Sayıştay 7. Dairesi 39814 Kararı - Özel Bütçe Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 7

• Dosya No: 39814

• Tutanak No: 41180

• Tutanak Tarihi: 08.12.2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

1. 262 sayılı ilamın 22. maddesinin;

KOBİ mevzuatına uygun olmayan, proje konusu ve hedefi ile ilgisi bulunmayan kalemlerin desteklenmesi.

A bendi ile; ..... Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi tarafından Hizmet Merkez Müdürlüğüne sunulan “Stratejik Yönetim Modeli ile Bayi Ağı Geliştirme ve Pazar Payı Artışı” konulu projede KOBİ Proje uygulama esaslarındaki ve KOBİ Proje kılavuzundaki proje tanımının mantığına uygun olmayan ve proje konusu ve hedefi ile ilgisi bulunmayan “.....” alımının kurul kararı ile desteklenmesi nedeniyle ..... TL’ye,

Yardım mahiyetindeki giderlerin, kurul tarafından, proje kapsamında reklam harcamaları olarak değerlendirilmesi suretiyle destek ödemesinde bulunulması.

B bendi ile; …. Valiliği’nin, okulların ihtiyaçlarının karşılanmasına özel sektörün katkıda bulunmasını sağlamak amacıyla uyguladığı “Kardeş Okul-Kardeş Kurum Projesi” kapsamında kardeş kurum ilan ettiği ..... Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketinin, ilköğretim okuluna yaptığı çöp kovası ve oturma bankı gibi yardım mahiyetindeki giderlerin, kurul tarafından, “Stratejik Yönetim Modeli ile Bayi Ağı Geliştirme ve Pazar Payı Artışı” konulu proje kapsamında reklam harcamaları olarak değerlendirilmesi suretiyle destek ödemesinde bulunulması nedeniyle .....TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde özetle;

A bendine ilişkin olarak;

Tazmin hükmünün 5018 sayılı kanunla getirilen "Yönetsel Sorumluluk” ilkesi ve ..... Destek Mevzuatının "Harcama Yetkilisine'" yüklediği sorumlulukları eksiksiz yerine getirmesi nedeniyle kanunlara aykırı olduğu,

Sorguda bahsi geçen işletmenin talep ettiği ".....Dispanser" proje konusunda ve projenin kısa tanımında belirtildiği üzere pazar payını arttırmak, satışların arttırılması amacıyla üretim amaçlı değil tamamen tanıtıma yönelik olarak kullanılması öngörüldüğünden Değerlendirme Karar Kurulu Tarafından makine - teçhizat kapsamında tanıtım materyali olarak değerlendirildiği, bu değerlendirme neticesinde Kurul tarafından oy birliği ile alınan destek kararının KOBİ Proje Uygulama Esasları'ndaki tanımlamalara uygun görüldüğü,

Projenin değerlendirilmesi, kabul edilmesi ve proje çerçevesinde desteklenecek giderlerin belirlenmesinin Kurulun yetki ve sorumluluğunda olduğu, Kurulun aldığı karara göre iş ve işlemlerin yapıldığı, dolayısıyla bu gider kalemiyle ilgili olarak kamu zararı konusunda herhangi bir kasıt kusur ya da ihmalinin bulunmadığı,

B bendine ilişkin olarak;

Kurulun projede yer alan Oturma Bankı, Çöp Kovası satın alımlarını tanıtım materyali olarak değerlendirdiği, tanıtımın pazarlamanın önemli fonksiyonu olduğundan hareketle proje konusu ve tanımına uygun olarak KOBİ Proje Uygulama Esasları’ndaki tanımlamalar ile uyumlu görüp oy birliği ile destek kararı aldığı, söz konusu tanıtım materyallerinin ..... Valiliği'nin kardeş okul ilan ettiği ilköğretim okulunda kullanılmasının, okulların sosyal etkileşimin yoğun olduğu, tanıtım faaliyetlerinin geniş kitlelere ulaştırılması açısından faydalı olabileceği, okulun il merkezinde bulunması ve yüksek bilinirliğe sahip olması hususları göz önüne alındığı ve kurul tarafından desteklenmesinin uygun görüldüğü,

Projenin değerlendirilmesi, kabul edilmesi ve proje çerçevesinde desteklenecek giderlerin belirlenmesinin Kurulun yetki ve sorumluluğunda olduğu, Kurulun aldığı karara göre iş ve işlemlerin yapıldığı, dolayısıyla bu gider kalemiyle ilgili olarak kamu zararı konusunda herhangi bir kasıt kusur ya da ihmalinin bulunmadığı belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılması istenmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı; “İlamın 22/a,b, 23, 24/a, 26a-b, 28, 29/a,b,c, 30, 32/a,b,c, 33/a,b, 34/a,b 35/a 36, 37.38/a,b. 39/a,b,c.d, 40/a,b, 41/a,b, 42 ve 43. maddeleriyle verilen tazmin kararları için ileri sürülen gerekçeler, Daire Kararında karşılanmış olduğundan, yapılan itirazların, ilamın kaldırılması veya değiştirilmesini gerektirecek mahiyette olmaması nedeniyle temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.“ şeklinde görüş bildirmiştir.

Duruşma talep eden sorumluya duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadığı, kanuni bir vekil göndermediği ve duruşmada hazır bulunmama nedenlerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmediği anlaşılmakla, dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

Sorumluluk itirazına ilişkin olarak;

Temyiz dilekçesinde projenin değerlendirilmesi, kabul edilmesi ve proje çerçevesinde desteklenecek giderlerin belirlenmesinin Kurulun yetki ve sorumluluğunda olduğu, Kurulun aldığı karara göre iş ve işlemlerin yapıldığı, dolayısıyla bu gider kalemiyle ilgili olarak kamu zararı konusunda kendisinin herhangi bir kasıt kusur ya da ihmalin bulunmadığı belirtilmişse de;

Öncelikle 262 sayılı ilamın 22. maddesinde, sadece ilgili proje destek karalarına imza atan Kurul Üyeleri sorumlu tutulmuştur. Temyiz başvurusunda bulunan ..... de, 262 sayılı ilamın 22. maddesinde, “Harcama Yetkilisi” sıfatı ile değil, “Kurul Üyesi” sıfatı ile sorumlu tutulmuştur.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu tutulacak Görevli ve yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1 Sayılı Kararında;

“……

b) Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” denilmektedir.

Kurul halinde görev yapan karar organlarının genellikle icra yetkileri bulunmamaktadır. Ancak Savunma Sanayi Müsteşarlığında olduğu gibi bazı kuruluşların karar organlarının icra yetkisi bulunmaktadır. Bu nedenle Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk belirlenirken; kararın, harcama talimatının unsurlarını taşıyıp taşımadığının ve kurul, komisyon veya komitenin harcama sürecinde rol alıp almadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda;

• Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına,

-Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına,

-Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına,

…” karar verilmiştir.

Burada Kurul tarafından KOBİ projeleri hakkında verilen kararlar, harcama talimatı niteliğinde olup bu karara imza atan Kurul üyelerinin sorumlu tutulması gerekmektedir. Çünkü Kurul tarafından onaylanmayan bir proje için harcama yapılması mümkün değildir.

KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Usul Esaslarında yer alan Değerlendirme (Madde 8) bölümünün 3. paragrafında; "Proje başvurusu, ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Proje Değerlendirme Kriterleri Tablosu’nda yer alan kriterler de dikkate alınarak Kurul tarafından değerlendirilir." aynı maddenin 4. paragrafında "Kurul, projeyi kabul edebilir, reddedebilir veya yeniden değerlendirme yapmak üzere başvuru sahibinden revizyon isteyebilir." denilmekte,

Desteklenecek Proje Giderleri (Madde 10) bölümünün 1. paragrafında “Bu program kapsamında desteklenecek proje giderlerine Kurul karar verir..." denilmekte,

Kurul oluşumu ve çalışma esasları maddesinin (Madde 14) 1. paragrafında "Program kapsamında sunulan projeleri değerlendirmek ve karar almak üzere Hizmet Merkezinde Kurul oluşturulur.", aynı maddenin 7. paragrafında “Kurul’da görevlendirilen üyeler, değerlendirmelerinde, proje kapsamında talep edilen gider/harcama kalemlerinin; gerekliliği, maliyetlerin uygunluğu ve yerindeliği gibi hususları da incelemek ve değerlendirmek ile yükümlüdür." ifadeleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, projeyi kabul veya reddetme konusunda, aynı zamanda proje kapsamında desteklenecek kalemlere karar verme konusunda yetki ve sorumluluk Kurul üyelerine aittir.

Bu itibarla, sorumluluk yönünden yapılan itirazlar REDDEDİLEREK konunun esasına geçildi.

Esasa ilişkin olarak;

A bendi;

KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Esasları’nın ‘Desteklenecek Proje Giderleri’ başlıklı 10 uncu maddesinin 1 inci bendinde;

“Bu program kapsamında desteklenecek proje giderlerine Kurul karar verir. Ancak, arsa, bina, inşaat, tadilat, tefrişat ve benzeri, taşıt aracı, vergi, resim ve harçlar, sosyal güvenlik primleri, haberleşme giderleri, proje ile ilgili olmayan personel giderleri, enerji ve su giderleri, kira giderleri, finansman giderleri, proje ile ilişkilendirilmemiş diğer maliyetler desteklenmez.” denilmektedir.

..... Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi tarafından sunulan projede, projenin amacı, EPDK tarafından belirlenen bölgede bayi sayısını, buna bağlı olarak da satışları ve pazar payını artırmak olarak belirtilmiştir.

Projede yer alan “Projenin kısa tanıtımı” bölümünde;

“EPDK tarafından belirlenen bölgelere verilen yasal satış izinleri çerçevesinde, bu bölgelerde bayilikler kurulması için gerekli olan, danışmanlık, eğitim, personel ve tanıtım faaliyetleri yürütülerek, bayi sayısının artırılması ve buna bağlı olarak satışların artırılması hedeflenmektedir. Söz konusu faaliyetlerle bölgelerde işletmenin güçlü ve zayıf yönleri analiz edilerek, bayi sayısı belirlenecek, işletmenin yönetim modeli geliştirilerek, yeni yönetim bölümleri oluşturulacak ve işletmenin tanıtım faaliyetleri ile tanınırlılığı artırılarak ve işletme için uygun bayi seçimi yapılacaktır. Proje sonunda elde edilen çıktılarla işletme için belirlenen bölgede yönetim, satış oranlan, saygınlığı yüksek işletme olacağı öngörülmektedir.” denilmektedir.

KOBİ Proje kılavuzunda proje; “belirli bir süre içerisinde ön görülen bütçe ve insan kaynağını kullanarak, birbiri ile ilişkili amaç ve hedefleri olan, belirli girdileri alarak belirli süreçlerden geçirdikten sonra belirlenmiş sorunlara ve ihtiyaçlara cevap verebilecek nitelikte çıktıları üretecek planlanmış faaliyetler dizisi” olarak tanımlanmaktadır

KOBİ Proje Uygulama Esasları ve eki KOBİ Proje Destek Programı Proje Değerlendirme Kriterleri Tablosu uyarınca projenin, işletmenin amaç ve hedefleri ile ilişkili olması, önerilen faaliyetlerin uygun, uygulanabilir, hedeflerle ve beklenen sonuçlarla uyumlu olması ve projenin genel tasarımının tutarlı olması gerekmektedir. Ancak, projenin konusu, amacı ve hedefleri ile ilgisi olmayacak biçimde işletmenin “.....” alımını Makine-Teçhizat olarak projeye eklediği, Kurulun da proje ile ilgisi olmayan bu alımı destekleme kararı verdiği görülmüştür.

Temyiz dilekçesinde, cihazın üretim amaçlı olmaması, firmanın tanıtımına ve pazar payını artırmasına yönelik olması, ilgili cihazın müşterinin iş türüne uygun olması, “Makine ve Teçhizat" sınıfında yer alması ve tutarının yüzde %10’luk yasal sınır dahilinde olması nedeniyle projeye destek kararı verildiği belirtilmekte ise de;

“.....” alımının projenin konusu, amacı ve hedefleri ile ilgisi olmadığı; bunun sorumlulardan ..... (Hizmet Merkez Müdürü- Kurul Üyesi) tarafından gönderilen savunma eki fotoğraflarda da görüldüğü; bu fotoğraflara göre, ..... Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi tarafından işletilen istasyonda ..... cihazının dört adet bulunduğu; ..... alımının proje ile ilgisiz bir biçimde üretim maksatlı olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla temyiz talebinin reddi ile 262 sayılı ilamın 22. maddesinin A bendi ile ..... TL’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(... Daire Başkanı ..., ... Daire Başkanı ... ile üyeler ....’in; “Tazmin hükmü açık bir mevzuat hükmüne dayalı olmayıp yoruma dayalı olarak verilmiştir. KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Esasları’nın ‘Desteklenecek Proje Konuları’ başlıklı 9 uncu maddesinde; "Verimlilik artırıcı", "Ürün/hizmet kalitesi yükseltici", "Müşteri memnuniyetini artırmaya yönelik projeleri desteklenir" denilmektedir.

Desteklenen projenin türüne göre, proje kalemlerinin proje ile ilişkisi olup olmadığına her proje bazında Kurul karar vermektedir. Diğer bir ifade ile desteklenen proje kaleminin o projenin verimliliğini artırıcı, ürün/hizmet kalitesini yükseltici ya da müşteri memnuniyetini artırmaya yönelik olup olmadığı Kurul tarafından değerlendirilerek karar verilmektedir. Bu konuda Kurul’un yerine geçilerek karar verilmesi, Kurul’un takdir hakkını engellemektedir.

Nitekim somut olayda da ..... alımının proje konusu ve hedefine uygun olup olmadığının değerlendirilmesi teknik bir konu olup bu konuda konunun uzmanı olan Kurul üyeleri tarafından karar verilmiştir.

Proje ile ilişkilendirilmiş olduğuna Kurul tarafından kanaat getirilen, program amaç ve önceliklerine uygunluğu tespit edilmiş bir destekleme kararının Kurul tarafından alınmış olması mevzuata aykırı değildir. Bu itibarla tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) 6085 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle,

B bendi;

KOBİ Proje kılavuzunda proje; “belirli bir süre içerisinde ön görülen bütçe ve insan kaynağını kullanarak, birbiri ile ilişkili amaç ve hedefleri olan, belirli girdileri alarak belirli süreçlerden geçirdikten sonra belirlenmiş sorunlara ve ihtiyaçlara cevap verebilecek nitelikte çıktıları üretecek planlanmış faaliyetler dizisi” olarak tanımlanmaktadır.

KOBİ Proje Uygulama Esasları ve eki KOBİ Proje Destek Programı Proje Değerlendirme Kriterleri Tablosu uyarınca projenin, işletmenin amaç ve hedefleri ile ilişkili olması, önerilen faaliyetlerin uygun, uygulanabilir, hedeflerle ve beklenen sonuçlarla uyumlu olması ve projenin genel tasarımının tutarlı olması gerekmektedir.

İşletme tarafından sunulan projenin “Bayi geliştirme kapsamında, işletme ürünlerinin sunulduğu pazara hitap edecek tanıtım ve reklam faaliyetleri” başlıklı bölümünde aşağıdaki harcamalar için destek talep edilmiştir:

• Oturma Bankı; ..... Valiliğinin İşletmeyi kardeş okul ilan ettiği .... İ.Ö.Okulu içerisine firma logolu oturma bankı 12 adet.

• Çöp Kovası; ..... Valiliğinin İşletmeyi kardeş okul ilan ettiği .... İ.Ö.Okulu içerisine firma logolu 10 adet çöp kovası yaptırılması.

İlköğretim okuluna sağlanan yardım mahiyetindeki oturma bankı ve çöp kovalarına ait giderlerin, KOBİ Proje çerçevesinde desteklenmesinin, KOBİ Proje Uygulama Esasları’na ve eki KOBİ Proje Destek Programı Proje Değerlendirme Kriterleri’ndeki proje tanımına ve mantığına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Temyiz dilekçesinde, şirket tarafından ilköğretim okuluna verilen çöp kovası ve oturma bankının işletmenin reklam ve tanıtımına yönelik olduğu ve yardım amaçlı olmadığı iddia edilmekte ise de; proje kapsamındaki söz konusu destek ödemesinin, projeyle ilgisi olmadığı, şirket tarafından ilköğretim okuluna yapılan yardımların bedelinin ödenmesi amacını taşıdığı görülmektedir.

..... Valiliği’nin, okulların ihtiyaçlarının karşılanmasına özel sektörün katkıda bulunmasını sağlamak amacıyla uyguladığı “Kardeş Okul-Kardeş Kurum Projesi” kapsamında kardeş kurum ilan ettiği ..... Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketinin, ilköğretim okuluna yaptığı çöp kovası ve oturma bankı gibi yardım mahiyetindeki giderlerin, “Stratejik Yönetim Modeli ile Bayi Ağı Geliştirme ve Pazar Payı Artışı” konulu proje kapsamında reklam harcamaları olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla temyiz talebinin reddi ile 262 sayılı ilamın 22. maddesinin B bendi ile .....TL’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(... Daire Başkanı ..., ... Daire Başkanı ... ile üyeler ....’ın; “Desteklenen projenin türüne göre, proje kalemlerinin proje ile ilişkisi olup olmadığına her proje bazında Kurul karar vermektedir. Diğer bir ifade ile desteklenen proje kaleminin o projenin verimliliğini artırıcı, ürün/hizmet kalitesini yükseltici ya da müşteri memnuniyetini artırmaya yönelik olup olmadığı Kurul tarafından değerlendirilerek karar verilmektedir. Bu konuda Kurul’un yerine geçilerek karar verilmesi, Kurul’un takdir hakkını engellemektedir.

Nitekim somut olayda da söz konusu tanıtım materyallerinin ..... Valiliği'nin kardeş okul ilan ettiği ilköğretim okulunda kullanılmasının, okulların sosyal etkileşimin yoğun olduğu, tanıtım faaliyetlerinin geniş kitlelere ulaştırılması açısından faydalı olabileceği, okulun il merkezinde bulunması ve yüksek bilinirliğe sahip olması hususları göz önüne alınarak Kurul tarafından desteklenmesi uygun görülmüştür. Desteklenen proje giderinin ..... Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi tarafından “Kardeş Okul-Kardeş Kurum Projesi” kapsamında ..... Valiliği tarafından kardeş okul ilan edilen ilköğretim okulunda kullanılması, olayın mahiyetini değiştirmemektedir.

Proje ile ilişkilendirilmiş olduğuna Kurul tarafından kanaat getirilen, program amaç ve önceliklerine uygunluğu tespit edilmiş bir destekleme kararının Kurul tarafından alınmış olması mevzuata aykırı değildir. Bu itibarla tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oyçokluğu ile,