Sayıştay 7. Dairesi 41417 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 41417

• Tutanak No: 45221

• Tutanak Tarihi: 24.10.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye bütçesinden derneğe mevzuatta öngörülmediği halde nakdi ödeme yapılması

3. 173 sayılı İlamın 19’uncu maddesiyle; ... Belediyesi bütçesinden ... Derneği’ne mevzuatta öngörülmediği halde nakdi ödeme yapılması nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlulardan 41417 no.lu dosya ile itiraz eden Harcama Yetkilisi ... ile 41409 no.lu dosya ile itiraz eden Gerçekleştirme Görevlisi ...’in aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde;

“... Belediyesi bütçesinden ... Derneği’ne nakdi ödeme yapıldığı tespit edilerek tazmin hükmü verilmiştir.

Yoksulluk olgusu her toplumda farklı nedenlerle ortaya çıkmasına rağmen sonuçlan itibariyle insan yaşamına etkisi neredeyse her yerde aynıdır. Nedenleri ve sonuçlarıyla çok boyutlu sosyal bir sorun olan yoksullukla mücadelede bazen geleneksel ailedeki “kader paylaşımı” bazen de merhamet duygusuyla gelişen “hayırseverlik yaklaşımı” söz konusu olmuştur. Ancak günümüzde bu yaklaşımlar önemli olsa da yetersizliği hissedilmekte ve sürdürülebilir bir yaşam olanağı için yeni stratejiler ve profesyonel bir çalışmanın gerekli olduğu görülmektedir.

Ülkemizde yoksul kişi ve gruplara yapılan destekler konusunda bir takım yasal değişiklikler yapılmış olmakla birlikte bu tutum da maalesef geleneksel “hayır kurumu” anlayışına hizmet etmekten öteye gidememiştir. Oysa çağdaş dünyada profesyonel ve akılcı çalışma biçiminin ne kadar etkin ve sonuç alıcı olduğu bilinmektedir.

Yoksulluk kalıtsal bir hastalık veyahut vasiyet değildir. Yoksulluğun bir ideolojisi, ırkı yoktur. Hele ki zamanında gelişen, “Yoksulluk, yoksulların suçudur” önermesi hiç değildir. İnsan yaşamının dinamikleri içinde gelişen, değişen ve hayatı bir bütün olarak etki alanına alan devinimi içinde barındıran bir olgudur. Var olan yaşamın yok’tan başlayan yüzü olması bir tarafa, …’nın deyimi ile “İnsanlığın var oluşuna dair en büyük tehlikedir”. Bu tehlikenin kendini bilen her insana bir ödev gibi durduğu çıkarımını yapmak zor olmayacaktır.

Yoksulluk kavramı kullanıldığı yere göre değişmektedir. Sözgelimi, yoksulluk tıpkı sağlık gibi hem bilimsel hem de ahlâki bir terminolojiyi çağrıştırmaktadır. Tartışmaların bize özetle söylediği şey; bu kavramın öncelikle etik bir çerçevede ele alınması gerektiğidir. Politize edilmeye en açık/uygun kavram olarak önümüzde duran bu olgunun tanımı da sadece sosyo-ekonomik koşulların girizgâhında açıklanamaz. Eğitim, sağlık, bilim, psikoloji, felsefe, mekan vs. gibi pek çok alanı içeren bir tanımı mevcut. Örneğin kişinin en temel hakkı olan özgürlüğü kısıtlayan, yeri geldiğinde kişinin onurunu kıran, zedeleyen bir silaha dönüşebildiğim görmekteyiz. Yine mutlak yoksulluk, ölümcül yoksulluk gibi adlandırmalara da varabildiğini görüyoruz.

Bugün uluslararası düzeyde, ciddi sosyal sorunlar arasında sayılan ve “dünya barışı için yok edilmesi gereken bir tehdit” olarak değerlendirilen yoksullukla ilgili çalışmaların büyük bir ciddiyetle ele alınması gerekmektedir.

Büyükşehir, ilçe, ilk kademe Belediyelerinin görev ve sorumluluklarına dair 5216 sayılı Kanun Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve sorumlulukları;

MADDE 7- Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:

v) Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek; okullar, meslek, liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile iş birliği yapmak.

MADDE 18- Büyükşehir belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:

g) Yetkili organların, karanın, almak şartıyla, Büyükşehir belediyesi adımı sözleşme yapmak, karşılıksız bağışları kabul etmek ve gerekli tasarruflarda bulunmak.

m) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan Ödeneği kullanmak, özürlülerle ilgili faaliyetlere destek olmak, üzere özürlü merkezleri oluşturmak.

Büyükşehir belediyesinin giderleri

MADDE 24- Büyükşehir belediyesinin giderleri şunlardır:

c) ilçe, ilk kademe belediyeleri ile bağlı kuruluşlara yapacakları yardımlar ve ortak proje giderleri.

j) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak, sosyal hizmet ve yardımlar.

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik

YÖNETMELİK, Karar Sayısı: 2006/10656

Ekli “Dernek, Vakit, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik’in yürürlüğe konulmasa Maliye Bakanlığınca 23/07/2006 tarihli ve 11536 sayılı yazısı üzerine, 5016 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunimin) 29’uncu maddesine göre, Bakanlar Kurulunca 3/7/2006 tarihinde kararlaştırılmıştır.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Yardım ve iş birliği”ni düzenleyen 10’uncu maddesi;

Yardım ve iş birliği

MADDE 10- Demekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı, derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurum lam maddî yardımda bulunabilirler.

5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu, kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler.

Kamu kurum ve kuruluşları ile yürütülecek ortak projelere dair dernekler yönetmeliğinin 91’inci maddesi;

• Kamu, kurum ve kuruluşları projelere en fazla ayni veya nakdi yüzde elli katkıda, bulunabilirler.

• Proje Yönetim Grubunun oluşturulması zorunludur. Proje Yönetim Grubu; (tercihen) derneğin tespit edeceği bir temsilcinin koordinatörlüğünde, partner katılımcı kurum-kuruluş ve şahsiyetlerin temsilcilerinden oluşur.

• Proje yönetim grubunda, proje sayın anı olarak derneğin saymanının yer alması zorunludur.

• Proje yönetim grubu, yapılacak protokol ve proje örneğini Ek-23’te gösterilen Proje Bildirimine ekleyerek, protokol imza tarihini izleyen bir ay içinde Valiliğe bildirmek zorundadır.

• Taraflar, protokol çerçevesinde proje maliyetine sağlayacakken nakdî, katkıları ortak bir hesapta bloke ederler.

Türkiye Odalar ve Morsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu

Kanun Numarası: 5174

Kabul Tarihi: 18/05/2004

Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 01/06/2004

Yayımlandığı Resmi Gazete Sayısı: 25479

BORSA YÖNETİM KURULUNUN GÖREVLERİ

Madde 33- Borsalar; taşınır ve taşınmaz mal almaya, satmaya, inşa, ifraz, tevhit ve rehin, etmeye, ödünç para almaya, kamulaştırma yapmaya, sosyal faaliyetleri desteklemeye, özendirmeye, bağış ve yardımlarda bulunmaya, okul ve derslik yapmaya, burs vermeye, bu Kanun hükümleri çerçevesinde şirket ve vakıf kurmaya veya kurulu şirketlere ortak olmaya ve benzeri, hukukî İşlemler yapmaya yetkilidirler.

Madde 41- Borsa yönetim kumlunun görevleri şunlardır:

o) Bütçede karşılığı, bulunmak kaydıyla sosyal faaliyetleri desteklemek ve özendirmek, bağış ve yardımlarda bulunmak, burs vermek, meclis onayı ile okul ve derslik yapmak.

ODALARDA EHLİYET, TEMSİL VE İMZA YETKİSİ

Madde 11- Odalar, taşınır ve taşınmaz mal almaya, satmaya, inşa, ifraz, tevhit ve rehin etmeye, ödünç para almaya, kamulaştırma yapmaya, sosyal faaliyetleri desteklemeye, özendirmeye, bağış ve yardımlarda bulunmaya, okul ve derslik yapmaya, burs vermeye, bu Kanım hükümleri çerçevesinde şirket ve vakıf kurmaya veya kurulu şirketlere ortak olmaya ve benzeri hukukî, işlemler yapmaya yetkilidirler.

ODA YÖNETİM KURULUNUN GÖREVLERİ

Madde 19- Oda yönetim kurulunun görevleri şunlardır:

m) Bütçede karşılığı bulunması kaydıyla sosyal faaliyetleri, desteklemek ve özendirmek, bağış ve yardımlarda bulunmak, burs vermek, meclis onayı ve okul ve derslik yapmak.

Tüm bu yasal düzenlemeler ile 5393 sayılı Belediye Kanunu 14 ve 15’inci maddelerindeki düzenlemeler ışığında, ... Belediyesi Meclisinin kararı ile söz konusu Dernek ile iş birliği protokolü imzalanmış ve protokol gereğince ödemeler yapılmıştır. Ayrıca alınan meclis kararları Valilik Makamına da gönderilmiş olup, ret edilmemiş, kesinleşmiştir. Bu nedenle yasal mevzuat ve Meclis kararları ile yapılan protokol gereğince ödemeler yapılmış olup, herhangi bir sorumluluğum bulunmamaktadır. Bu konuda bir sorumluluk var ise bu tamamen karar alan Meclis üyeleri ve sözleşme imzalayan Belediye Başkanına aittir. Asıl işi yapan, karar alan ve sözleşme imzalayanlar yerine sırf ödeme evraklarında imzamız var diye benim sorumlu tutulmam hukuka ve adalete aykırıdır. Hakkımda verilen bu tazmin hükmünün kaldırılmasını talep ediyorum.

... Belediyesi bütçesinden ... Derneği’ne mevzuatta öngörülmediği halde nakdi ödeme yapılması suretiyle kamu zararı olduğu kabul edilerek tazmin kararı verilmiştir. Bu kararın usul ve yasaya aykırı olup bozulması gerektiği şeklindeki temyiz dilekçemiz yüksek kurulunuza sunulmuş olup; daire kararında 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 75’inci maddesinin 1’inci fıkrasının c bendine atıfta bulunarak mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekliliğinden bahsetmiştir.

Temyiz dilekçemizde Valilikçe adı geçen iznin verildiği beyan edilmiş olup, söz konusu protokol onayı konulu yazı ekte sunulmuştur. Gereğini arz ve talep ederiz.”

Denilmektedir.

İlamda Belediye Başkanı olarak sorumlu tutulan ... (Vekili Av. ...) ise temyiz dilekçesinde diğer sorumluların belirttiği hususlardan farklı olarak;

“Tüm bu yasal düzenlemeler ışığında bilhassa 5393 sayılı Belediye Kanunu 14’üncü maddesinde düzenlendiği şekliyle belediyelerin görevleri arasında sosyal hizmet ve yardımın açıkça belirtilmiş olması karşısında yapılan işlemin yasal dayanağı bulunmaktadır. Bu yasal düzenlemeler ışığında, ... Belediyesi Meclisinin kararı ile söz konusu Dernek ile iş birliği protokolü imzalanmış ve protokol gereğince ödemeler yapılmıştır. Ayrıca alınan meclis kararlan valilik makamına da gönderilmiş olup, ret edilmeyerek kesinleşmiştir. Kaldı ki daha sonra Valilik tarafından yapılan yardıma izin de verilmiştir. İzin verilmesinden sonra valiliğin vermiş olduğu bu izni geri almasının da yasal mevzuat açısından bir önemi bulunmamalıdır. Bu nedenle yasal mevzuat ve meclis kararlan ile yapılan protokol gereğince ödemeler yapılmış olup, bu açıdan temyiz eden müvekkilimizin herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Öte yandan; itiraz dilekçesi ekinde Valilik Onayı gönderilmiştir.”

İfadeleri yer almaktadır.

Başsavcılık mütalaası;

“Diğer sorumlular ile ilgili olarak; ... Belediyesi tarafından kanuna aykırı olarak ... Derneği bünyesinde kurulan ... Gıda Bankasına nakdi ödeme yapılması sonucu oluşan kamu zararı için verilen tazmin hükmüne itiraz edilmektedir.

... ile ilgili olarak; İlamın 19’uncu maddesindeki kamu zararı için, yapılan itiraza ilişkin verilen bilgiler ve gönderilen belgeler dikkate alınarak, kamu zararının kaldırılmasına yönelik itirazın; ileri sürülen gerekçelerin, Daire Kararında karşılanmış olması ve anılan tazmin hükmünün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette bulunmaması nedeniyle reddedilmesine,

İtiraz edilen hususlarda, ileri sürülen gerekçeler, Daire Kararının bozulmasını veya kaldırılmasını gerektirecek mahiyette bulunmadığından, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine,

Karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz olunur.”

Şeklindedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun Bütçelerden Yardım Yapılması başlıklı 29’uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” hükmünün 06.12.2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 19’uncu maddesiyle getirilen düzenleme ile belediyelerde uygulanmayacağı;

Söz konusu maddede, “5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29’uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 10’uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” denildiği,

Yine, 6360 sayılı Kanunla 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.” şeklinde olduğu,

Savunmada belirtilen “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik”in bu düzenlemelere göre belediyelerde geçerli olmadığı,

Savunmada bahsedilen “Ayrıca alınan meclis kararları Valilik Makamına da gönderilmiş olup, ret edilmemiş, kesinleşmiştir.” şeklindeki ifade ile 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin sonundaki “Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.” düzenleme arasında illiyet bağı kurulamadığı, yani Valinin ... Derneği bünyesinde kurulan ... Gıda Bankasına nakdi yardım yapılmasına yönelik bir izninin bulunmadığı,

İtiraz dilekçesi ekinde gönderilen Valilik Onayı’nın 2015 yılı ile ilgili olduğu, 2014 yılı ile ilgisinin bulunmadığı,

6360 sayılı Kanunla getirilen düzenlemeden sonra belediyelerin 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesinin (c) fıkrası kapsamına girmeyen derneklere nakdi ödeme yapmasının mümkün olmadığı,

... Derneği bünyesinde kurulan ... Gıda Bankasına yapılan nakdi ödemenin 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesinin (c) fıkrası kapsamına girmediği,

Anlaşılmakta olduğundan sorumluların itirazları kabul görmemiştir.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 173 sayılı İlamın 19’uncu maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliği ile,

Karar verildiği 24.10.2018 tarih ve 45221 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.