Sayıştay 7. Dairesi 41219 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Harcırah

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 41219

• Tutanak No: 44247

• Tutanak Tarihi: 21.03.2018

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Harcırah ödemelerinde, ödeme belgelerine eklenmesi gereken uçak bileti ile fatura ibraz edilmemesi.

2. 152 sayılı İlamın 2’nci maddesinde, harcırah ödemelerinde, ödeme belgelerine eklenmesi gereken uçak bileti ile fatura ibraz edilmemesi suretiyle oluşan …. TL kamu zararının tazminine hükmolunmuştur.

Sorumlu … dilekçesinde, benzeri konuda, e-Fatura ve e-Arşiv Faturaların, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümlerine göre kanıtlayıcı belge olarak kabul edilip edilemeyeceği konusunda tereddütlerin olduğu anlaşılması üzerine Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün, 27/01/2016 tarihli ve 90192509-220.05-827 sayılı Genelgesinde; aynen:

“...Elektronik fatura kullanımına ilişkin usul ve esasları belirleyen 397 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin 2 nci maddesinde, “Elektronik Fatura (e-Fatura), bu tebliğde yer alan şartlara uygun olan ve elektronik belge biçiminde oluşturulmuş faturayı”, 3 üncü maddesinde ise “Bu Tebliğde düzenlenen e-Fatura, yeni bir belge türü olmayıp, kâğıt fatura ile aynı hukuki niteliklere sahiptir. Elektronik fatura uygulamasına kayıtlı olan mükellefler elektronik fatura uygulamasına kayıtlı olmayan mükelleflere yaptıkları mal teslimi ve hizmet ifası için genel hükümler çerçevesinde kâğıt fatura düzenlemeye devam edeceklerdir,421 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin 3.1.2 nci maddesinde, ‘'Bu tebliğ kapsamında zorunluluk getirilen mükelleflerden mal alan 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli cetvellerde yer alan idare, kurum ve kuruluşlar ile iktisadi kamu kuruluşlarının elektronik fatura uygulamasından yararlanma ve elektronik defter tutma zorunluluğu bulunmamaktadır.”, 3.1.5 inci maddesinde ise "Elektronik Fatura Uygulamasından yararlanan mükellefler fatura düzenlemeden önce muhatabın www.efatura.gov.tr internet adresinde yer alan kayıtlı kullanıcı üstesine kayıtlı olup olmadığını kontrol edecekler, kayıtlı kullanıcı ise elektronik fatura, kayıtlı kullanıcı değilse kâğıt fatura düzenleyeceklerdir.” hükümlerine yer verildiğini,

e-Arşiv Uygulamasına ilişkin usul ve esasların yer aldığı 433 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin 2 nci maddesinde, “Elektronik Arşiv (e-Arşiv), Bu tebliğde yer alan şartlara uygun şekilde elektronik ortamda oluşturulan faturanın elektronik ortamda muhafaza ve ibraz edilmesini ”,

3 üncü maddesinde; '‘Bu tebliğ kapsamında elektronik ortamda oluşturulan faturanın, alıcısına kâğıt olarak gönderilen veya elektronik ortamda iletilen sekli belgenin aslı, düzenleyen tarafından muhafaza edilen elektronik hali ise ikinci nüsha hükmündedir. Bu Tebliğ kapsamında Başkanlıktan e-arşiv izni alan mükellefler; elektronik ortamda oluşturdukları faturayı elektronik ortamda muhafaza ederler, e-Arşiv Uygulamasından yararlanabilmek için bu Tebliğin 4 üncü bölümünde belirtilen esaslara göre başvuru yapılması gerekmektedir. Bu Tebliğ kapsamında e-Arşiv Uygulamasından yararlanma imi verilen mükellefler; ...

b) Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 397) ile getirilen Fatura Uygulamasına kayıtlı olmayan vergi mükelleflerine e-Arş iv Uygulaması kapsamında fatura oluşturmaya, kâğıt ortamında göndermeye ve oluşturulan faturaların ikinci nüshasını elektronik ortamda muhafaza ve istendiğinde ibraz etmeye zorunludurlar,

c) Vergi mükellefi olmayanlara ise e-Arşiv Uygulaması kapsamında fatura oluşturmaya, müşterilerinin talebi doğrultusunda elektronik ortamda iletmeye veya kâğıt ortamında göndermeye, oluşturulan faturaların ikinci nüshasını elektronik ortamda muhafaza etmeye ve istenildiğinde ibraz etmeye zorunludurlar. ”, 7.1 inci maddesinde, “e-Fatura Uygulamasına kayıtlı olmayan mükelleflere e-Arşiv Uygulaması kapsamında düzenlenen faturanın kâğıt ortamında teslim edilmesi esastır”, 7.2 nci maddesinde ise,” e-Arşiv Uygulaması kapsamında, bu Tebliğin 3-c bendine göre vergi mükellefi olmayanlara düzenlenen fatura, alıcının rızasına bağlı olarak kâğıt veya elektronik ortamda teslim edilir.” Hükümleri yer aldığını,

Vergi Usul Kanunu Sirküleri/58 in 3 üncü maddesinde ise, “Elektronik fatura uygulamasına kayıtlı mükellefler, uygulamaya kayıtlı olmayan mükelleflere yaptıkları mal teslimi ve hizmet ifası için genel hükümler çerçevesinde kâğıt fatura düzenlemeye devam edeceklerdir. hükmü yer aldığını,

Ayrıca, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde malî işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında, harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeleri düzenleyen Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde, ödeme belgesinin birinci nüshasına, kanıtlayıcı belgelerin aslı veya yasal bir sebeple aslı temin edilemeyenlerin onaylı suretlerinin bağlanacağı, fatura ve taşınır işlem fişinin asıllarının bağlanmasının esas olduğu ancak, kaybolma, yırtılma, yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde, fatura ve/veya taşınır işlem fişinin onaylı örnekleri bağlanmak suretiyle ödeme yapılabileceği, onaylı suretlerin, onaylayan ilgili birim yetkilisinin adı, soyadı, unvanı, imzası ve resmi mühür ile onay tarihini taşıması gerektiği belirtildiğini,

Diğer taraftan, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri konulu 24 Sıra Nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğinin 3 üncü maddesinin (b) bendinde, Yönetmeliğin 5 inci maddesi gereğince, ödeme belgesine kanıtlayıcı belgelerin aslı veya yasal bir sebeple aslı temin edilemeyenlerin onaylı suretlerinin bağlanmasının gerektiği, kamu idareleri tarafından düzenlenen ve kaybolduğu anlaşılan faturaların, bunları düzenleyen idarelerde bulunan dip koçanındaki nüshasına uygun olarak suretlerinin çıkarılacağı ve ilgili kamu idarelerinin yetkililerince onaylanacağı, onaylı suretlerin, onaylayan ilgili birim yetkilisinin adı, soyadı, unvanı, imzası ve resmi mühür ile onay tarihini taşıması gerektiği, onaylı fatura örneklerine dayanılarak yapılacak giderlere ilişkin ödeme belgesi düzenlenmeden önce, borcun zamanaşımına uğrayıp uğramadığı ve fatura bedelinin ödenmesi için daha önce ödeme belgesi düzenlenip düzenlenmediğinin araştırılarak, söz konusu faturaların, muhasebe kayıt ve işlemleri elektronik ortamda yapılan kamu idarelerinin muhasebe yetkililerince de ödemeden önce sistemden sorgulanacağı belirtilmektedir...” açıklamasına yer verildiğini,

Bu durumda belediyede yapılan işlemde mevzuata bir aykırılık bulunmadığını, kaldı ki e fatura üzerinde kaşe ve imza noksanlığı belge noksanlığı olarak değil bilgi noksanlığı olarak değerlendirilip her aşamada bunun giderilmesi mümkün bulunmakta iken verilen hizmetin, yapılan görevin ve karşılığı ödemenin yok hükmünde sayılmasının hukuka olmadığını,

Diğer taraftan kaşe ve imza noksanlığı giderilmiş olup tazmine konu belgenin (uçak bileti) ekte sunulduğunu belirterek … TL’lik tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“İlamın 2. Maddesiyle hatalı olarak fazla ödenen geçici görev yolluğu nedeniyle, verilen tazmin hükmüne itiraz edilmektedir. Sorumlu tarafından; sorgu aşamasında ileri sürülen gerekçeler tekrar edilerek, hakkında verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

İtiraz konusu hususların, Daire Kararında karşılandığı görüldüğünden, İlamın 2. maddesi için ileri sürülen itiraz gerekçelerinin, ilam hükmünün bozulmasını ya da hükmün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı anlaşıldığından, temyiz talebinin reddedilmesine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14’üncü maddesinde;

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;

……hükmü yer almaktadır.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği 'Yolluklara ilişkin diğer hükümler' başlıklı 23 üncü maddesinde aynen;

“…………….

b)Uçakla yapılan seyahatlerde yolcu biletinin; bilette kayıtlı gidiş-dönüşten birisinin kullanılmaması nedeniyle biletin iadesi gerektiği takdirde gerçekleşen seyahat ücretini gösteren belgenin; yabancı heyet ve temsilcilerin ülkelerine dönüşlerinde uçak biletlerinin kendilerine verilmesi halinde ise söz konusu giderlerin tutarı ile kurumca karşılandığını belirten ve ilgili birim yetkilisince imzalanan belgenin,

………………ödeme belgesine bağlanması gerekir.” denilmektedir.

İlamda, kaşe ve imza bulunmayan bilet çıktılarının geçerli belge olarak kabul edilemeyeceğinden bahisle tazmin hükmü verilmiştir. 6245 sayılı Kanunun 14’üncü maddesine göre geçici görevle yurtdışında bir yere gönderilenlere nakil vasıtası masraflarının ödenmesi gerekmektedir. E-fatura üzerinde kaşe ve imza noksanlığını belge noksanlığı olarak değil şekli bir noksanlık değerlendirmek gerekmekte olup, yapılan görevin ve karşılığı ödemenin yok hükmünde sayılarak tazmin hükmü verilmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, 152 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle … TL’ye verilen tazmin hükmünün; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların değerlendirilmesi için BOZULARAK dosyanın ilgili Dairesine TEVDİİNE, Oyçokluğuyla(Temyiz Kurulu ve 8.Daire Başkanı …., 3.Daire Başkanı …., Üyeler …,…,…’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı),

Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu ve 8.Daire Başkanı …, 3.Daire Başkanı …., Üyeler …,…,…’ın karşı oy gerekçesi:

“05.05.2004 tarihli ve 25453 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 334 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin 'Elektronik Ortamda Düzenlenecek Yolcu Biletleri' başlıklı 1.1 sayılı bölümünde;

"Hava yolu taşımacılığı yapan IATA üyesi şirketler tarafından, aşağıdaki asgari bilgileri içeren ve fatura yerine geçen "Elektronik Yolcu Bileti" düzenlenebilecektir. Bu biletlerde;

a) - Düzenleyenin adı-soyadı/unvanı, adresi, bağlı olduğu vergi dairesi, vergi kimlik numarası, - Yolcunun adı-soyadı, varsa vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, T.C. Kimlik numarası, - Düzenlenme tarihi, - Seri ve sıra numarası (seri no olarak bileli düzenleyen her müstakil şube veya acentenin harf veya rakamlardan oluşan kod numarası, sıra numarası olarak da havayolu şirketinin LATA nezdindeki kod numarası ile başlayan toplam 13 haneli bilet numarası) - Yapılan hizmetin nevi ve tutarı yer alacaktır.

b) Havayolu şirketleri yukarıdaki bilgileri içerir basılı kağıt kullanmak veya kaşe ya da damga tatbik etmek, acenteler de kaşe basmak ve imza atmak suretiyle bilet düzenleyeceklerdir.

c) Seri ve sıra numaralarının matbaa baskılı olması zorunlu olmayıp, bu numaralar bilgisayar kullanılarak biletin düzenlenmesi esnasında kaydedilebilecektir.

d) Biletler bir örnek düzenlenebilecek, bilet bilgileri elektronik ortamda saklanacaktır" denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri doğrultusunda, yolluk ödemelerinde uçak bileti tutarının ödenebilmesi için yolcu biletinin ödeme belgesine bağlanması gerekmektedir. Ayrıca Elektronik Yolcu Biletinin düzenlenmesi ile ilgili anılan Tebliğe göre, uçak biletinin “elektronik yolcu bileti” şeklinde düzenlenmesi durumunda, havayolu şirketinin basılı kâğıt kullanmak veya kaşe ya da damga uygulamak, seyahat acenteleri için ise kaşe ve imza kullanmak suretiyle bilet düzenlenmesi gerekmektedir. İnternet üzerinden veya e-mail aracılığıyla çıktısı alınan onaysız kâğıtlar geçerli kabul edilmeyecektir.

Söz konusu yolluk ödemesinde, anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak uçak bileti ücreti ödemelerine ait ödeme emri belgelerine mevzuata uygun formatta yolcu biletleri bağlanmaksızın ödemede bulunulmuştur. 334 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin 'Elektronik Ortamda Düzenlenecek Yolcu Biletleri' başlıklı 1.1 sayılı bölümündeki "Havayolu şirketleri ... basılı kağıt kullanmak veya kaşe ya da damga tatbik etmek, acenteler de kaşe basmak ve imza atmak suretiyle bilet düzenleyeceklerdir" hükmü uyarınca biletlerin geçerli belgeler sayılması için acentelerin kaşe ve imzası gerekmektedir. Kaşe ve imza bulunmayan bilet çıktılarının bu bağlamda geçerli belge olarak kabulü mümkün değildir.

Bu nedenle tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.”

Üye ….’ın karşı oy gerekçesi:

“Uçakla yapılan seyahatlerde kamu zararı, bu vasıta kullanılmaksızın kullanılmış gibi yapılan ödeme, ya da alınan hizmet bedelinden fazla bir ödeme yapılması neticesinde gerçekleşebilir. Her ne kadar, Yönetmeliğe göre, bu nevi seyahat bedellerinin ödenmesinde, uçak biletinin ödeme belgesine bağlanması gerekmekte ise de, söz konusu biletin eklenmemesi veya ödeme belgesine eklenen elektronik yolcu biletinin imza ve kaşesinin eksik olması, mevzuata aykırı olsa da, bu sebeple bir kamu zararının doğması hukuken mümkün değildir. Çünkü idare tarafından bir hizmet alınmış ve bu hizmet bedeli kadar bir ödeme yapılmıştır.

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50. Maddesine göre, kamu zararının bulunmadığı böyle durumlarda, gerektiğinde konunun ilgili mercilere bildirilmesine karar verilmesi gerektiğinden, tazmin hükmünün bozulmasına karar verilmesi gerekir.”