Sayıştay 7. Dairesi 39814 Kararı - Özel Bütçe Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 7

• Dosya No: 39814

• Tutanak No: 41180

• Tutanak Tarihi: 08.12.2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Gazete reklamlarının, gazetelerin fiyat tarifesinin üzerindeki fiyattan desteklenmesi.

5. 262 sayılı ilamın 28. maddesi ile .... Başkanlığı ..... Hizmet Merkezi Müdürlüğüne KOBİ Proje Destek Programı kapsamında ....Ltd. Şti. tarafından sunulan “Kurumsal yapının oluşturulması ve bölgesel tanınırlığın sağlanıp pazar payını artırma” projesi gereğince yapılmasına karar verilen gazete reklamlarının, gazetelerin fiyat tarifesinin üzerindeki fiyattan desteklenmesi nedeniyle .... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde özetle; Değerlendirme Karar Kurulu’nun, gazete reklam ücretlerinde işletmenin beyanına dayanak teşkil eden proforma faturaları esas aldığı, işletmeden alınan KOBİ Proje Destek Programı Taahütnamesinin 2. maddesinde; ".....'e vereceğimiz bilgi belgeler ile bunların eklerinde yazılı olan bilgilerin doğru olduğunu yanıltıcı bilgi vermediğimizi, bilgilerde değişiklik olması halinde yeni bilgileri vereceğimizi, satın alacağımız mal / hizmete yönelik yanlış ve yanıltıcı bilgi vermeyeceğimizi, söz konusu bilgilerin gerçeğe aykırı olduğunun tespiti halinde ..... tarafından hakkımızda yapılacak yasal işlemleri şimdiden kabul ettiğimizi beyan ve taahüt ederiz." hükmü bulunduğu, Kurul’un bu beyanı esas alarak karar verdiği,

Projenin değerlendirilmesi, kabul edilmesi, proje çerçevesinde desteklenecek giderlerin belirlenmesinin kurulun yetki ve sorumluluğunda olduğu, kamu zararı konusunda herhangi bir kasıt kusur ya da ihmalin bulunmadığı belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılması istenmiştir.

39736 numaralı dosya ile temyiz başvurusunda bulunan harcama yetkilisi ....ile 39739 numaralı dosya ile temyiz başvurusunda bulunan gerçekleştirme görevlisi ....ise temyiz dilekçelerinde özetle; destek miktarına, maliyetin gerekliliğine, maliyetin proje ile uyumluluğuna ve maliyetin piyasa rayiç bedelinin uygunluğuna kurulun karar verdiğini,

Bu konuda kendilerinin müdahil olmaları konusunda herhangi bir yasal düzenleme ya da kendilerine tevdi edilmiş bir görev bulunmadığını, Kurulda değerlendirilecek projelerin mevzuata göre kurul üyelerine, kurul toplantı tarihinden 7 (yedi) gün önce gönderildiğini, kurul üyelerinin 7 günlük bu süreyi, projenin içeriğini ve proje kapsamında istenilen mal ve hizmetlerin piyasa fiyatlarını araştırarak değerlendirdiğini,

Bu sebeple piyasa araştırması yapmanın, mevzuat gereği kurulun görev ve sorumluluğunda olduğunu, ödeme aşamasında kendilerince mükerrer herhangi bir fiyat araştırması yapılmadığını ve destek mevzuatına göre en yetkili organ olan kurulun kararının tartışmasız kabul edildiğini, zira işin akışı düşünüldüğünde böyle bir araştırma için mevzuat açısından hukuki bir zemin olmadığını,

Bu sebeple, ilgili gazeteler için kendilerince piyasa rayiç bedeli araştırması yapılmadığını ve gazetelerin bu niyetle incelenmediğini ve bir kasıt, kusur ya da ihmallerinin bulunmadığını belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Sayıştay Başsavcılığı Daire Kararının tasdiki yönünde görüş bildirmiştir.

Gereği görüşüldü:

Sorumluluk itirazına ilişkin olarak;

Temyiz dilekçesinde projenin değerlendirilmesi, kabul edilmesi ve proje çerçevesinde desteklenecek giderlerin belirlenmesinin Kurulun yetki ve sorumluluğunda olduğu, Kurulun aldığı karara göre iş ve işlemlerin yapıldığı, dolayısıyla bu gider kalemiyle ilgili olarak kamu zararı konusunda kendisinin herhangi bir kasıt kusur ya da ihmalin bulunmadığı belirtilmişse de;

Öncelikle 262 sayılı ilamın 28. maddesinde, hem ilgili proje destek karalarına imza atan Kurul Üyeleri, hem de Proje Faaliyetlerini Değerlendirme Raporunu düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ile raporu onaylayan harcama yetkilisi sorumlu tutulmuştur. Temyiz başvurusunda bulunan ....., 262 sayılı ilamın 28. maddesinde, “Harcama Yetkilisi” sıfatı ile değil, “Kurul Üyesi” sıfatı ile sorumlu tutulmuştur.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu tutulacak Görevli ve yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1 Sayılı Kararında;

“……

b) Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” denilmektedir.

Kurul halinde görev yapan karar organlarının genellikle icra yetkileri bulunmamaktadır. Ancak Savunma Sanayi Müsteşarlığında olduğu gibi bazı kuruluşların karar organlarının icra yetkisi bulunmaktadır. Bu nedenle Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk belirlenirken; kararın, harcama talimatının unsurlarını taşıyıp taşımadığının ve kurul, komisyon veya komitenin harcama sürecinde rol alıp almadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda;

• Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına,

-Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına,

-Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına,

…” karar verilmiştir.

Burada Kurul tarafından KOBİ projeleri hakkında verilen kararlar, harcama talimatı niteliğinde olup bu karara imza atan Kurul üyelerinin sorumlu tutulması gerekmektedir. Çünkü Kurul tarafından onaylanmayan bir proje için harcama yapılması mümkün değildir.

KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Usul Esaslarında yer alan Değerlendirme (Madde 8) bölümünün 3. paragrafında; "Proje başvurusu, ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Proje Değerlendirme Kriterleri Tablosu’nda yer alan kriterler de dikkate alınarak Kurul tarafından değerlendirilir." aynı maddenin 4. paragrafında "Kurul, projeyi kabul edebilir, reddedebilir veya yeniden değerlendirme yapmak üzere başvuru sahibinden revizyon isteyebilir." denilmekte,

Desteklenecek Proje Giderleri (Madde 10) bölümünün 1. paragrafında “Bu program kapsamında desteklenecek proje giderlerine Kurul karar verir..." denilmekte,

Kurul oluşumu ve çalışma esasları maddesinin (Madde 14) 1. paragrafında "Program kapsamında sunulan projeleri değerlendirmek ve karar almak üzere Hizmet Merkezinde Kurul oluşturulur.", aynı maddenin 7. paragrafında “Kurul’da görevlendirilen üyeler, değerlendirmelerinde, proje kapsamında talep edilen gider/harcama kalemlerinin; gerekliliği, maliyetlerin uygunluğu ve yerindeliği gibi hususları da incelemek ve değerlendirmek ile yükümlüdür." ifadeleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, projeyi kabul veya reddetme konusunda, aynı zamanda proje kapsamında desteklenecek kalemlere karar verme konusunda yetki ve sorumluluk Kurul üyelerine aittir.

Bunun yanında Kurul üyeleri ile birlikte harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi de sorumlu tutulmuştur. İlamda sorumlu tutulan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi, Proje Faaliyetleri Değerlendirme Raporu ve Tespit Tutanağını düzenleyen ve onaylayanlardır.

KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Usul Esasları’nın 12. maddesinde;

“…

(5) KOBİ Proje Destek Programı Proje Ara Faaliyet Raporunda yer alan hedefler, faaliyetler ve faaliyet gerçekleşme durumları işletmeden sorumlu personel tarafından incelenir.

(6) İşletmeden sorumlu personel tarafından inceleme sonrası KOBİ Proje Destek Programı Proje Faaliyetleri Değerlendirme Raporu hazırlanır ve Hizmet Merkezi Müdürünün onayına sunulur.

(7) KOBİ Proje Destek Programı Proje Ara Faaliyet Raporu üzerinde yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda planlanan faaliyetlerin bir kısmının gerçekleşmemesi durumunda; gerçekleşen faaliyetlere ilişkin ödemeler yapılır, eksik kalan faaliyetlerin takip eden izleme dönemi içerisinde tamamlanması istenir. Eksik kalan faaliyetleri takip eden izleme döneminde tamamlamayan işletmelerin durumu Kurul’a sunulur.

…” denilmekte,

Aynı Esasların 13. maddesinde ise;

“(1) İşletme, KOBİ Proje Destek Programı Proje Ara Faaliyet Raporu, proje kapsamında yapılan giderlere ilişkin fatura/fatura yerine geçen belgeler ve bunların ödendiğine dair banka dekontları ile birlikte Hizmet Merkezine başvurur. KOBİ Proje Destek Programı Proje Başvuru Formu hazırlama aşamasında danışmanlık hizmeti alınmış ise buna ait fatura ilk izleme dönemine ait harcama belgeleri ile birlikte sunulur.

(2) KOBİ Proje Destek Programı Proje Ara Faaliyet Raporu ve ekinde verilen o izleme dönemi içinde yapılmış harcamalara ilişkin ödeme belgeleri Hizmet Merkezi tarafından değerlendirilir.

(3) Proje kapsamında makine-teçhizata ilişkin destek ödemesi yapılmadan önce, işletmeden sorumlu personel işletmeyi ziyaret ederek ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Tespit Tutanağını düzenler. Düzenlenen tespit tutanağı evrak kaydına alınır.

(4) Değerlendirme sonucunun uygun bulunması halinde işletmeden sorumlu personel tarafından ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Destek Ödeme Oluru hazırlanarak Hizmet Merkezi Müdürünün oluruna sunulur.

…” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, KOBİ Proje Destek Programı çerçevesinde gerekli olan izleme ve değerlendirme faaliyetlerinin yerine getirilmesi, bu faaliyetlere ilişkin Proje Faaliyetleri Değerlendirme Raporu ve Destek Programı Tespit Tutanağının düzenlenmesi ve onaylanmasına ilişkin görev ve sorumluluklar, bu belgeleri düzenleyen gerçekleştirme görevlisi statüsündeki KOBİ uzmanları ile bu belgeleri onaylayan harcama yetkilisi statüsündeki Hizmet Merkezi Müdürüne aittir. Dolayısıyla Faaliyet Değerlendirme Raporu ve Tespit Tutanağını düzenleyen ve onaylayanların, bu rapor ve tutanaklar ile bunlara esas bilgi, belge, faaliyet, makine, teçhizat vb.lerinin KOBİ Proje Destek Programında belirtilen şartlara uygunluğundan sorumlu olması gerekmektedir.

Somut olayda Kurul üyeleri ile birlikte harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin de sorumlu tutulması gerekmektedir. Çünkü gazete ilan bedeli, gazete künyesinin bulunduğu sayfada açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla doğru fiyatın gazete künyesi üzerinden tespiti mümkündür. Gazete ilanlarının yapılıp yapılmadığının zaten kontrol edilmesi zorunlu olması ve gazetelerin ilan bedellerinin gazetenin ilan sayfalarında yer alması sebebiyle, bu tespiti yapmadan Faaliyet Değerlendirme Raporu ve Tespit Tutanağını düzenleyen ve onaylayanların da Kurul üyeleri ile birlikte sorumlu tutulması gerekmektedir.

Temyiz dilekçesinde, Taahhütnamelerde işletmelerin her türlü geri ödemeyi garanti ettikleri, dolayısıyla ödenen paranın ilgili işletmelerden geri alınabileceği belirtilmişse de; Sayıştay yargısında sorumlu tutulabilecek kişiler 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile belirlenmiş olan sorumlular olup, ahiz konumunda olan özel şirket ya da işletmelerin Sayıştay ilamlarında sorumlu olarak tayini mümkün değildir.

Bu itibarla, sorumluluk yönünden yapılan itirazlar REDDEDİLEREK konunun esasına geçildi.

Esasa ilişkin olarak;

..... Hizmet Merkezi Müdürlüğü KOBİ Proje Destek Programı Kurulu tarafından 20.03.2012 tarihinde kabul edilen 1012/05/06 nolu kararda .... Gazetesi’nde yayımlanan 20 adet reklam için .... TL desteklenmesine karar verilmiştir. Bu karar uyarınca, .... Gaz. Bas. Yay. Rek. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 14.04.2012 tarihli 44401 nolu fatura (20 adet tam sayfa reklam x .. TL = … TL) karşılığında işletmeye .... TL destek ödemesinde bulunulmuştur.

Kurul kararında, .... Gazetesinde yapılacak tam sayfa reklamlar için birim fiyat .... TL olarak belirlenmiştir. Ancak, .... Gazetesinin künyesinin bulunduğu sayfanın altında yer alan fiyat tarifesinde, 2012 yılı için tam sayfa ilan bedelinin .... TL olduğu yazmaktadır. Kurul kararında yer alan fiyatların gazetenin belirlediği gerçek fiyattan yüksek olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla temyiz talebinin reddi ile 262 sayılı ilamın 28. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(... Daire Başkanı ... ve ... Daire Başkanı ...’un; “..... mevzuatında makine teçhizat haricinde bir gider kaleminin tespiti, yerinde görülmesi veya birer örnek alınması yönünde açık bir hüküm bulunmamakta, işletmenin beyanı ile proje gideri konusunda sunduğu fatura ve banka dekontları doğrultusunda ödemelerin yapılması öngörülmektedir.

Her işletmenin proje başlangıcında imzalamış olduğu KOBİ Proje Destek Programı Taahhütnamesi bulunmakta, bu taahhütnamenin 2. maddesinde ".....'e vereceğimiz bilgi belgeler ile bunların eklerinde yazılı olan bilgilerin doğru olduğunu, yanıltıcı bilgi vermediğimizi, bilgilerde değişiklik olması halinde yeni bilgileri vereceğimizi, satın alacağımız mal/hizmete yönelik olarak yanlış ve yanıltıcı bilgi vermeyeceğimizi, söz konusu bilgilerin gerçeğe aykırı olduğunun tespiti halinde, .... tarafından hakkımızda yapılacak yasal işlemleri şimdiden kabul ettiğimizi, beyan ve taahhüt ederiz." hükmü bulunmaktadır.

Esasen işletmeler tarafından verilen bu taahhütname doğrultusunda, herhangi bir şekilde tespiti yapılan projeye veya taahhütnameye aykırı giderlerin, İdare tarafından ilgili firmalardan tahsil edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla kamu zararı konusunda herhangi bir kasıt, kusur ya da ihmali olmayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu tutulması mümkün değildir.

Bu itibarla tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.” şeklindeki,

Üyeler ....’un; “KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Esasları uyarınca destek kararı veren kurul üyelerinin ödeme aşaması ile ilgili sorumlulukları bulunmamaktadır. Gazete reklamlarının, gazetelerin fiyat tarifesinin üzerindeki bir fiyattan ödenmesi hususu, destek kararı ile ilgili olmayıp ödeme aşamasında tespit edilmesi gereken bir durumdur. Dolayısıyla bu konuya ilişkin olarak destek kararı veren kurul üyelerinin sorumlu tutulması mümkün değildir. Bu itibarla sorumlulukların yeniden belirlenerek buna göre hüküm tesisini teminen tazmin hükmünün bozularak dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.” şeklindeki,

Üye ....’ın; “Yukarıda belirtilen sorumluluk yönüyle tazmin hükmünün bozulması yönündeki ayrışık üye görüşüne katılmakla birlikte buna ilave olarak, ..... mevzuatındaki bu tür çelişkili durumların giderilmesini teminen konunun Bakanlığına yazılması gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oyçokluğu ile,