Sayıştay 7. Dairesi 41553 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 41553

• Tutanak No: 43214

• Tutanak Tarihi: 14.06.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye tarafından, temlik bedelinin ödeme tarihinde temlik edilen kişiye ödenmemesi nedeniyle kamu zararına neden olunması.

1. 208 sayılı ilamın 2’nci maddesinde, 25.05.2012 tarihinde ihalesi yapılan … TL. sözleşme bedelli “... Kültür Merkezi Binası Yapım İşi”nin yüklenicisi, ….. A.Ş. & …… Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığının ... Belediyesi nezdinde doğmuş alacaklarından, vadesinde ödenmek üzere ….. A.Ş.’ye temlik ettiği …… TL temlik bedelinin ödeme tarihinde temlik edilen kişiye ödenmemesi suretiyle oluşan ….. TL tutarındaki kamu zararının tazminine hükmolunmuştur.

…., 208 sayılı İlamın 2, 5, 7, 8 ve 25’inci maddelerine itiraz etmekte ise de; söz konusu maddeler ile ilgili olarak verilen tazmin hükmünde ilgilinin sorumluluğa iştiraki bulunmamaktadır.

Sayıştay Dairelerince verilen kararlara karşı Temyiz Kurulu nezdinde temyize yetkili olanlar, 6085 sayılı Kanun’un 55. maddesinin 2. fıkrasının atıfta bulunduğu 52. maddesinde belirtilen daire ve makamlar ile kendilerine tazmin hükmedilen memurlardan ibaret olup bunlar arasında yer almayan ilgilinin dilekçesi üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

İlamda Muhasebe Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ….(Mali Hizmetler Müdürü) ile vekili Avukat …..(Ek dilekçe)dilekçesinde özetle;

A) ... Kültür Merkezi Binası Yapım İşinin, İller Bankası tarafından %89 kısmı kredilendirilmiş kalan %11 kısmı ise Belediye bütçesinden ödenmek üzere başlatılan bir iş olduğunu,

Firmanın yaptığı İmalatların hakedişe bağlaması sonucunda hakediş tutarlarının %89 'luk kısmını İller Bankasından tahsil etmekte, kalan kısmında Belediye bütçesinden ödenmek üzere emanete alınmakta olduğunu, 13.03.2013 tarihinde firmanın Belediyedeki alacağını Başkanlık oluru ile …… A.Ş'ye …. 6. Noterliğinin 12/03/2013 teyidi ile temlik ettiğini, Temlikte de vade tarihi öngörülmediği için her hakkediş döneminde Firma yetkililerinin talebi be üst yöneticinin onayı ile temliğin sürekli ötelendiğini, süreç bu şekilde devam ederken firmanın hile yaparak, uygulamadaki mevzuata göre yapılan imalata göre hakediş düzenleneceği halde; belediyedeki alacağını 12/03/2013 tarihli …..6. Noterliğinden Temlik etmesine rağmen sanki hiç temlik yapılmamış gibi temlik yapılmış olan söz konusu tutarın 19/09/2013 tarihinde 11 no'lu ek hakediş olarak Belediyenin Fen işleri Müdürlüğünü ve iller Bankasına onaylatması neticesinde, Mali Hizmetler birimindeki ön mali kontrolündeki ve ödeme emri hazırlayanların sanki yeni bir imalata dayalı bir hakkedişmiş gibi değerlendirmeleri sonucunda ödeme emri düzenlediğini, her ödeme emrini iş yoğunluğundan dolayı detaylı incelenmesi mümkün olmadığından sehven imzalayarak, firmanın daha önce temlik ettiği tutarı ikinci defa İller Bankasından ödediğini,

B) 2014 Yılı Sayıştay denetiminden önce; Mali hizmetler birimi olarak 2013 yılsonu işlemlerinde, firmanın Belediyeden haksız yere ödeme aldığını tespit ettiklerini, 2013 sonunda firmanın dilekçe vererek işi tamamlamayacağını beyan ederek sözleşmenin feshini talep ettiğini, idarenin de uygun görmesi neticesinde karşılıklı olarak sözleşmenin feshedildiğini, mevzuat gereği firmanın teminatının gelir kaydedildiğini, sözleşme feshedildiğinde firmanın belediyeden herhangi bir alacağı olmadığı için yapılan mükerrer ödemenin firmanın alacağından mahsup etme imkânı olmadığını, bunun üzerine olayı Hukuk İşleri Müdürlüğüne havale ederek, hukuki işlem başlatılması sağladığını,

C) Bu olayın Sayıştay Denetçilerinin tespitleri sonucu ortaya çıkmış bir olay olmadığını, denetim esnasında Belediye olarak Mali veya Hukuki bir sorun yaşayıp yaşadıkları sorulduğunda 2013 yıl sonu işlemlerinde böyle bir olayı tespit ettiğini, bunun üzerine hukuki işlem başlattığını dosyanın bilirkişi aşamasında olduğunu beyan ettiğini, sonrasında konunun sorgu konusu yapıldığını, sorumluluğun kendisine yüklendiğini, bilirkişi raporu lehte gelmiş olup, ekte sunulduğunu,

Sonuç olarak; Yapılan mükerrer ödemenin, Temlikin zamanında ödenip ödenmemesi ile alakalı bir durum olmayıp Firmanın Fen İşleri Müdürlüğünü ve İller Bankasını yanıltarak herhangi bir imalata dayanmayan hakedişini onaylatması sonucu ortaya çıkan bir durum olduğunu, hukuki sürecin devam ettiğini belirterek adına çıkarılan zimmetin düşürülmesini talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

Konuya ilişkin adli yargı sürecinin devam etmesi, Sayıştay yargısı açısından hüküm tesis edilmesine engel teşkil etmediğinden, İlamın 2. maddesindeki kamu zararı için ileri sürülen itiraz gerekçelerinin, ilam hükmünün bozulmasını ya da hükmün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı görüldüğünden, temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan …., …., …. ile … ve …. adına Avukat .. ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesinde;

... Kültür Merkezi Binası Yapım İşi”nin yüklenicisi …... San. Tic. A.Ş. & …. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığının, …. 6’ncı Noterliğince düzenlenmiş 12.03.2013 tarih ve 07193 no’lu temlikname ile ... Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü nezdinde doğmuş alacaklarından …. TL’sini vadesinde ödenmek üzere …. A.Ş.’ye devrettiği; … 6’ncı Noterliğince düzenlenmiş sözkonusu temliknamenin, 13.03.2013 tarihinde ... Belediye Başkanlığı'na sunulduğu, Mali Hizmetler Müdürlüğü’nce alacağı devralan …. A.Ş.’ye hitaben yazılan ve üst yönetici ve muhasebe yetkilisince imzalanan 13.03.2013 tarih ve 25275965 sayılı yazıda; temlikname konusu …. TL tutarın, kurumun nakit akışı müsait olduğunda, temliknamede belirtilen banka hesabına EFT/Havale yapılacağının ifade edildiği; Yüklenici iş ortaklığı ile 10.08.2012 tarihinde imzalanan sözleşmenin, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 22’nci maddesi gereği 27.12.2013 tarihinde feshedildiği, temlikname konusu …..TL’nin, sözleşmenin feshedildiği tarihe kadar alacağı devralan …. A.Ş.’ye ödenmediği, ancak bu süreçte hakediş ödemelerinin yüklenici iş ortaklığına yapılmaya devam edildiği; Sözleşmenin feshedildiği 27.12.2013 tarihi itibariyle yüklenici iş ortaklığının kurum nezdindeki hesaplarında, sadece geçici kabul noksanlarına karşılık hakedişlerinden kesinti yapılmak suretiyle teminat olarak alıkonulan ….. TL alacağının olduğu,(330 Alınan Depozito ve Teminatlar hesabında …. TL, 333 Emanetler hesabında ise … TL) Bunun dışında, yüklenicinin hakedişlerinden kaynaklanan herhangi bir alacağının kalmadığı, hakedişlerinin tamamının ödendiği; Temlikname konusu …. TL’nin de, ….. A.Ş.’ye 2014 yılı içerisinde ödendiği görülmüştür.

Söz konusu ödemelerin bir kısmının, geçici kabul noksanları kesintilerinden kaynaklanan ….. TL’ den karşılandığı anlaşılmıştır. Temlikname konusu ….. TL’nin, yüklenici iş ortaklığının sözleşmesinin feshedildiği 27.12.2013 tarihine kadar alacağı devralan …. A.Ş.’ye ödenmemesi, bu süreçte hakediş ödemelerinin yüklenici iş ortaklığına eksiksiz yapılmaya devam edilmesi suretiyle ….. TL kamu zararına sebep olunmuştur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 183’üncü maddesinde “Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir.” hükmü yer almaktadır. Kanunun 186’ncı maddesinde ise “Borçlu, alacağın devredildiği, devreden veya devralan tarafından kendisine bildirilmemişse, önceki alacaklıya; alacak birkaç kez devredilmişse, son devralan yerine önceki devralanlardan birine iyi niyetle ifada bulunarak borcundan kurtulur.” denilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesinde de muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumluluklarından bahsedilmiş, maddenin 3’üncü fıkrasında; “Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde; a) Yetkililerin imzasını, b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını, c) Maddi hata bulunup bulunmadığını, d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri, Kontrol etmekle yükümlüdür.” denilmiştir. 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun alacağın devriyle ilgili yukarıdaki hükümlerinden anlaşılan; alacaklının, 183’üncü maddede sayılan şartlarla borçlunun rızası olmadan alacağını üçüncü kişilere devredebileceği, borçlunun ise, alacağın devredildiği, devreden ya da devralan tarafından kendisine bildirilmişse, borcunu ancak devralan kişiye ödeyerek borcundan kurtulabileceğidir. 5018 sayılı Kanunun 61’inci maddesinin 3’üncü fıkrası hükmünden anlaşılması gereken ise; muhasebe yetkilisinin, ödeme aşamasında ödeme emri ve eki belgeler üzerinde hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri kontrol etmekle yükümlü olduğu ve ancak hak sahibi olan kişiye ödeme yapabileceğidir.

Alacağın devrinin kuruma bildirildiği 13.03.2013 tarihinden itibaren temlikname konusu ….. TL’nin yeni alacaklısı (hak sahibi) …. A.Ş. olup bu tarihten sonra kurum tarafından öncelikle …. A.Ş.’nin alacağının ödenmesi gerekirdi. Ancak kurum tarafından, yüklenici iş ortaklığının sözleşmesinin feshedildiği 27.12.2013 tarihine kadar …. A.Ş.’ye herhangi bir ödeme yapılmamış, tam tersine bu süreçte yüklenici iş ortaklığına …. TL hakediş ödemesi yapılmıştır. Yani; yüklenici iş ortaklığının temliknamenin düzenlendiği 12.03.2013 tarihine kadar kurum nezdinde doğmuş ve ilgili tarih itibariyle henüz kendisine ödenmemiş …. TL alacağı ile … TL (toplam …. TL), sözleşmenin feshedildiği 27.12.2013 tarihine kadar yüklenici iş ortaklığının kendisine ödenmiştir. Halbuki yüklenici iş ortaklığının kurum nezdinde doğmuş alacağının …. TL’sinin yeni hak sahibi, yani alacaklısı 13.03.2013 tarihinden itibaren …. A.Ş. olmasına rağmen tutarın tamamı yükleniciye ödenmiştir. 5018 sayılı Kanunun 61’inci maddesinin 3’üncü fıkrası gereği muhasebe yetkilisi, ödeme aşamasında ödeme emri ve eki belgeler üzerinde hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri kontrol etmekle yükümlü olup ancak hak sahibi olan kişiye ödeme yapabilir. Ancak görüldüğü üzere muhasebe yetkilisi bu yükümlülüğünü yerine getirmemiş, ödemeyi hak sahibine yapmamıştır.

Sorumlu, adli yargı sürecinin devam ettiğini belirtmekte ise de; aynı konuda diğer yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olup, Sayıştay ilamlarına, Danıştay’ca vergi konusunda verilen kararlar hariç idari ve genel mahkemelerce verilen kararlar bir engel teşkil etmemektedir.

Bu nedenlerle, sorumlu iddialarının reddi ile 208 sayılı ilamın 2’nci maddesiyle ….. TL’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Üye …..’ nın karşı oy gerekçesi:

“Sorumluların duruşma esnasında yaptıkları savunmalardan, konunun adli yargıya intikal ettiği ve halen kesinleşmediği için derdest halde olduğu anlaşılmaktadır. Konuya ilişkin adli yargı sürecinin devam etmesi, Sayıştay yargısı açısından hüküm tesis edilmesine engel olmamakla birlikte; kamu zararının net olarak tespit edilebilmesi açısından Dairesi tarafından konunun hüküm dışı bırakılarak, cari davaların sonuçlarının beklenilmesi ve değerlendirilmesi suretiyle hüküm tesis edilmesi gerekirdi.

Bu sebeple, kararın Bozularak Dairesine geri gönderilmesi gerekir.”