Sayıştay 7. Dairesi 39821 Kararı - Özel Bütçe Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 7

• Dosya No: 39821

• Tutanak No: 41181

• Tutanak Tarihi: 08.12.2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

KOBİ Proje uygulama esaslarına aykırı olarak destek ödemesinde bulunulması.

5. 262 sayılı ilamın 30. maddesi ile .... Başkanlığı ..... Hizmet Merkezi Müdürlüğüne KOBİ Proje Destek Programı kapsamında ....Hiz. San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan “Tasarım kalitesini artırarak üretim faaliyetini geliştirmek ve tanıtım ve pazarlama faaliyetleriyle pazar payını artırma projesi”nde KOBİ Proje uygulama esaslarına aykırı olarak destek ödemesinde bulunulması nedeniyle .... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde özetle; projenin ilgili KOBİ Uzman yardımcısı tarafından okunduğu, ön değerlendirilmesi yapılarak Değerlendirme ve Karar Kuruluna sunularak desteklenmesine karar verildiği,

Proje gider kaleminin "Ahşap kutu ve alyans vitrin teşhir standları" makine teçhizat tespit tutanağına manuel olarak ekstra yazıldığı ve işletme yetkilisinin imzası da attırılarak kayda alındığı, ayrıca .... mevzuatta da bu konu ile ilgili herhangi bir kontrol belgesi, tespit yapılması gibi görevlendirme bulunmadığı, yapılan işlemin kurulun aldığı karara uygun olması ve ödemeye ilişkin mevzuatta belirtilen belgelerin eksiksiz sunulmuş olması sebebiyle hazırlanan ödeme emri belgelerinin imzalanarak onaylandığı,

Ayrıca; Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanunu’nun 31. maddesindeki; “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” hükmü çerçevesinde destek kararının kurul tarafından verilmiş olup, bu gider kaleminde kurul kararının uygulandığı,

Projenin değerlendirilmesinin, kabul edilmesinin ve proje çerçevesinde desteklenecek giderlerin belirlenmesinin kurulun yetki, görev ve sorumluluğunda olduğu, Destek Karar Kurulu’nun proforma faturalardaki Ahşap Kutu ve Alyans Vitrin Teşhir Standı kalemlerindeki artış sebeplerini sorguladığı, işletme yetkilisine bu hususu sorduğu, işletme yetkilisinin ilk ve ikinci proformalardaki malzeme örneklerini kurula sunarak aradaki fiyat farkının malzeme kalitesinden kaynaklandığı hususunda beyanda bulunduğu, kurul üyelerinin örnekleri inceleyerek aradaki fiyat farkının kabul edilebileceği yönünde oy birliği ile karar verdiği, kendileri tarafından kurulun aldığı karara göre iş ve işlemler yapıldığı,

Harcama kurul kararıyla yapıldığı ve harcama yetkisinden doğan sorumluluğun kurula ait olduğundan; ödemeye ilişkin olarak mevzuatta belirtilen belgelerin eksiksiz sunulmuş olması (faturası, ödeme dekontu) sonucunda ödeme işlemlerinin yapıldığı,

Dolayısıyla, bu gider kalemi ile ilgili olarak kamu zararı konusunda herhangi bir kasıt, kusur ya da ihmalinin bulunmadığı belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılması istenmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı Daire Kararının tasdiki yönünde görüş bildirmiştir.

Gereği görüşüldü:

Sorumluluk itirazına ilişkin olarak;

Temyiz dilekçesinde projenin değerlendirilmesi, kabul edilmesi ve proje çerçevesinde desteklenecek giderlerin belirlenmesinin Kurulun yetki ve sorumluluğunda olduğu, Kurulun aldığı karara göre iş ve işlemlerin yapıldığı, dolayısıyla bu gider kalemiyle ilgili olarak kamu zararı konusunda kendisinin herhangi bir kasıt kusur ya da ihmalin bulunmadığı belirtilmişse de;

Öncelikle 262 sayılı ilamın 30. maddesinde, hem ilgili proje destek karalarına imza atan Kurul Üyeleri, hem de Proje Faaliyetlerini Değerlendirme Raporunu düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ile raporu onaylayan harcama yetkilisi sorumlu tutulmuştur.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu tutulacak Görevli ve yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1 Sayılı Kararında;

“……

b) Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” denilmektedir.

Kurul halinde görev yapan karar organlarının genellikle icra yetkileri bulunmamaktadır. Ancak Savunma Sanayi Müsteşarlığında olduğu gibi bazı kuruluşların karar organlarının icra yetkisi bulunmaktadır. Bu nedenle Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk belirlenirken; kararın, harcama talimatının unsurlarını taşıyıp taşımadığının ve kurul, komisyon veya komitenin harcama sürecinde rol alıp almadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda;

• Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına,

-Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına,

-Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına,

…” karar verilmiştir.

Burada Kurul tarafından KOBİ projeleri hakkında verilen kararlar, harcama talimatı niteliğinde olup bu karara imza atan Kurul üyelerinin sorumlu tutulması gerekmektedir. Çünkü Kurul tarafından onaylanmayan bir proje için harcama yapılması mümkün değildir.

KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Usul Esaslarında yer alan Değerlendirme (Madde 8) bölümünün 3. paragrafında; "Proje başvurusu, ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Proje Değerlendirme Kriterleri Tablosu’nda yer alan kriterler de dikkate alınarak Kurul tarafından değerlendirilir." aynı maddenin 4. paragrafında "Kurul, projeyi kabul edebilir, reddedebilir veya yeniden değerlendirme yapmak üzere başvuru sahibinden revizyon isteyebilir." denilmekte,

Desteklenecek Proje Giderleri (Madde 10) bölümünün 1. paragrafında “Bu program kapsamında desteklenecek proje giderlerine Kurul karar verir..." denilmekte,

Kurul oluşumu ve çalışma esasları maddesinin (Madde 14) 1. paragrafında "Program kapsamında sunulan projeleri değerlendirmek ve karar almak üzere Hizmet Merkezinde Kurul oluşturulur.", aynı maddenin 7. paragrafında “Kurul’da görevlendirilen üyeler, değerlendirmelerinde, proje kapsamında talep edilen gider/harcama kalemlerinin; gerekliliği, maliyetlerin uygunluğu ve yerindeliği gibi hususları da incelemek ve değerlendirmek ile yükümlüdür." ifadeleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, projeyi kabul veya reddetme konusunda, aynı zamanda proje kapsamında desteklenecek kalemlere karar verme konusunda yetki ve sorumluluk Kurul üyelerine aittir.

Bunun yanında Kurul üyeleri ile birlikte harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi de sorumlu tutulmuştur. İlamda sorumlu tutulan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi, Proje Faaliyetleri Değerlendirme Raporu ve Tespit Tutanağını düzenleyen ve onaylayanlardır.

KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Usul Esasları’nın 12. maddesinde;

“…

(5) KOBİ Proje Destek Programı Proje Ara Faaliyet Raporunda yer alan hedefler, faaliyetler ve faaliyet gerçekleşme durumları işletmeden sorumlu personel tarafından incelenir.

(6) İşletmeden sorumlu personel tarafından inceleme sonrası KOBİ Proje Destek Programı Proje Faaliyetleri Değerlendirme Raporu hazırlanır ve Hizmet Merkezi Müdürünün onayına sunulur.

(7) KOBİ Proje Destek Programı Proje Ara Faaliyet Raporu üzerinde yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda planlanan faaliyetlerin bir kısmının gerçekleşmemesi durumunda; gerçekleşen faaliyetlere ilişkin ödemeler yapılır, eksik kalan faaliyetlerin takip eden izleme dönemi içerisinde tamamlanması istenir. Eksik kalan faaliyetleri takip eden izleme döneminde tamamlamayan işletmelerin durumu Kurul’a sunulur.

…” denilmekte,

Aynı Esasların 13. maddesinde ise;

“(1) İşletme, KOBİ Proje Destek Programı Proje Ara Faaliyet Raporu, proje kapsamında yapılan giderlere ilişkin fatura/fatura yerine geçen belgeler ve bunların ödendiğine dair banka dekontları ile birlikte Hizmet Merkezine başvurur. KOBİ Proje Destek Programı Proje Başvuru Formu hazırlama aşamasında danışmanlık hizmeti alınmış ise buna ait fatura ilk izleme dönemine ait harcama belgeleri ile birlikte sunulur.

(2) KOBİ Proje Destek Programı Proje Ara Faaliyet Raporu ve ekinde verilen o izleme dönemi içinde yapılmış harcamalara ilişkin ödeme belgeleri Hizmet Merkezi tarafından değerlendirilir.

(3) Proje kapsamında makine-teçhizata ilişkin destek ödemesi yapılmadan önce, işletmeden sorumlu personel işletmeyi ziyaret ederek ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Tespit Tutanağını düzenler. Düzenlenen tespit tutanağı evrak kaydına alınır.

(4) Değerlendirme sonucunun uygun bulunması halinde işletmeden sorumlu personel tarafından ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Destek Ödeme Oluru hazırlanarak Hizmet Merkezi Müdürünün oluruna sunulur.

…” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, KOBİ Proje Destek Programı çerçevesinde gerekli olan izleme ve değerlendirme faaliyetlerinin yerine getirilmesi, bu faaliyetlere ilişkin Proje Faaliyetleri Değerlendirme Raporu ve Destek Programı Tespit Tutanağının düzenlenmesi ve onaylanmasına ilişkin görev ve sorumluluklar, bu belgeleri düzenleyen gerçekleştirme görevlisi statüsündeki KOBİ uzmanları ile bu belgeleri onaylayan harcama yetkilisi statüsündeki Hizmet Merkezi Müdürüne aittir. Dolayısıyla Faaliyet Değerlendirme Raporu ve Tespit Tutanağını düzenleyen ve onaylayanların, bu rapor ve tutanaklar ile bunlara esas bilgi, belge, faaliyet, makine, teçhizat vb.lerinin KOBİ Proje Destek Programında belirtilen şartlara uygunluğundan sorumlu olması gerekmektedir.

Somut olayda, KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Usul Esasları’na göre, Kurul’da görevlendirilen üyelerin, değerlendirmelerinde, proje kapsamında talep edilen gider/harcama kalemlerinin; gerekliliği, maliyetlerin uygunluğu ve yerindeliği gibi hususları da incelemek ve değerlendirmek ile yükümlü olduğu; .... Gazetecilik Basın Yayın Reklam Org. Med. Ltd. Şti. tarafından verilen proforma fatura kabul edilmekte olup kurul kararına aykırı biçimde alımlar ....’dan (teklifinden daha yüksek fiyatlar ile) yapılmasına rağmen, Proje Faaliyetlerini Değerlendirme Raporunu düzenleyen firmadan sorumlu gerçekleştirme görevlisi ile onaylayan harcama yetkilisinin kurul kararına aykırılığı tespit etmedikleri; bu nedenle, .... Kuyumculuk Mücev. Mak. Yaz. Sağ. Hiz. San. ve Tic. A.Ş. tarafından verilen ilk projede yer alan daha düşük fiyatlar yerine sonradan eklenen proforma faturaya dayanarak daha yüksek birim fiyatların belirlenmesi ve alımın da düşük fiyat veren firmadan yapılması neticesinde oluşan kamu zararına ilişkin sorumluluk kurul üyeleri ile Proje Faaliyetlerini Değerlendirme Raporunu düzenleyen ve onaylayanlara aittir.

Temyiz dilekçesinde, Taahhütnamelerde işletmelerin her türlü geri ödemeyi garanti ettikleri, dolayısıyla ödenen paranın ilgili işletmelerden geri alınabileceği belirtilmişse de; Sayıştay yargısında sorumlu tutulabilecek kişiler 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile belirlenmiş olan sorumlular olup, ahiz konumunda olan özel şirket ya da işletmelerin Sayıştay ilamlarında sorumlu olarak tayini mümkün değildir.

Bu itibarla, sorumluluk yönünden yapılan itirazlar REDDEDİLEREK konunun esasına geçildi.

Esasa ilişkin olarak;

.... Hizmet Merkezi Müdürlüğü KOBİ Proje Destek Programı Kurulu tarafından 06.04.2012 tarihinde kabul edilen 1012/06/06 nolu kararında; .... adet “firma logolu 22 çift ürün kaplamalı ahşap alyans vitrin teşhir standı” giderinin … TL (birim fiyatı …), 1500 adet “9x9x10 Ahşap Baskılı Kutu” giderinin … TL (birim fiyatı …), desteklenmesine karar verilmiştir. Ancak, işletme tarafından verilen ilk projede yer alan teklif mektuplarında yukarıdaki giderler için daha düşük fiyatlar verildiği görülmüştür. .... tarafından 02.01.2012 tarihinde düzenlenen “firma logolu 22 çift ürün kaplamalı ahşap alyans vitrin teşhir standı”na ilişkin ilk proforma faturada (.... adet x … birim fiyat) … TL teklif verilmiştir. .... tarafından 06.02.2012 tarihinde düzenlenen “9x9x10 Ahşap Baskılı Kutu”ya ilişkin ilk proforma faturada ise (1500 adet x … birim fiyat) … TL teklif verilmiştir.

Daha sonra düzeltilen projede ise bu düşük fiyatlar .... Gazetecilik Basın Yayın Reklam Org. Med. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 25.03.2012 tarihli proforma faturaya dayanılarak artırılmıştır. Alınacak malların üreticisi olmayan .... Gazetecilik Basın Yayın Reklam Org. Med. Ltd. Şti. tarafından verilen bu yüksek fiyatlar da Kurulca kabul edilmiştir.

Destek ödemeleri Kurulca belirlenen yüksek bedeller üzerinden yapılmıştır. İşletme tarafından verilen daha düşük fiyatlar yerine sonradan eklenen proforma faturaya dayanarak daha yüksek birim fiyatlarla destek ödemesinde bulunulmuştur. İşletmenin bu iki mal alımını .... Gazetecilik’ten değil önceden düşük fiyat vermiş olan ....’dan Kurulca belirlenen yüksek fiyat ile satın aldığı görülmüştür.

Temyiz dilekçesinde, düşük ve yüksek tutarlı iki ayrı proforma fatura arasındaki farkın malzeme kalitesinden kaynaklandığı belirtmekte ise de; işletmenin söz konusu mal alımlarını iddia edildiği gibi .... Gazetecilik Basın Yayın Reklam Org. Med. Ltd. Şti.’nden değil, Kurulun ilk olarak kabul ettiği düşük bedelli proforma faturaların sahibi ....’dan kurulca sonradan kabul edilen yüksek fiyatlarla satın aldığı; kalite farkı nedeniyle başka bir firmadan alım yapıldığı iddiasının doğru olmadığı; .... tarafından 02.01.2012 tarihinde, .... tarafından 06.02.2012 tarihinde düzenlenen proforma faturalarda ürünün açıklamasına ilişkin ifadeler ile mal alımı sonucu düzenlenen 14.05.2012 tarihli faturalarda bulunan ürün açıklamalarının aynı olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla temyiz talebinin reddi ile 262 sayılı ilamın 30. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(... Daire Başkanı ....’in; “.... mevzuatında makine teçhizat haricinde bir gider kaleminin tespiti, yerinde görülmesi veya birer örnek alınması yönünde açık bir hüküm bulunmamakta, işletmenin beyanı ile proje gideri konusunda sunduğu fatura ve banka dekontları doğrultusunda ödemelerin yapılması öngörülmektedir.

Her işletmenin proje başlangıcında imzalamış olduğu KOBİ Proje Destek Programı Taahhütnamesi bulunmakta, bu taahhütnamenin 2. maddesinde "....'e vereceğimiz bilgi belgeler ile bunların eklerinde yazılı olan bilgilerin doğru olduğunu, yanıltıcı bilgi vermediğimizi, bilgilerde değişiklik olması halinde yeni bilgileri vereceğimizi, satın alacağımız mal/hizmete yönelik olarak yanlış ve yanıltıcı bilgi vermeyeceğimizi, söz konusu bilgilerin gerçeğe aykırı olduğunun tespiti halinde, .... tarafından hakkımızda yapılacak yasal işlemleri şimdiden kabul ettiğimizi, beyan ve taahhüt ederiz." hükmü bulunmaktadır.

Esasen işletmeler tarafından verilen bu taahhütname doğrultusunda, herhangi bir şekilde tespiti yapılan projeye veya taahhütnameye aykırı giderlerin, İdare tarafından ilgili firmalardan tahsil edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla kamu zararı konusunda herhangi bir kasıt, kusur ya da ihmali olmayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu tutulması mümkün değildir.

Bu itibarla tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğu ile,