Sayıştay 7. Dairesi 41553 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 41553

• Tutanak No: 43214

• Tutanak Tarihi: 14.06.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Sandık kurullarında görevli bulunan görevlilerin yeme-içme ihtiyaçlarının Belediye bütçesinde karşılanması.

8. 208 sayılı İlamın 25’inci maddesinde, … yılı Mahalli İdareler ve …. Seçimlerinde sandık kurullarında görevli bulunan görevlilerin yeme-içme ihtiyaçlarının mevzuata aykırı olarak Belediye bütçesinde karşılanması suretiyle … TL kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmolunmuştur.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan …. ile Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan … ile … dilekçelerinde özetle;

… Yılı Mahalli İdareler ve ….. Seçimlerinde sandık kurullarında görevli bulunan görevlilerin yeme-içme vd. ihtiyaçlarının giderilmesi nedeni ile kurum zararı doğduğu hususunun 5393 Sayılı Yasa hükümlerine, Temsil Ağırlama Yönergesine açıkça aykırı olduğunu,

5393 Sayılı Yasa'nın 60. Maddesi, Belediye Giderlerini açıkça belirtmiştir. Buna göre Belediye Gider kalemleri (k) bendinde Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerinin Belediye giderleri arasında sayıldığını,

İlgili Yönergenin 5. Maddesinde;

" - Ağırlama, beldenin misafiri durumunda olan; Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başbakan ve Bakanlar Kurulu üyeleri, Hükümet Merkezi veya diğer illerin protokolüne dahil kişiler, Yabancı ülke temsilcileri veya konuklar,Sanat, bilim, kültür ve spor dallarında temayüz etmiş kişiler, Basın mensupları, Beldenin kalkınmasında katkısı olanlar veya olacağı anlaşılanlar ile bu kişilerin eşleri ve refakatindeki görevliler için geleneklere ve davetin şümulüne göre, ağırlama, konuklama, konutlandırma ve bu işlerle ilgili olarak hazırlıkların gerektirdiği giderlerle ziyafet, kokteyl, hediye, çiçek, bahşiş ve taşıma giderleri şeklinde yapılır" denildiğini,

… Valilik Makamı tarafından ... Belediye Başkanlığına yazılan yazı ile bu ağırlama işlerinin yapılmasının talep edildiğini ve Valilik talimatı ile ilgili kişilerin ağırlandığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

Sorumlular, yapılan ödemenin 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanuna göre değil, Belediye Kanunu ve Temsil Ağırlama ve Tören giderleri yönergesi kapsamında yapıldığını ileri sürerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

İlamın 25. maddesindeki kamu zararı için ileri sürülen itiraz gerekçelerinin, ilam hükmünün bozulmasını ya da hükmün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı görüldüğünden, temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş Daire Kararının tasdikine, karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir” denilmiştir.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

… tarihinde yapılan Mahalli İdareler Seçimlerinde ve … tarihinde yapılan …. Seçiminde görevli olan sandık kurullarında görevli bulunan görevlilerin Belediyece yemek hizmeti sağlandığı ve bu giderlerin Belediye bütçesinden karşılandığı görülmüştür.

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun “Ödenecek Ücretler” başlıklı 182’inci maddesinde:

“Seçim Kurulu Başkan ve üyeleri ile bu Kanun gereğince görevlendirileceklere ve bu işlerde mesai saatleri içinde ve dışında çalıştırılacak memur ve hizmetlilere, siyasi parti temsilcilerine ve hariçten alınarak çalıştırılacaklara ödenecek gündelikler, gündelik miktarı 600 (altıyüz) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere, Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir. Bakanlar Kurulu bu rakamı Yüksek Seçim Kurulunun görüşünü alarak, dört katına kadar artırmaya yetkilidir. Bu ödemeler herhangi bir vergiye tabi tutulmaz.

Bulundukları yerin haricinde bir mahalle gönderileceklerin yol masrafları Harcırah Kanunu hükümlerine göre verilir.” hükmü yer almaktadır.

Konuyla ilgili olarak Yüksek Seçim Kurulu’nun 19.01.2014 tarih ve 90 nolu kararında:

“8) Sandık kurullarına yapılacak ödemeler:

Kurulumuzun ücret kararında belirlenen tarife esas alınarak;

a) Kurs verilen sandık kurulu başkanlarına 4 (dört),

b) Kurs verilmeyen sandık kurulu başkanlarına 3 (üç),

c) Devlet memuru olan ve eğitim verilen üyeye 3 (üç),

ç) Eğitim verilmeyen sandık kurulu memur üyeye 2 (iki),

d) Siyasi parti üyelerine 1 (bir),

Gündelik ödenir.

12. Kolluk kuvvetlerinin ücret ve araç taleplerine ilişkin hususlar:

Kolluk kuvvetlerinin yaptığı görevler asli hizmetleri arasında bulunduğundan seçim ödemeleri adı altında ücret tahakkuk ettirilmesine yasal olarak imkân bulunmamaktadır. Ayrıca, kolluk kuvvetlerinin araç ihtiyaçları mülki idare amirleri tarafından karşılanması gerektiğinden, hiçbir suretle araç kiralaması ve görevlendirmesi ile yakıt giderleri ilçe seçim kurulu başkanlıkları tarafından karşılanmayacaktır.” hükümlerine yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde yer alan Belediyenin görev, yetki ve sorumlulukları ile 60’ıncı maddesinde yer alan Belediye’nin giderleri arasında seçimlerde sandık kurullarında görevli bulunan görevlilerin yeme-içme ihtiyaçlarının karşılanması ile ilgili bir hüküm bulunmamaktadır. Seçimlerde görev alan görevlilere ihtiyaçlarının karşılanması için yukarıda da belirtildiği üzere Yüksek Seçim Kurulu tarafından gündelik verilmektedir. Dolayısıyla bu ihtiyaçların belediye bütçesinden karşılanması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Seçimlerde görevli sandık görevlilerinin yeme-içme ihtiyaçlarının Belediye bütçesinden karşılanmasının Valilik’ten gelen yazı üzerine yapılması ilgili mevzuatta yeri olmayan bir işlemi mevzuata uygun hale getirmez. Ayrıca mevzuatta yeri olmayan böyle bir ödemenin temsil ağırlama bütçesinden yapılması da işin mahiyetini etkilememektedir.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 208 sayılı İlamın 25’inci maddesi ile …. TL’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, …, …., …., …. ve ….’nın:

“Anayasanın “Mahalli idareler” başlıklı 127’nci maddesinde; “Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.

Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir.” denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde; “Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. …

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahalli idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” hükmü bulunmakta olup; aynı Kanunun 12’nci maddesinde de, mahalli idare kapsamındaki kamu idarelerinin ayrı bütçelerinin olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, mahalli idare olan her belediyenin kendine ait bir bütçesi olup bu bütçeden harcama yapma yetkisi, kurumun üst yöneticisi olan Belediye Başkanına aittir. Belediye Başkanı ise sorumluluğu altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden belediye meclisine karşı sorumludur.

Bu bağlamda, Valinin veya Kaymakamın belediye bütçesinden bir harcama yapılması konusunda Belediye Başkanlığına talimat verme yetkisi bulunmamaktadır.

Fakat, 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde (a) bendinde yer alan; Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.” hükmü;

“Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin (m) bendinde yer alan “Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.” hükmü;

“Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin (p) bendinde yer alan “Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler” hükmü birlikte düşünüldüğünde; Valilik, Kaymakamlıklar, İl ve İlçe Seçim Kurulu Başkanlıkları ile koordineli olarak seçimlerde görevli sandık kurulu başkan ve üyeleri, görevli müşahitler ile sandık bölgelerinde görevli güvenlik güçlerinin yemek hizmetlerinin belediye bütçesinden sağlanması, ilgililerin bu görevlerini aksatmadan yerine getirebilmesi için önemli bir sosyal hizmet olarak değerlendirilmelidir.

Bununla birlikte, 2014 yılında yapılmış olan … seçimi ile ilgili olarak 27.06.2014 tarih ve 29043 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2014/11 sayılı Başbakanlık Genelgesinde de; “Cumhurbaşkanı seçiminin; Anayasanın 79. maddesinde öngörülen ‘Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü’ ilkesine uygun bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için Yüksek Seçim Kurulu ile il ve ilçe seçim kurullarının çalışmalarına, tüm kamu kurum ve kuruluşlarınca; gerekli işgücü, araç ve diğer malzeme desteğinin sağlanması önem taşımaktadır.

Cumhurbaşkanı seçiminin her aşamasında görev alması muhtemel kamu personelinin yıllık izinlerinin plânlanmasında seçim tarihinin dikkate alınması zorunlu görülmektedir. Bu hususta il ve ilçe seçim kurulları ile koordinasyon içerisinde, kamu personelini de mağdur etmeyecek şekilde gereken tedbirler ivedilikle alınacaktır.

Bu itibarla, Cumhurbaşkanı seçiminin başarıyla gerçekleştirilerek, millet iradesinin sandığa sağlıklı olarak yansıması amacıyla, seçim kurulu başkanlıklarının personel ve yer tahsisine ilişkin talepleri ivedilikle karşılanacak, ihtiyaç duyulacak her türlü taşıt, bilgisayar, yazıcı, modem, kesintisiz güç kaynağı, jeneratör gibi araç gereç ve bunları kullanabilecek nitelikli işgücü desteği sağlanacaktır.

Bu çerçevede, başta mülki amirler olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşları ile güvenlik güçlerinin amirleri tarafından gereken tüm önlemler alınacak, herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesi için azami gayret ve duyarlılık gösterilecektir.” denilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin yanı sıra 2014/11 sayılı Başbakanlık Genelgesi de dikkate alındığında, seçimlerde görevli olan sandık kurulu başkan ve üyeleri, görevli müşahitler ile sandık bölgelerinde görevli güvenlik güçlerinin İlama konu edilen ihtiyaçlarının karşılanmasının; ilgili kamu görevlilerinin sürekli olarak görev başında bulunmalarının sağlaması, sandık bölgelerinde meydana gelebilecek aksaklıkların veya olumsuzlukların yaşanmaması ve bu bağlamda halkın tercihlerinin sandığa sağlıklı olarak yansıması amacıyla yapılmış ve mahalli müşterek sosyal bir hizmet olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu nedenlerle, tazmin hükmünün KALDIRILMASINA karar verilmesi gerekir.”

Karar verildiği 14.06.2017 tarih ve 43214 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.