Sayıştay 7. Dairesi 41530 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 41530

• Tutanak No: 43789

• Tutanak Tarihi: 29.11.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

KONU: Gazete aboneliği.

193 sayılı İlamın 4. maddesiyle; Ulusal düzeyde yayın yapan gazetelere ihtiyaçtan fazla abone olunması ve büyük bir kısmının kurum dışı yerlere dağıtılması suretiyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlam maddesi ile ilgili olarak Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi sıfatlarıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin 41530 ve 41395 sayılı dosyaları kendi gündem sırasında görüşülen ... ve ... aynı nitelikteki temyiz dilekçelerinde özetle;

İdarede gerçekleştirilen ilgili alımların mali, hukuki ve teknik hususlar dikkate alınarak gerçekleştirildiğini, bu kapsamda 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyelerin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde; “…Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır. Belediyelerin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar…” hükmü yer aldığını,

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 5. maddesine konulan; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk Milletinin bağımsızlığım ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. ” şeklindeki hükmün, İdareye sosyal hukuk devleti ile bağdaşmayacak ekonomik ve sosyal engelleri kaldırma görevi verdiğini,

Yine 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin Giderleri” başlıklı 60. maddesinin (n) bendinde; sosyokültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderlerin Belediye giderleri arasında sayıldığını, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7. maddesinin (v) bendinde; “Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksekokullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak” hükmü ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Büyükşehir Belediyesinin Giderleri” başlıklı 24. maddesinin (o) bendinde “Spor, sosyal, kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler” hükümleri bulunduğunu, ayrıca kurumların gerekli gördüğü kadar gazete ve dergilere abone olabileceği belirtilirken Kanunla abone olunacak gazete ve dergilerin yerel/ulusal diye bir ayrımı da bulunmadığını,

Yukarıda bahsedilen amir hükümler çerçevesinde, gerek Belediye Kanununda ve gerekse Büyükşehir Belediye Kanununda belediyenin görevleri arasında, sosyal ve kültürel etkinliklerin yapılması ve bu hizmetlerin verimli bir biçimde dağıtılmasının da belediyelerin görevlerinden olduğunun vurgulandığını, ayrıca belediye giderleri arasında da sosyal ve kültürel etkinlikler için yapılan giderlerin, Kanunun amir hükmü ile düzenlendiğini, bu giderlerin belediyelerin bütçelerinden karşılanmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını,

Kurum tarafından abone olunan gazetelerin, verimli ve ekonomik kullanım ilkesine uygun olarak dağıtımının yapıldığını, burada amacın sadece bu gazetelere ulaşılmasının kolay hale getirilmesi ve bu anlamda sosyo-kültürel gelişimin sağlanarak okur-yazarlık oranı ve farkındalık yaratmak olduğunu, dağıtımların olduğu aylarda, gerek ekonomik durumu zayıf olan öğrencilere (Öğrenci Yurtları) ve gerekse gazete alıp okuma imkânı olmayan kesimler ile vatandaşlarımızın yoğun olarak kullandığı Büyükşehir Belediyesine bağlı otobüs terminalleri, taksi durakları ve hastane gibi alanlarda gazete okuma alışkanlıklarını artırarak, vatandaşların kültür seviyelerini artırıcı ve sosyal hayat kazanmalarını güçlendirici etkinliklerin bu yollarla yapılmasının mahalli nitelikte kurumların görevleri arasında değerlendirilmesi gerektiğini, bu mana da, söz konusu iş ve işlemlerin 5018 sayılı Kanununda yer alan kaynakların verimli ve ekonomik kullanılması ilkesine aykırı bir husus olduğunun düşünülmediğini,

Savunmaya esas olan dağıtımların tamamen kültürel ve sosyal etkinlik ve eğitim hedeflenerek yapıldığını, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununa aykırı hareket etme kastı içinde olunmadığını, mevcut Kanunların ve diğer mevzuat hükümlerinin özüne uygun hareket etme noktasında tarafından azami gayret ve dikkat gösterildiğini, tamamen iyi niyetli, görev ve sorumluluk bilinci ile kasıtsız hareket edildiğini,

Yukarıda izahatı yapılan gerekçelerle herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmediğinin değerlendirilmesi gerektiğini,

Sonuç olarak, yukarıda ayrıntılı şekilde izah edildiği üzere, tarafından yapılan iş ve işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, herhangi bir kamu zararı söz konusu olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

41530 ve 41395 sayılı dosyalarda (Harcama Yetkilisi ... ve Gerçekleştirme Görevlisi ...) yer alan Başsavcılık mütalaasında;

“Sorumlu tarafından, sorgu aşamasında ileri sürülen gerekçeler tekrar edilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep edilmektedir.

İtiraz konusu hususların, Daire Kararında etraflıca değerlendirilerek karşılandığı görülmüştür.

Söz konusu kamu zararının, ilişiğinin giderildiğine dair, ya da tahsil edildiği yönünde her hangi bir bilgi ve belge gönderilmediği anlaşılmıştır.

Bu nedenlerle, İlamın 4. maddesi için ileri sürülen itiraz gerekçelerinin, ilam hükmünün bozulmasını ya da hükmün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı görüldüğünden, temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.”

Denilmektedir.

Harcama Yetkilisi ... duruşma sırasında; Ordu ilinin 2014 yılında büyükşehir olduğunu, kuruluş aşamasında bir farklılık yaratmak ve halkın okuma alışkanlıklarını arttırmak için gerek Belediye içerisinde gerekse vatandaşların yoğun olarak kullandığı bölgelerde gazete dağıtmak amacıyla söz konusu gazetelere abone olduklarını, şu anda gazete abonelik sayısının değişmediğini ancak söz konusu gazetelerin sadece belediyenin birimlerine dağıtıldığını, belediye dışında başka yerlere gazete dağıtımı yapılmadığını, buna rağmen dağıtılan gazetelerinin sayısının yetmediğini ifade etmiştir.

Savcı duruşma sırasında; yazılı görüşündeki gerekçelerle Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı yönünde görüş bildirmiştir.

Duruşma talebinde bulunan ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığınca, ülke genelinde dağıtımı ve satışı yapılan 4 gazeteye, belediye bünyesinde yer alan iç ve dış birimler ile vatandaşların yoğun olarak hizmet aldığı birimlerde okunmasını sağlamak amacıyla her birine günlük yaklaşık 150'şer ve 50'şer adet olmak üzere bir yıllığına abone olunduğu ve giderinin bütçeden karşılandığı, abone olunan bu gazetelerin yaklaşık 25 adedinin belediyenin çeşitli birimlerine, geri kalanın devlet ve özel öğrenci yurtlarına, taksi duraklarına, otogara ve hastanelere dağıtımı yapıldığı görülmüştür.

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun,

“Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7. Maddesinde;

“Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:

…

v) Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak.

…”,

“Büyükşehir belediyesinin giderleri” başlıklı 24. maddesinde;

“Büyükşehir belediyesinin giderleri şunlardır:

o) Spor, sosyal, kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.

…”,

5393 sayılı Belediye Kanununun,

“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012- 6360/17 md.) (…)(Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.

…

Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.

Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar…”,

“Belediyenin giderleri” başlıklı 60. maddesinde;

“Belediyenin giderleri şunlardır:

…

n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.

…”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, Belediyelerin yapmış olduğu sosyal, kültürel etkinlikler için yapılan giderler, belediye giderleri arasında yer almaktadır. ... ... Belediyesi tarafından ise, ekonomik durumu zayıf olan öğrencilere (Öğrenci Yurtları), gazete alıp okuma imkânı olmayan kesimlere ve vatandaşların yoğun olarak kullandığı Büyükşehir Belediyesine bağlı otobüs terminalleri, taksi durakları ve hastane gibi alanlara, vatandaşların gazete okuma alışkanlıklarını ve kültür seviyelerini arttırma amacıyla gazete dağıtımı yapıldığı görülmüştür. Bu kapsamda, belediyelerin gazete okunmasını sağlamak için belediye sınırları içerisinde yapmış olduğu bu çalışmalar, sosyo-kültürel etkinlik kapsamında değerlendirilmiştir.

Ayrıca, sorumluların ifade ettikleri gibi okuma alışkanlığını arttırmak için vatandaşların yoğun olarak kullandığı bölgelerde geçici bir süreyle gazete dağıtılıp mevcut uygulamada abone olunan gazeteler sadece Belediye bünyesindeki birimlere dağıtıldığından 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71. maddesindeki kamu zararına sebebiyet verilmemiştir.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının kabulü ile 193 sayılı İlamın 4. maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, oy çokluğuyla,

Farklı gerekçe

Üye ...’nün farklı gerekçesi:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Hesap verme Sorumluluğu” başlıklı 8. maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre, kamu kaynağının harcanmasında görevli ve yetkili olan kamu görevlilerin, bütçelerinde kendilerine tahsis edilmiş olan kaynakları etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasında sorumludurlar. Ancak bu sorumluluktan her zaman mali sorumluğu anlamamak gerekir.

Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığınca, ülke genelinde dağıtımı ve satışı yapılan 4 gazeteye, belediye bünyesinde yer alan iç ve dış birimler ile vatandaşların yoğun olarak hizmet aldığı birimlerde okunmasını sağlamak amacıyla her birine günlük yaklaşık 150'şer ve 50'şer adet olmak üzere bir yıllığına abone olunduğu ve giderinin bütçeden karşılandığı, abone olunan bu gazetelerin yaklaşık 25 adedinin belediyenin çeşitli birimlerine, geri kalanın devlet ve özel öğrenci yurtlarına, taksi duraklarına, otogara ve hastanelere dağıtımı yapıldığı görülmüştür.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda, belediyenin giderleri arasında gazetelerin okunmasını sağlamak amacıyla abone olunması pek tabii ki sayılmamıştır. Abone olunan gazetelerin ulusal düzeyde ticari amaçla yayın yapan gazeteler olması karşısında, mahalli müşterek bir ihtiyacın karşılanması amacının sağlandığını söylemek de zordur. Bununla birlikte kurumların gazete ve dergilere abone olmalarının mevzuata aykırı olduğu da söylenemez. Bu durumda sadece gereğinden fazla gazete alınmasının ve kurum içi her bir birim ile kurum dışı yerlere dağıtılmasının, kaynakların verimli ve ekonomik kullanılması ilkesine uygun düşmediği söylenebilir.

Ancak, 5018 ve 6085 sayılı Kanunlar sonrası getirilen yeni sorumluluk anlayışına göre yapılan bir harcamaya kamu zararı diyebilmek için öncelikle kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerinin bulunması gerekmektedir. Yapılan ödemenin mevzuata aykırı olmadığı kabul edildikten sonra alınan gazetenin gereğinden fazla olduğu veya alınan gazete miktarının ölçüsüzlüğü gerekçesiyle, kamu idaresinin yerine geçerek belirli bir iş ve işlemin yapılmasını veya belirli bir politikanın uygulanmasını zorunlu kılacak, kamu idaresinin takdir yetkisini sınırlayacak veya ortadan kaldıracak yargısal bir karar verilmesi 6085 sayılı Kanunun 35. maddesi ikinci fıkrasının b bendine de uygun değildir. Belediyelerin kültür veya sosyal hizmet tanımı kapsamında gereğinden fazla harcama yaptıklarına ilişkin sorunların çözümünü sağlayabilmek için konunun Sayıştayın yargısal niteliği olmayan raporlarıyla genel bir sorun olarak ilgili merciilere bildirilmesi uygun olur. Bu gerekçeyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler ..., ... ve ...’ın karşı oy gerekçesi:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Hesap verme Sorumluluğu” başlıklı 8. maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre, kamu kaynağının harcanmasında görevli ve yetkili olan kamu görevlilerin, bütçelerinde kendilerine tahsis edilmiş olan kaynakları etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasında sorumludurlar.

Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığınca, ülke genelinde dağıtımı ve satışı yapılan 4 gazeteye, belediye bünyesinde yer alan iç ve dış birimler ile vatandaşların yoğun olarak hizmet aldığı birimlerde okunmasını sağlamak amacıyla her birine günlük yaklaşık 150'şer ve 50'şer adet olmak üzere bir yıllığına abone olunduğu ve giderinin bütçeden karşılandığı, abone olunan bu gazetelerin yaklaşık 25 adedinin belediyenin çeşitli birimlerine, geri kalanın devlet ve özel öğrenci yurtlarına, taksi duraklarına, otogara ve hastanelere dağıtımı yapıldığı görülmüştür.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda, belediyenin giderleri arasında gazetelerin okunmasını sağlamak amacıyla abone olunması sayılmamıştır. Abone olunan gazeteler ulusal düzeyde yayın yapan gazeteler olup okunmasını amaçlamak, mahalli müşterek bir ihtiyacın karşılanması amacını da sağlamamaktadır.

Kurumlar gazete ve dergilere abone olabilirler fakat gereğinden fazla alınmasının ve kurum içi her bir birim ile kurum dışı yerlere dağıtılmasının, kaynakların verimli ve ekonomik kullanılması ilkesine uygun düşmediği değerlendirilmektedir. Ayrıca abone olunan gazetelerin hangi objektif ve somut kritere göre seçildiğinin de açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 193 sayılı İlamın 4. maddesiyle verilen tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmesi gerekir.

Karar verildiği 29.11.2017 tarih ve 43789 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.