Sayıştay 7. Dairesi 39540 Kararı - Özel Bütçe Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 7

• Dosya No: 39540

• Tutanak No: 41896

• Tutanak Tarihi: 24.05.2016

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Huzur hakkı dışında ayrıca Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi.

177 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile; … Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine, 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkındaki Kanunun 13’üncü maddesinde düzenlenen huzur hakkı dışında ayrıca Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi nedeniyle … TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlular …, …, …, …, … ve … adlarına Av. … tarafından verilen temyiz dilekçesinde özetle;

1. ) Dairede yapılan savunmalarda da ifade edildiği üzere; dünyanın en zengin bor yatak ve rezervlerine sahip ülkemizde bor ürünlerinin üretimi ve geliştirilmesi, bu amaçla üniversiteler ve diğer bilimsel kuruluşlarla etkin bir işbirliği içinde gerekli projeleri desteklemek ve bu konuda her türlü AR. GE çalışmalarını yürütmek üzere 4865 sayılı Kanun ile "… Araştırma Enstitüsü"nün kurulduğunu,

Aynı Kanunun 13 ve 14’üncü maddelerinde Enstitüde görevli personelin mali haklarına ilişkin olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanuna tabi diğer kuruluşlar personelinden büyük ölçüde farklılıklar getirildiği ve üstelik bu düzenlemelerin bu personelin emekliliklerine de yansıması konularında hükümler konulduğunu,

Böylece kanun koyucunun Enstitü faaliyetlerine ülke kalkınması için verdiği önemi, Enstitüde iyi yetişmiş personel istihdamına yönelik amaç ve iradeyi ortaya koyduğunu,

2. ) Nitekim; 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkındaki Kanunun 13’üncü maddesinde Enstitü yönetim kurulu üyelerinin aylık iki toplantıyı geçmemek üzere toplantı başına alacakları "huzur hakkı" konusunda ikili bir ayırıma gidilerek uhdesinde herhangi bir kamu görevi bulunmayanlar için (3000) gösterge rakamının, uhdesinde kamu görevi bulunanlar için ise (2000) gösterge rakamının "memur aylık katsayısı" ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda "huzur hakkı" ödenmesi öngörüldüğünü,

Dönemin Enstitü Yönetim Kurulunun, memur ile ilgili kanunlarda "memur aylık katsayısı" adıyla bilinen bir katsayı olmaması nedeni ile söz konusu katsayıdan "memur maaş katsayısı" mı? yoksa "memur taban aylığı" katsayısının mı kastedilmiş olduğu konusunda uzun süre tereddüt geçirdiğini, yukarıda 1.maddede belirttiği kanun koyucunun Enstitü faaliyetlerine verdiği öneminin de idraki ile "memur aylık katsayısı" kavramından memur maaş katsayısının kastedilmiş olamayacağını, zira dönemin verilerine göre bunun kabulü halinde yönetim kurulu üyeleri için toplantı başına ödenecek ücretin 85.30 TL olabileceği, bu tutarın da o dönem itibari ile hem yönetim kurulu üyelerinin mevcut müktesebatına göre son derece düşük olduğu ve ayrıca benzer kuruluşlardaki yönetim kurulu üyelikleri için bu yönde bir uygulamaya yer verilmediği, söz konusu katsayıdan "memur taban aylık katsayısı"nın kastedilmiş olduğunun kabulü halinde ise ortaya çıkan ve uhdesinde kamu görevi bulunup bulunmamasına göre sırasıyla … TL ve … TL (Ayda 2 toplantı için) tutarlarındaki rakamların da yüksek olduğu mülahaza edilerek Enstitü Yönetim Kurulunca yeni bir değerlendirme yapıldığını ve kararı veren mevcut yönetim Kurulu üyelerini değil, gelecek dönem yönetim kurulu üyelikleri ücretlerine ilişkin KİT'lerdeki yönetim kurulu üyeliklerinde olduğu gibi Yüksek Planlama Kurulu kararına paralel bir düzenleme yapmak suretiyle … TL. olarak belirlendiğini,

Dönemin … yönetim kurulunu bu şekilde düzenleme yapmaya sevkeden asıl nedenin yukarıda 1.maddede zikredilen kanun koyucunun … faaliyetlerine verdiği önem ve kanun koyucunun toplantı başına … TL. gibi bir rakamı öngörmüş olamayacağının idraki olduğunu,

3. ) 631 sayılı KHK'nın 14’üncü maddesine göre …’in, özel bir kanununa göre kurulduğunu ve kamu tüzel kişiliğine haiz bir kuruluş olarak 631 sayılı KHK'nın 14’üncü maddesine tabi olduğunu dolayısı ile kanunu aynı maddenin 2.fıkrasındaki;

“Kapsama dahil kuruluşlar, Bakanlar Kurulu kararıyla tespit edilecek ortalama ücret toplamı üst sınırının altında, ortalama ücret toplamı alan personeli hakkında; Bakanlar Kurulu kararıyla tespit edilecek ortalama ücret toplamı üst sınırını aşmamak, usul ve esaslar ile diğer belirlemelere uymak kaydıyla, ortalama ücret toplamını oluşturan ödemeleri mevzuatları dahilinde tespit etmeye devam ederler. Ancak, bu tespitlerini yaparken hiçbir surette ortalama ücret toplamı üst sınırını aşacak şekilde ödemeye sebep olacak düzenleme, değişiklik veya artış yapamazlar." şeklinde ifadesini bulan düzenleme;

Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesinin ilk fıkrası ile getirilen düzenleme ile birlikte değerlendirildiğinde;

Bakanlar Kurulunca belirlenecek ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna her ne ad altında olursa olsun fiilen yapılan mali ve sosyal hak niteliğindeki her türlü ödemeler dahil bulunacak toplamının altı aylık net ortalaması sınırları içinde kalmak üzere diğer usul ve esaslara da uymak suretiyle ücret belirleme konusunda Enstitü Yönetim Kuruluna doğrudan uygulama yetkisi verdiği düşünülerek alınan ve Dairece kamu zararına sebebiyet verdiği değerlendirilen Yönetim Kurulu kararının 631 sayılı KHK ile getirilen düzenlemeye uygun olduğunu,

Yani sonuç olarak; kararnamenin 14’üncü maddesinin ilk fıkrası yapılacak ödemelerin sınırını çizerken, ikinci fıkrasının kapsama dahil kuruluşlara da doğrudan uygulama yetkisi verdiğini,

Bir başka açıdan ise, 631 sayılı KHK'nin 12’nci maddesinin aynen;

"....Memurlar ve diğer kamu görevlilerinden asli kadro ve görevleri dışında, kurum ve kuruluşların yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komite ile benzeri organlarda görev alanlara, bu görevlerinden sadece biri için ücret ödenebilir." şeklinde bir düzenlemeye şamil olduğunu Daire kararı ile ilgili azınlık oyu sahibi üye …’in de belirttiği gibi 631 sayılı KHK'nin 12’nci maddesi "huzur hakkı" kavramından söz etmeyerek kapsam dahilindeki kuruluşlarda yönetim kurulu üyelikleri için ayrı bir ücret ödenmesine cevaz verdiğini,

Diğer taraftan, söz konusu yönetim kurulu kararının ödemeye dayanak değil kriter olarak alındığını göstermek üzere, Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin kapsamı dışında kalan kapsam dışı ve sözleşmeli personel ile bu kuruluşlar ve iştiraklerinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri, denetim ve tasfiye kurulu üyeleri ile denetçilerine ödenecek ücretler ile ilgili olarak her yıl yeniden düzenlenen Yüksek Planlama Kurulu Kararlarında KİT yönetim kurulu üyeleri için belirlenen ücret dışında ayrıca bu kuruluşlarda görevli personele ödenen ikramiye dönemlerinde ödenmek üzere yılda iki kez olmak üzere ayrıca ek ödeme yapılması öngörülmesine rağmen Enstitü yönetim kurulunun ikramiye ödemesini dikkate almadığını da belirtmek istediklerini,

4. )Kabul anlamına gelmemek üzere, bir an için Daire kararında yer alan ve 4865 sayılı "… Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkındaki (…) kanunda; Enstitü Yönetim kurulu başkan ve üyelerine (Huzur hakkı dışında) "ücret" ödenmesini öngören herhangi bir hükmün bulunmadığını, aynı zamanda Yönetim Kuruluna bu konuda herhangi bir tespit yetkisi verilmediğini, mevzuat hükümlerine göre bu yetkinin Bakanlar Kuruluna verilmiş olduğunu ve Enstitü Yönetim Kurulunca alınan karar tarihinde Bakanlar Kurulunca bu hususta herhangi bir düzenleme yapılmadığını ve dolayısıyla Yönetim Kurulunca yapılan ücret düzenlemesinin mevzuat hükümlerine uygun olmadığı kabul edildiğinde; bu halde dahi ortaya çıkacak kamu zararının tespiti yapılırken; biri Enstitü Yönetim Kurulunca yapılan düzenleme çerçevesinde ve diğeri de huzur hakkı konusunda Enstitü mevcut Kanunun 13’üncü maddesindeki memur aylık katsayısına bağlı düzenlemenin vuzuha kavuşturularak, yani memur aylık katsayısı kavramından ne kastedildiği belirlenerek ve dönem itibariyle toplantı sayıları ile üyeler bazında ayrı ayrı hesaplamalar yapılarak ve bu şekilde bulunan tutarların karşılaştırılması suretiyle kamu zararının belirlenmesi gerekirken, karar veren Sayıştay 7.Dairesi itibariyle Yönetim Kurulunun hiçbir ücret veya hakkı huzur almadan görev yapmış olmaları varsayımı ile hareket ederek kamu zararını belirlediğini,

5. ) Diğer taraftan yine kabul anlamına gelmemek üzere, Sayıştay 7.Dairesinin işbu temyiz talebine konu teşkil eden ve … yönetim kurulu üye ücretlerini Yüksek Planlama Kurulunca her yıl yeniden belirlenen KİT Yönetim Kurulu aylık ücretlerini kriter alarak belirlemesi ile ilgili 2006 tarih ve 35 sayılı, Yönetim kurulu kararından sonra, yani 2006 yılından sonra bu yönde yapılan ödemelerin işbu karara dayanak yapıldığı ve dolayısıyla kamu zararına müsebbip olarak 2006 yılında işbu kararı alanların gösterildiğini,

Ancak kararın alındığı tarihten sonraki yönetim kurulu üyelerine ödenen ücretler dolayısıyla 2006 yılındaki kararı alan yönetim kurulu üyelerinin sorumlu tutulmasının hakkaniyete uygun olmadığını,

Şöyle ki; … Araştırma Enstitüsünde 2012 yılında görev başında bulunan yönetim kurulu üyeleri şayet 2006 yılında … yönetim kurulunca alınmış ve yönetim kurulu ücretlerini Kitlerdeki yönetim kurulu ücretlerine bağlayan düzenlemeye uymuş olsalardı bu rakamın 2012 yılı için … TL ve 2013 yılı için ise … TL olmasının gerekeceğini,

Oysa aşağıda yapılan hesaplamalara göre; uygulanan ücretler üye bazında 2012 yılı için … TL., 2013 yılı için ise … TL olduğunu, ortaya çıkan bu durumun tek bir ihtimali akla getirdiğini; dönemin sorumlu, yani 2012 ve 2013 yılları … yönetim kurulu konu hakkında yeni bir karar aldığını,

Kurum kayıtları temyiz talebinde bulunan müvekkillerinde bulunmadığından bu yönde bir karar alınıp alınmadığı ve alınmadıysa üye başına Yüksek Planlama Kurulunun KİT'ler için belirlediği aylık tutarı aşan uygulamaların neden ve sonuçlarını şu aşamada bilemediklerini,

Ancak belli ve açıktır ki müvekkilerin sorumlu tutulan dönem itibariyle mevcut Yönetim Kurulu Üyelerine ödenen ücretlerin 2006 yılında alınmış kararın uygulanması şeklinde olmadığını,

Bu nedenle, 2012 yılında Enstitüdeki uygulamalarla ortaya çıkan kamu zararının oluşumu ile 2006 yılında müvekkil temyiz edenlerin aldığı karar arasında uygun bir illiyet bağı olmadığı cihetiyle Sayıştay ilamına bu yönüyle de itiraz ettiklerini,

Madem ki dönemin sorumlu … Yönetim Kurulu 2006 yılında alınan karardan farklı bir karar alma yetki ve sorumluluğunu veya en azından uygulamasını kendinde bulabiliyor o halde 2012 yılı hesaplarından da 2006 yılında temyiz eden müvekkillerin aldığı karardan farklı karar alan/uygulama yapan dönemin Yönetim Kurulu üyelerinin sorumlu tutulması gerektiği kanaatinde olduklarını,

Yukarıda arz edilen konu ile ilgili olarak, "… Araştırma Enstitüsü" 2013 yılı mali hesapları ile ilgili olarak Sayıştay Başkanlığınca dönemin Enstitü Yönetim Kurulu üyeleri … ile … 'na gönderilen sırasıyla 02.06.2014 ve 07.06.2014 tarih ve 40226-14/308 ve 40226-14/310 sayılı ve uzman denetçiler … ile … imzalarını taşıyan sorgu yazılarında 2013 yılı ilk 7 aylık dönemi için Enstitü yönetim kurulu üyelerine ödenen … TL.nin sorgulamasının yapıldığını,

Sorgu bordrolarında belirtilen ve 2013 yılının ilk 7 ayı için Enstitü Yönetim Kurulu üyelerine ödenen … TL.nin önce Enstitü Yönetim Kurulu üye sayısı olan 9'a, çıkan tutarın da döneme ait ay sayısına, yani 7'ye bölünmesi sonucu çıkan tutarın … TL olduğu ve bu tutarın da Yüksek Planlama Kurulunca 2013 yılı KİT yönetim Kurulu üyeleri için belirlenen … TL.nin üzerinde olduğunun görüleceğini,

Aynı durumun işbu temyiz dilekçesine konu teşkil eden 2012 yılı hesapları için de sözkonusu olduğunu, Enstitü Yönetim Kurulu üyelerine ödenen … TL.nin önce Enstitü Yönetim Kurulu üye sayısı olan 9'a, çıkan tutarın da döneme ait ay sayısına, yani 12'ye bölünmesi sonucu çıkan tutarın … TL. olduğu ve bu tutarın da Yüksek Planlama Kurulunca 2012 yılı KİT yönetim Kurulu üyeleri için belirlenen … TL.nin üzerinde olduğunun görüleceğini,

Diğer taraftan Yüksek Planlama Kurulunca 2012 yılı için KİT Yönetim Kurulu üyelerine ödenecek aylık ücret olarak belirlenen … TL tutarın önce yönetim kurulu üye sayısı olan 9 ile daha sonra çıkacak rakamın 12 ay sayısı ile çarpımı sonucu ortaya çıkan … TL olduğunu, bu tutarın 2012 yılı … hesapları ile ilgili olarak Sayıştay ilamında … TL. rakamının altında olduğunu,

Dolayısıyla yine kabul anlamına gelmemek üzere temyiz itirazına konu olan Sayıştay ilamında kamu zararının … TL. olarak hesaplanacak yerde … TL. olarak hesaplandığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Enstitünün yanıtı:

Konunun, Enstitüye 27.10.2014 tarihinde tebliğ edilen 22.10.2014 tarih ve 39540-47643 sayılı yazı eki temyiz dilekçesine karşı süresi içinde cevaplarının sunulmasından ibaret olduğunu,

İlamın 1’inci maddesi ile verilen; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine; sadece 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkındaki Kanunun 13’üncü maddesinde düzenlenen huzur hakkı ödenmesi gerekirken, ayrıca Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi nedeniyle oluşan … TL. kamu zararının ortaklaşa ve zincirleme 6085 sayılı Kanunun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine dair tazmin hükmünün, Enstitü adına Enstitü Başkanı Dr. … tarafından Sayıştay Başkanlığına sunulan 19.08.2014 tarih ve 60131224-663/1284 sayılı Temyiz Dilekçesinde ayrıntılı olarak açıklandığını ve temyiz edenlerin de dilekçelerinde belirttiği üzere kanuna aykırı olup kaldırılması gerektiğini,

Yönetim Kurulu üyelerinin mali hakları ile ilgili olarak, 4865 sayılı Kuruluş Kanununun 13’üncü maddesinde, yalnız sınırlı bir huzur hakkına yer verildiğini bununla birlikte, Enstitüyü de kapsayan 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12’nci maddesinde;

“Memurlar ve diğer kamu görevlilerinden, kurum ve kuruluşların yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komite ile benzeri organlarda görev alanlara, kurum içi ve kurum dışı ayrımı yapılmaksızın bu görevlerinden sadece biri için ücret ödenebilir." hükmüne yer verildiğini ve 14’üncü maddesinde, anılan KHK kapsamında bulunan tüm kuruluşların başkan ve yönetim kurulu üyeleri dâhil tüm personelinin ücret ve diğer mali haklarının belirlenmesinde Bakanlar Kurulunca belirlenecek ortalama ücret toplamı üst sınırının esas alınacağının düzenlendiğini,

4865 sayılı Kuruluş Kanununun, Yönetim Kurulunun görev ve yetkilerinin sayıldığı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan;

"Enstitünün idarî, malî ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgili yönetmeliklerin yürürlüğe girmesini sağlamak." hükmü ile verilen yetki çerçevesinde; küçük bir organizasyon yapısına sahip olan Enstitünün idari yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi ve Yönetim Kurulu üyelerinin Enstitü faaliyetlerine etkin katılım sağlayabilmesini teminen temyiz edenlerin de içinde bulunduğu 1. Dönem Yönetim Kurulunun 16.06.2006 tarih ve 34/3 (78) sayılı kararı ile, 631 sayılı KHK'nın 12 ve 14’üncü maddesi hükümlerine istinaden, Yüksek Planlama Kurulunca KİT Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri için belirlenen ücretler ölçü alınmak suretiyle Yönetim Kurulu üyelerine aylık ücret ödenmesinin uygun görüldüğünü,

Temyiz Edenlerin, dilekçelerinin 2 nolu bölümünde ileri sürdükleri iddianın aksine; anılan kararın yalnız gelecek dönem yönetim kurulu üyelerine uygulanmak üzere alınmadığını,

Anılan Kararda; "... Yüksek Planlama Kurulu Kararı dikkate alınarak Enstitümüz Yönetim Kurulu Üyelerine ödenen ücretlerin Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere … YTL olarak belirlenmesi ile bundan sonra yapılacak uygulamalarda Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretlerin esas alınmasına" denildiğini,

Görüldüğü üzere Kararın, YPK kararı doğrultusunda 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girdiğini, kararı alan 1. Dönem Yönetim Kurulu üyelerine de görev sürelerinin sona erdiği Aralık 2006 dönemine kadar uygulandığını,

Temyiz edenlerin, dilekçelerinin 5 nolu bölümünde ileri sürdükleri iddianın aksine; Yönetim Kurulunca sonraki dönemlerde bu hususta yeni bir karar alınmadığını ve anılan kararın uygulanmasına devam edildiğini,

Bu durumun, İlama konu 01.01.2012-31.12.2012 döneminde görevde olan 3. Dönem Yönetim Kurulu için de geçerli olduğunu,

Ayrıca, temyiz edenlerin iddia ettikleri gibi; Yönetim Kurulu üyelerine aylık net ücret olarak 2012 Yılı için 2.406,16 TL ödenmediğini, yine temyiz edenlerin iddia ettikleri gibi; 2012 Yılı için YPK Kararı uyarınca ödenmesi gereken ücretin 1.906,10 TL. olmadığını, Şöyle ki;

03.11.2011 tarih ve 28104 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 01.01.2011 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin kapsamı dışında kalan kapsam dışı ve sözleşmeli personel ile bu kuruluşlar ve iştiraklerinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri, denetim ve tasfiye kurulu üyeleri ile denetçilerine 2011 yılında uygulanacak ücretlerin tespitine ilişkin 21/10/2011 tarihli ve 2011/T-20 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararının (EK-1) 3/1 maddesinde; kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının yönetim kurulu başkan ve üyelerine … TL net aylık ücret verileceği ve anılan kararın 7/1 maddesinde; bu ücrete 01.07.2011 tarihinden geçerli olmak üzere 2011 yılının ikinci yarısı için Devlet memurlarına uygulanan artış oranı kadar artış yapılacağının düzenlendiğini,

Anılan kararı yürürlükten kaldıran 31.12.2012 tarihli ve 2012/T-26 sayılı YPK Kararının (EK-2) ise; 26.04.2013 tarih ve 28629 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2012 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girdiğini, Anılan Kararın 6/1 maddesinde; kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının yönetim kurulu başkan ve üyelerine … TL. net aylık ücret verileceği ve anılan kararın 9/5 maddesinde; bu ücrete 2013 yılının birinci ve ikinci altı aylık dönemleri için kamu görevlilerinin mali haklarında uygulanan artış oranı kadar artış yapılacağının düzenlendiğini,

Anılan YPK Kararları uyarınca, İlama konu 01.01.2012-31.12.2012 döneminde Enstitü Yönetim Kurulu net aylık ücretlerinin; 21/10/2011 tarihli ve 20U/T-20 sayılı YPK Kararıyla belirlenen … TL'ye 01.07.2011 tarihinden itibaren uygulanan %4 artış oranı eklenerek … TL olarak uygulandığını, YPK Kararında aylık ücretler "net" olarak belirlendiğinden, yasal vergiler eklenerek brüt olarak ödeme yapıldığını,

Örnek olarak;

Yönetim Kurulu Başkanı … 'na 2012 yılında yapılan yönetim kurulu ücret ödemelerine ilişkin 12 adet ücret bordrosunun dilekçe ekinde sunulduğunu,

Ücret bordrolarından da görüleceği üzere 2012 yılında Yönetim Kurulu başkan ve üyelerine aylık net … TL. ücret ödendiğini,

Yine temyiz edenlerin, dilekçelerinin 5 nolu bölümünde; 2012 yılındaki uygulamalarla ortaya çıkan kamu zararının oluşumu ile 2006 yılında alınan karar arasında uygun bir illiyet bağı olmadığını, dönemin sorumlu Yönetim Kurulunun 2006 yılında alınan karardan farklı bir karar aldığını veya farklı bir uygulama yaptığını, dolayısıyla 2012 yılı hesaplarından dönemin Yönetim Kurulu üyelerinin sorumlu tutulması gerektiğini, iddia ettiklerini,

Ancak, yukarıda belirtildiği üzere sonraki dönem yönetim kurullarınca bu hususta yeni bir karar alınmadığını ve anılan kararın uygulanmasına devam edildiğini, İlama konu 2012 yılında görev yapan 3. Dönem Yönetim Kurulunca da yeni bir karar alınmadığını,

Bu nedenle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31’inci maddesinin 3. fıkrası ve 71’inci maddesi ile Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararı uyarınca, anılan kararda imzası bulunmayan 3. Dönem Yönetim Kurulu üyelerinin, karar dolayısıyla sorumlu tutulmalarının söz konusu olmadığını,

Enstitü, KİT'lere ilişkin hukuki düzenlemelerin kapsamına dâhil olmamakla birlikte, KİT'lerdeki yönetim kurulu üyelerine yapılan ödemelerin esaslarının, sadece ödemelere ölçü olarak alındığını,

Bu şekilde, Enstitülerine benzer yapıda ve Enstitünün de sayıldığı 5018 sayılı Kanunun eki (II) sayılı cetvelin, "B- Özel Bütçeli Diğer İdareler" arasında yer alan Türk Patent Enstitüsü ve Türk Akreditasyon Kurumu gibi kurumların Yönetim Kurulu üyelerine, YPK tarafından KİT Yönetim Kurulu üyeleri için belirlenen aylık ücretin ödenmekte olduğu da dikkate alınarak 631 sayılı KHK'nın 14’üncü maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunca belirlenen ortalama ücret toplamı üst sınırının çok altında bir ücret belirlemesi yapıldığını,

Kaldı ki, 4865 sayılı Enstitü Kuruluş Kanununda veya ilgili Mevzuatta Yönetim Kurulu üyelerine huzur hakkı ödemesi dışında bir ödeme yapılamayacağına dair bir düzenleme bulunmadığını,

Bununla birlikte, yukarıda açıklandığı üzere, 631 sayılı KHK'nın 12’nci maddesinde ücret miktarı belirlenmemiş olsa da, anılan KHK kapsamındaki kurumların yönetim kurulu üyelerine ücret ödenebileceğinin düzenlendiği ve anılan KHK'nın 14’üncü maddesinde ücret tavanıyla ilgili düzenleme yapıldığını,

Yine, 4865 sayılı Kuruluş Kanununun 1’inci maddesinin ikinci fıkrasındaki;

"Enstitü, bu Kanunda düzenlenmeyen hususlarda özel hukuk hükümlerine tabidir." hükmü de dikkate alındığında, anılan Kanunun yukarıda anılan 6‘ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Enstitü en üst karar organı olan Yönetim Kurulunun; 631 sayılı KHK'da ödenebileceği belirtilen Yönetim Kurulu ücretini tespit etme yetkisi bulunduğunu bu nedenle, Yönetim Kurulu kararına istinaden yapılan, ilam konusu Yönetim Kurulu ücret ödemelerinin mevzuata uygun olduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Başsavcılık;

“Dilekçede, İlamın 1’inci maddesiyle … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine sadece 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkındaki Kanunun 13’üncü maddesinde düzenlenen huzur hakkı ödemesi yapılması gerekirken, ayrıca Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi suretiyle oluşan kamu zararı için verilen tazmin hükmünün, sorguya verilen cevaplar tekrar edilmek suretiyle, ödemenin mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Dilekçede, 2012 yılında yapılan ödemelerden, 2006 Yılında Yönetim Kurulunda bulunan Kurul Üyelerinin sorumlu tutulmasının hakkaniyete uygun olmadığı, kamu zararı tutarının fazla tespit edildiği yönünde itirazlarda bulunulmaktadır. İleri sürülen bu itiraz gerekçelerinin, fiilen yapılan ödemelerin kamu zararı tutarının tespitinde esas alınmış olması ve ödemenin yasal dayanağının bulunmaması yönündeki ilam gerekçesine tesir edecek mahiyette olmadığı değerlendirilmektedir.

İtiraz konusu diğer hususların da, Daire Kararında karşılandığı, ileri sürülen gerekçelerin, ilam hükmünün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı anlaşıldığından, temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı” şeklinde görüş bildirmiştir.

İkinci temyiz dilekçesinde özetle;

… Araştırma Enstitüsünün Sayıştay Temyiz Kurulu incelemesinde bulunan dosyalarına verdiği 01.12.2014 tarihli cevaplarının incelendiğini adı geçen Enstitünün verdiği cevaplardan ilam konusu ödemelerin mevzuata uygun olarak yapıldığı hususuna ilişkin görüş ve mütalaalarına iştirak edilmekle birlikte, Enstitü cevaplarından diğer bir kısım beyan ve cevapların fiili duruma uymadığı gibi kanuna ve hukuka aykırılık teşkil ettiğini, şöyle ki;

1. ) Kendilerinin 20.08.2014 tarihli temyiz başvurusunda kamu zararı olarak müvekkillerden talep edilen tutar olan … TL.nin 2012 yılı için aynı dönemde uygulanmak üzere Yüksek Planlama Kurulunun KİT yönetim kurulu üyeleri için belirlenen rakamlar üzerinden yapılan hesaplara göre tam olarak karşılık gelmediği, bunun sebebinin … Araştırma Enstitüsü (…) yönetim kurulunun kamu zararına sebep gösterilen 2006 yılından sonra bu karardan farklı bir karar almış olabileceğini, enstitü kayıtları temyiz edenlerin elinde mevcut olmadığından bu yönde bir karar alınıp alınmadığı ve alınmadıysa üye başına Yüksek Planlama Kurulunun KİT'ler için belirlediği aylık tutarı aşan uygulamaların neden ve sonuçlarını şu aşamada bilmediklerini belirttiklerini,

… araştırma Enstitüsü cevaplarından bu farklılığın ödemelerin Yüksek Planlama Kurulu kararında öngörüldüğü üzere hak sahiplerine net olarak ödendiği, buna karşılık vergilerinin ise enstitülerince ilgili maliye birimine ödendiğini anlaşıldığını,

Adı geçen Enstitünün bu cevabı kabul anlamına gelmemek üzere kendilerini, Maliyeye yatırılan vergi kesintilerinin kamu zararı olarak hesaplara dahil edilmemesi gerektiği sonucuna ulaştırdığını,

Gerçekten de kamu zararına yol açtığı iddia edilen ödemeler üzerinden kesilen vergilerin Maliye yatırılmasının bu miktarın aynı zamanda hazineye iadesi anlamına geldiğini ki dolayısıyla kabul anlamına gelmemek üzere bu tutarın ve ayrıca ilk temyiz dilekçesinde belirtilen huzur hakkı konusunda Enstitü mevcut kanununun 13’üncü maddesindeki memur aylık katsayısına bağlı düzenlemenin vuzuha kavuşturularak, yani memur aylık katsayısı kavramından ne kastedildiği belirlenerek ve memur aylık katsayısına göre dönem itibariyle toplantı sayıları ile üyeler bazında ayrı ayrı hesaplamalar yapılarak talep edilen kamu zararından düşülmesi gerektiğini,

Oysa Sayıştay 7.Dairesinin Yönetim Kurulunun hiçbir ücret veya hakkı huzur almadan görev yapmış olmaları varsayımı ile ve ayrıca yönetim kurulu ücretleri ile ilgili vergi kesintilerinin yine kamuya, yani hazineye gitmiş olmasını göz ardı ederek kamu zararını belirlediğini,

2. )… Araştırma Enstitüsü kurulması hakkındaki 4865 sayılı Kanunun 1’inci maddesinin ikinci fıkrasındaki "Enstitü, bu Kanunda düzenlenmeyen hususlarda özel hukuk hükümlerine tabidir." hükmüne atfen kuruluş kanununda yer almadığı cihetiyle Enstitü yönetim kurulu üyelerinin hukuki sorumlulukları hakkında Türk Ticaret Kanunundaki anonim şirket yönetim kurulu üyeleri için öngörülen hükümlerin uygulanması gerekir kanaatinde olduklarını, Yeni Türk Ticaret Kanunun 549 ve devamı maddelerinde sıralanmış bulunduğunu,

Buna göre, yönetim kurulu üyelerinin ve tasfiye memurlarının sorumluluğunun YTTK 553. maddede işlendiğini, söz konusu maddeye göre bu kişiler şirkete, pay sahiplerine, (ki burada tek pay sahibi kamu) ya da şirket alacaklarına karşı vermiş oldukları zararlardan dolayı sorumlu olduklarını, YTTK 553/1'e göre bu zararların söz konusu kişilerin kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini ihlal etmesinden kaynaklanması gerektiğini,

Sorumluluğun süresine gelince, yönetim kuruluna seçilme ile şirket arasında (davamızda …) bir akit doğduğunu,

Her ne kadar bu hukuki ilişkinin niteliği konusunda Türk Ticaret Kanununda bir hüküm bulunmamakla birlikte, öğretiye göre yönetim kurulu üyeleri ile şirket (davamızda …) arasındaki bu ilişkinin bir tür vekalet ilişkisi olduğunun genel olarak kabul edildiğini, dolayısıyla bu ilişkinin niteliği dikkate alındığında Borçlar Kanunun 147’nci maddesinin 4.fıkrasında yer aldığı şekilde;

"4. Bir ortaklıkta, ortaklık sözleşmesinden doğan ve ortakların birbirleri veya kendileri ile ortaklık arasındaki; bir ortaklığın müdürleri, temsilcileri, denetçileri ile ortaklık veya ortaklar arasındaki alacaklar." hakkında 5 yıllık zamanaşımı uygulanacağını,

Dolayısıyla temyiz edilen dosyada zamanaşımı süresinin dolmuş olduğunu,

Her ne kadar … Araştırma Enstitüsünde bu husus yer almamakla birlikte zamanaşımı iddiasında bulunduklarını,

3. ) … Araştırma Enstitüsünün dosyaya verdiği cevapların bir yerinde müvekkillerce alınan kamu zararına yol açtığı iddia edilen kararda imzası bulunmayan 3.dönem mevcut yönetim kurulunun bu karardan dolayı sorumlu tutulmalarının mümkün bulunmadığının iddia edildiğini,

Oysa konunun Ticaret Kanunun 309’uncu maddesinde işlendiğini, yeni yönetim kurulunun eski yönetim kurulunun sorumluluğunu doğuran eylemlerini ihbar etmemesinden ötürü sorumlu olduğuna dair bir hüküm sevk edilmiş bulunduğunu, Müvekkillerin de içinde bulunduğu 1.dönem yönetim kurulunca alınan 16.06.2006 tarihli yönetim kurulu kararının kanun ve mevzuata aykırı manasına gelmemek üzere … Araştırma Enstitüsünün 3.dönem mevcut yönetim kurulu ihbar yükümlülüğünü yerine getirmek bir yana, 2012 yılı hesaplarına ilişkin Sayıştay sorgu bordroları yıl içinde Enstitüye ulaşmasına karşılık ve Sayıştay tarafından yönetim kurulu üyelerine yapılan işbu ödemelerin kanun dışı olduğundan bahisle açıkça tenkit edilmesine karşılık 2013 yılı için de ondan sonraki yıllar ve halen dahi bu ödemelerin yapılmasına devam edildiğini,

4. ) Giriş kısmında da ifade edildiği üzere temyize cevap veren dosyaya sunulan yukarıda belirtilen konular dışındaki Enstitü cevap, görüş ve mütalaalarına taraflarınca da iştirak edildiğini belirterek tazmin hükmünün ortadan kaldırılmasını müvekkilleri adına talep etmiştir.

Başsavcılık ikinci yanıtı;

“İlgi yazınız ekinde gönderilen ikinci temyiz dilekçesi incelenmiş olup; adı geçen tarafından ileri sürülen gerekçeler, 18.11.2014 tarih ve 15329-25799 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” şeklindedir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten duruşma talebinde bulunan sorumlular …, …, …, …, … ve … adlarına Av. … ile … ve …, 39541 nolu dosya ile temyiz başvurusunda bulunan … adına Av. …, Enstitüyü temsilen duruşmaya katılan Av. …, … nolu dosya ile temyiz başvurusunda bulunan …, 39539 nolu dosya ile temyiz başvurusunda bulunan … ve Sayıştay Savcısı dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanunun “Mali Haklar” başlıklı 13’üncü maddesinde:

“…

Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda ikiden fazla olmamak üzere uhdesinde kamu görevi bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde her herhangi bir kamu görevi bulunmayanlara ise (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Kanunun “Yönetim Kurulunun düzenlendiği” 5’inci maddesinde;

“Yönetim Kurulu Enstitünün en üst karar organıdır.

Yönetim Kurulu;

• Enstitü Başkanı,

• Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığınca önerilecek altı aday arasından seçilecek üç üye (bu üyelerden biri Eti Holding Yönetim Kurulu tarafından önerilecek iki aday arasından),

• Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca önerilecek iki aday arasından seçilecek bir üye,

• Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun Bilim Kurulu tarafından önerilecek iki aday arasından seçilecek bir üye,

• Yükseköğretim Kurulunun üniversite öğretim üyeleri arasından önereceği iki aday arasından seçilecek bir üye,

• Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından önerilecek iki aday arasından seçilecek bir üye,

• Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından önerilecek iki aday arasından seçilecek bir üye,

olmak üzere toplam dokuz üyeden oluşur.

Yönetim Kurulu üyeleri; hukuk, siyasal bilgiler, idarî bilimler ve mühendislik dallarında eğitim veren en az dört yıllık yüksek öğrenim kurumlarından mezun olmuş, kamu kurum ve kuruluşlarında ve/veya özel sektörde toplam en az on yıl deneyim sahibi ve Enstitünün amacına uygun birikimi olan ve mesleğinde temayüz etmiş kişiler arasından Başbakan tarafından atanır.

Yönetim Kurulu olağan olarak iki ayda bir toplanır. Ancak, Başkanlığın önerisi ile gerekli sıklıkta toplanabilir. Yönetim Kurulu kararları, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Yönetim Kurulunun çalışma usul ve esasları Enstitü tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.

Yönetim Kurulu üyelerinin görev süreleri Enstitü Başkanı hariç üç yıl olup, görev süresi dolan üyeler bir dönem daha atanabilir. Yönetim Kurulu Başkanı, Yönetim Kurulu tarafından seçilir. Enstitü Başkanı Yönetim Kurulu Başkanı olarak seçilemez.

Herhangi bir nedenle boşalan Yönetim Kurulu üyeliği için aynı usulle atama yapılır, atanan üye önceki üyenin kalan görev süresini tamamlar.

Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerinin görev süreleri dolmadan görevlerine son verilemez. Bu Kanun ile kendilerine verilen görevleri ile ilgili olarak işlediği suçlardan dolayı haklarında mahkûmiyet kararı kesinleşen Yönetim Kurulu Başkan ve üyeleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memuru olmak için aranan şartları kaybettikleri tespit edilen veya üç aydan fazla süre ile hastalık, kaza veya başka bir nedenle görevini yapamaz durumda olan veya görev süresinin kalan kısmında görevine devam edemeyeceği, üç aylık süre beklenmeksizin tam teşekküllü bir hastaneden alınacak heyet raporu ile tevsik edilen Yönetim Kurulu üyeleri süreleri dolmadan atandığı usulle görevden alınabilir.” denilmiştir.

6’ncı maddesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri:

“a) Enstitünün kuruluş amacına uygun çalışmalar ile hükümet programı, kalkınma planı ve yıllık programlarla belirlenecek hedef, ilke ve politikalar doğrultusunda Ar-Ge çalışmalarının yapılmasını sağlamak.

b) Enstitünün idarî, malî ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgili yönetmeliklerin yürürlüğe girmesini sağlamak.

c) Enstitünün personel politikasını oluşturmak.

d) Enstitünün yıllık çalışma programını görüşüp karara bağlamak, çalışmaları izlemek, değerlendirmek, yıl sonu faaliyet raporunu hazırlamak ve bütçe taslağını onaylamak.

e) Enstitünün vereceği hizmetler ve ücretlerin belirlenmesi ile Enstitünün sürekli ve süreli personeli tarafından yürütülen araştırma projeleri gelirlerinin masraflar dışında kalan kısmının Başkanın teklifi ile dağıtımına karar vermek.

f) Enstitünün yaptıracağı veya katkıda bulunacağı araştırmaların bütçe ve programlarını Başkanın teklifi üzerine onaylamak.

g) Enstitünün ihtiyaçları için taşınır ve taşınmaz malların, yazılım ve diğer ürünlerin satın alınmasına, satılmasına veya kiralanmasına karar vermek.

h) Enstitü personelinin atanması ve diğer işlemleri hususunda karar almak.

ı) Enstitünün çalışma alanı ile ilgili olarak en az üçer yıllık stratejik ve birer yıllık performans planı hazırlamak ve yayınlamak.

i) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.” şeklinde düzenlenmiştir.

Öte yandan, 12.6.2002 tarih ve 4761 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 20’inci maddesinde;

“Özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğini ve idarî ve malî özerkliği haiz olarak kurulmuş veya 31.12.2006 tarihine kadar kurulacak kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların Başkan ve üyelerinin aylık ücretleri ile malî ve sosyal hak ve yardımları, bu kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların fonksiyonları, ücret adaleti ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi uygulaması dikkate alınarak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir. Bakanlar Kurulu gerektiğinde ücret adaletini sağlamak amacıyla kamu görevlilerine ödenmekte olan temsil ve görev tazminatı tavan gösterge rakamlarını üç katına kadar artırmaya ve artırılan miktar içerisinde kadro ve görev unvanı itibarıyla düzenlemeler yapmaya yetkilidir.” denilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine 4865 sayılı Kanun hükümleri uyarınca; bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere her bir toplantı için ilgili madde hükmünde belirtilen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulanacak miktarda huzur hakkı ödemesinin yapılması gerektiği; huzur hakkı ödemesinin yanı sıra başkaca bir ödeme yapılacağına dair düzenlemenin bulunmadığı; buna rağmen … Yönetim Kurulunun Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerine KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücret ödemesinin yapılması yönünde karar aldığı; ancak Yönetim Kurulunun görev ve yetkilerini düzenleyen mevzuat hükmünde ücret tespit etme hususunda Kurula herhangi bir yetkinin verilmediği anlaşılmaktadır.

4761 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20’inci maddesinde de; özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe haiz olarak kurulmuş veya 31.12.2006 tarihine kadar kurulacak kurum ve kuruluşların başkan ve üyelerinin aylık ücretleri mali sosyal hak ve yardımlarını belirleme yetkisinin Bakanlar Kurulu’na ait olduğu görülmektedir.

Sorumlular tarafından; Enstitü ile benzer yapıya sahip 5018 sayılı Kanunun eki (II) sayılı cetvelde bulunan “Özel Bütçeli Diğer İdareler” arasında sayılan Türk Patent Enstitüsü ve Türk Akreditasyon Kurumu gibi kurumların Yönetim Kurulu Üyelerine Kit Yönetim Kurulu Üyeleri için belirlenen aylık ücretin uygulandığı iddia edilmekte ise de; 4457 sayılı Türk Akreditasyon Kurumu Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunda ve 5000 sayılı Türk Patent Enstitüsü Kuruluşu Hakkında Kanunda konu ile ilgili olarak hüküm bulunduğu; 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsünün Kurulması Hakkında Kanunda ise benzer şekilde herhangi bir hüküm bulunmadığı tespit edilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelere bakıldığında;

2006 yılında görevde olan Yönetim Kurulu tarafından 16.06.2006 tarihinde 34/3(78) sayılı kararın alındığı, söz konusu kararda;

“Enstitü Başkanlığının 23.05.2006 tarih 258 sayılı yazısına göre; Yüksek Planlama Kurulu Kararı dikkate alınarak Enstitümüz Yönetim Kurulu Üyelerine ödenen ücretlerin Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere … YTL.olarak belirlenmesi ile bundan sonra yapılacak uygulamalarda Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretlerin esas alınmasına oy birliği ile karar verilmiştir.” denildiği,

Uygulamada … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine 04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … Kuruluş Kanunu hükümlerine göre her bir toplantı için bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere yalnızca huzur hakkı ödemesi yapılması gerekmesine rağmen, belirtilen Yönetim Kurulu Kararı esas alınarak aylık ücret ödemesi yapıldığı ancak anılan kurumun başkan ve üyelerinin aylık ücretlerinin belirlenmesi hususunda 12.6.2002 tarih ve 4761 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un hükümlerine göre yalnızca Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu, 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun veya diğer ilgili mevzuat hükümlerinde ücret ödemesi ile ilgili düzenlemelerin bulunmadığı dolayısıyla yapılan ücret ödemelerinin hukuki dayanağının olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca temyiz dilekçesinde kamu zararının hesap şekline itiraz edilmişse de; Dairesi adına yapılan karşılama yazısında bu itiraza açıklama getirilmiştir. Buna göre;

03.11.2011 tarih ve 28104 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 01.01.2011 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin kapsamı dışında kalan kapsam dışı ve sözleşmeli personel ile bu kuruluşlar ve iştiraklerinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri, denetim ve tasfiye kurulu üyeleri ile denetçilerine 2011 yılında uygulanacak ücretlerin tespitine ilişkin 21/10/2011 tarihli ve 2011/T-20 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararının 3/1 maddesinde; kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının yönetim kurulu başkan ve üyelerine 1.785,00 TL net aylık ücret verileceği ve anılan kararın 7/1 maddesinde; bu ücrete 01.07.2011 tarihinden geçerli olmak üzere 2011 yılının ikinci yarısı için Devlet memurlarına uygulanan artış oranı kadar artış yapılacağı düzenlenmiş,

Anılan kararı yürürlükten kaldıran 31.12.2012 tarihli ve 2012/T-26 sayılı YPK Kararı ise; 26.04.2013 tarih ve 28629 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2012 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiş,

Anılan Kararın 6/1 maddesinde; kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının yönetim kurulu başkan ve üyelerine … TL. net aylık ücret verileceği ve anılan kararın 9/5 maddesinde; bu ücrete 2013 yılının birinci ve ikinci altı aylık dönemleri için kamu görevlilerinin mali haklarında uygulanan artış oranı kadar artış yapılacağı belirtilmiştir.

Bahsedilen YPK Kararları uyarınca, İlama konu 01.01.2012-31.12.2012 döneminde Enstitü Yönetim Kurulu net aylık ücretleri; 21/10/2011 tarihli ve 20U/T-20 sayılı YPK Kararıyla belirlenen … TL'ye 01.07.2011 tarihinden itibaren uygulanan %4 artış oranı eklenerek … TL olarak uygulanmış, YPK Kararında aylık ücretler "net" olarak belirlendiğinden, yasal vergiler eklenerek brüt olarak ödeme yapılmıştır. Bu bağlamda idare bütçesine gider olarak kaydedilen verginin, ilamdaki tazmin miktarının hesaplanması aşamasında giderin bir unsuru olarak tazmin miktarına dahil edilmesinde mevzuata aykırı bir durum söz konusu değildir.

Kaldı ki Vergi Usul Kanununun 120 ve devamındaki maddelerde düzeltme yetkisi ve reddiyat konusu işlenmiş olup ilama konu olayda da gelir vergisinin sorumlusu olan idare tarafından muhatap vergi dairesinden verginin düzeltilmesi istenebilecektir.

Diğer taraftan;

Yönetim Kurulu tarafından 2006 yılında alınmış olan karar, kararda imzası bulunan yönetim kurulu üyelerinin görevde olduğu 2006-2009 dönemi için 4865 sayılı Kanun hükmü karşısında mevzuata uygun olmayan bir karardır,

Hesap yılı olan 2012 yılı için ise; yönetim kurulu üyeleri değişmiş olmasına rağmen yasal dayanağı olmayan bu uygulamaya devam edilmiştir.

4865 sayılı Kanunun 6’ncı maddesi b bendinde;

“Enstitünün idarî, malî ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgili yönetmeliklerin yürürlüğe girmesini sağlamak.

e bendinde;

“Enstitünün vereceği hizmetler ve ücretlerin belirlenmesi ile Enstitünün sürekli ve süreli personeli tarafından yürütülen araştırma projeleri gelirlerinin masraflar dışında kalan kısmının Başkanın teklifi ile dağıtımına karar vermek.” Enstitünün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

“Bilgi Toplama, İdarî ve Malî İşler Koordinatörlüğü” başlıklı 11’inci maddesinde de;

“Bilgi Toplama, İdarî ve Malî İşler Koordinatörlüğü, Enstitünün bütçesinin hazırlanması, gelir ve giderlerinin gerçekleştirilmesi, takibi, denetimi ve değerlendirilmesi, Enstitünün görev alanına giren konularda ulusal ve uluslararası kongre, seminer gibi bilimsel toplantılar ile ilgili çalışmaları yürütür.” denilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31’inci maddesinde harcama yetkisi ve yetkilisi, 32’nci maddesinde de harcama talimatı ve sorumluluk düzenlenmiştir.

Kanunun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31’inci maddesinde;

“Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

…” ve

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”denilmiştir.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararının “Sorumlular” başlıklı 3’üncü bölümünde Harcama Yetkilileri açıklanmış ve (a) şıkkında;

“Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu:

...bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştay’a karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,

…” karar verilmiştir.

5018 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin (k) bendinde, kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim harcama birimi olarak tanımlanmıştır.

Özetle bahsedilen Kanunun 31’inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu ifade edilmiş, 32’nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlanmış, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir.

Adı geçen Kanunun 33’üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Mevzuatın yukarıda belirtilen hükümlerine göre, bütçeden yapılacak harcamalarda süreç, harcama talimatı ile başlamakta ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme yapılması ile son bulmaktadır.

5018 sayılı Kanunda, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, ilama konu olayda harcama yetkilisinin sorumluluğu vardır.

Adı geçen Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde ise;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

(Ek son fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri; kamu borç yönetimine ilişkin olanlarda Hazine Müsteşarlığının uygun görüşünün alınması kaydıyla, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlığınca, mahallî idareler için İçişleri Bakanlığınca, sosyal güvenlik kurumları için de bağlı veya ilgili oldukları bakanlıklar tarafından, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.” hükmü ile gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu düzenlenmiştir.

İlamdaki tazmin hükmüne konu ödeme emirleriyle yapılan harcamaların mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, sorumluluğa ilişkin iddiaların hukuki dayanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından ileri sürülen sorumluluk itirazı yerinde değildir.

Ancak Enstitü Yönetim Kurulu Üyeleri için Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretin esas alınmasına yönelik 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan Bor Enstitüsü Yönetim Kurulunun 2003-2009 yılları arasında görev yaptığı, sorumluluklarının da bu dönemle sınırlı olması gerektiği; 2012 mali yılında gerçekleştirilen söz konusu ödemeye ilişkin olarak, 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan ve 2003-2009 yılları arasında görev yapan Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumlu tutulamayacağı, bütçe yılı itibariyle ödemenin yapıldığı yıl görevde olan Yönetim Kurulu Üyelerinin gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi ile beraber sorumluluğa dahil edilmesi için 177 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile verilen hükmün bu açıdan bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesine,

Oy çokluğu ile,

(Üye …’ın;

İlam hükmünün sorumluluk yönünden bozularak Daireye gönderilmesi kararına katılmakla birlikte;

2012 mali yılında gerçekleştirilen söz konusu ödemeye ilişkin olarak, 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan ve 2003-2009 yılları arasında görev yapmış Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerinin kendi dönemlerinden sorumlu tutulabileceği, 2012 yılında yapılan ücret ödemelerinden sorumlu tutulamayacağı, bu durumda; bütçe yılı itibariyle ödemenin yapıldığı yıl görevde olan Yönetim Kurulu Üyeleri tarafından alınmış yeni bir karar da olmadığından 5018 sayılı Kanunun 32 ve 33’üncü maddelerine göre sadece harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğunun bulunduğu, hükmün bu gerekçeyle bozulması gerektiği şeklindeki görüşü ile,

Üye …’in;

İlam hükmünün sorumluluk yönünden bozularak Daireye gönderilmesi kararına katılmakla birlikte,

16.06.2006 tarih ve 34/3(78) sayılı kararı alan 2003-2009 yılları arasında görev yapmış Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerinin kendi dönemlerinden sorumlu tutulabileceği, 2003-2009 yılları arasında görev yapmış Yönetim Kurulu tarafından 2006 yılında alınmış bir kararın, 2012 yılında da uygulanmaya devam edilmesinin cari yılda görevde olan Yönetim Kurulunun, görevin gereklerini yapmakta ihmali olduğunu gösterdiğini bunun da 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanununun 71’inci maddesinde, “mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tarif edilen kamu zararına yol açtığını bu nedenle yapılan ödemelerden sadece 2012 yılında görevde olan Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumlu tutulması için hükmün bu gerekçeyle bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerektiği, şeklindeki görüşü ile,

…’ın;

04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun’un “Mali Haklar” başlıklı 13’üncü maddesinde:

“…

Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda ikiden fazla olmamak üzere uhdesinde kamu görevi bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde her herhangi bir kamu görevi bulunmayanlara ise (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Kanunun “Yönetim Kurulunun düzenlendiği” 5’inci maddesinde; “Yönetim Kurulu Enstitünün en üst karar organıdır….” denilmiştir.

6’ıncı maddesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri:

“ a) Enstitünün kuruluş amacına uygun çalışmalar ile hükümet programı, kalkınma planı ve yıllık programlarla belirlenecek hedef, ilke ve politikalar doğrultusunda Ar-Ge çalışmalarının yapılmasını sağlamak.

b) Enstitünün idarî, malî ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgili yönetmeliklerin yürürlüğe girmesini sağlamak.

c) Enstitünün personel politikasını oluşturmak.

d) Enstitünün yıllık çalışma programını görüşüp karara bağlamak, çalışmaları izlemek, değerlendirmek, yıl sonu faaliyet raporunu hazırlamak ve bütçe taslağını onaylamak.

e) Enstitünün vereceği hizmetler ve ücretlerin belirlenmesi ile Enstitünün sürekli ve süreli personeli tarafından yürütülen araştırma projeleri gelirlerinin masraflar dışında kalan kısmının Başkanın teklifi ile dağıtımına karar vermek.

f) Enstitünün yaptıracağı veya katkıda bulunacağı araştırmaların bütçe ve programlarını Başkanın teklifi üzerine onaylamak.

g) Enstitünün ihtiyaçları için taşınır ve taşınmaz malların, yazılım ve diğer ürünlerin satın alınmasına, satılmasına veya kiralanmasına karar vermek.

h) Enstitü personelinin atanması ve diğer işlemleri hususunda karar almak.

ı) Enstitünün çalışma alanı ile ilgili olarak en az üçer yıllık stratejik ve birer yıllık performans planı hazırlamak ve yayınlamak.

i) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.” şeklinde düzenlenmiştir.

Öte yandan, 12.6.2002 tarih ve 4761 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 20’nci maddesinde;

“Özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğini ve idarî ve malî özerkliği haiz olarak kurulmuş veya 31.12.2006 tarihine kadar kurulacak kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların Başkan ve üyelerinin aylık ücretleri ile malî ve sosyal hak ve yardımları, bu kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların fonksiyonları, ücret adaleti ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi uygulaması dikkate alınarak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir. Bakanlar Kurulu gerektiğinde ücret adaletini sağlamak amacıyla kamu görevlilerine ödenmekte olan temsil ve görev tazminatı tavan gösterge rakamlarını üç katına kadar artırmaya ve artırılan miktar içerisinde kadro ve görev unvanı itibarıyla düzenlemeler yapmaya yetkilidir.” denilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine 4865 sayılı Kanun hükümleri uyarınca; bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere her bir toplantı için ilgili madde hükmünde belirtilen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulanacak miktarda huzur hakkı ödemesinin yapılması gerektiği; huzur hakkı ödemesinin yanı sıra başkaca bir ödeme yapılacağına dair düzenlemenin bulunmadığı; buna rağmen … Yönetim Kurulu’nun Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerine KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücret ödemesinin yapılması yönünde karar aldığı; ancak Yönetim Kurulu’nun görev ve yetkilerini düzenleyen mevzuat hükmünde ücret tespit etme hususunda Kurula herhangi bir yetkinin verilmediği, 4761 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20’nci maddesinde; özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğine idari ve mali özerkliğe haiz olarak kurulmuş veya 31.12.2006 tarihine kadar kurulacak kurum ve kuruluşların başkan ve üyelerinin aylık ücretleri, mali, sosyal hak ve yardımlarını belirleme yetkisinin Bakanlar Kurulu’na ait olduğu, anlaşılmaktadır.

Sorumlular, Yönetim Kurulu ücretlerini Yüksek Planlama Kurulu Kararları doğrultusunda tespit etmek suretiyle 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14‘üncü maddesinde belirtilen ortalama ücret sınırının aşılmadığını ileri sürmüşlerse de;

04.07.2001 tarih ve 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından belirlenen ücretler için üst sınır tanımlamış olup, ilgili madde hükmünde;

“Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeler, meslek kuruluşları, kefalet sandıkları, mahalli idareler ve bunların birlikleri hariç olmak üzere, özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kurul, üst kurul, kurum, enstitü, teşebbüs, teşekkül, fon ve sair adlarla kurulmuş olan bütün kamu kurum ve kuruluşları (bundan sonra "kapsama dahil kuruluş" olarak anılacaktır) tarafından; yönetim ve denetim kurulu ile kurul, üst kurul üyeleri dahil tüm personeli için; ilgili mevzuatları uyarınca belirlenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla mesai, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer mali ödemeler ile sosyal hak kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin tümünün altı aylık net ortalaması toplamı (bundan sonra "ortalama ücret toplamı" olarak anılacaktır), 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna her ne ad altında olursa olsun fiilen yapılan mali ve sosyal hak niteliğindeki her türlü ödemeler dahil bulunacak toplamının altı aylık net ortalamasını (bundan sonra "ortalama kanuni ücret tavanı" olarak anılacaktır) geçemez…”denilmiştir.

Maddenin “Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeler, meslek kuruluşları, kefalet sandıkları, mahalli idareler ve bunların birlikleri hariç olmak üzere,…” şeklindeki giriş cümlesinden Enstitünün 631 sayılı KHK’ye tabi olmadığı, 5018 sayılı Kanuna ekli (II) sayılı cetvelin Özel Bütçeli İdareler- (B)Özel Bütçeli Diğer İdareler kısmında 22.12.2005 tarihinden beri yer aldığı, 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanunda belirtilen bütçe türlerinden katma bütçeli idarelerin, 5018 sayılı Kanunda özel bütçeli idareler olarak yer aldığı anlaşılmaktadır.

… Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyeleri’ne 04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … … Kuruluş Kanunu hükümlerine göre her bir toplantı için bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere yalnızca huzur hakkı ödemesi yapılması gerekmesine rağmen, Yönetim Kurulu’nun 16.06.2006 tarih ve 34/3(78) no’lu karar ile aylık ücret ödemesi yapıldığı, ancak anılan kurumun başkan ve üyelerinin aylık ücretlerinin belirlenmesi hususunda 12.6.2002 tarih ve 4761 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un hükümlerine göre yalnızca Bakanlar Kurulu’nun yetkili olduğu, 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun veya diğer ilgili mevzuat hükümlerinde ücret ödemesi ilgili düzenlemelerin bulunmadığı, dolayısıyla yapılan ücret ödemelerinin hukuki dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından sorumluluk itirazında bulunulmuşsa da; Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olmasına ilişkin,

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararında;

“…

• Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına

• Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına,

• Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına,

…”denilmektedir.

Buna göre kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi gibi adlarla teşkil eden yönetim organlarının harcamalardan sorumlu tutulabilmesi için; bu kurulların kararlarının 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 32’inci maddesinde düzenlenen harcama talimatının özelliklerini taşıması gerekmektedir. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu, tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olan kişilere ilişkin bilgiler yer almalıdır.

2006 yılında görevde olan Yönetim Kurulu tarafından 16.06.2006 tarihinde 34/3(78) sayılı kararın alındığı, söz konusu kararda;

“Enstitü Başkanlığının 23.05.2006 tarih 258 sayılı yazısına göre; Yüksek Planlama Kurulu Kararı dikkate alınarak Enstitümüz Yönetim Kurulu Üyelerine ödenen ücretlerin Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere … YTL. olarak belirlenmesi ile bundan sonra yapılacak uygulamalarda Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretlerin esas alınmasına oy birliği ile karar verilmiştir.” denildiği, bahsedilen kararda; “…Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere … YTL. olarak belirlenmesi ile bundan sonra yapılacak uygulamalarda Yüksek Planlama Kurulunca belirlenen ücretlerin esas alınmasına…” denilerek Yönetim Kurulunun kendi dönemini aşan bir karar aldığı görülmektedir.

4865 sayılı … Araştırma Enstitüsünün Kuruluşu Hakkında Kanununun 5’inci maddesinde Yönetim Kurulu, Enstitünün en üst karar organı olarak düzenlemiş olmakla birlikte Yönetim Kuruluna ücret belirlenmesi hususunda kanunla bir yetki verilmediği hususu dikkate alınarak, yapılan ödemelerden ilgili kararda imzası bulunan Yönetim Kurulu Üyeleri ile birlikte Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin de sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Bu itibarla … Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine; sadece 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkındaki Kanunun 13’üncü maddesinde düzenlenen huzur hakkı ödemesi gerekirken, ayrıca Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücretin ödenmesi mevzuata uygun değildir. Bu nedenle ilam hükmünün tasdiki gerekir, şeklindeki ayrışık görüşüne;

Üye …’ın;

04.06.2003 tarih ve 4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun’un “Mali Haklar” başlıklı 13’üncü maddesinde:

“…

Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda ikiden fazla olmamak üzere uhdesinde kamu görevi bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde her herhangi bir kamu görevi bulunmayanlara ise (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Kanunun “Yönetim Kurulunun düzenlendiği” 5’inci maddesinde; “Yönetim Kurulu Enstitünün en üst karar organıdır….” denilmiştir.

6’ıncı maddesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri:

“ a) Enstitünün kuruluş amacına uygun çalışmalar ile hükümet programı, kalkınma planı ve yıllık programlarla belirlenecek hedef, ilke ve politikalar doğrultusunda Ar-Ge çalışmalarının yapılmasını sağlamak.

b) Enstitünün idarî, malî ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgili yönetmeliklerin yürürlüğe girmesini sağlamak.

c) Enstitünün personel politikasını oluşturmak.

d) Enstitünün yıllık çalışma programını görüşüp karara bağlamak, çalışmaları izlemek, değerlendirmek, yıl sonu faaliyet raporunu hazırlamak ve bütçe taslağını onaylamak.

e) Enstitünün vereceği hizmetler ve ücretlerin belirlenmesi ile Enstitünün sürekli ve süreli personeli tarafından yürütülen araştırma projeleri gelirlerinin masraflar dışında kalan kısmının Başkanın teklifi ile dağıtımına karar vermek.

f) Enstitünün yaptıracağı veya katkıda bulunacağı araştırmaların bütçe ve programlarını Başkanın teklifi üzerine onaylamak.

g) Enstitünün ihtiyaçları için taşınır ve taşınmaz malların, yazılım ve diğer ürünlerin satın alınmasına, satılmasına veya kiralanmasına karar vermek.

h) Enstitü personelinin atanması ve diğer işlemleri hususunda karar almak.

ı) Enstitünün çalışma alanı ile ilgili olarak en az üçer yıllık stratejik ve birer yıllık performans planı hazırlamak ve yayınlamak.

i) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.” şeklinde düzenlenmiştir.

Öte yandan, 12.6.2002 tarih ve 4761 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 20’inci maddesinde;

“Özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğini ve idarî ve malî özerkliği haiz olarak kurulmuş veya 31.12.2006 tarihine kadar kurulacak kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların Başkan ve üyelerinin aylık ücretleri ile malî ve sosyal hak ve yardımları, bu kurul, üst kurul, kurum ve kuruluşların fonksiyonları, ücret adaleti ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi uygulaması dikkate alınarak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir. Bakanlar Kurulu gerektiğinde ücret adaletini sağlamak amacıyla kamu görevlilerine ödenmekte olan temsil ve görev tazminatı tavan gösterge rakamlarını üç katına kadar artırmaya ve artırılan miktar içerisinde kadro ve görev unvanı itibarıyla düzenlemeler yapmaya yetkilidir.” denilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde; … Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyelerine 4865 sayılı Kanun hükümleri uyarınca; bir ay içinde ikiden fazla olmamak üzere her bir toplantı için ilgili madde hükmünde belirtilen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulanacak miktarda huzur hakkı ödemesinin yapılması gerektiği; huzur hakkı ödemesinin yanı sıra başkaca bir ödeme yapılacağına dair düzenlemenin bulunmadığı; buna rağmen … Yönetim Kurulu’nun Enstitü Yönetim Kurulu Üyelerine KİT Yönetim Kurulu Üyeleri için öngörülen ücret ödemesinin yapılması yönünde karar aldığı; ancak Yönetim Kurulu’nun görev ve yetkilerini düzenleyen mevzuat hükmünde ücret tespit etme hususunda Kurula herhangi bir yetkinin verilmediği, 4761 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20’nci maddesinde; özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğine idari ve mali özerkliğe haiz olarak kurulmuş veya 31.12.2006 tarihine kadar kurulacak kurum ve kuruluşların başkan ve üyelerinin aylık ücretleri, mali, sosyal hak ve yardımlarını belirleme yetkisinin Bakanlar Kurulu’na ait olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle tazmin hükmünün tasdiki gerekir, şeklindeki ayrışık görüşüne,

..Daire Başkanı … ve Üyeler … ile …’in;

4865 sayılı … Araştırma Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanunun 1’inci maddesinde yer alan;

“… kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek üzere … Araştırma Enstitüsü kurulmuştur. …

Enstitünün ilişkili olduğu Bakanlık, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığıdır. Enstitü, bu Kanunda düzenlenmeyen hususlarda özel hukuk hükümlerine tabidir.” hükmünü dikkate alarak, Enstitünün yönetim kurulu üyelerine ödenecek ücretin tespiti hususunda 4865 sayılı Kanunda bir düzenleme bulunmadığından, yönetim kurulu hakkaniyeti de gözeterek Yüksek Planlama Kurulunun kamu iktisadi teşebbüsleri için belirlemiş olduğu rakamdan daha az bir ücreti yönetim kurulu ücreti olarak belirlemiştir.

4865 sayılı Kanunda yönetim kurulu, Enstitünün en üst karar organıdır. Yönetim kurulu üyeleri Kanunda belirtildiği şekliyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Bilim Kurulu, Yüksek Öğretim Kurulu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından, hukuk, siyasal bilgiler ve idari bilimleri ve mühendislik dallarında en az dört yıl eğitim görmüş ve en az on yıl deneyim sahibi kişiler arasından seçilen dokuz kişiden oluşur. Yönetim Kurulu Kanunun 6’ncı maddesinde sayılı; ar-ge çalışmaları yapmak; Enstitünün idari, mali ve teknik yönden düzenli, verimli ve etkin faaliyette bulunması için gerekli önlemleri almak; yönetmelik çıkarmak; Enstitünün personel politikasını oluşturmak; Enstitünün vereceği hizmetler ve ücretlerini belirlemek gibi çok önemli görevleri bulunmaktadır. Bu denli seçilmiş kişilerden oluşan ve önemli görevler yüklenen yönetim kurulu üyelerine aylık katsayı ile gösterge çarpımından oluşan bir ücret ödemek kanun koyucunun amacıyla örtüşmez.

Kanun’un 5’inci maddesine göre, Yönetim Kurulu olağan olarak iki ayda bir toplanır. Ancak, Başkanlığın önerisi ile gerekli sıklıkta toplanabilir. Yönetim Kurulu kararları, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Yönetim Kurulunun çalışma usul ve esasları Enstitü tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. 13’üncü maddeye göre de; Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda ikiden fazla olmamak üzere uhdesinde kamu görevi bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde her herhangi bir kamu görevi bulunmayanlara ise (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.

İlam yönetim kurulu üyelerine sadece huzur ücreti ödeneceği, yönetim kurulu ücreti ödenmeyeceği kanaati üzerine kuruludur. Bu yaklaşım yönetim kurulunun toplantı dışında çalışmadığı varsayımına dayanabilir. Oysa yönetim kurulunun Kanunun 6’ncı maddesinde sayılı görevleri sadece ayda iki kereden fazla olmamak üzere yapacağı toplantılarda yerine getirmesi mümkün değildir. Dolayısıyla yönetim kuruluna yönetim kurulu üyesi olmaları hasebiyle yönetim kurulu ücreti, toplantılara katılmaları nedeniyle de huzur ücreti ödenmesi gerekmektedir.

13’üncü madde, yazılı aylık gösterge ile katsayı çarpımı ayda ikiden fazla olmamak üzere yapacakları toplantılar için ödenecek huzur ücretini düzenlemektedir. Yönetim kurulu üyesi olmanın ve Kanunun 6’ncı maddesinde verilen görevleri yerine getirmenin bedeli olarak, yine Kanunun 1’inci maddesinden hareketle bir ücret belirlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda yazılı gerekçelerle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 24.05.2016 tarih ve 41896 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.