Sayıştay 7. Dairesi 410 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 09.11.2020

• Karar No: 410

• İlam No: 170

• Madde No: 5

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan derneklere mevzuata aykırı olarak ayni ve nakdi yardımda bulunulması:

Kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan derneklere mevzuata aykırı olarak ayni ve nakdi yardımda bulunularak kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;

5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;

Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.

b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.

Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.

Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.

Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.

Sivil hava ulaşımına açık havaalanları ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır.” Düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde ise;

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.

Afet, kitlesel göç ve teröre maruz kalan yerleşim birimlerinin belediyeleri vali veya belediye başkanı, aksayan belediye hizmetinin başka bir belediye tarafından yerine getirilmesini talep edebilir. Yardım istenilen belediye, meclis kararına gerek olmaksızın İçişleri Bakanının izniyle bu talebi yerine getirebilir.” Düzenlemesine yer verilmiştir.

5393 sayılı Kanunun 14’ncü maddesinde belediyenin görev ve sorumlulukları sayılmış olup belediyeler mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla Kanunun 14’ncü maddesinde sayılan hizmetleri belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği çerçevesinde yerine getirmek için harcamalar yapabilecektir. Kanunun 75’nci maddesi doğrultusunda belediyeler görev ve sorumluluklarına giren konularda belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak kamu yararına çalışan derneklerle ve mahallin en büyük mülki idare amirinin izniyle diğer dernek ve vakıflar ile ortak hizmet projesi geliştirebilir. Ancak 6330 sayılı Kanunun 19’ncu maddesi ile 5393 sayılı Kanunun 75’nci maddesine eklenen fıkra hükmü ile belediyelerin dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapma imkanı bulunmamaktadır. Belediye Kanunun 14’ncü maddesi ve diğer maddelerinde belediyelere verilen görev ve sorumluluklar ile ilgili diğer mevzuatta ön görülen görev ve sorumlulukların 5393 sayılı Kanunun 75’nci maddesinin hükmü birlikte değerlendirildiğinde belediyeler görev ve sorumluluk alanına giren faaliyetleri gerçekleştirebilmek için harcamalar yapabilecek, kanunla belirlenen çerçevede dernek ve vakıflarla ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilecek ve bu kapsamda harcamalar yapabilecektir. Dernek ve vakıflar faaliyet gösterdikleri bölgelerdeki sosyal kuruluşlar olup bunları oluşturan topluluklar ise yaşadıkları beldenin birer bireyleridir. Bu çerçevede dernekler vakıflar ile bunları oluşturan bireylerin toplumu oluşturan diğer kuruluş ve bireyler gibi ilgili kanunlarla belirlenen belediye hizmetlerinden faydalanması mümkündür. Bu kapsamda kanunlarla belirlenen sınırlar çerçevesinde belediyeler tarafından dernek ve vakıflarla iş birliği ve ortak projelerin gerçekleştirmesi ve bu kapsamda belediye bütçesinden giderlerin gerçekleştirilmesi mümkündür. Ancak belediyenin görev ve sorumluluk alanına girmeyen 5393 sayılı Kanunun 75’nci maddesinin 3’ncü fıkrası hükümlerine aykırı şekilde dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapması mümkün değildir. Konunun bu çerçevede değerlendirilip belediyeler tarafından dernekler ve vakıflarla ilgili gerçekleştirilen giderlerin kamu zararı oluşturup oluşturmadığın tespit edilmesi gerekmektedir. Sorgu konusu ödeme emri belgeleri ve diğer belgeleri incelendiğinde 13185 numara ve 08.10.2018 tarihli ödeme emri ile ... .. Derneğinde kullanılmak üzere yapılan derin dondurcu alımı nedeniyle yapılan 3410,20 TL tutarındaki ödeme, 7082 numara ve 29.06.2018 tarihli ödeme emri ile ... Derneğinde kullanılmak üzere çardak tente alımı nedeniyle yapılan 6230,40 TL tutarındaki ödeme, 11287 numara ve 08.10.2018 tarihli ödeme emri ile ... Taraftarlar Derneğine masa sandalye alımı nedeniyle yapılan 16437,40 TL tutarındaki ödemenin 5393 sayılı Belediye Kanunun 14’üncü ve 75’nci maddesi hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmesi mümkün olmayıp bu nedenle kamu zararı oluşmaktadır. Sorguda belirtilen diğer harcamalar ise ilgili düzenlemeler çerçevesinde belediyenin görev ve sorumlulukları kapsamında olup bu ödemeler nedeniyle herhangi bir kamu zararı oluşmamıştır. Kamu zararına konu ödemeler Belediye Meclis Komisyonu tarafından düzenlenen müşterek rapor doğrultusunda ve ilgili derneklerin talebi doğrultusunda belediye başkanının onayı ile gerçekleştrildiği için harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiyle birlikte ilgili meclis üyeleri ve belediye başkanı da oluşan kamu zararından sorumludur. Söz konusu kamu zararının raporda belirtilen sorumlulara

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,