Sayıştay 7. Dairesi 389 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 12.03.2020

• Karar No: 389

• İlam No: 120

• Madde No: 25

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Belediye tarafından herhangi bir kaynak suları harcı tahsilatı yapılmaması:

... Belediyesi sınırları içerisinde kaynak suyu veya işlenmiş su üretimi yapan işletmeler bulunmasına rağmen, Belediye tarafından herhangi bir kaynak suları harcı tahsilatı yapılmaması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun kaynak suları harcına ilişkin olarak düzenlenen “Konu” başlıklı 63’üncü maddesinde;

“Özel kaplara doldurulup satılacak olan kaynak sularının (işlenmiş sular dahil) belediyelerce denetlenerek hangi kaynaklara ait olduklarını gösterecek şekilde bu kaplara özel işaret konulması, Kaynak Suları Harcına tabidir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Mükellef” başlıklı 64’üncü maddesinde;

“Kaynak Suları Harcını, kaynak sularını özel işaretli kaplara doldurup satanlar ödemekle mükelleftirler.” hükmü,

Mezkûr Kanun’un “Harcın ödenmesi” başlıklı 66’ncı maddesinde;

“Kaynak Suları Harcı, bu suların satışa arzı için kaplara doldurulmasını müteakip, kaplar üzerine özel işaret konulması sırasında bu işi yapan belediyeye makbuz karşılığı peşin olarak ödenir. Başka bir belediye sınırları ve mücavir alanları içinde satışa arz edilen kaynak sularından ikinci bir kez harç alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 63. maddesinde, özel kaplara doldurulup satılacak olan kaynak sularının belediyelerce denetlenerek hangi kaynaklara ait olduklarını gösterecek şekilde bu kaplara özel işaret konulmasının kaynak suları harcına tabi olduğu, 64. maddesinde, kaynak suları harcını, kaynak sularını özel işaretli kaplara doldurup satanların ödemekle mükellef oldukları, 65. maddesinde, kaynak suları harcının maddede gösterilen hadler içerisinde düzenlenecek tarifeye göre alınacağı, 66. maddesinde de, kaynak suları harcının, bu suların satışa arzı için kaplara doldurulmasını müteakip, kaplar üzerine özel işaret konulması sırasında bu işi yapan belediyeye makbuz karşılığı peşin ödeneceği, başka bir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde satışa arz edilen kaynak sularından ikinci kez harç alınmayacağı hükme bağlanmıştır.

Genel olarak harcın, ancak kamu idarelerince vatandaşa sunulan bir hizmet karşılığı alınması gerekli olup, harcı doğuran olay ise, harca konu hizmetin yerine getirilmesine bağlıdır. Bir başka ifadeyle harç, ancak vatandaş tarafından bir hizmetin ilgili kamu idaresinden talep edilmesi ve bu kamu idaresince o hizmetin sunulması halinde vatandaştan alınabilecek bir ücrettir. Aksi takdirde, vatandaşın böyle bir talepte bulunmaması ve/veya ilgili kamu idaresinin bu hizmeti vatandaşa sun(a)maması durumunda harcın tahakkuk ve tahsili mümkün olamayacaktır. Dolayısıyla rapor konusu olayda ... Belediyesinin bu tür bir hizmeti ismi zikredilen işletmeye vermediği, daha doğrusu Raporda, bu hizmetin sunulduğuna ilişkin somut bir tespit yapılmadığı, bu nedenle harcı doğuran olayın gerçekleşmediği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, insani tüketim amaçlı suların teknik ve hijyenik şartlara uygunluğu ile suların kalite standartlarının sağlanması, kaynak suları ve içme sularının istihsali, ambalajlanması, etiketlenmesi, satışı, denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkartılan ve 17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik”de kaynak suları ile ilgili olarak ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiş, Yönetmelikte mahalli idareler yanında Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Müdürlüğü ve valiliklere görevler verilmiştir.

Suların etiketlenmesi ile ilgili olarak da, Yönetmeliğin 34. Maddesinde;

“Suların etiketinde; suyun adı, cinsi, imla edildiği yerin adresi, (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valilikçe verilen iznin tarih ve sayısı, (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valiliğin uygun gördüğü uyarılar, ayırma işlemi gibi (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valiliğin izni ile suya uygulanan işlemler ve suyun sahip olduğu parametreler yer alır. İmal ve son kullanma tarihi ile parti ve seri numarası etiket üzerine yazılabileceği gibi kap veya kapak üzerine görünür bir şekilde yazılır. Kaynak sularının ticari tanımlaması, kaynağın ismini veya kaynağın bulunduğu yerin ismini yansıtmıyorsa, kaynağın ismi veya kaynağın bulunduğu yerin ismi, bu ticari tanımlama için kullanılan puntonun bir buçuk kat büyüklüğünde puntoyla yazılır. Suyun cinsi, adının hemen altında okunabilecek şekilde yazılır ve bu yazı sembollerle kapatılamaz. Etiket üzerinde yer alması gerekli görülen bilgiler, fırınlanmış veya kabartma veya baskı şeklinde olabileceği gibi kağıt etiket şeklinde de olabilir. (Ek son cümle:RG-7/3/2013-28580) Ayrıca, etiket üzerinde suyun adını ve suya ait bilgileri baskılamayacak şekilde Müdürlüğün izni ile resim ve figürlere yer verilebilir.

Kağıt etiketin, suyun tüketiciye ulaşıncaya kadar ambalaj üzerinde kalmasını sağlayıcı, bozulmasını ve düşmesini önleyici her türlü tedbir işletmeci tarafından alınır. Suyun adı mutlaka kapak üzerine de yazılır.

(Değişik üçüncü fıkra:RG-7/3/2013-28580) Kap, kapak ve etiketler ile tanıtım amaçlı hazırlanan afiş ve broşürlerde ya da reklam ve ilanlarında tüketiciyi aldatıcı ve yanıltıcı, bu Yönetmelikte belirlenen niteliklere aykırı, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici bilgi ve sembollere yer verilemez. Tüketicinin yanıltılması ve aldatılmasını önlemek, ürün güvenliğini sağlamak üzere; işleticilerce polikarbonat damacana gibi kaplarda, kap ve kapak üzerine gelecek şekilde shrink uygulanır. Shrink üzerine okunacak şekilde suyun adı ve cinsi yazılır.

Etiketlerin düzenlenmesinde;

a) Etiket zemini Ek-1 c’de yer alan gösterge parametrelerini kapsayacak şekilde doğal kaynak sularında mavi ve tonları; içme sularında kahverengi ve tonları olacak şekilde; tamamen tarif edilen renkte olabileceği gibi;

b) Etiketin (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) alt veya üst kenarlarına su cinsine uyan, yukarıda belirtilen renklerde bantlar konulmak sureti ile, etiketin diğer yerlerinde istenilen renkler kullanılabilir. Bu bende uyan etiketlerde şu ölçüler uygulanır:

1. 8 litre ve üzeri ambalajlarda asgari 1.5 cm. bant genişliği uygulanır ve bandın içine suyun cinsi en az 18 punto ile yazılır.

2. 1 litre hariç olmak üzere 1 ile 8 litre arası ambalajlarda asgari 1 cm. bant genişliği uygulanır ve bandın içine suyun cinsi en az 14 punto ile yazılır.

3. 1 litre ve altındaki ambalajlarda asgari 0.5 cm. bant genişliği uygulanır ve suyun cinsi en az 12 punto ile yazılır. Hazırlanan etiketler işletme ruhsatı aşamasında (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valilikçe onaylanır.

c) (Ek bent:RG-7/3/2013-28580) Cam ambalajlarda etiket bilgilerinin şişe üzerine baskı tekniği ile yazıldığı durumlarda, doğal kaynak sularında mavi ve tonları, içme sularında kahverengi ve tonları kullanılır.

(Değişik beşinci fıkra:RG-7/3/2013-28580) Etiket üzerinde, gösterge parametrelerinden kimyasal parametreler okunabilecek şekilde yer alır. İşletmecinin talebi halinde, Müdürlük tarafından alınmış numunenin analizleri yaptırılmış olmak kaydıyla suya ait fiziksel, ilave kimyasal ve fiziko-kimyasal özellikler de etikette yer alabilir.”

denilmek suretiyle ayrıntılı bilgi verilerek farklı birimlere görevler verilmiştir.

Yönetmeliğin anılan maddesinde, ambalaj üzerindeki etikette bulunacak olan zorunlu ibareler tek tek sayılmış olup, söz konusu Yönetmelik hükümlerinde “özel kaplara doldurulup satılacak olan kaynak sularının belediyelerce denetlenerek hangi kaynaklara ait olduklarını gösterecek şekilde bu kaplara özel işaret konulması” gerektiği yönünde, gerek işletmeci firmalara gerekse ilgili belediyelere bir yükümlülük getirilmemiştir. Anılan 34’üncü madde hükmünde yer alan ve etikette; suyun imla edildiği yerin adresi, kaynağın ismi veya kaynağın bulunduğu yerin isminin yazılacağı yönündeki düzenleme de söz konusu yükümlülüğe işaret etmemektedir. Zira bu düzenleme, sadece işletmeci firma tarafından etikete yazılacak beyan niteliğindeki ibareleri zikretmiş olup, bu düzenleme belediye tarafından kaynak suyunun hangi kaynağa ait olduğunu gösterecek bir işaret konulması gerektiği anlamına gelmemektedir. Zorunlu olan, işletmeci firma tarafından kaynağın isminin etikete beyanen yazılması olup, bu ismin belediye tarafından özel bir işaret konularak teyid edilmesi işlemi ise zorunlu değildir.

Dolayısıyla tüm bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 63’üncü maddesinde yer alan hizmetin işletmeci firma tarafından talep edilmemesi ve fiilen belediyece bu hizmetin verilmemesi halinde harç alma hakkının doğmayacağı anlaşılmaktadır. Gerek sorguda gerekse raporda bu hizmetin fiilen sunulduğu şeklinde somut bir tespit ortaya konulmadığından, ileri sürülen kamu zararı iddiası kanuni dayanaktan yoksun bulunmaktadır.

Bu itibarla, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda söz konusu harç geliri ile ilgili olarak bir kamu zararı oluşmadığına ve konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına

İş bu İlamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanun’un 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere

oy birliğiyle,