Sayıştay 7. Dairesi 39786 Kararı - Özel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 7

• Dosya No: 39786

• Tutanak No: 43626

• Tutanak Tarihi: 08.11.2017

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Uygulama işinde yapılan imalat için uygun bir resmi birim fiyat olmasına yeni birim fiyat yapılarak bu fiyat üzerinden ödemede bulunulması;

260 sayılı İlamın 1. maddesinin A) bendiyle; … yükleniminde gerçekleştirilen … İşinde; fiilen V.0512 poz numaralı eski eserde dar derin kazı imalatı yapılmasına rağmen, Analiz-1 adında yeni birim fiyat oluşturularak bu poz numarası üzerinden ödemede bulunulduğu gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu (Düzenleyen sıfatıyla temyiz talep eden İnşaat Mühendisi …, temyiz dilekçesinde özetle; Sayıştay Dairesince verilen tazmin hükmü incelendiğinde; Kentsel-III. Derece Arkeolojik Sit alanı içerisinde olduğu Koruma Kurulu Kararlarında belirtilen tescilli taşınmaz … Sahasında yapılan kazının Analiz-1 poz numaralı “Arkeologlar denetiminde arkeolojik kazı yapılması” birim fiyatı yerine V.0512 poz numaralı “Eski eserde dar derin araştırma hafriyatı yapılması” birim fiyatının kullanılması gerektiğinin anlaşılmakta olduğunu, dilekçe ekinde bulunan 27.04.2012 tarih ve 862 sayılı Koruma Kurulu Kararında; “… İli, …. İlçesi, … Mahallesi, Kentsel-III. Derece Arkeolojik Sit alanı içinde yer alan tescilli taşınmaz kültür varlığı … Sahasında yeni yapılaşma-rekonstrüksiyon ve restorasyona yönelik hazırlanan kararımız eki revize projenin uygun olduğuna (OLUMLU), Kültür ve Tabiat Varlıklarıyla İlgili Yapılacak Yüzey Araştırması, Sondaj ve Kazı Çalışmalarının Yürütülmesi Hakkında Yönergenin Tescilli tek Yapılarda Yapılacak Kazılar Başlıklı 18. maddesi doğrultusunda sondaj, temel kazısı, drenaj vb. çalışmaların Müzesince gerçekleştirilmesine, uygulamadan … Genel Müdürlüğünün sorumlu olduğuna, uygulama sonrası hazırlanacak teknik rapor ve yeterli sayıda fotoğrafın Kurulumuza iletilmesine karar verildi.” ifadelerinin yer almakta olduğunu, bu ifadelerden Kentsel-III. Derece Arkeolojik Sit alanı içinde yer alan … Sahasında müze tarafından kazı yapılması gerektiğinin anlaşıldığını, yapılması planlanan bu kazının Kurul Kararı gereği müze arkeologları tarafından denetlenmesinin gerekmekte olduğunu, halbuki V.0512 poz nolu “Eski eserde dar derin araştırma hafriyatı yapılması” imalatı birim fiyat tarifi incelendiğinde ise bu pozun arkeologlar denetiminde yapılan kazıyı değil, işin idarenin kontrol elemanları denetiminde yapılan kazıları tarif ettiğinin görüleceğini, … tarih ve … sayılı Koruma Kurulu Kararı doğrultusunda arkeolojik temel kazısının yapılabilmesi için Bölge Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile … Müze Müdürlüğünden eleman görevlendirilmesinin istendiğini ve … Sahası kazısının … Müze Müdürlüğü tarafından görevlendirilen arkeologlar denetiminde yapıldığını, ayrıca ilamda; “Mütehassıs usta, özel uzmanlık ve yetenek isteyen imalatların yapılmasında kullanılan bir rayiçtir. Sorguya konu imalatta ise, ilk önce yüzeydeki kaba toprak kazma kürekle alınmakta, tarihsel dokuya gelindiğinde ise, işe daha hassas aletlerle ve daha dikkatlice devam edilmektedir. Daha hassas aletlerle daha dikkatli bir şekilde işin yapılması özel uzmanlık ve yetenek isteyen bir iş değildir. Zaten V.0512 poz numaralı imalatı oluşturulan kalemler belirlenirken tarihi doku dikkate alınarak düz işçi yerine erbap işçi rayici kullanılmıştır. Bunun için ayrıca mütehassıs usta kullanılmasına gerek bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verildiğini, ancak dilekçe ekinde yer alan ve … Genel Müdürlüğü 2015 yılı birim fiyat analizleri içerisinde bulunan ÖBFA-022 poz numaralı “Arkeolojik Alanda Arkeolog veya Sanat Tarihçisi Denetiminde Bilimsel Kazı Yapılması” birim fiyat analizi incelendiğinde; birim fiyat oluşturulurken “mütehassıs usta yardımcıları” ve “düz işçi” rayiçlerinin kullanıldığının görüleceğini, … Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan “ÖBFA-022” pozu ile Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan “Analiz 1” pozunun analizleri karşılaştırıldığında; iki analizde de “mütehassıs usta yardımcıları” ve “düz işçi” rayiçlerinin kullanıldığının görüleceğini; bu durumun, … Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan “ÖBFA-022” poz numaralı “Arkeolojik Alanda Arkeolog veya Sanat Tarihçisi Denetiminde Bilimsel Kazı Yapılması” birim fiyat analizinin ilamda belirtilen mütehassıs usta kullanılmasının gereksiz olduğu tezini tamamen çürütmekte olduğunu, yukarıda yapılan tüm bu açıklamalar ve dilekçeye ekli belgelerden de anlaşılacağı üzere … Sahasında yapılan kazının, Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan Analiz-1 poz numaralı “Arkeologlar Denetiminde Arkeolojik Kazı Yapılması” birim fiyat tarifi ve analizine uygun olduğunun anlaşılmakta olduğunu; dolayısıyla, yapılan ödeme usulüne uygun yapıldığından tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini dile getirmiştir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede; tazmin hükmolunan ödemenin, … Sahasında yapılan kazının, Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan Analiz-1 poz numaralı “Arkeologlar Denetiminde Arkeolojik Kazı Yapılması” birim fiyat tarifi ve analizine uygun olduğu ve dolayısıyla yapılan ödemenin usulüne uygun yapıldığı ileri sürülerek tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra, sorumlunun, savunmasında ileri sürdüğü gerekçelerin yerinde olduğu gözüktüğünden; bu gerekçelerin kabul edilerek sorumluların uhdesindeki tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu, Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak ikinci temyiz dilekçesinde özetle; Başsavcılığın tazmin hükmünün kaldırılmasına yönelik değerlendirmesine katıldığını dile getirmiştir.

Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen gerekçelerin önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımaması hasebiyle yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyize konu ilamda tartışmaya konu olan iki pozdan birisi (ilamda uygulanması gerektiği belirtilen) V.0512 Eski Eserde Dar Derin Araştırma Hafriyatı Yapılması diğeri ise (işte uygulanan) yeni birim fiyat yapılan Analiz 1 Arkeologlar Denetiminde Arkeolojik Kazı Yapılması pozudur.

Bu pozların tariflerine bakılacak olursa;

“V.0512 Eski Eserde Dar Derin Araştırma Hafriyatı Yapılması: Onarım ve rölövesi yapılacak eserin, kontrolün direktifine göre tespit edilmiş yerlerinde orijinal ölçüleri, döşemeyi, temel duvarların veya benzeri orijinal kalıntının meydana çıkarılması için itinalı olarak dar, derin araştırma hafriyatı yapılması, hafriyat sırasında bulunacak yapı unsurlarının tahrip edilmemesi, bulunacak taş, alçı, çini, madeni ve ahşap vs. gibi antik parçaların icabında toprak elenerek ayrılması, itina ile çıkarılarak idareye teslimi, hafriyatı biten alanın bulunan kalıntılara göre müteahhitçe ölçülerinin alınarak krokisinin yapılması 4,00 m. öteye taşınması, malzeme ve işçilik dahil, beher m3 bedeli”,

“Analiz 1 Arkeologlar Denetiminde Arkeolojik Kazı Yapılması: K.T.V.K.K.’nın kararı doğrultusunda Arkeoloji Müzeleri Müdürlüğü’nün görevlendirmiş olduğu teknik elemanların gözetiminde taşınmaz kültür varlığının ortaya çıkarılabilmesi için bilimsel metotlarla kazı yapılması işidir. Tüm bu işlemler arkeolog, mimar ve mütehassıs ustalar tarafından kazma kürek kullanmadan küçük el aletleri ile (çapa, mala, fırça vb.) tabakalar halinde yapılmış antik yapıların özgün dokularına, şekline, malzemesine zarar vermeden itina ile yapılır. Ortaya çıkan duvar, mozaik, taş süsleme vb. elemanlar itina ile temizlenerek rölöve çalışması yapılabilecek hale getirilecektir. Ortaya çıkan moloz elendikten sonra uygun bir alana da yığın hale getirilmesi için gerekli işçilik malzeme ve yatay düşey taşıma dahil 1 m3 fiyatıdır.”

Şeklindedir.

Yukarıdaki poz tariflerinde de görüldüğü üzere V.0512 poz nolu “Eski Eserde Dar Derin Araştırma Hafriyatı Yapılması” pozu kontrolün direktifinde yapılan yerlerde yapılması gereken imalatı tarif etmektedir. Ancak … Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun … tarih ve … sayılı Kararında; “…, …, …, Kentsel-III. Derece Arkeolojik Sit alanı içinde yer alan tescilli taşınmaz kültür varlığı … Sahasında yeni yapılaşma rekonstrüksiyon ve restorasyona yönelik hazırlanan kararımız eki revize projenin uygun olduğuna (OLUMLU), Kültür ve Tabiat Varlıklarıyla İlgili Yapılacak Yüzey araştırması, Sondaj ve Kazı Çalışmalarının Yürütülmesi Hakkında Yönergenin Tescilli Tek Yapılarda Yapılacak Kazılar başlıklı 18. maddesi doğrultusunda sondaj, temel kazısı, drenaj vb. çalışmaların Müzesince gerçekleştirilmesine, uygulamadan Vakıflar Genel Müdürlüğünün sorumlu olduğuna, uygulama sonrası hazırlanacak teknik rapor ve yeterli sayıda fotoğrafın Kurulumuza iletilmesine karar verildi.” ifadesi yer almaktadır. … Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun Kararında … sahasında yapılacak kazının Müze denetiminde yapılması gerektiği açıkça belirtilmektedir.

Nitekim, bu sebepten … Sahasının temel kazısının yapılabilmesi için Bölge Müdürlüğünce … tarih ve … sayılı yazısı ile … Müze Müdürlüğü’nden eleman görevlendirilmesi istenmiş ve … Sahası kazısı … Müze Müdürlüğü tarafından görevlendirilen arkeologlar denetimi ve gözetiminde yapılmıştır. Kazı sonrasında görevli arkeologlar tarafından hazırlanan 18.06.2012 tarihli Rapor Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’na sunulmuştur. Müze tarafından görevlendirilen arkeologlar gözetiminde yapılan … sahası kazısının bir kısmı görevli arkeologların direktifleri doğrultusunda kazma ve kürek kullanılarak yapılmış, kültür katmanına rastlanıldıktan sonra ise kazı küçük el aletleri kullanılarak devam etmiştir. Ayrıca, söz konusu arkeolojik kazıda çıkan temel buluntuları, Analizin poz tanımında belirtildiği üzere, yüklenici tarafından temin edilen mimar marifetiyle belgelenmiştir. Dolayısıyla, yukarıda tarifi verilen Analiz 1 “Arkeologlar Denetiminde Arkeolojik Kazı Yapılması” pozu, Müze denetiminde, arkeologlar eşliğinde, kazının yapılması, çıkan mimari buluntuların belgelendirilmesi, … Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu onayına sunulması işlemlerini kapsamaktadır.

Bu bilgiler ışığında, işin, İdarenin kontrollüğünde değil de Müze denetiminde arkeolog, mimar ve mütehassıs ustalar tarafından kazma kürek kullanmadan küçük el aletleri ile (çapa, mala, fırça vb.) gerçekleştirilmiş olması ilamda belirtilenin aksine özel uzmanlık ve yetenek gerektiren bir iş olduğunun en önemli göstergesidir. Kaldı ki, kültür katmanına rastlanılmadan önceki işlemlerin arkeolog, mimar ve mütehassıs ustalar dışındaki görevlilerce kazma kürek kullanılarak yapılmış olması işin bu niteliğini değiştirmemekle birlikte yalnızca poz analizi içerisinde yer alan düz işçinin yapması gereken işlemlere karşılık gelmektedir.

İşte bu gerekçelerle, “V.0512 Eski Eserde Dar Derin Araştırma Hafriyatı Yapılması” pozundan farklılık arz eden ve İdare ile yüklenici arasındaki karşılıklı mutabakatla yeni birim fiyatı oluşturulan “Analiz 1 Arkeologlar Denetiminde Arkeolojik Kazı Yapılması” pozu üzerinden hakediş ödemeleri yapılmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan Analiz-1 poz numaralı “Arkeologlar Denetiminde Arkeolojik Kazı Yapılması” imalatı birim fiyat tarifi ve analizine uygun olarak gerçekleştirildiğinden; 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, 260 sayılı İlamın 1. maddesinin A) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE; oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Üyeler; …, … ve …’in karşı oy gerekçesi:

İlamda, Denetçi düşüncesi doğrultusunda; yapılan işin V.0512 poz numaralı imalata karşılık geldiğini, bu sebeple Analiz-1 adı altında yeni birim fiyat yapılmasına gerek olmadığı belirtilmektedir.

Her iki imalatı birbirinden ayıran temel özellik, birim fiyat oluşturulurken V.0512 poz numaralı birim fiyatta erbap işçi kullanılırken, Analiz-1 numaralı özel birim fiyatta mütehassıs usta kullanılmasıdır. Mütehassıs usta, özel uzmanlık ve yetenek isteyen imalatların yapılmasında kullanılan bir rayiçtir. Sorguya konu imalatta ise, ilk önce yüzeydeki kaba toprak kazma kürekle alınmakta, tarihsel dokuya gelindiğinde de işe daha hassas aletlerle ve daha dikkatlice devam edilmektedir. Zaten V.0512 poz numaralı imalatı oluşturulan kalemler belirlenirken tarihi doku dikkate alınarak düz işçi yerine erbap işçi rayici kullanılmıştır. Sorumlularca özel uzmanlık ve yetenek gerektirdiği iddia edilen işler de erbap işçilerce yerine getirilmiştir. Dolayısıyla, bunun için ayrıca mütehassıs usta kullanılmasına gerek bulunmamaktadır.

Ayrıca, kazının müzece görevlendirilen arkeologlar gözetiminde yapılmış olması, mütehassıs usta kullanılarak fiyat belirlenebilmesine gerekçe oluşturmamaktadır.

Sonuç olarak, özü itibariyle İdarenin kontrollüğü kapsamında yapılan işte; fiilen V.0512 poz numaralı eski eserde dar derin kazı imalatı yapılmasına rağmen, Analiz-1 adında yeni birim fiyat oluşturularak bu poz üzerinden ödemede bulunulması mevzuata aykırı olup tazmin hükmünün tasdiki gerekir.

Karar verildiği 08.11.2017 tarih ve 43626 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.