteme hakkına sahiptir. Dolayısıyla bu kişinin mağduriyeti adli mahkemenin vereceği karara göre giderilecektir. Yoksa henüz hiçbir şey belli olmadan bu kişinin mağdur olduğunu, dolayısıyla ödenek verilmeye devam edilmesi gerektiğini söylemek mümkün değildir. Meclis üyeleri arasından başkan yardımcısı olarak görevlendirilen ve tutuklanan kişiye tutuklu kaldığı sürece ödeme yapılacağına yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır.

5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesine göre, başkan yardımcılığına görevlendirme başkana, verilecek ödenek miktarını belirleme meclise ait yetkidir. Meclis üyesi içinden görevlendirilen başkan yardımcısına verilen ödenek aylık olmadığı gibi bu kişi de memuriyet hak ve yetkilerine sahip değildir. Dolayısıyla görevinin başında bulunduğu sürece ödenek verilecektir. Ancak herhangi bir şekilde (iradesi içinde veya dışında) görevinde olmadığında bu ödenek ödenemez. Bu kişiye 657 sayılı Kanun hükümleri kıyas yapılmak suretiyle uygulanamaz.

... Belediyesi meclis üyeleri içinden başkan yardımcılığına atanan ... 14.04.2009 tarihinde tutuklanmış, tutukluluğu Anayasa Mahkemesinin 5 yıldan fazla tutuklu kalınamayacağı kararına göre yerel seçim olan Mart 2014 tarihinden sonra kaldırılmıştır. Hakkındaki dava devam ettiğinden kesinleşmiş bir karar bulunmamaktadır. ...’ye tutuklu olduğu süre zarfında görev yapmadığı halde aldığı ödeneğin 2/3’ü verilmiş, kalan 1/3 ödenek ise 10.6.2014 gün ve 1219 no.lu ödeme emri ile ödenmiştir. İlgilinin mahkemesi devam etmektedir. İlk derece mahkemesi mahkûmiyete hükmedip, Yargıtay’ın da onaylama ihtimaline karşı 1/3 ödeneğin ödenmemesi gerekir, ödeme yapılacaksa bile bunun kesinleşen mahkeme kararı sonucunda olması uygun olacaktır.

Sonuç olarak; ...’ye tutuklu bulunduğu süre zarfında 2/3 ödenek, tutukluğunun kaldırılması neticesi ise kalan 1/3 ödeneğin 5393 sayılı Kanun’a aykırı olarak ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 173 sayılı İlamın 17’nci maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliği ile,

Karar verildiği 24.10.2018 tarih ve 45223 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.