Sayıştay 7. Dairesi 41539 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 41539

• Tutanak No: 43428

• Tutanak Tarihi: 04.10.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediyede görev personele mevzuat hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödenmesi.

124 sayılı İlamın 3’üncü maddesinde, ... Belediyesi’nde görev yapan bir kısım personele mevzuat hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle ….TL’ye tazmin hükmolunmuştur.

İlamda gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulan …. dilekçesinde,

• Sayıştay ilamının gerekçesinde tarafların kanun yoluna başvurma süresi ve hakkı belirtilmemiş olup, ilamın açıkça Anayasamızın 36. Maddesinde Hak Arama Hürriyeti başlığında yer alan ve de Türkiye Cumhuriyeti devletinin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. Maddesinde açıkça düzenlenen ADİL AYRGILANMA HAKKINA aykırılık teşkil ettiğini

• Belediye ile sendika arasında yapılan mutabakatın <İLO- Avrupa Sosyal Şartı> hükümlerinin Anayasanın 53. ve 90. maddeleri uyarınca suç teşkil etmediğini, konusu suç teşkil etmeyen riyaset makamına ait tasarrufun memur bakımından yazılı emir niteliğinde olduğu dikkate alındığında yazılı emri yerine getirmekle tarafının tazmin yükümlülüğü olmadığını,

-Sayıştay ilamında gerçekleştirme görevlisi olarak ….. TL tutarında bir miktardan sorumlu tutulmuş olup, bu miktarın hatalı olarak yazıldığı kanaatinde olduğunu,

-Savunma dilekçesinde de belirttiği üzere bütçenin %10'nun aşıldığını bilmesinin mümkün olmadığını, muhasebe yetkililerinin sorumlu olması gerektiğini belirterek hakkında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

İlamda gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulan … dilekçesinde, …. ile aynı mahiyetteki adil yargılanma hakkı ve yazılı emri yerine getirmesi nedeni ile sorumluluğu bulunmadığı iddialarının yanısıra, gerçekleştirme görevlisi olarak …. TL tutarında bir miktardan sorumlu tutulmuş olup, bu miktarın hatalı olarak yazıldığı kanaatinde olduğunu, bütçenin %10'nun aşıldığını bilmesinin mümkün olmadığını, muhasebe yetkililerinin sorumlu olması gerektiğini belirterek hakkında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

Dilekçedeki İtiraz gerekçelerinin, Daire Kararında değerlendirilerek karşılandığı görülmüştür.

Söz konusu kamu zararının, ilişiğinin giderildiğine dair, ya da tahsil edildiği yönünde her hangi bir bilgi ve belge gönderilmediği anlaşılmıştır.

Bu nedenlerle, İlamın 3. maddesi için ileri sürülen itiraz gerekçelerinin, ilam hükmünün bozulmasını ya da hükmün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı görüldüğünden, temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ.

27.06.1989 tarih ve 375 sayılı KHK’nın ek 15’inci maddesinde;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denildiği,

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun konuya ilişkin “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesinde;

“27.6.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.

Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.

İlgili mahalli idarenin; vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır.” hükmüne yer verilerek sosyal denge tazminatına ilişkin kriterleri de içerir detaylı bir düzenlemenin yapıldığı görülmektedir.

4688 sayılı Kanunun konuya ilişkin Geçici 14 üncü maddesinde ise;

“15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32’nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.

Konusu suç teşkil etmemek ve kesinleşmiş bir yargı kararına müstenit olmamak kaydıyla, 15/3/2012 tarihine kadar, memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdederek veya başka bir tasarrufta bulunarak 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idarelerde çalışan kamu personeline her ne ad altında olursa olsun ek ödemede bulunmaları nedeniyle kamu görevlileri hakkında idari veya mali takibat ve yargılama yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır.” denilmektedir.

4688 sayılı Kanuna eklenen geçici 14. maddede, daha önce sözleşme imzalamış olan mahalli idarelerin durumu düzenlenmiştir.

Söz konusu maddenin birinci fıkrasına göre, 15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında Toplu iş sözleşmesi, Toplu sözleşme, Sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir.

Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için ayrıca sözleşme yapılamaz.

Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadar ki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın Kanunun 32. madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir.

Buradaki üçüncü fıkra hükümleri yukarıda “Sosyal Denge Sözleşmesi Yapılamayacak Haller” başlığı altında belirtilen hususlar olup, buna göre 15/3/2012 tarihinden önce imzalanmış sözleşmelerden;

• 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen belediyeler,

• Sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde

• Sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere, Belediyenin mali durumuna ilişkin kısıtlamalar dikkate alınmaksızın Kanunun 32. madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir.

16.01.2013 tarihinde imzalanan sözleşme, 2012 yılında imzalanan sözleşmenin sona eriş tarihini izleyen bir ay içinde imzalanmış olup(aylık sosyal denge ödemesi miktarı, toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı aşmamakta); anılan sözleşmenin 4688 sayılı Kanunun Geçici 14 üncü maddesi hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Bu durumda, Belediyenin mali durumuna ilişkin kısıtlamaların Kanunun 32. madde hükümleri çerçevesinde dikkate alınmasına gerek bulunmamaktadır.

İdare tarafından yapılan işlem mevzuata uygun olduğundan; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 124 sayılı ilamın 3’üncü maddesi ile …TL’ye verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın Dairesine TEVDİİNE, oyçokluğu ile,

Karşı oy gerekçesi

Üye ….’nın karşı oy gerekçesi:

“4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun "Mahalli idarelerde sözleşmenin imzalanması" başlıklı 32 nci maddesinde aynen;

" … İlgili mahalli idarenin; vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır” hükmü yer almaktadır.

Yukarıdaki mevzuat hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere Belediye’nin, 2014 yılı içinde sözleşme imzalayabilmesi ya da imzalanmış sözleşmenin hükmünü devam ettirebilmesi için Belediye’nin vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi vb. borçlarının 2013 yılı gerçekleşen bütçe gelirinin % 10’ unu aşmamış olması gerekmektedir. Oysa ki, Belediyenin 2013 yılı faaliyet sonuçları tablosu ile 2013 yılı kesin mizanı incelendiğinde söz konusu şartın sağlanmadığı açıkça görülmektedir.

Sorumlular savunmalarında, 4688 sayılı Kanun'un geçici 14 üncü maddesine atıf yapmış olsalar da, söz konusu maddede açıkça belirtildiği üzere, madde kapsamında olmanın öncelikli şartı sözleşmenin 15.03.2012 tarihinden önce imzalanmış olmasıdır. Oysa ki, sorgu konusu sosyal denge tazminatı ödemeleri 01.01.2013 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesi kapsamında yapılmıştır.

Dolayısıyla ... Belediyesi'nin çalışanlarına sosyal denge tazminatı ödemesi yapabilmesi için, 4688 sayılı Kanun’un geçici 14 üncü maddesinde sayılan istisnai hallerden faydalanması mümkün bulunmamaktadır ve aynı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen şartları sağlaması gerekmektedir. Ancak Belediye sözü edilen şartları taşımamaktadır.

Açıklanan nedenlerle tazmin hükmünün TASDİKİNE karar verilmesi gerekir.”

Karar verildiği 04.10.2017 tarih ve 43428 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.