Sayıştay 7. Dairesi 40850 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 7

• Dosya No: 40850

• Tutanak No: 44450

• Tutanak Tarihi: 02.05.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

KONU: Seçim sandık kurullarında görevlendirilenlerin yeme-içme ihtiyaçlarının belediye bütçesinden karşılanması.

“63 sayılı ilamın 25 inci maddesi ile, ... seçimlerinde sandık kurullarında görevli bulunan görevlilerin yeme-içme ihtiyaçlarının belediye bütçesinden karşılanması nedeniyle … TL’ye verilen tazmin hükmü” 25.01.2017 tarih ve 42665 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararı ile tasdik edilmiştir.

Sorumlular ortak olarak vermiş oldukları dilekçelerinde özetle;

... seçimlerinde sandık kurullarında görevli bulunanlar ile güvenlik güçlerinin yeme içme ihtiyaçlarının belediye bütçesinden karşılanması sebebiyle … TL’ye tazmin hükmü verildiğini, Temyiz Kurulunun da hükmü tasdik ettiğini,

Yaptıkları hizmetin tamamıyla bir kamu hizmeti olduğunu, yasal dayanaklarının 5393 sayılı Belediye Kanununda bulunduğunu, Belediyece yapılan harcamanın sandık kurullarının ve güvenlik güçlerinin yeme içme işi olup, bunların harcırahları vs. ile bir ilgisi bulunmadığını, aynı zamanda bu konuda Gölcük Kaymakamlığı ve Kocaeli Valiliğinin yazılı talimatlarının bulunduğunu,

Her şey açık seçik bir şekilde gerçekleştirildiği halde bu konunun tazmin konusu yapılmasının yasal olmadığını,

Yasanın ve Valiliğin talimatı ile yapılmış, kamu hizmeti niteliğindeki bu harcamanın, maaş karşılığı çalışan kamu görevlilerinden tazminine karar vermenin hukuken mümkün olmadığını,

Belediye olarak bu ve buna benzer yüzlerce sosyal hizmet ve kamu hizmeti faaliyeti yürüttüklerini, bu yemeği yiyen belli içen belli ve ne amaçla yapıldığı aşikar olduğu halde kamu zararı olarak görülmesinin, kamu hizmeti anlayışına da ters bir durum oluşturduğunu, bu iddialarını Temyiz Kurulu üyelerinin bir kısmının da desteklediğini ve yasal dayanaklarıyla karşı oy gerekçelerinde ifade ettiklerini belirterek Temyiz Kurulu İlamının 2 nci maddesindeki "tasdik" hükmünün düzeltilmesini istemişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“... 2014 yılı hesabının 7. Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 12.02.2016 tarih ve 63 sayılı ilamın 25 inci maddesini tasdik eden 25.01.2017 tarih ve 42665 sayılı Temyiz Kurulu kararına itirazda bulunan, harcama Yetkilileri …, … ile gerçekleştirme görevlisi …’ın ilgi yazınız ekinde gönderilen karar düzeltilmesi talepli dilekçesi incelenmiştir.

İtiraz konusu hususların, Temyiz Kurulu Kararında karşılandığı görülmüştür.

Bu nedenlerle, itiraz edilen (ilamın 25 inci maddesini tasdik eden) Temyiz Kurulunun 25.01.2017 tarih ve 42665 sayılı karar için ileri sürülen gerekçelerin, Kurul kararının düzeltilmesini gerektirecek mahiyette olmadığı anlaşıldığından, karar düzeltilmesi talebinin reddedilerek, karar düzeltilmesine mahal olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

25.01.2017 tarih ve 42665 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararında belirtildiği üzere;

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun “Ödenecek Ücretler” başlıklı 182 inci maddesinde:

“Seçim Kurulu Başkan ve üyeleri ile bu Kanun gereğince görevlendirileceklere ve bu işlerde mesai saatleri içinde ve dışında çalıştırılacak memur ve hizmetlilere, siyasi parti temsilcilerine ve hariçten alınarak çalıştırılacaklara ödenecek gündelikler, gündelik miktarı 600 (altı yüz) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere, Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir. Bakanlar Kurulu bu rakamı Yüksek Seçim Kurulunun görüşünü alarak, dört katına kadar artırmaya yetkilidir. Bu ödemeler herhangi bir vergiye tabi tutulmaz.

Bulundukları yerin haricinde bir mahalle gönderileceklerin yol masrafları Harcırah Kanunu hükümlerine göre verilir.” hükmü yer almıştır.

Konuyla ilgili olarak Yüksek Seçim Kurulunun 19.01.2014 tarih ve 90 nolu kararında:

“8) Sandık kurullarına yapılacak ödemeler:

Kurulumuzun ücret kararında belirlenen tarife esas alınarak;

a) Kurs verilen sandık kurulu başkanlarına 4 (dört),

b) Kurs verilmeyen sandık kurulu başkanlarına 3 (üç),

c) Devlet memuru olan ve eğitim verilen üyeye 3 (üç),

ç) Eğitim verilmeyen sandık kurulu memur üyeye 2 (iki),

d) Siyasi parti üyelerine 1 (bir),

Gündelik ödenir.

…

12. Kolluk kuvvetlerinin ücret ve araç taleplerine ilişkin hususlar:

Kolluk kuvvetlerinin yaptığı görevler asli hizmetleri arasında bulunduğundan seçim ödemeleri adı altında ücret tahakkuk ettirilmesine yasal olarak imkân bulunmamaktadır. Ayrıca, kolluk kuvvetlerinin araç ihtiyaçları mülki idare amirleri tarafından karşılanması gerektiğinden, hiçbir suretle araç kiralaması ve görevlendirmesi ile yakıt giderleri ilçe seçim kurulu başkanlıkları tarafından karşılanmayacaktır.” hükümlerine yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinde yer alan Belediyenin görev, yetki ve sorumlulukları ile 60 ıncı maddesinde yer alan Belediyenin giderleri arasında seçimlerde sandık kurullarında görevli bulunan görevlilerin yeme-içme ihtiyaçlarının karşılanması ile ilgili bir hüküm bulunmamaktadır. Seçimlerde görev alan görevlilere ihtiyaçlarının karşılanması için yukarıda da belirtildiği üzere Yüksek Seçim Kurulu tarafından gündelik verilmektedir. Dolayısıyla bu ihtiyaçların belediye bütçesinden karşılanması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Seçimlerde görevli sandık görevlilerinin yeme-içme ihtiyaçlarının Belediye bütçesinden karşılanmasının Valilikten gelen yazı üzerine yapılması ilgili mevzuatta yeri olmayan bir işlemi mevzuata uygun hale getirmez. Ayrıca mevzuatta yeri olmayan böyle bir ödemenin temsil ağırlama bütçesinden yapılması da işin mahiyetini etkilememektedir.

Bu nedenle sorumluların karar düzeltilmesi için vermiş oldukları dilekçelerindeki hususlar, 25.01.2017 tarih ve 42665 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında dikkate alındığından ve 6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesinde belirtilen karar düzeltilmesini gerektiren yeni bir husus ileri sürülmediğinden, 25.01.2017 tarih ve 42665 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına,

(Üyeler …, …, … aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 02.05.2018 tarih ve 44450 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

(KARŞI OY GEREKÇESİ:

Üyeler …, …, … ;

“5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde (a) bendinde yer alan; Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;

“a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.” hükmü;

“Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38 inci maddesinin (m) bendinde yer alan “Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.” hükmü;

“Belediyenin giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesinin (p) bendinde yer alan “Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.” hükmü birlikte düşünüldüğünde; Valilik, Kaymakamlıklar, İl ve İlçe Seçim Kurulu Başkanlıkları ve İl Emniyet Müdürlüğü ile koordineli olarak seçimlerde görevli sandık kurulu başkan ve üyeleri, görevli müşahitler ile sandık bölgelerinde görevli güvenlik güçlerinin yemek hizmetlerinin belediye bütçesinden sağlanması, ilgililerin bu görevlerini aksatmadan yerine getirebilmesi için önemli bir sosyal hizmet olarak değerlendirilmelidir.

Bununla birlikte, 2014 yılında yapılmış olan Cumhurbaşkanlığı seçimi ile ilgili olarak 27.06.2014 tarih ve 29043 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2014/11 sayılı Başbakanlık Genelgesinde de;

“Cumhurbaşkanı seçiminin; Anayasanın 79 uncu maddesinde öngörülen ‘Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü’ ilkesine uygun bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için Yüksek Seçim Kurulu ile il ve ilçe seçim kurullarının çalışmalarına, tüm kamu kurum ve kuruluşlarınca; gerekli işgücü, araç ve diğer malzeme desteğinin sağlanması önem taşımaktadır.

Cumhurbaşkanı seçiminin her aşamasında görev alması muhtemel kamu personelinin yıllık izinlerinin plânlanmasında seçim tarihinin dikkate alınması zorunlu görülmektedir. Bu hususta il ve ilçe seçim kurulları ile koordinasyon içerisinde, kamu personelini de mağdur etmeyecek şekilde gereken tedbirler ivedilikle alınacaktır.

Bu itibarla, Cumhurbaşkanı seçiminin başarıyla gerçekleştirilerek, millet iradesinin sandığa sağlıklı olarak yansıması amacıyla, seçim kurulu başkanlıklarının personel ve yer tahsisine ilişkin talepleri ivedilikle karşılanacak, ihtiyaç duyulacak her türlü taşıt, bilgisayar, yazıcı, modem, kesintisiz güç kaynağı, jeneratör gibi araç gereç ve bunları kullanabilecek nitelikli işgücü desteği sağlanacaktır.

Bu çerçevede, başta mülki amirler olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşları ile güvenlik güçlerinin amirleri tarafından gereken tüm önlemler alınacak, herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesi için azami gayret ve duyarlılık gösterilecektir.” denilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin yanı sıra 2014/11 sayılı Başbakanlık Genelgesi de dikkate alındığında, seçimlerde görevli olan sandık kurulu başkan ve üyeleri, görevli müşahitler ile sandık bölgelerinde görevli güvenlik güçlerinin İlama konu edilen ihtiyaçlarının karşılanmasının; ilgili kamu görevlilerinin sürekli olarak görev başında bulunmalarının sağlaması, sandık bölgelerinde meydana gelebilecek aksaklıkların veya olumsuzlukların yaşanmaması ve bu bağlamda halkın tercihlerinin sandığa sağlıklı olarak yansıması amacıyla yapılmış ve mahalli müşterek sosyal bir hizmet olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 182 nci maddesi uyarınca sandık kurulu başkan ve üyeleri ile siyasi parti üyelerine ödenen ücretlerin de, 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamında verilen, bir vazifenin ifası maksadıyla geçici olarak memuriyet mahalli dışında başka bir yere gönderilenlere iaşe ve ibate gibi giderlerin karşılığı olarak ödenen gündelik kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu nedenle yapılan açıklamalar çerçevesinde karar düzeltilmesine mahal olduğuna karar verilerek tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.”

Üye …;

“Anayasanın 79 uncu maddesi gereği seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma görevi Yüksek Seçim Kurulunundur. Bu çerçevede kurulca çıkartılan 138 nolu genelgede oy verme süresince binadan ayrılmamak ve oy vermenin düzen içinde geçmesi için sandık kurulu başkanının isteklerini yerine getirmek bina sorumlusunun görevleri arasında sayılmış, sandık çevresinde düzenin sağlanması sandık kurulu başkanına, sandık alanında ise bina sorumlusuna ait olduğu, bina sorumlusunun bulunmadığı yerlerde ise bu yetkiyi, en küçük numaralı sandık kurulu başkanı tarafından görevlendirilen üyenin kullanacağı ifade edilerek, seçimin düzen içinde geçmesi için görevlilerin binadan ayrılmasına dahi sınırlama getirilmiştir.

Yine 27.6.2014 tarih ve 29043 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Başbakanlık genelgesinde de seçimin düzen ve dürüstlüğü için seçim kurullarına gerekli malzeme desteğinin tüm kamu kurum ve kuruluşlarınca sağlanmasının önemi ifade edilerek, başta mülki amirler olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarının gereken tüm önlemleri alması herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesi talimatı verilmiştir.

5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 8 inci maddesinde ilde Devletin ve Hükümetin temsilcisi olan valinin Bakanlıkların talimat ve emirlerini yürütmekle ödevli olduğu, bu işlerin gerçekleştirilmesi için gereken bütün tedbirleri almaya yetkili olduğu, bu yetkiyi kullanmak ve bunların yüklediği ödevleri yerine getirmek için valilerin genel emirler çıkarabileceği ve bunları ilan edeceği belirtilmiştir. İl valiliği de Başbakanlık genelgesi bağlamında kaymakamlık ve belediyelere seçimde görev alanların görevlerini aksatmadan yerine getirebilmeleri açısından yeme-içme gibi zorunlu ihtiyaçlarının karşılanması hususunda gerekli tedbirlerin alınması talimatını vermiştir. Aynı kanunun 11 inci maddesinde de “Vali, kamu düzenini ve güvenliğini … sağlamak amacıyla aldığı tedbir ve kararların uygulanması için …. mahallî idareler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının … personeline görev verebilir. Kamu kurum ve kuruluşları, valinin bu konudaki emir ve talimatlarını yerine getirmek zorundadır.” denilmektedir. Tüm bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde hizmetin kesintisiz olması nedeniyle görev yerinden ayrılamayacak sandık görevlileri için verilen yiyecek bedelinin belediye bütçesinden karşılanmış olması nedeniyle belediye görevlileri hakkında tazmin hükmü vermek doğru olmaz. Bu nedenle karar düzeltilmesine mahal olduğuna karar verilerek tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.“)