Sayıştay 7. Dairesi 40241 Kararı - Özel Bütçe Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 7

• Dosya No: 40241

• Tutanak No: 41902

• Tutanak Tarihi: 24.05.2016

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Huzur hakkı dışında ayrıca Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi.

157 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile; … Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine, 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkındaki Kanun’un 13’üncü maddesinde düzenlenen huzur hakkı dışında, Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi nedeniyle … TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dairesi adına gelen Enstitü Başkanı … temyiz dilekçesinde özetle;

Başvurunun Konusunun, Enstitüye 22.04.2015 tarihinde tebliğ edilen İlamın 1’inci maddesi ile verilen; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine; sadece 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkındaki Kanunun 13’üncü maddesinde düzenlenen huzur hakkı ödenmesi gerekirken, KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi nedeniyle oluşan, gelir vergisi tutarı düşüldükten sonra kalan … TL kamu zararının Gerçekleştirme Görevlisi … (Büro Görevlisi) ile Harcama Yetkilisi … (Bilgi Toplama, İdari ve Mali İşler Koordinatörü)'a 6085 sayılı Kanunun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine dair tazmin hükmünün temyizi talebi olduğunu,

4865 sayılı Enstitümüz Kuruluş Kanununun Yönetim Kurulunun görev ve yetkilerinin sayıldığı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan;

"Enstitünün idarî, malî ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgili yönetmeliklerin yürürlüğe girmesini sağlamak." hükmü kapsamında Enstitünün en üst karar organı olan Yönetim Kurulunun; 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12 ve 14’üncü madde hükümlerinde ödenebileceği belirtilen Yönetim Kurulu ücretini tespit etme yetkisi bulunmaktadır. Bu nedenle Enstitü Yönetim Kurulu kararına istinaden yapılan Yönetim Kurulu ücret ödemelerinin mevzuata uygun olduğunu,

4865 sayılı Kanun ile 18.06.2003 tarihinde kurulan Enstitünün, kamu tüzel kişiliğini haiz idarî ve malî özerkliğe sahip olup Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ilişkili kuruluşu olduğunu, Enstitünün, ülkenin rezerv büyüklüğü ve üretim açısından dünyada birinci sırada yer aldığı bor konusunda; araştırma ve teknoloji geliştirme, bilgi yönetimi ve paylaşım sistemlerini oluşturma ve ürün fikrinden pazara kadar gerekli işbirlikleri ve koordinasyonu sağlamakla görevlendirildiğini,

Bununla birlikte Enstitünün küçük bir organizasyon yapısına sahip olduğunu hizmet birimi olarak Kuruluş Kanununda 3 adet koordinatörlük sayıldığını ve Kanuna ekli Pozisyon Cetveli ile toplam 28 adet sürekli personel pozisyonu tahsis edildiğini,

4865 sayılı Kanunda, Enstitünün en üst karar organı olarak öngörülen Yönetim Kurulunun, Enstitü Başkanı ile birlikte aralarında TOBB ve TMMOB gibi kuruluşların da bulunduğu farklı kurum ve kuruluşlar tarafından önerilen 9 üyeden oluştuğunu, uygulamada, ayda en az bir kez toplanan Kurulun aldığı kararların çoğunun, harcama yetkisi gerektiren mali hususlar ve sorumluluk doğuran konular ile ilgili olduğunu, 5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin 3. fıkrasındaki;

"Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” hükmü karşısında Kurul üyelerinin yüklendiği sorumluluğun arttığını,

Diğer taraftan, Yönetim Kurulunun; karar organı olarak öngörülmekle birlikte, küçük bir organizasyon yapısına sahip olan Enstitünün ve Yönetim Kurulunun görevlerinin yerine getirilebilmesini teminen, uygulamada icrai bir organ gibi çalıştığını,

Yönetim Kurulu üyelerinin Enstitü faaliyetlerinde sıklıkla aktif olarak görev aldığını; yürütülen ve/veya desteklenen araştırma ve geliştirme projeleri kapsamında yerinde incelemelere katıldığını, teknik raporlar hazırladığını ve Enstitüce önem arz eden çalışmalara katkı ve katılım sağladığını,

Bu durum karşısında; Yönetim Kurulu üyelerinin mali hakları ile ilgili olarak 4865 sayılı Kuruluş Kanununun 13’üncü maddesinde, yalnız sınırlı bir huzur hakkına yer verildiğini,

Bununla birlikte, Enstitüyü de kapsayan 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12’nci maddesinde;

"Memurlar ve diğer kamu görevlilerinden, kurum ve kuruluşların yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komite ile benzeri organlarda görev alanlara, kurum içi ve kurum dışı ayrım yapılmaksızın hu görevlerinden sadece biri için ücret ödenebilir." hükmüne yer verildiğini ve 14’üncü maddesinde, anılan KHK kapsamında bulunan tüm kuruluşların başkan ve yönetim kurulu üyeleri dâhil tüm personelinin ücret ve diğer mali haklarının belirlenmesinde Bakanlar Kurulunca belirlenecek ortalama ücret toplamı üst sınırının esas alınacağının düzenlendiğini,

4865 sayılı Kuruluş Kanununun yukarıda anılan 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmü ile verilen yetki çerçevesinde; küçük bir organizasyon yapısına sahip olan Enstitünün idari yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi ve Yönetim Kurulu üyelerinin Enstitü faaliyetlerine etkin katılım sağlayabilmesini teminen Enstitü en üst karar organı olan Yönetim Kurulunun 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı ile, 631 sayılı KHK'nın anılan 12 ve 14’üncü maddesi hükümlerine istinaden Yüksek Planlama Kurulunca KİT Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri için belirlenen ücretler ölçü alınmak suretiyle Yönetim Kurulu üyelerine aylık ücret ödenmesi uygun görüldüğünü,

Yönetim Kurulu üyelerinin bir kısmı kamu çalışanı olmadığı gibi, bazı üyelerin aylık ücret geliri dahi bulunmadığını,

Bu nedenle Yönetim Kurulu ücreti ödenmemesi halinde, icra-i bir organ gibi görev yapan Yönetim Kurulu üye temininde sorunlar yaşanacağı ve mevcut sınırlı huzur hakkı karşılığında böyle bir görevin yapılmak istenmeyeceğinin açık olduğunu,

Enstitü, KİT'lere ilişkin hukuki düzenlemelerin kapsamına dâhil olmamakla birlikte, KİT'lerdeki yönetim kurulu üyelerine yapılan ödemelerin esasların, sadece ödemelere ölçü olarak alındığını,

Bu şekilde Enstitüye benzer yapıda ve Enstitünün de sayıldığı 5018 sayılı Kanunun eki (II) sayılı cetvelin "B- Özel Bütçeli Diğer İdareler" arasında yer alan Türk Patent Enstitüsü ve Türk Akreditasyon Kurumu gibi kurumların Yönetim Kurulu üyelerine, YPK tarafından KİT Yönetim Kurulu üyeleri için belirlenen aylık ücretin ödenmekte olduğu da dikkate alınarak 631 sayılı KHK'nın 14’üncü maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunca belirlenen ortalama ücret toplamı üst sınırının çok altında bir ücret belirlemesi yapıldığını,

Kaldı ki, 4865 sayılı Enstitü Kuruluş Kanununda veya ilgili Mevzuatta Yönetim Kurulu üyelerine huzur hakkı ödemesi dışında bir ödeme yapılamayacağına dair bir düzenleme bulunmadığını,

Yukarıda açıklandığı üzere, 631 sayılı KHK'nın 12’nci maddesinde ücret miktarı belirlenmemiş olsa da, anılan KHK kapsamındaki kurumların yönetim kurulu üyelerine ücret ödenebileceğinin düzenlendiğini ve 14’üncü maddesinde ücret tavanıyla ilgili düzenleme yapıldığını,

Yine, 4865 sayılı Kuruluş Kanununun 1. maddesinin ikinci fıkrasındaki;

"Enstitü, bu Kanunda düzenlenmeyen hususlarda özel hukuk hükümlerine tabidir." hükmü de dikkate alındığında, anılan Kanunun yukarıda anılan 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Enstitü en üst karar organı olan Yönetim Kurulunun; 631 sayılı KHK'da ödenebileceği belirtilen Yönetim Kurulu ücretini tespit etme yetkisi bulunduğunu,

Öte yandan, kabul anlamına gelmemekle birlikte İlam hükmünün doğru olduğu varsayılsa dahi, İlam konusu Yönetim Kurulu ücret ödemelerinin dayanağı olan 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan 1. Dönem Yönetim Kurulu üyelerinin de tazminden sorumlu tutulması gerektiğini,

İlamın 6. sayfasında aynen;

"Öte yandan Enstitü Yönetim Kurulu Üyeleri için Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretin esas alınmasına yönelik 16.06.2006 tarih ve 34/3 sayılı kararı alan Bor Enstitüsü Yönetim Kurulunun 2003-2009 yılları arasında görev yaptığı; sorumluluklarının da bu dönemle sınırlı olması gerekliği, bu sebeple, 2013 mali yılında gerçekleştirilen söz konusu ödemeye ilişkin olarak 16.06.2006 tarih re 34/3 sayılı kararı alan ve 2003-2009 yılları arasında görev yapan Enstitü Yönetim Kurulu üyelerinin sorumlu tutulamayacağı anlaşılmıştır." gerekçesine yer verilerek İlam hükmünde Yönetim Kurulu ücret ödemelerinin dayanağı kararı alan 1. Dönem Yönetim Kurulu üyelerinin tazminden sorumlu tutulmadığını,

Anılan gerekçe ve bu gerekçeye bina edilen hükmün, ödemelere dayanak kararı alan Yönetim Kurulu üyelerinin sorumlu tutulmamasına ilişkin kısmı eksik incelemeye dayandığını; 4865 sayılı Enstitümüz Kuruluş Kanununun 5 ve 6’ncı maddelerinde belirtilen Yönetim Kurulunun yapısı ile görev ve yetkilerine 5018 sayılı Kanunun 31’nci maddesinin 3. fıkrasındaki;

"Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönelim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur." hükmü ile 71’inci maddesindeki; "Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. " hükmüne ve Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı ilke kararına açıkça aykırı olduğunu,

İlam konusu ödemelerin dayanağı 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararda;

"... Yüksek Planlama Kurulu Kararı dikkate alınarak Enstitümüz Yönelim Kurulu Üyelerine ödenen ücretlerin Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere … YTL olarak belirlenmesi ile bundan sonra yapılacak uygulamalarda Yüksek Planlama Kurul unca belirlenen ücretlerin esas alınmasına" denildiğini,

2013 mali yılında Yönetim Kurulu üyelerine yapılan ücret ödemelerinin bu karara dayanılarak gerçekleştirildiğini,

Yönetim Kurulunca sonraki dönemlerde bu hususta yeni bir karar alınmadığını, Yönetim Kurulunca alınmış karar gereğince yapılan ücret ödemeleri nedeniyle, ilgili Yönetim Kurulu üyeleri sorumlu tutulmaksızın, yalnız 5018 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde harcama görevlerini yerine getirmekle yükümlü olan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin sorumlu tutulmasının Kanuna açıkça aykırı olduğunu,

Kaldı ki, İlam hükmünü veren Sayıştay 7. Dairesinin Enstitünün 2012 Yılı Hesabı hakkındaki 13.02.2014 tarihli ve 2014/177 numaralı İlamının 1. maddesinde, sorumluluk hususu yukarıda değinilen mevzuat hükümleri ve Sayıştay Genel Kurulu ilke kararı çerçevesinde detaylı olarak tartışılmış ve Yönetim Kurulunun 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı aynı kararına dayanılarak 2012 mali yılında Yönetim Kurulu üyelerine yapılan ücret ödemelerinin tazmininden, kararda imzası bulunan 1. Dönem Yönetim Kurulu üyelerinin de sorumlu tutulduğunu,

Aynı Dairenin aynı konudaki iki ilamı arasında ciddi bir çelişki bulunduğunu,

Sonuç olarak yukarıda açıklanan gerekçeler ile, ilam konusu Yönetim Kurulu ücret ödemelerinin mevzuata uygun olduğunu, eğer kabul edilmez ise tazmin konusu ücret ödemelerinin dayanağı kararda imzası bulunan Yönetim Kurulu üyelerinin de sorumlu tutulması şeklinde düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.

Başsavcılık;

“… Araştırma Enstitüsü 2013 yılı hesabının 7. Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 01.04.2015 tarih ve 157 sayılı ilamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması için Enstitü Başkanı sıfatıyla Kurum adına itiraz eden … 'nun ilgi yazınız ekinde gönderilen temyiz dilekçesi incelenmiştir.

Dilekçede, İlamın 1. maddesiyle … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine sadece 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkındaki Kanun'un 13. maddesinde düzenlenen huzur hakkı ödemesi yapılması gerekirken, ayrıca Enstitüsü Yönetim Kurulu kararı ile KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi suretiyle oluşan kamu zararı için verilen tazmin hükmünün, sorguya verilen cevaplar tekrar edilmek suretiyle, ödemenin mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Dilekçede ayrıca, tazmin konusu ücret ödemelerinin dayanağı kararda imzası bulunan Yönetim Kurulu Üyelerinin de sorumluluğa dahil edilmesi gerektiği yönünde itirazda bulunulmaktadır.

İtiraz konusu hususlardan, ödemenin mevzuata uygun olduğu yönündeki gerekçelerin ilamda karşılanmış olması nedeniyle bu husustaki talebin reddine,

Sorumlulukla ilgili itirazın ise, 2012 yılına ilişkin 177 sayılı ilamda, aynı konuda ödemeye esas kararda imzası bulunan Yönetim Kurulu Üyelerinin de sorumluluğa dahil edilmiş olduğu nazarı dikkate alınarak, yargılamanın iadesi yoluyla görüşülmesi gerekip gerekmediği konusunda değerlendirilmek üzere, dosyanın Dairesine tevdiine,

Karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten, duruşma talebinde bulunan Av. … (Enstitüyü temsilen) ve sorumlu … nolu dosya ile temyiz başvurusunda bulunan … ile Sayıştay Savcısı dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanunun “Mali Haklar” başlıklı 13’üncü maddesinde:

“…

Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda ikiden fazla olmamak üzere uhdesinde kamu görevi bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde her herhangi bir kamu görevi bulunmayanlara ise (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Kanunun “Yönetim Kurulunun düzenlendiği” 5’inci maddesinde;

“Yönetim Kurulu Enstitünün en üst karar organıdır.

Yönetim Kurulu;

• Enstitü Başkanı,

• Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığınca önerilecek altı aday arasından seçilecek üç üye (bu üyelerden biri Eti Holding Yönetim Kurulu tarafından önerilecek iki aday arasından),

• Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca önerilecek iki aday arasından seçilecek bir üye,

• Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun Bilim Kurulu tarafından önerilecek iki aday arasından seçilecek bir üye,

• Yükseköğretim Kurulunun üniversite öğretim üyeleri arasından önereceği iki aday arasından seçilecek bir üye,

• Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından önerilecek iki aday arasından seçilecek bir üye,

• Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından önerilecek iki aday arasından seçilecek bir üye,

olmak üzere toplam dokuz üyeden oluşur.

Yönetim Kurulu üyeleri; hukuk, siyasal bilgiler, idarî bilimler ve mühendislik dallarında eğitim veren en az dört yıllık yüksek öğrenim kurumlarından mezun olmuş, kamu kurum ve kuruluşlarında ve/veya özel sektörde toplam en az on yıl deneyim sahibi ve Enstitünün amacına uygun birikimi olan ve mesleğinde temayüz etmiş kişiler arasından Başbakan tarafından atanır.

Yönetim Kurulu olağan olarak iki ayda bir toplanır. Ancak, Başkanlığın önerisi ile gerekli sıklıkta toplanabilir. Yönetim Kurulu kararları, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Yönetim Kurulunun çalışma usul ve esasları Enstitü tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.

Yönetim Kurulu üyelerinin görev süreleri Enstitü Başkanı hariç üç yıl olup, görev süresi dolan üyeler bir dönem daha atanabilir. Yönetim Kurulu Başkanı, Yönetim Kurulu tarafından seçilir. Enstitü Başkanı Yönetim Kurulu Başkanı olarak seçilemez.

Herhangi bir nedenle boşalan Yönetim Kurulu üyeliği için aynı usulle atama yapılır, atanan üye önceki üyenin kalan görev süresini tamamlar.

Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerinin görev süreleri dolmadan görevlerine son verilemez. Bu Kanun ile kendilerine verilen görevleri ile ilgili olarak işlediği suçlardan dolayı haklarında mahkûmiyet kararı kesinleşen Yönetim Kurulu Başkan ve üyeleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memuru olmak için aranan şartları kaybettikleri tespit edilen veya üç aydan fazla süre ile hastalık, kaza veya başka bir nedenle görevini yapamaz durumda olan veya görev süresinin kalan kısmında görevine devam edemeyeceği, üç aylık süre beklenmeksizin tam teşekküllü bir hastaneden alınacak heyet raporu ile tevsik edilen Yönetim Kurulu üyeleri süreleri dolmadan atandığı usulle görevden alınabilir.” denilmiştir.

6’ncı maddesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri:

“a) Enstitünün kuruluş amacına uygun çalışmalar ile hükümet programı, kalkınma planı ve yıllık programlarla belirlenecek hedef, ilke ve politikalar doğrultusunda Ar-Ge çalışmalarının yapılmasını sağlamak.

b) Enstitünün idarî, malî ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgili yönetmeliklerin yürürlüğe girmesini sağlamak.

c) Enstitünün personel politikasını oluşturmak.

d) Enstitünün yıllık çalışma programını görüşüp karara bağlamak, çalışmaları izlemek, değerlendirmek, yıl sonu faaliyet raporunu hazırlamak ve bütçe taslağını onaylamak.

e) Enstitünün vereceği hizmetler ve ücretlerin belirlenmesi ile Enstitünün sürekli ve süreli personeli tarafından yürütülen araştırma projeleri gelirlerinin masraflar dışında kalan kısmının Başkanın teklifi ile dağıtımına karar vermek.

f) Enstitünün yaptıracağı veya katkıda bulunacağı araştırmaların bütçe ve programlarını Başkanın teklifi üzerine onaylamak.

g) Enstitünün ihtiyaçları için taşınır ve taşınmaz malların, yazılım ve diğer ürünlerin satın alınmasına, satılmasına veya kiralanmasına karar vermek.

h) Enstitü personelinin atanması ve diğer işlemleri hususunda karar almak.

ı) Enstitünün çalışma alanı ile ilgili olarak en az üçer yıllık stratejik ve birer yıllık performans planı hazırlamak ve yayınlamak.

i) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.” şeklinde düzenlenmiştir.

Öte yandan, 12.6.2002 tarih ve 4761 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 20’inci maddesinde;

“Özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğini ve idarî ve malî özerkliği haiz olarak kurulmuş veya 31.12.2006 tarihine kadar kurulacak kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların Başkan ve üyelerinin aylık ücretleri ile malî ve sosyal hak ve yardımları, bu kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların fonksiyonları, ücret adaleti ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi uygulaması dikkate alınarak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir. Bakanlar Kurulu gerektiğinde ücret adaletini sağlamak amacıyla kamu görevlilerine ödenmekte olan temsil ve görev tazminatı tavan gösterge rakamlarını üç katına kadar artırmaya ve artırılan miktar içerisinde kadro ve görev unvanı itibarıyla düzenlemeler yapmaya yetkilidir.” denilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine 4865 sayılı Kanun hükümleri uyarınca; bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere her bir toplantı için ilgili madde hükmünde belirtilen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulanacak miktarda huzur hakkı ödemesinin yapılması gerektiği; huzur hakkı ödemesinin yanı sıra başkaca bir ödeme yapılacağına dair düzenlemenin bulunmadığı; buna rağmen … Yönetim Kurulunun Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerine KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücret ödemesinin yapılması yönünde karar aldığı; ancak Yönetim Kurulunun görev ve yetkilerini düzenleyen mevzuat hükmünde ücret tespit etme hususunda Kurula herhangi bir yetkinin verilmediği anlaşılmaktadır.

Sorumlular tarafından; Enstitü ile benzer yapıya sahip 5018 sayılı Kanunun eki (II) sayılı cetvelde bulunan “Özel Bütçeli Diğer İdareler” arasında sayılan Türk Patent Enstitüsü ve Türk Akreditasyon Kurumu gibi kurumların Yönetim Kurulu Üyelerine Kit Yönetim Kurulu Üyeleri için belirlenen aylık ücretin uygulandığı iddia edilmekte ise de; 4457 sayılı Türk Akreditasyon Kurumu Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunda ve 5000 sayılı Türk Patent Enstitüsü Kuruluşu Hakkında Kanunda konu ile ilgili olarak hüküm bulunduğu; 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsünün Kurulması Hakkında Kanunda ise benzer şekilde herhangi bir hüküm bulunmadığı tespit edilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelere bakıldığında;

2006 yılında görevde olan Yönetim Kurulu tarafından 16.06.2006 tarihinde 34/3(78) sayılı kararın alındığı, söz konusu kararda;

“Enstitü Başkanlığının 23.05.2006 tarih 258 sayılı yazısına göre; Yüksek Planlama Kurulu Kararı dikkate alınarak Enstitümüz Yönetim Kurulu Üyelerine ödenen ücretlerin Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere … YTL. olarak belirlenmesi ile bundan sonra yapılacak uygulamalarda Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretlerin esas alınmasına oy birliği ile karar verilmiştir.” denildiği,

Uygulamada … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine 04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … Kuruluş Kanunu hükümlerine göre her bir toplantı için bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere yalnızca huzur hakkı ödemesi yapılması gerekmesine rağmen, belirtilen Yönetim Kurulu Kararı esas alınarak aylık ücret ödemesi yapıldığı, ancak anılan kurumun başkan ve üyelerinin aylık ücretlerinin belirlenmesi hususunda 12.6.2002 tarih ve 4761 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un hükümlerine göre yalnızca Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu, 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun veya diğer ilgili mevzuat hükümlerinde ücret ödemesi ile ilgili düzenlemelerin bulunmadığı dolayısıyla yapılan ücret ödemelerinin hukuki dayanağının olmadığı sonucuna varılmıştır.

Temyize konu ilamda; Enstitü Yönetim Kurulu Üyeleri için Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretin esas alınmasına yönelik 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan Bor Enstitü Yönetim Kurulunun 2003-2009 yılları arasında görev yaptığı, sorumluluklarının da bu dönemle sınırlı olması gerektiği bu sebeple 2013 mali yılında gerçekleştirilen söz konusu ödemeye ilişkin olarak 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan ve 2003-2009 yılları arasında görev yapan Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumlu tutulamayacağına karar verilerek Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerine sadece 4865 sayılı Kanunun 13’üncü maddesinde düzenlenen huzur hakkı ödenmesi gerekirken KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücret tutarının ödenmesi sonucu oluşan kamu zararından gerçekleştirme görevlisi ile harcama yetkilisi sorumlu tutulmuştur.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31’inci maddesinde harcama yetkisi ve yetkilisi, 32’nci maddesinde de harcama talimatı ve sorumluluk düzenlenmiştir.

Kanunun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31’inci maddesinde;

“Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

…” ve

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”denilmiştir.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararının “Sorumlular” başlıklı 3’üncü bölümünde Harcama Yetkilileri açıklanmış ve (a) şıkkında;

“Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu:

...bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştay’a karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,

…” karar verilmiştir.

5018 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin (k) bendinde, kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim harcama birimi olarak tanımlanmıştır.

Kanunun 31’inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu ifade edilmiş, 32’nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlanmış, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir.

Adı geçen Kanunun 33’üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Mevzuatın yukarıda belirtilen hükümlerine göre, bütçeden yapılacak harcamalarda süreç, harcama talimatı ile başlamakta ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme yapılması ile son bulmaktadır.

5018 sayılı Kanunda, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, ilama konu olayda harcama yetkilisinin sorumluluğu vardır.

Adı geçen Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde ise;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

(Ek son fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri; kamu borç yönetimine ilişkin olanlarda Hazine Müsteşarlığının uygun görüşünün alınması kaydıyla, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlığınca, mahallî idareler için İçişleri Bakanlığınca, sosyal güvenlik kurumları için de bağlı veya ilgili oldukları bakanlıklar tarafından, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.” hükmü ile gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu düzenlenmiştir.

İlamdaki tazmin hükmüne konu ödeme emirleriyle yapılan harcamaların mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, sorumluluğa ilişkin iddiaların hukuki dayanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından ileri sürülen sorumluluk itirazı yerinde değildir.

Ancak;

4865 sayılı Kanunun 6’ncı maddesi b bendinde;

“Enstitünün idarî, malî ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgili yönetmeliklerin yürürlüğe girmesini sağlamak.

e bendinde;

“Enstitünün vereceği hizmetler ve ücretlerin belirlenmesi ile Enstitünün sürekli ve süreli personeli tarafından yürütülen araştırma projeleri gelirlerinin masraflar dışında kalan kısmının Başkanın teklifi ile dağıtımına karar vermek.” Enstitünün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Enstitü Yönetim Kurulu Üyeleri için Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretin esas alınmasına yönelik 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan Bor Enstitüsü Yönetim Kurulunun 2003-2009 yılları arasında görev yaptığı, sorumluluklarının da bu dönemle sınırlı olması gerektiği; 2013 mali yılında gerçekleştirilen söz konusu ödemeye ilişkin olarak, 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan ve 2003-2009 yılları arasında görev yapan Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumlu tutulamayacağına ilişkin ilamdaki tespit yerinde olmakla birlikte 2013 bütçe yılı itibariyle ödemenin yapıldığı yıl görevde olan Yönetim Kurulu Üyelerinin gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi ile beraber sorumluluğa dahil edilmesi için 157 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile verilen hükmün bu açıdan bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesine, oy çokluğu ile,

(Üye …’ın;

04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun’un “Mali Haklar” başlıklı 13’üncü maddesinde:

“…

Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda ikiden fazla olmamak üzere uhdesinde kamu görevi bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde her herhangi bir kamu görevi bulunmayanlara ise (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Kanunun “Yönetim Kurulunun düzenlendiği” 5’inci maddesinde; “Yönetim Kurulu Enstitünün en üst karar organıdır….” denilmiştir.

6’ıncı maddesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri:

“ a) Enstitünün kuruluş amacına uygun çalışmalar ile hükümet programı, kalkınma planı ve yıllık programlarla belirlenecek hedef, ilke ve politikalar doğrultusunda Ar-Ge çalışmalarının yapılmasını sağlamak.

b) Enstitünün idarî, malî ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgili yönetmeliklerin yürürlüğe girmesini sağlamak.

c) Enstitünün personel politikasını oluşturmak.

d) Enstitünün yıllık çalışma programını görüşüp karara bağlamak, çalışmaları izlemek, değerlendirmek, yıl sonu faaliyet raporunu hazırlamak ve bütçe taslağını onaylamak.

e) Enstitünün vereceği hizmetler ve ücretlerin belirlenmesi ile Enstitünün sürekli ve süreli personeli tarafından yürütülen araştırma projeleri gelirlerinin masraflar dışında kalan kısmının Başkanın teklifi ile dağıtımına karar vermek.

f) Enstitünün yaptıracağı veya katkıda bulunacağı araştırmaların bütçe ve programlarını Başkanın teklifi üzerine onaylamak.

g) Enstitünün ihtiyaçları için taşınır ve taşınmaz malların, yazılım ve diğer ürünlerin satın alınmasına, satılmasına veya kiralanmasına karar vermek.

h) Enstitü personelinin atanması ve diğer işlemleri hususunda karar almak.

ı) Enstitünün çalışma alanı ile ilgili olarak en az üçer yıllık stratejik ve birer yıllık performans planı hazırlamak ve yayınlamak.

i) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.” şeklinde düzenlenmiştir.

Öte yandan, 12.6.2002 tarih ve 4761 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 20’inci maddesinde;

“Özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğini ve idarî ve malî özerkliği haiz olarak kurulmuş veya 31.12.2006 tarihine kadar kurulacak kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların Başkan ve üyelerinin aylık ücretleri ile malî ve sosyal hak ve yardımları, bu kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların fonksiyonları, ücret adaleti ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi uygulaması dikkate alınarak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir. Bakanlar Kurulu gerektiğinde ücret adaletini sağlamak amacıyla kamu görevlilerine ödenmekte olan temsil ve görev tazminatı tavan gösterge rakamlarını üç katına kadar artırmaya ve artırılan miktar içerisinde kadro ve görev unvanı itibarıyla düzenlemeler yapmaya yetkilidir.” denilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine 4865 sayılı Kanun hükümleri uyarınca; bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere her bir toplantı için ilgili madde hükmünde belirtilen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulanacak miktarda huzur hakkı ödemesinin yapılması gerektiği; huzur hakkı ödemesinin yanı sıra başkaca bir ödeme yapılacağına dair düzenlemenin bulunmadığı; buna rağmen … Yönetim Kurulu’nun Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerine KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücret ödemesinin yapılması yönünde karar aldığı; ancak Yönetim Kurulu’nun görev ve yetkilerini düzenleyen mevzuat hükmünde ücret tespit etme hususunda Kurula herhangi bir yetkinin verilmediği, 4761 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20’nci maddesinde; özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğine idari ve mali özerkliğe haiz olarak kurulmuş veya 31.12.2006 tarihine kadar kurulacak kurum ve kuruluşların başkan ve üyelerinin aylık ücretleri, mali, sosyal hak ve yardımlarını belirleme yetkisinin Bakanlar Kurulu’na ait olduğu, anlaşılmaktadır.

Sorumlular, Yönetim Kurulu ücretlerini Yüksek Planlama Kurulu Kararları doğrultusunda tespit etmek suretiyle 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14‘üncü maddesinde belirtilen ortalama ücret sınırının aşılmadığını ileri sürmüşlerse de;

04.07.2001 tarih ve 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından belirlenen ücretler için üst sınır tanımlamış olup, ilgili madde hükmünde;

“Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeler, meslek kuruluşları, kefalet sandıkları, mahalli idareler ve bunların birlikleri hariç olmak üzere, özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kurul, üst kurul, kurum, enstitü, teşebbüs, teşekkül, fon ve sair adlarla kurulmuş olan bütün kamu kurum ve kuruluşları (bundan sonra "kapsama dahil kuruluş" olarak anılacaktır) tarafından; yönetim ve denetim kurulu ile kurul, üst kurul üyeleri dahil tüm personeli için; ilgili mevzuatları uyarınca belirlenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla mesai, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer mali ödemeler ile sosyal hak kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin tümünün altı aylık net ortalaması toplamı (bundan sonra "ortalama ücret toplamı" olarak anılacaktır), 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna her ne ad altında olursa olsun fiilen yapılan mali ve sosyal hak niteliğindeki her türlü ödemeler dahil bulunacak toplamının altı aylık net ortalamasını (bundan sonra "ortalama kanuni ücret tavanı" olarak anılacaktır) geçemez…”denilmiştir.

Maddenin “Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeler, meslek kuruluşları, kefalet sandıkları, mahalli idareler ve bunların birlikleri hariç olmak üzere,…” şeklindeki giriş cümlesinden Enstitünün 631 sayılı KHK’ye tabi olmadığı, 5018 sayılı Kanuna ekli (II) sayılı cetvelin Özel Bütçeli İdareler- (B)Özel Bütçeli Diğer İdareler kısmında 22.12.2005 tarihinden beri yer aldığı, 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanunda belirtilen bütçe türlerinden katma bütçeli idarelerin, 5018 sayılı Kanunda özel bütçeli idareler olarak yer aldığı anlaşılmaktadır.

… Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyeleri’ne 04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … Kuruluş Kanunu hükümlerine göre her bir toplantı için bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere yalnızca huzur hakkı ödemesi yapılması gerekmesine rağmen, Yönetim Kurulu’nun 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) no’lu karar ile aylık ücret ödemesi yapıldığı, ancak anılan kurumun başkan ve üyelerinin aylık ücretlerinin belirlenmesi hususunda 12.6.2002 tarih ve 4761 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un hükümlerine göre yalnızca Bakanlar Kurulu’nun yetkili olduğu, 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun veya diğer ilgili mevzuat hükümlerinde ücret ödemesi ilgili düzenlemelerin bulunmadığı, dolayısıyla yapılan ücret ödemelerinin hukuki dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca kamu zararı hesabında, damga vergisi ve gelir vergisi düşülerek net rakamlar üzerinden değil brüt rakamlar üzerinden hesaplama yapılması gerekmektedir. Kanuna aykırı bu ödeme sebebiyle bütçeden, genel bütçeye gelir vergisi ve damga vergisi adı altında bir ödeme yapılmış dolayısıyla idarenin kaynaklarında bir azalma meydana gelmiştir.

Öte yandan Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından sorumluluk itirazında bulunulmuşsa da; Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olmasına ilişkin,

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararında;

“…

• Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına

• Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına,

• Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına,

…”denilmektedir.

Buna göre kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi gibi adlarla teşkil eden yönetim organlarının harcamalardan sorumlu tutulabilmesi için; bu kurulların kararlarının 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 32’inci maddesinde düzenlenen harcama talimatının özelliklerini taşıması gerekmektedir. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu, tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olan kişilere ilişkin bilgiler yer almalıdır.

2006 yılında görevde olan Yönetim Kurulu tarafından 16.06.2006 tarihinde 34/3(78) sayılı kararın alındığı, söz konusu kararda;

“Enstitü Başkanlığının 23.05.2006 tarih 258 sayılı yazısına göre; Yüksek Planlama Kurulu Kararı dikkate alınarak Enstitümüz Yönetim Kurulu Üyelerine ödenen ücretlerin Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere … YTL.olarak belirlenmesi ile bundan sonra yapılacak uygulamalarda Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretlerin esas alınmasına oy birliği ile karar verilmiştir.” denildiği, bahsedilen kararda; “…Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere … YTL. olarak belirlenmesi ile bundan sonra yapılacak uygulamalarda Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretlerin esas alınmasına…” denilerek Yönetim Kurulunun kendi dönemini aşan bir karar aldığı görülmektedir.

4865 sayılı … Araştırma Enstitüsünün Kuruluşu Hakkında Kanununun 5’inci maddesinde Yönetim Kurulu, Enstitünün en üst karar organı olarak düzenlemiş olmakla birlikte Yönetim Kuruluna ücret belirlenmesi hususunda kanunla bir yetki verilmediği hususu dikkate alınarak, yapılan ödemelerden ilgili kararda imzası bulunan Yönetim Kurulu Üyeleri ile birlikte Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin de sorumlu tutulmaları gerekmektedir.Bu nedenle 2006 yılında alınmış 34/3(78) sayılı kararda imzası bulunan Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumluluğa dahil edilmesi için hükmün bu gerekçeyle bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir, şeklindeki görüşü ile,

Üye …’in;

İlam hükmünün sorumluluk yönünden bozularak Daireye gönderilmesi kararına katılmakla birlikte;

2013 mali yılında gerçekleştirilen söz konusu ödemeye ilişkin olarak, 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan ve 2003-2009 yılları arasında görev yapan Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumlu tutulamayacağına ilişkin ilamdaki kararın yerinde olduğunu ancak bahsedilen kararı uygulamak zorunda olan gerçekleştirme görevlisi ile harcama yetkilisine de sorumluluk atfedilemeyeceği gibi 2006 yılında alınmış bir kararın, 2013 yılında da uygulanmaya devam edilmesinin cari yılda görevde olan Yönetim Kurulunun, görevin gereklerini yapmakta ihmali olduğunu gösterdiğini bunun da 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanununun 71’inci maddesinde, “mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tarif edilen kamu zararına yol açtığını bu nedenle yapılan ödemelerden sadece 2013 yılında görevde olan Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumlu tutulması için hükmün bu gerekçeyle bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerektiği, şeklindeki görüşü ile,

.. ve ..Daire Başkanı …. ile Üyeler … ve ….’ın;

04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun’un “Mali Haklar” başlıklı 13’üncü maddesinde:

“…

Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda ikiden fazla olmamak üzere uhdesinde kamu görevi bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde her herhangi bir kamu görevi bulunmayanlara ise (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Mevzuat hükmüne göre; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine 4865 sayılı Kanun hükümleri uyarınca; bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere her bir toplantı için ilgili madde hükmünde belirtilen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulanacak miktarda huzur hakkı ödemesinin yapılması gerektiği; huzur hakkı ödemesinin yanı sıra başkaca bir ödeme yapılacağına dair düzenlemenin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerine, sadece 4865 sayılı Kanunun 13’üncü maddesinde düzenlenen huzur hakkının ödenmesi gerekirken KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi meevzuata uygun değildir. Bu nedenle tazmin hükmünün tasdiki gerekir, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı,

..Daire Başkanı … ve Üyeler … ile …’in;

4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanunun 1’inci maddesinde yer alan;

“… kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek üzere … Araştırma Enstitüsü kurulmuştur. …

Enstitünün ilişkili olduğu Bakanlık, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığıdır. Enstitü, bu Kanunda düzenlenmeyen hususlarda özel hukuk hükümlerine tabidir.” hükmünü dikkate alarak, Enstitünün yönetim kurulu üyelerine ödenecek ücretin tespiti hususunda 4865 sayılı Kanunda bir düzenleme bulunmadığından, yönetim kurulu hakkaniyeti de gözeterek Yüksek Planlama Kurulunun kamu iktisadi teşebbüsleri için belirlemiş olduğu rakamdan daha az bir ücreti yönetim kurulu ücreti olarak belirlemiştir.

4865 sayılı Kanunda yönetim kurulu, Enstitünün en üst karar organıdır. Yönetim kurulu üyeleri Kanunda belirtildiği şekliyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Bilim Kurulu, Yüksek Öğretim Kurulu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından, hukuk, siyasal bilgiler ve idari bilimleri ve mühendislik dallarında en az dört yıl eğitim görmüş ve en az on yıl deneyim sahibi kişiler arasından seçilen dokuz kişiden oluşur. Yönetim Kurulu Kanunun 6’ncı maddesinde sayılı; ar-ge çalışmaları yapmak; Enstitünün idari, mali ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunması için gerekli önlemleri almak; yönetmelik çıkarmak; Enstitünün personel politikasını oluşturmak; Enstitünün vereceği hizmetler ve ücretlerini belirlemek gibi çok önemli görevleri bulunmaktadır. Bu denli seçilmiş kişilerden oluşan ve önemli görevler yüklenen yönetim kurulu üyelerine aylık katsayı ile gösterge çarpımından oluşan bir ücret ödemek kanun koyucunun amacıyla örtüşmez.

Kanun’un 5’inci maddesine göre, Yönetim Kurulu olağan olarak iki ayda bir toplanır. Ancak, Başkanlığın önerisi ile gerekli sıklıkta toplanabilir. Yönetim Kurulu kararları, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Yönetim Kurulunun çalışma usul ve esasları Enstitü tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. 13’üncü maddeye göre de; Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda ikiden fazla olmamak üzere uhdesinde kamu görevi bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde her herhangi bir kamu görevi bulunmayanlara ise (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.

İlam yönetim kurulu üyelerine sadece huzur ücreti ödeneceği, yönetim kurulu ücreti ödenmeyeceği kanaati üzerine kuruludur. Bu yaklaşım yönetim kurulunun toplantı dışında çalışmadığı varsayımına dayanabilir. Oysa yönetim kurulunun Kanunun 6’ncı maddesinde sayılı görevleri sadece ayda iki kereden fazla olmamak üzere yapacağı toplantılarda yerine getirmesi mümkün değildir. Dolayısıyla yönetim kuruluna yönetim kurulu üyesi olmaları hasebiyle yönetim kurulu ücreti, toplantılara katılmaları nedeniyle de huzur ücreti ödenmesi gerekmektedir.

13’üncü madde, yazılı aylık gösterge ile katsayı çarpımı ayda ikiden fazla olmamak üzere yapacakları toplantılar için ödenecek huzur ücretini düzenlemektedir. Yönetim kurulu üyesi olmanın ve Kanunun 6’ncı maddesinde verilen görevleri yerine getirmenin bedeli olarak, yine Kanunun 1’inci maddesinden hareketle bir ücret belirlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda yazılı gerekçelerle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 24.05.2016 tarih ve 41902 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.